Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA LE-12
ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
NOVEMBA 2019
UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
AMAMAKI: 70
Lo mhlahlandlela wokumaka unamakhasi angama-28.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Skip to contentAll 2019 papers 




_hlayiso.com_--10e3811d-f88b-41e0-bbd6-e3c4be5a9c8a/v1-0e32a8a4bf94ec65ee73/card.webp)
View all





isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Memo
Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2019, 28 pages. Read online or download the free PDF.
Isizulu Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · isizulu. Memorandum, 28 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiZulu FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isizulu
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2019
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 28
- File size
- 485.9 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 28
This exam
NSC November Exam 2019
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paper
Questions in this paper
- Question 1Ubuciko / Literature (Set Works)37 marks
- Question 2Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 3Ubuciko / Literature (Set Works)95 marks
- Question 4Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 5Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 6Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA:
• Ohlolwayo akufanele aphendule imibuzo engaphezulu kowodwa ngohlobo
olufanayo lombhalo.
• Uma umfundi enikeze izimpendulo ezimbili, maka eyokuqala bese ungayinaki
elandelayo.
• Uma izinombolo zezimpendulo zingahleliwe ngendlela efanele, maka
ngokwememo.
• Uma iphutha lesipelingi liphazamisa umqondo, ayingamukelwa leyo mpendulo.
Uma lingawuphazamisi umqondo, ayamukelwe impendulo.
• Uma ohlolwayo engabasebenzisi onokucaphuna lapho kuthiwe akacaphune
khona, ungamjezisi ngalokho.
• Emibuzweni evulekile, akunganikwa mamaki ngoYEBO/CHA noma NGIYAVUMA/
ANGIVUMI. Kanjalo futhi akukho mamaki okumele anikezwe ngoYIQINISO/
AKULONA IQINISO noma UMBONO/IQINISO. Kumele kugxilwe kulokhu
okwesekelwa ngakho impendulo.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
ISIQEPHU A: INOVELI
UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa
ISIQESHANA A
1.1 UNokulindela.√ (1)
1.2 KwaMbeje√/emzini kaNonkamfela √/eMacekane √/eMpangeni√ (1)
1.3 Wesaba ukuthi uzojeziswa abomthetho√√/uzoboshwa uma eziphindiselela
koZabalaza.√√ (2)
1.4 OKUKODWA kwalokhu:
• Into ababenovalo ngayo ukuthi babengazi ukuthi njengoba izinhliziyo
zazisebomvu nje koZabalaza kwakungahle kwenzekeni. √√/
• Babenovalo lokuthi oZabalaza bangase bazame ukumbulala
uNokulindela.√√ (2)
1.5 Leli gama lichaza isijeziso esisemthethweni esinikezwa umuntu owenze
icala√ njengoba kwenzeka kuZabalaza, uNomgedla kanye noJiyane ngecala
lokuthakatha uNokulindela. √ (2)
1.6 OKUKODWA kwalokhu:
• Babehlobene noZabalaza ngakho-ke wayezamela isihlobo sakhe
segazi. √√/
• Wayengahlobene nakancane noSandanezwe ngakho-ke wayengenalo
uzwelo ngesimo ayezobhekana naso sokulahlekelwa yingoduso yakhe.√√ (2)
1.7 C√/Iyakhohlakala.√ (1)
1.8 Izenzo ezinhle:
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Uyinyanga edumile ngokusiza izindimbane zabantu abagulayo.√/
• Welapha uNokulindela.√
Izenzo ezimbi:
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Wacwiya isitho sangasese somuntu wesifazane owabe egingqike
nebhasi.√/
• Akamtshelanga uSandanezwe iqiniso lokuthi isifo esabe simphethe
siyamehlula.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
1.9 1.9.1 Ukugula kukaSandanezwe kungaqondakali ukuthi uphethwe yisiphi
isifo okwenza ukuba ahambe kubantu abahlukene nasezibhedlela
ezama ukuthola usizo.√√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
1.9.2 Izigameko ezikule noveli ziyakholakala ngoba ikhuluma ngezinto
ezingenzeka empilweni yangempela.
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Isigameko sokugula sikaSandanezwe siyakholakala√ ngoba
siyinto engenzeka empilweni yangempela, baningi abantu
abaguliswa izifo ezingalapheki emiphakathini yethu.√/
• Isigameko lapho uZabalaza eshela khona ingoduso
kaSandanezwe siyakholeka√ ngoba intombi iyeshelwa uma
ingakagcagci.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
1.10 Isimo sakhe sempilo sasizoba ngcono:
• Esibhedlela babezomnika imishanguzo yokudambisa isifo sengculazi.√/
• Babezomnika izeluleko mayelana nohlobo lokudla okumele aludle ukuze
isimo sakhe sempilo sisimame.√/
• Wayezokwazi ukuqhubeka nokusebenza ngoba baningi abantu abanalesi
sifo kodwa abaphila impilo eyejwayelekile.√/
• Ubengeke achithe imali yakhe ngokuya ezinyangeni√/
• Ubengeke athole ukugxekwa ngoZabalaza. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (3)
KANYE
ISIQESHANA B
1.11 uMkhumane.√ (1)
1.12 Wahlaba inkomo.√ (1)
1.13 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Wayesaba ukuthi ukuzisondeza kakhulu nengoduso yakhe kuzobafaka
esilingweni sokuhlangana ngokocansi bese itheleleka ngalesi sifo esabe
simphethe.√√/
• Wayenenkolelo yokuthi ukuzisondeza kakhulu kuNokulindela
kuzophazamisa imizamo yokumelapha.√√ (2)
1.14. Izimpendulo ziyokwehluka. OKUKODWA kwalokhu:
Alukho ngoba akukho kuthemeleza emva kovuthondaba. Akucaci ukuthi
kwenzekani emveni kokudlanga kokufa kuSandanezwe.√√
NOMA
Kungenzeka ukuthi lukhona kepha akucaci ngoba indaba ayiphelele.√√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
1.15 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• UNokulindela uthembekile ngoba kwathi noma eshelwa uZabalaza
wamtshela ukuthi yena unalo isoka. √√/
• Ngesikhathi uSandanezwe eya enyangeni akamtshelanga uNokulindela
futhi wayengambhaleli nezincwadi zokummisa isibindi kepha yize kunjalo
waqhubeka nokuthembeka kuye. √√/
• Kwathi noma uNokulindela esezwile ukuthi isoka lakhe liyagula yena
wabekezela wathi uyolilinda lize libuye enyangeni lapho lalelashwa
khona.√√/
• Wathi noma sekuthiwa sebesele noZabalaza emhlabeni ngeke yena
amthanda ngoba unesoka lakhe alithandayo.√√/
• UNokulindela wakhombisa ukuthi ulithanda ebuhleni nasebubini isoka
lakhe.√√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
1.16 Ngiyavumelana ngoba uSandanezwe welashwa ngodokotela esibhedlela
nezinyanga oNonkamfela noMbuyisa kodwa wagcina engasindanga. √√ (2)
1.17 Ubudlelwane babo buhle kakhulu√ ngoba:
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Bayizihlobo zegazi ezihlanganiswe yinkaba.√/
• UZondiwe wayesebenza noSandanezwe futhi uyena owameluleka
ngokuthi aye esibhedlela ayozihlola isimo sakhe sempilo.√/
• Ngesikhathi ethole izinsukwana zekhefu emsebenzini uZondiwe wanikela
kwamalume wakhe ukuba ayozwa ukuthi ngabe isimo sempilo sesinjani
kuSandanezwe.√/
• Kwamphatha kabi kakhulu uZondiwe ukuzwa ukuthi umzala wakhe weqa
esibhedlela waya enyangeni.√/
• Ngesikhathi kugula uNokulindela, uSandanezwe wacela umzala wakhe
uZondiwe ukuthi amphelezele bahambise ingoduso yakhe enyangeni
enguNonkamfela.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (3)
1.18 Yebo ulisebenzise ngempumelelo:
• Umbhali usethulela/usivezela uMaZikalala ngezenzo zakhe ezenza
sibone ukuthi uluhlobo luni lomuntu. Endabeni siyathola ukuthi kwathi
noma ebona indodakazi yakhe ingancibilikile kahle waqala wathula
wabekezela ngoba wayengelona ithatha.√/
• Umbhali uphinde wasethulela/wasivezela uMaZikalala ngenkulumo yakhe
lapho exoxisana khona nendodakazi yakhe eyeluleka ukuba ingahlukani
noSandanezwe ngenxa yezinkulumo zikaZabalaza. Lokhu kukhombisa
ukuthi ungumumtu oyinakekelayo indodakazi yakhe.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu
ISIQESHANA C
2.1 Umfowabo uDoda kanye nezinye izinsizwa zangakubo. √ (1)
2.2 Ngesikhathi samaholidi kaKhisimuzi. √/ngoDisemba.√ (1)
2.3 Kwakumele athenge izinkomo zokulobola ingoduso yakhe.√√ (2)
2.4 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Izinsizwa zazisebenzisa ukungcweka njengento ezingayisebenzisa
ukuziveza ezintombini ukuze zizakhele ugazi.√√/
• Izintombi zazikuthokozela ukubuka lo mdlalo ngakho-ke izinsizwa
zazithola ithuba lokudlisela ezintombini ngawo.√√ (2)
2.5 Leli gama lichaza ukwenanela into enhle okukhonjiswa yizintombi
ngokudlalisa izwi.√ Izintombi zazikikiza uma izinsizwa zishaya induku.√ (2)
2.6 UManyoba wayengasasebenzi esephelelwe amandla okuzondla. Amadodana
akhe abona kuzoba ngcono ukubondla behleli emizini yawo, ngakho-ke
anquma ukwehlukaniselana ngabo, uMaNdlovu wahlala emzini kaFanyana
kwathi uMchunu wahlala noMjwayeli. Babenenhloso yokushintshana ngabo
njalo emva kwezinyangana ezimbalwa.√√ (2)
2.7 B√/Ziyaqhudelana√ (1)
2.8 Izenzo ezinhle:
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Wagcina esenobudlelwane obuhle nogogo wakhe ngoba esebonile ukuthi
umtshela amaqiniso ngendlela okumele aziphathe ngayo.√/
• Wayesezilalela izeluleko zikagogo wakhe.√/
• Wasola abazali bakhe wabatshela emehlweni ukuthi abanayo indlela
yokukhulisa intombazane. √/
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)
Izenzo ezimbi:
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• UThembalihle wabikela umama wakhe ukuthi ugogo wakhe uyamhlupha
ngokumshumayeza ngokuziphatha kahle .√/
• Wayehamba ebusuku aze abuye entathakusa. √/
• Wayengaceli futhi engabazisi abazali bakhe uma ezohamba lezi zindlela
zakhe.√/
• Wayevumela ukuthi isoka lakhe elihamba ngemoto limlethe lize
liyomehlisa esangweni kubo.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
2.9 2.9.1 Ukweqa kukaManyoba epulazini yikhona okwasusa inkinga.√√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
2.9.2 Izigameko ezikule noveli ziyakholakala ngoba zikhuluma ngezinto
ezingenzeka empilweni, njengokuthi izingane zilahle abazali bazo
uma sebegugile ngempela.
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Izigameko zokuhlupheka kukaManyoba ngesikhathi esebenza
epulazini engaholi ziyakholakala√ ngoba le indlela
ababephathwa ngayo abantu emapulazini ngezikhathi
zakudala.√/
• Isenzo sikaMaNene sokuhlukumeza umamezala wakhe siyinto
engenzeka√ ngoba kusukela kudala kuze kube yimanje
abanye omakoti bayabahlukumeza omamezala.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
2.10 Impilo yakhe yayizoba nzima ngoba:
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
• Wayengeke abe nemali eyanele yokulobola uNtombi, eyokondla umndeni
wakhe, ukufundisa izingane zakhe kanye nokuzakhela umuzi wakhe.√/
• Wayezophila ngokuhlukumezeka epulazini kanti nezingane zakhe
zazingeke zibe nekusasa eliqhakazile.√/
• Wayengeke alithole ithuba lokufunda esikoleni sasebusuku kanye
nokufundela ukushayela.√/
• Wayezoba yisehluleki impilo yakhe yonke angakwazi ukuzithuthukisa.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (3)
KANYE
ISIQESHANA D
2.11 uMchunu.√ (1)
2.12 UMaNene wayebiza uninazala wakhe ngenuku esikhundleni sokumwashela,
emncisha nokudla.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (1)
2.13 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Yayingabafuni emzini wayo ngoba icasulwa yisenzo sabo
sokuhlukumeza uManyoba esezigugele.√√/
• Le ndoda yayingahambisani nesenzo sabo sokuncisha uManyoba
ukudla.√√ (2)
2.14 Izimpendulo ziyokwehluka. OKUKODWA kwalokhu:
Likhona ngoba incazelo yokuthi ifa lakhe uManyoba walaba kanjani izwakala
isingukuthemeleza ngemuva kovuthondaba.√√
NOMA
Alikho ngoba akucaci ukuthi impilo iqhubeka kanjani ezinganeni zakhe
ngemuva kokwabiwa kwefa.√√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
2.15 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Wayesebenza emajalidini ngesikhathi eseyintombi engakashadi
noManyoba.√√/
• Wayelusa izinkomo.√√/
• Wayekade elima odedangendlale bamasimu.√√/
• Wayesika izidwaba azidayise emholweni wezalukwazi.√√ (2)
2.16 Izimpendulo ziyokwehluka
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Ngiyavumelana ngoba ...
• Ziningi izinkinga abhekana nazo esakhula, esesebenza nalapho
esenomndeni. Akalilahli nokho ithemba. √√/
• Nalapho esegugile eselahlwa yizingane zakhe ulokhu ebambelele
ethembeni njalo nje futhi ugcina ephumelele.√√
NOMA
Angivumelani ngoba ...
• Wabekezela esebenza kanzima efundisa izingane zakhe ngoba
ekholelwa ukuthi ziyoba usizo kuye uma esephelelwe ngamandla
okuzisebenzela. √√/
• Ukubekezela kwakhe akubanga nomphumela othokozisayo ngoba impilo
yakhe yaze yashintsha emva kokuba ewine ilotho, okuyinto
engahlanganise lutho nokubekezela kwakhe. √√ (2)
2.17 Ubudlelwane babo babububi√ ngoba:
OKUBILI kwalokhu:
• Umakoti kaMjwayeli wayengamwasheli ubabezala wakhe izimpahla
zokugqoka.√/
• Umakoti kaMjwayeli wayemncisha ukudla uManyoba lokho kwadala
ukuthi aze anciphe nasemzimbeni.√/
• UManyoba wayenganikwa ngisho insimbi yokulula izingubo ukuze
azilulele ngokwakhe izimpahla zakhe.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (3)
2.18 Yebo ulisebenzise ngempumelelo:
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Umbhali usethulela/usivezela uNgobese ngezenzo zakhe ezenza sibone
ukuthi uluhlobo luni lomuntu. Kule noveli uNgobese uqinisa uManyoba
idolo ngesikhathi behambisana beya ehhovisi likaNdabazabantu.√/
• Umbhali uphinde wasethulela/wasivezela uNgobese ngenkulumo yakhe
lapho exoxisana khona noManyoba. Endabeni siyathola ukuthi kwathi
emva kokuba uManyoba ekhushulelwe esikhundleni esingconywana
induna yameluleka ngokuthi aqaphele ngoba usezoba nezitha lapha
efemini. Lokhu kuyasikhombisa ukuthi uNgobese ungumuntu
oyikhathalelayo inhlalakahle yabasebenzi bakule femu.√/
• Isu lesithathu umbhali alisebenzisile yilelo lokuthi uNgobese simuzwe
echazwa ngabanye abalingiswa. Lokhu okushiwo ngabanye abantu
ngaye kusinika isithombe esicacile sokuthi uNgobese ungumuntu onjani.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
UMBUZO 3
UMSHADO – N Zulu
ISIQESHANA E
3.1 Umama kaBhekani.√ (1)
3.2 Kubo kaBhekani egunjini lakhe lokulala.√ (1)
3.3 Izimpahla zakhe zasha zonke kuwadilophu kwasala lokhu kokuzilengisa
kuphela.√√/Ukuthi unina ufuna ashise impepho ukuze axolise kuyihlo.√√ (2)
3.4 Akazange amthole unkosikazi okwathiwa akamfune ozomgana, uthandana
nomfelokazi osazilile.√√ (2)
3.5 Leli gama lichaza ukuthetha.√ Izenzo zikaBhekani zazimcasula kakhulu
umama wakhe. Uyehluleka ukuthola unkosikazi ohloniphekile ukuba
azomgana, uthandana nomfelokazi futhi uyenqaba ukushisa impepho axolise
kubaba wakhe. Zonke lezi zinto zenza ukuthi umama kaBhekani agcine
esemthethisa.√ (2)
3.6 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Imvelaphi kaTholakele abayazi kanti noBhekani kuncane akwaziyo ngalo
muntu wesifazane afuna ukumshada.√√/
• UTholakele ungumfelokazi osazilile.√√/
• Wayengathandi ukuzifaka ezintweni eziyinsambatheka.√√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2)
3.7 B√/Samshiya emangele.√ (1)
3.8 Izenzo ezinhle:
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Wayekwazi ukuxolisa uma enze iphutha.√/
• Wayephathela umama kaBhekani izipho uma evakashele kubo
kaBheki.√/
• Wayekwazi ukuxolela ngoba waxolela uBheki emva kokuba emlaxazile
ekhulelwe ingane yakhe.√/
• Wafunda waze waba nguthisha.√/
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)
Izenzo ezimbi:
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Wayelova esikoleni aqhethe kubo kaBhekani.√/
• Wayezifikela kubo kaBhekani ngaphandle kokumenywa noma
ukucelwa.√/
• Wakhulelwa engashadile√/
• Waya ocansini olungaphephile.√/
• Walingeka washiya uBhekani.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
3.9 3.9.1 Isisusa sodweshu kwakuyinkinga yephupho likaBhekani, ephupha
uyise embuza ukuthi uganwa nini. √√/ (2)
3.9.2 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Izigameko ezikule noveli ziyakholakala ngoba zikhuluma ngezinto
ezingenzeka empilweni yangempela.
• Izigameko zokuhlupheka kukaBhekani ngesikhathi
esethandana noTholakele eshaywa ngabantu angabazi√
ngoba uze axabane nonina, agcine engasathandeki kothisha
afundisa nabo. Konke lokhu kuyizigameko ezingenzeka
empilweni yansuku zonke.√/
• Isenzo sikaZenze sokuqola uBhekani imali singenzeka
empilweni yangempela√ njengoba oTholakele noZenze
bathatha yonke imali yelobolo.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2)
3.10 Imibono iyokwehluka.
Abathi impilo yakhe yayiyoba yinhle bayothi:
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
• Wayengeke angene ebugebengwini bokudayisa izidakamizwa.√/
• Wayezokugwema ukusebenzisa izidakamizwa kanye nokuboshwa.√/
• Wayezohlala kahle nabantu basemzini bamnikeze lonke usizo
aludingayo.√/
• Wayezoba ngunkosikazi wasemakhaya ohloniphekile ongalandelwa
ngamahlazo.√/
NOMA
Abathi impilo yakhe yayiyoba yimbi bayothi:
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
• Wayengeke akuthokozele ukwenziswa into angahambisani nayo.√/
• Babengeke bahlalisane kahle noBhatomu ngoba umshado wabo
wawungeke ube nesisekelo sothando.√/
• UBhatomu ungumuntu onodlame, wayengagcina esemhlukumeza
uTholakele.√/
• Kwakungeke kube umqondo ophusile ukuba avume ukuphucwa ilungelo
lakhe lokuzikhethela okumele akwenze emva kokushonelwa umyeni
wakhe.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (3)
KANYE
ISIQESHANA F
3.11 Owesifazane othandana noBhekani.√/Umama wengane kaBhekani.√ (1)
3.12 Wabona amakopi otshwala engasenalutho.√ (1)
3.13 UTholakele nabangani bakhe babekade beshisa izidakamizwa ukuze
zincibilike bese bezijova ngazo/babekade bebhema izidakamiswa.√√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
3.14 Izimpendulo ziyokwehluka. OKUKODWA kwalokhu:
Likhona ngoba isigameko sokuxolelwa kukaBhekani nguLindiwe sizwakala
singukuthemeleza emva kovuthondaba.√√
NOMA
Alikho ngoba akuqondakali ukuthi impilo yaqhubeka kanjani kuBhekani emva
kokubhuntsha komshado ikakhulukazi ebudlelwaneni nomndeni wakhe. √√ (2)
3.15 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Wayengathandi ukuthi ingane yakhe ibe sehlazweni lokuthandana
nomfelokazi osazilile.√√/
• Wayefuna ukuthi ingane yakhe ishade nomuntu ofundile futhi osezingeni
layo.√√/
• Wayemxwayisa ngengozi engamvelela uma engalandeli imiyalelo kababa
wakhe osewashona.√√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2)
3.16 Izimpendulo ziyokwehluka. OKUKODWA kwalokhu:
Ngiyavumelana ngoba ...
• UBhekani wayeseqale ukungazwani nonina okuyinto eyayingakaze
yenzeke phambilini ngenxa yokuthi wayengalaleli uma unina emxwayisa
ngoTholakele.√√/
• UBhekani wayehlulwa uthando lukaTholakele bese engamlalelisisi
noSifiso uma emeluleka ngokuthi akambhekisise kuqala lo Tholakele
ngaphambi kokuthatha izinqumo ezibalulekile ngaye.√√/
• UBhekani waba budedengu nemali ngokuthi ajahe ukulobola uTholakele
kubantu angazange abhekisise ukuthi bangamalunga omndeni wakhe
ngempela yini.√√
• Kwathi noma esezibonele ngokwakhe izinto ezimbi ezenziwa
nguTholakele kepha waqhubeka nokumlobola.√√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)
NOMA
Angivumelani ngoba ...
• UBhekani wayelawulwa yinkanuko hhayi uthando.√√/
• Wayenengcindezi yephupho likayise ayefuna ukuthi ashade
ngokushesha.√√/
• Isimo uBhekani azithola esengene kusona asidalwanga uthando kepha
ubuthakathaka bakhe bokungakwazi ukuzimela uma exoxisana
noTholakele.√√/
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
3.17 Ubudlelwane babakhelwe phezu kwesisekelo sobugebengu√ ngoba:
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Banebhizinisi elingekho emthethweni lokudayisa izidakamizwa. √/
• Baqola uBhekani imali yakhe, uZenze wathatha imali yelobolo
wayozidlela yena. √/
• UZenze wafika kubo kaBhekani waqamba amanga wathi abakubo
kamakoti bayakhala bathi imali yelobola yincane ngakho-ke kumele
anezelele ngezinkulungwane ezimbili . √/
• Baboshwa kanyekanye ngosuku lomshado. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (3)
3.18 Yebo ulisebenzise ngempumelelo:
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Umbhali usethulela/usivezela uTholakele ngezenzo zakhe ezenza sibone
ukuthi uluhlobo luni lomuntu. Kule noveli uTholakele uyenga uBhekani.
UTholakele ukhombisa ukumthambela, lokhu kumnika ithemba lokuthi
noma kanjani bazogcina sebethandana nale ntokazi.√/
• Umbhali uphinde wasethulela/wasivezela uTholakele ngenkulumo yakhe
lapho exoxisana khona noBhekani. Endabeni siyathola uTholakele etshela
uBheki ukuthi uma efuna baxoxe kahle kungcono afike endlini lapho ehlala
khona. Lokhu kuyasikhombisa ukuthi uTholakele ungumuntu wesifazane
onesimilo esixegayo.√/
• UTholakele simuzwe echazwa ngabanye abalingiswa abanjengoSifiso,
abantu ababonayo kanye nabantu bomphakathi abamazi kahle nemikhuba
ayenzayo noPamella.√/
• Indlela ayegqoka ngayo yayikhombisa ukuba nesimilo esingesihle. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
[35]
AMAMAKI ESIQEPHU A: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
ISIQEPHU B: UMDLALO
UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi
ISIQESHANA G
4.1 Uhlelo lokulethwa kwentuthuko endaweni.√ (1)
4.2 NguDuma√ (1)
4.3 NguMbandlwa.√ Ukhuthaza uDuma ukuba angayihloniphi inkosi.√ (2)
4.4 Uthi kuyosuke kube sengathi akawuhloniphi umbuso, uphikisana nezinqumo
zikaHulumeni.√√ (2)
4.5 A√/Usudale izinkinga√ (1)
4.6 • UMaShezi nguyena owaqala ukubonisa umyeni wakhe ukuthi kumele
azehlise enkosini.√/
• Waduba wahamba waya kubo ngesikhathi umyeni wakhe engavumi
ukuya enkosini kade ithumele isigijimi ukuthi simbize bazoxoxa.√ (2)
4.7 Ihaba√ (1)
4.8 • ahebeze ngezandla√
• anikine ikhanda√ (2)
4.9 Ngangingayeluleka ngokuthi …
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Mayingavumi ukuqophisana noDuma ukuze singehli isithunzi sayo.√/
• Kumele itshele uDuma ukuthi yena akangene kwezombusazwe ubhekele
inhlalakahle yomphakathi kuphela.√/
• Mayixoxisane noDuma izwe ukuthi yona-ke njengenkosi yiliphi iqhaza
engalibamba ekulethweni kwentuthuko.√/
• Uma kukhona izinhlelo kumele nayo njengenkosi ibe nombono ngoba
yona yengamele isizwe sonke ayihambisani neqembu lezombusazwe.√/
• Mayingalaleli induna yayo uDlamini ngoba uyayidukisa.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
4.10 Yisenzo sikaDuma sokubiza umhlangano womphakathi ngaphandle
kokuxoxisana nenkosi uShandu.√√ (2)
4.11 OKUKODWA kwalokhu okulandelayo:
• UMazongolo ungumfundisi wasendaweni ogqugquzela uxolo.√√/
• Uyena owayengusihlalo womhlangano woxolo futhi owafunda incwadi
eyayinomyalezo owawuphuma enkosini wokuthi abantu abaxolelane.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
4.12 Lo mdlalo wenzeka endaweni yasemakhaya ngoba:√
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Indawo okusabusa kakhulu inkosi nezinduna kuyona. √/
• Abantu basancike kakhulu emfuyweni yabo. √/
• Amaleyithi awakhokhelwa.√/
• Kusaliwa ngezinduku uma kunengxabano.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
KANYE
ISIQESHANA H
4.13 Abantu ababezwelana nenkosi.√ (1)
4.14 • Wafika uDlamini ehamba nequlu lamadoda ayehamba esho iziqubulo
besabisa oDuma.√/
• Wangena ekilasini okubanjelwe kulo umhlangano washaya uMbandlwa
ngenduku ekhanda.√/
• UMbandlwa wamvulela icala wayesevalelwa ngamaphoyisa.√ (3)
4.15 4.15.1 B√/Usola uDuma ngokungahloniphi inkosi√
4.15.2 A√/Ummeleli kulo mdlalo√
4.15.3 D√/Unogada wenkosi √
4.15.4 C√/Ummeli√ (4)
4.16 Imibono iyokwehluka.
Abazwelana naye bayothi ...
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Inkosi isebenzisa amandla ayo ngendlela engafanele ekubeni
sekunombuso wentando yeningi.√/
• Udlame olukhona endaweni aluqalwanga uDuma. Yena wayefuna
ukuletha intuthuko endaweni.√/
• UDuma wayezithola engaphansi kwengcindezi yokusatshiswa abalandeli
benkosi.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)
NOMA
Abangazwelani naye bayothi ...
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Ayezoba mancane amathuba okuthi kuchitheke igazi kule ndawo,
kubulawe abantu ukuba uDuma wayengenayo inkani.√/
• Wayedelela inkosi futhi eseyibukela phansi.√/
• Wayengasafuni ukuthathisa enkosini uma enza izinto njengokubiza
imihlangano yona ingaziswanga.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
4.17 Imibono iyokwehluka.
Abavumayo bayothi ...
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• UDlamini uzibona enesikhundla esibaluleke kakhulu sokusondelana
nenkosi njengoba eyinduna yayo. Akakwamukeli ukuphatha
ngokuhlanganyela nabantu abakhethwe ngentando yeningi.√/
• UMbandlwa uyibukela phansi inkosi noDlamini njengoba esenesikhundla
sokusebenzisana nekhansela. Akasenandaba nokubuswa ngendlela
yendabuko.√/
• UMbandlwa usebiza inkosi ngenkosana, okuyisenzo esikhombisa
ukwedelela.√/
• UDlamini akawahloniphi amalungelo abanye abantu okwenza izinto
ngokukhululeka endaweni.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)
NOMA
Abaphikayo bayothi ...
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Isisusa sodweshu phakathi kwabo kwakungamagqubu ababenawo,
bengafuni ukucabangela umphakathi.√/
• Umona wokufuna ukuba nezikhundla emphakathini, amandla
kungabelwana ngawo.√/
• Ukungayiqondi intando yeningi ukuthi isebenza kanjani.√/
• Ukulalela kakhulu abantu ababadukisayo.√/
• Isenzo sabaholi sokuzicabangela bona kepha bangabacabangeli abantu
ababaholayo.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
4.18 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
• UHulumeni kungadingeka aqale ngokufundisa umphakathi ngokubusa
okusha.√/
• Lokhu kungenziwa ngokuthi kuhlanganiswe lezi zinhlaka kuqala ukuze
bakubone ukubaluleka kokusebenzisana.√/
• Umsebenzi kumele wabiwe ngendlela ezokhombisa ukuthi ukuphumelela
kwezinhlelo kulele ekubambisaneni kwabo.√/
• Intsha kungamele ifundiswe kabanzi ngezinguquko ukuze nayo ibe
yingxenye yalokhu.√/
• Ukuba izinduna nazo ziholelwe imali njengamakhansela.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele
ISIQESHANA I
5.1 Wayengumseshi.√ (1)
5.2 UToronto.√ (1)
5.3 Eyi-15/eyishumi nanhlanu.√ Washesha ukuphuma ngoba wathola isephulelo
sesigwebo sakhe ngenxa yokuziphatha kahle.√ (2)
5.4 Wayefuna ukuthi amzamele/amkhulumele ukuze athole ibheyili.√√ (2)
5.5 C√/Uzovalelwa esitokisini.√ (1)
5.6 OKUBILI kwalokhu:
• USonto wafuna izigebengu ukuthi zibulale umkaMbhele khona
kuzongena yena ezimalini.√/
• Kwathi noma uMthofi esemenzele umsebenzi wokubulala umkaMbhele,
akazange esamnika imali ayemethembise yona ngomsebenzi wakhe.√/
• Wadubula umfundisi, ezama ukumbamba inkunzi.√/
• Wabulala uMbhele ngoba efuna ukuthola ifa.√ (2)
5.7 Umbuzo mbumbulu.√ (1)
5.8 OKUBILI kwalokhu:
• Amehlo agcwele izinyembezi√/
• Ekhala/√
• Ekhulumela phansi.√ (2)
5.9 • Ngangingathi akayiyeke indodakazi yakhe ibhadle ejele ngezenzo zayo
ezimbi.√√/
• Ngangingathi akangayibambeli amagqubu indodakazi yakhe ngezenzo
zayo ezimbi.√√/
• Ngangingathi akangawufaki umoya omubi kuZinhle ngokwenziwe
ngumama wakhe kepha naye amxolele futhi abuye amhloniphe uma
esephume ejele.√√/
• Ngangingathi akaye kummeli ayofuna imali ukuze aqhubeke afundise
futhi ondle uZinhle.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
5.10 Ukungakhokhi kukaSonto imali kaMthofi.√√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
5.11 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Ungumakhelwane kaMbhele okwazi ukubona konke okwenzeka emzini
kaMbhele.√√/
• Nguyena owatshela uMbhele zonke izinto ezenzekayo emzini wakhe
uma esemsebenzini.√√/
• Nguye futhi uDlamini owabhebhethekisa inkinga kaSonto
ngokuntshontsha imali ayeyifihlile.√√/
• Nguyena futhi owakhoselisa uMbhele noNtshangase emzini wakhe
ngesikhathi belinde izigebengu ukuthi ziye emzini kaMbhele.√√ (2)
5.12 Lo mdlalo wenzeka endaweni yasedolobheni√ ngoba …
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• UMbhele noSonto bahlala endaweni yaselokishini, okulula kuyona
ukuhamba kalula ngezithuthi. √/
• UMbhele noDlamini bakhe ngokusondelana, behlukaniswe uthango. √/
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
KANYE
ISIQESHANA J
5.13 Wayezokhuluma ngezindaba zamafa omyeni wakhe.√ (1)
5.14 • UMbhele wadutshulwa nguMthofi benoToronto bethunywe nguSonto.√/
• Kwadingeka ukuthi bayishise imoto kaMbhele ukugqiba ubufakazi.√/
• Washa waba ngumlotha uMbhele.√/
• Izigebengu zamshisela emotweni.√/
• Yasha yaphela imoto.√/
• Akukho sizo olwatholakala lokucisha imoto. √ (3)
5.15 5.15.1 B√/Ukhonza noSonto√
5.15.2 D√/Wantshontsha imali √
5.15.3 A√/Ummeli√
5.15.4 C√/Ummeleli kulo mdlalo.√ (4)
5.16 Imibono iyokwehluka.
Abazwelana naye bayothi bayazwelana naye ngoba: ...
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Uzobhadla ejele isikhathi eside, angakwazi ukubona uZinhle ekhula.√/
• Uhlazekile endaweni nasebandleni. Ngeke besaphinde bamethembe
noma bamemukele.√/
• Useyohlala enegama elibi impilo yakhe yonke.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 18 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
Abangazwelani naye bayothi abazwelani naye ngoba ...
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Abesifazane abahlela ukubulawa kwabanye ngoba befuna ukubathathela
abayeni babo, badinga ukujeziswa.√/
• Uyisibonelo esibi ngokuhlela ukubulawa komyeni wakhe ukuze athole
ifa.√/
• Wayezicabangela ngomcebo ozoba ngowakhe yedwa.√/
• Kwavela obala ukuba ngumzenzisi ebandleni kanti ungumbulali.√.
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
5.17 Izimpendulo ziyokwehluka:
Ngiyavumelana ngoba ...
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Ubungozi bokuthanda imali ngokweqile kukaSonto kwamfaka enkingeni
yokujwayelana nezigebengu ezagcina zimesabisa impilo yakhe yonke.√/
• UMbhele wathandana noSonto ebe eshade noMaNtuli. Lokhu kwenza
uSonto abe nomona bese emgudluza uMaNtuli.√/
• UMbhele washintsha incwadi yefa engamtshelanga uSonto.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)
NOMA
Angivumelani ngoba ...
• Isimo senhlalo kulo mphakathi saba nesandla ezinkingeni ababenazo.
Kulo mphakathi kwakukhona izigebengu ezithengwayo ukuba ziyobulala
abanye abantu.√/
• Ubukhona bukaMthofi kulo mdlalo buyazibhebhethekisa izinkinga zabo.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)
(2)
5.18 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
• Abantu besilisa kumele baqinisekise ukuthi bathatha abantu ababaziyo
ngokweqiniso, umuntu angaze athi uyaganwa kanti useganwa ngumuntu
ofana noSonto.√/
• Abantu besilisa kumele bathembeke emakhosikazini abo njengoba
uMbhele ayethandana noSonto ekhona uMaNtuli.√/
• Umthetho kumele uqine, isigwebo sibe nzima, obulele athole isigwebo
esimfanele.√/
• Umthetho kumele ubavikele nabantu besilisa.√/
• Banamalungelo nabantu besilisa okufanele ahlonishwe.√/
• Abantu besilisa kumele babike emthethweni uma benezinsolo zokuthi
impilo yabo isengcupheni.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 19 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu
ISIQESHANA K
6.1 Uzomzalela umqemane webhungu/Uzomtholela ingane yomfana.√ (1)
6.2 Ngubaba kaSkhumbuzo√/UZungu√/Ubaba kaDumisani√/Ubaba kaThabi√/
uManzini√ (1)
6.3 NguSipho.√ Washonela ejele.√ (2)
6.4 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Wathi ufuna ukuqala phansi impilo kabusha.√√/
• Uphethwe yisizungu.√√/
• Akafuni ukuba yingane yakwaZungu.√√/
• Emcabangweni wakhe kwakukhona nesiko lokungenwa leli
ayengahambisani nalo.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
6.5 D√/Lumenze into ebuhlungu.√ (1)
6.6 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Babengafuni abuyele kubo emva kokushona komyeni wakhe.√/
• UThabi wathi basamthanda akangahambi.√/
• UManzini wayehlale encoma ukudla kwakhe.√/
• Bathi uma evuma ukungenwa nguDumisani bayowakhohlwa onke
amaphutha awenza emzini kaZungu njengokufakela uDumisani ushevu
etiyeni.√/
• UMaMbatha wayefuna ukufundiswa uThenjiwe ukuthunga ngakho-ke
wathi akahlale. √
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
6.7 Ukwenzasamuntu.√ (1)
6.8 • Ukhuluma yedwa√
• Athule kancane√ (2)
6.9 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Ngangingathi akazinike ithuba elanele ngaphambi kokuthatha
isinqumo. √/
• Akakhulume nabomthetho uma engakuthandi okushiwo
ngabakwaZungu.√/
• Akalilwele ilungelo lakhe lokuzikhethela.√/
• Akacele ukuyofuna umsebenzi ukuze akhokhele uMondise izinkomo
zelobolo ayesezidlile noma abuyisele abakwaZungu izinkomo zabo.√/
• Makahlale ahloniphe ngokuthi alandele isiko.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 20 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
6.10 OKUKODWA kwalokhu:
• Ukufa kukaSikhumbuzo.√√/
• UThenjiwe wayephoqelela ukufuna ukubuyela ekhaya kubo.√√/
• Akavumi ukungenwa.√√ (2)
6.11 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• UThabi nguyena oqala ukuxoxisana noThenjiwe ukuze sizwe
ngokucatshangwa ngumndeni ngendaba kaThenjiwe.√√/
• Nguye futhi owelekelela uThenjiwe emisebenzini yasekhaya.√√/
• UDumisani ngabe washona ukuba uThabi akabonanga uThenjiwe efaka
ubuthi/ushevu etiyeni likaDumisani.√√ (2)
6.12 Lo mdlalo wenzeka endaweni yasemakhaya.√
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Abantu basakholelwa kakhulu esikweni lokungenwa.√/
• UMondise ungumakhelwane okufakazelayo ukungenwa ngokwenza
isibonelo ngomndeni okhona endaweni.√/
• Omakoti basalindeleke ukuthi baziphathe ngendlela ethile engakhombisi
ukuthi nabo banamalungelo.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi) (2)
KANYE
ISIQESHANA L
6.13 Bayelamana.√/Bazalwa ndawonye.√/Bangodade. √ (1)
6.14 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
• UThenjiwe wacabanga isu lokususa uDumisani, wayesethola ushevu.√/
• Wawufaka etiyeni ayelenzela uDumisani.√/
• UThabi wambona ngefasitela ngesikhathi enza lo mkhuba
wayesemtshela umfowabo.√/
• UDumisani wayesethi akubizwe umndeni kuzokhulunywa.√ (3)
6.15 6.15.1 B√/Umngane kaThenjiwe√
6.15.2 D√/Ummeleli kulo mdlalo√
6.15.3 A√/USkhumbuzo√
6.15.4 C√/Umqhathi.√ (4)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 21 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
6.16 Abazwelana naye bayothi ...
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Wayezama ukulamulela uThenjiwe.√/
• Wathola isijeziso esingafanele.√/
• Abanye abantu babembona njengesigebengu okwakwenza ukuba
angabe esahlonishwa endaweni.√/
• Icala lakhe alithethwanga ngendlela enobulungiswa.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)
NOMA
Abangazwelani naye bayothi ...
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Kwakufanele angazikhathazi ngezindaba zabantu ababili.√/
• Uyena owayephethe isikhali wagcina esesisebenzisa.√/
• Waqhubeka nokuxhumana noThenjiwe noma ayeseboshiwe.√/
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
6.17 Ngiyavumelana ngoba ...
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Ubungozi bokungafuni ukulandela amasiko endawo ohlala kuyo
kungakufaka enkingeni.√/
• UThenjiwe kwakungamele adelele abakwaZungu noma ngabe
wayengahambisani naleli siko.√/
• Wazandisela izinkinga ngokungalaleli ubaba wakhe.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)
NOMA
Angivumelani ngoba ...
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• UThenjiwe wayenelungelo lokuzikhethela umuntu amthandayo.√/
• UThenjiwe kwakungamele aphoqwe ukuthi enze izinto ezithandwa
ngabantu bakule ndawo.√/
• Abantu babengawahloniphi amalungelo akhe nemizwa yakhe.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
6.18 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Kumele kwenziwe lokhu okulandelayo:
• Kubuyekezwe amasiko athile abonakala sengathi asephelelwe yisikhathi
njengoba noZungu ake washo.√/
• Kukhuthazwe obaba bamantombazane ukuthi bangazicabangeli bona
bodwa kodwa bacabangele namadodakazi abo, njengoba uMondise
ayesenenkinga yokuphalaza izinkomo zakwaZungu.√/
• Kufundiswe umphakathi ngezifo ezithathelanayo ngoba abanye babulawa
yizo, okungathi uma kuqhutshwa isiko lokungenwa kuqhubeke isifo kuze
kuphele umndeni.√/
• Kukhuthazwe ukufundisa abantu ngokubaluleka kokulalelana.√/
• Izingane zamantombazane kumele zifundiswe ukuze zikwazi ukuzimela
zingacindezelwa ngamasiko.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3)
AMAMAKI ESIQEPHU B: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 22 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli)
UMBUZO 7
7.1 Ingoduso – NE Mbesa
ISIQESHANA M
7.1.1 Wayeyovakashela/Wayeyobona ingoduso yakhe uNokwazi.√ (1)
7.1.2 Kwakusebusuku.√ (1)
7.1.3 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• USipho wahamba emsebenzini esebonile ukuthi imali
yasemsebenzini ibekwaphi. Ngelanga ayezontshontsha ngalo
imali akekho owayesebenza, wavula ngokhiye ayesewebile.√√/
• Esephuma wabonwa unogada owamdubula nokho wabaleka
nemali wayifihla, yikho ukulimala okwambambisa, wabanjwa,
wagwetshwa waboshwa.√√ (2)
7.1.4 Wacasulwa ukuthi umshayeli …
OKUKODWA kwalokhu:
• Athi ngeke akwazi ukumwelisela esitobhini kwaChonco
ekubeni wayesemkhokhele imali.√√/
• Umbuza ukuthi uma imoto yakhe isithathwa yizinswelaboya leli
shumi lamarandi azomnika lona liyokwazi yini ukuthenga enye
imoto entsha.√√ (2)
7.1.5 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• UNgwane wathi wantshontsha imali lapho ayesebenza khona
ngoba wayefuna ukuyoqedela ukulobola.√/
• UNgwane wayembiza ngomukhwe wakhe ubaba kaNokwazi.√/
• Uyasho futhi ukuthi wayesemehlisile esihlahleni wamqaqa
namazinyo.√ (2)
7.1.6 Imibono iyokwehluka: OKUKODWA kwalokhu:
Yebo ufezekile ngoba le ndaba ikhuluma ngesigameko esisodwa
kuphela esibandakanya uhambo lomxoxi wendaba esendleleni
ebheke ekhweni lakhe ngenhloso yokuyobona ingoduso yakhe
uNokwazi. Iphela ekuseni esezithola esemathuneni kade ehleli
khona noNokwazi engazi ukuthi sewashona. √√
NOMA
Cha awufezekanga ngoba le ndaba ayinamathele esigamekweni
esisodwa. Kuningi okunye okwenzekayo ngesikhathi esendleleni
ephikelele ekhweni lakhe njengokukhokhiswa imali enkulu
ngumshayeli wetekisi, indlela aboshwa ngayo nokunye. √√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 23 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
7.1.7 Yebo ukwazile. Inani labalingiswa kule ndaba aledlulile
kwabalindeleke endabeni emfishane, bayisi-5 kuphela, umxoxi
wendaba, uNokwazi, umukhwe (uGodide), uPhumlani kanye
nomshayeli wetekisi.√√. (2)
7.1.8 Imibono iyokwehluka: OKUKODWA kwalokhu:
Yebo siyahambisana kakhulu. Indaba ikhuluma ngoNgwane
owayeyobona ingoduso yakhe ayeyigcine eminyakeni emibili
edlule.√√
NOMA
Cha asihambisani ngoba indaba ayikhulumi ngengoduso ngqo
kepha iphathelene nohambo lukaNgwane nezinkinga (2)
ahlangabezana nazo endleleni eya ekhweni lakhe. √√
7.1.9 • Babeyoshada ngoba uSipho wayesazimisele ngoNokwazi.√
• Babezoba nomuzi wabo edolobheni bahlale nomntwana
wabo.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
7.1.10 Ngangiyomeluleka ngokuthi: Iphuzu ELILODWA kwalandelayo
• Akasamukele isimo sokuthi uNokwazi akasaphili lapha
emhlabeni.√√/
• Akacele indodana yakhe ayozikhulisela yona ngendlela
ethandwa nguye.√√/
• Akafune omunye umuntu azothandana naye.√√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
KANYE
7.2 Imfihlo Kamakoti – MT Mkhize
ISIQESHANA N
7.2.1 Wayegoduka esebuya emsebenzini.√ (1)
7.2.2 Wathola isikhwama sikaseyili esivaliwe esasinemali phakathi.√ (1)
7.2.3 Ukuba akwazi ukwedlulisela imali ayeyifihlile kumuntu othile
osaphila ukuze kwambuleke imfihlo yakhe. √ (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 24 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
7.2.4 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
• URoy wagibelisa uRebecca, owayesebenza elondolo, etekisini
yakhe.√/
• Wabe esemphathisa ibhantshi lakhe ukuthi amfakele lona
elondolo.√/
• Waye wayombeka ekhaya kubo ngalobo busuku.
• Wathi esethi uyolilanda ibhantshi lakhe, wafica uMaMkhwani
owabe esethi abahambe ayomkhombisa lapho uRebecca
ekhona.√/
• Wamyisa ethuneni likaRebecca eSeventini lapho uRoy afica
ibhantshi lakhe lilenga khona ethuneni. √ (3)
7.2.5 Umbhali usibhale kahle isingeniso.
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Sifishane.√/
• Sisheshe simthole umlingiswa oqavile/omkhulu ukuthi
nguRoy√/
• Nguye owayebhekene nenkinga yokuthatha umakoti kodwa
engenayo imali.√/
• Siyashesha ukuthola isizinda sendaba: yenzeka endaweni
esedolobheni.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
7.2.6 Umyalezo wobungozi bokuphila nezimfihlo ongazitsheli muntu
njengoba uRebecca aba nemfihlo ngemali ayeyigqibile esaphila,
yagcina seyimbangela inkinga eseshonile engasakutholi
ukuphumula.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
7.2.7 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
URoy ngoba ... √
• Nguye esimthola ekuqaleni kwendaba enenkinga yokufuna
ukuganwa kepha entula imali, ize iyophela indaba.√/
• Zonke izigameko ezisendabeni zithinta yena.√/
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
7.2.8 Umgomo wokuqoqeka kwendawo okwenzeka kuyo indaba
emfushane ufezekile kule ndaba. Konke kwenzeka eMlazi
kuphelele khona lapho.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 25 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
7.2.9 Izimpendulo ziyokwehluka.
Akuncomeki ngoba:
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
• Abantu abashadile banamuhla bathanda ukuhlala bodwa.√/
• Abaningi abanayo indawo eyanele yokuhlala nomndeni
omkhulu ohlanganisa umamezala.√/
• Isimo somnotho sibi esikhathini samanje, akuselula ukuthi
umndeni uhlale wonke.√/
• Omakoti bamanje abakuthandi ukuhlala nomamezala ngoba
omakoti bathanda ukuziphilela, nokugqoka izimpahla
ngendlela evuma isikhathi samanje.√/
• Bayasebenza abanaso isikhathi sokugada abantu abadala
ngoba bayizindleko. √
NOMA
Kuyancomeka ngoba:
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
• Kuhle ukuthi izingane zibanakekele abazali bazo uma
sebekhulile ngoba nabo abazali bazikhulisa.√/
• Kuhle ngoba kuqinisa ubuhlobo nobudlelwane emndenini.√/
• Omamezala bangasiza nokugada ikhaya nabazukulu.√/
• Bangakwazi ukuthi baxazulule izinkinga uma kuba
nengxabano phakathi kwendodana yakhe nomakoti. √/
• Omamezala bangasiza nokweluleka abazukulu.√ (3)
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)
AMAMAKI ESIQEPHU C: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 26 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no JJ Thwala
UMBUZO 8
8.1 Phansi – LMMS Madondo
8.1.1 Ngokuhlaba √ (1)
8.1.2 Isenzasamuntu√√/ukwenzasamuntu.√√ (2)
8.1.3 Sinye kuwo isikhathi
Sifushane asenele √
Imvumelwano siqalo.√ (2)
8.1.4 Ubupigogo nobusakabuli buyaqedwa.√√/Umugqa wesi-8√√ (2)
8.1.5 OKUBILI kwalokhu: Ntengentenge√, shwi√/ bhu√ (2)
8.1.6 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Umhlaba uyabehlisa abazibeka phezulu, bashone phansi
behluleke nawukukhuluma.√/
• Kuphela nya ukuzazisa baphenduke izihlupheki eziphila
ngokucela.√/
• Umuntu okade ebukela phansi abanye ugcina naye eselapho
phansi futhi esezothile bese kuthi labo akade ebabukela
phansi banyukele phezulu.√ (2)
8.1.7 Isigqi sale nkondlo siyanensa√ ngenxa:
OKUKODWA kwalokhu:
• Yomyalezo wenkondlo oqukethe ukuyala abantu ukuba
bahloniphe umhlaba.√/
• Yokuthi miningi imigqa emide.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)
NOMA
Isigqi sale nkondlo siyashesha ngenxa:
OKUKODWA kwalokhu:
• Yokungabi nazo iziphumuzi eziningi ekugcineni kwemigqa.√/
• Yokungabi naso isizura emigqeni.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
8.1.8 Ovulekile: Ngentobeko yobuphansi okwezintuthwane/umugqa
we-15√ ngoba awunalo uphawu lokuloba ekugcineni.√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 27 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
8.1.9 Yebo, iphumelele ngoba ...
Umyalezo uthi:
OKUKODWA kwalokhu.
• Umhlaba uyabathobisa abaziphakamisayo√/ngokuthi
ubafundise isifundo esibuhlungu esizokwenza
bawuhloniphe.√√/
• Akulungile ukuziphakamisa√ngoba ungazithola usuphoxeka
noma usungena ezinkingeni ungabe usasizwa muntu. √√/
• Kuhle ukuzehlisa√ ngoba kukhombisa ubuntu.√√/
• Abantu abahluphekayo manje abangabukelwa phansi√ngoba
kungenzeka bagcine sebephumelele nabo sebehlonishwa
emphakathini.√√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (3)
KANYE
8.2 Kuyosala Izibongo –T Qwabe
8.2.1 Wayengathethi.√ (1)
8.2.2 Ezazigijima mzila munye nezinyoka ezibulalayo,
Zibhukuda mfula munye nezingwenya ezibulalayo.√√ (2)
8.2.3 Imigqa EMIBILI kule elandelayo:
• Ezazigijima mzila munye nezinyoka ezibulalayo,√/
• Zibhukuda mfula munye nezingwenya ezibulalayo,√/
• Zibanga amaqele namabhubesi abulalayo,√/
• Zidwanguza amahlathi nezingwe ezibulalayo.√ (2)
8.2.4 Ifanankamisa.√ (1)
8.2.5 OKUKODWA kwalokhu:
Inhlaba√: imile ngezinyawo ihlobile√/amatshe√: elele ngezisu
elanda ezasendulo/ utshani√: kukhwele ngezidindi kukhinindelana
ezasendulo.√ (2)
8.2.6 • Esho ingoma - yinzwa yokulalela.√
• Esenukelwa yigazi - yinzwa yokuhogela.√ (2)
8.2.7 Ichaza ukuthi amabutho/izinsizwa zazishesha kakhulu uma
zihamba.√√ (2)
8.2.8 D√/ukwedlula ushesha√ (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 28 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
8.2.9 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Lezi zinsizwa sezilwe isikhathi eside ngaphandle kokuthatha
ikhefu.√/
• Lezi zinsizwa zafa zikhathazekile ngoba zingagezwanga
iqunga kanye nezintelezi ezisetshenziswa uma uzoya
empini.√/
• Akekho owaxolisa kubona njengabantu ababekade beyolwa
ukuze imimoya yabo ilale ngokuthula baphumule nabo.√
• Lezi zinsizwa zakhombisa ubuqhawe ngesikhathi zilwa
zibhekene nokufa.√ (2)
8.2.10 Izimpendulo ziyokwehluka:
Kuhle ngoba:
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Abantu besilisa yibo kuphela ababebonakala belwa ngezikhali
futhi bebeka nezimpilo zabo engcupheni.√/
• Abesifazane abanawo amandla kanye nesibindi sokubhekana
nempi.√/
• Ngesintu abesifazane akumele babe sesizindeni sempi.√/
• Abantu besilisa babelwa izimpi ngoba bevikela izwe, izingane
kanye nabesifazane.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)
NOMA
Akukuhle ngoba:
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Abantu besifazane babamba iqhaza elikhulu ekubhekeni
amakhaya kanye nezingane ngesikhathi abesilisa bengekho
beyolwela inkululeko yezwe.√/
• Abesifazane bayabasekela abesilisa ngokubagqugquzela
ukuthi balwe bangahlehli baze bayinqobe impi yezitha.√/
• Abanye besifazane babebambe iqhaza elibonakalayo kule
mikhankaso yezombusazwe kanye nokulwela izwe.√/
• Abantu besifazane babenika abesilisa ubuhlakani
bokubhekana nezinkinga ngesikhathi kuliwa.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
AMAMAKI ESIQEPHU D: 35
AMAMAKI ESEWONKE: 70
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2019 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2018 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2017 Memo
_hlayiso.com_--10e3811d-f88b-41e0-bbd6-e3c4be5a9c8a/v1-0e32a8a4bf94ec65ee73/card.webp)
Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2016 Memo
More from Grade 12 isiZulu FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023 24

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper