Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA LE-12
ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
NOVEMBA 2019
AMAMAKI: 70
ISIKHATHI: Amahora ama-2
Leli phepha linamakhasi angama-28.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Skip to contentAll 2019 papers 





View all





isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2019 Question Paper
Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2019, 28 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isizulu Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · isizulu. Question paper, 28 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiZulu FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isizulu
- Document type
- Question paper
- Year
- 2019
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 28
- File size
- 497.5 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 28
This exam
NSC November Exam 2019
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paper
Questions in this paper
- Question 1Ubuciko / Literature (Set Works)37 marks
- Question 2Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 3Ubuciko / Literature (Set Works)95 marks
- Question 4Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 5Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 6Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2019
NSC
IMIYALELO KWABAHLOLWAYO
1. Fundisisa kahle le miyalelo ngaphambi kokuba uphendule imibuzo.
2. Ungayifundi yonke imibuzo ekuleli phepha. Bheka OKUQUKETHWE ekhasini
elilandelayo bese umaka izinombolo zemibuzo yezincwadi ozifundile kulo
nyaka. Ngemuva kwalokho funda le mibuzo bese ukhetha imibuzo
ezincwadini EZIMBILI ozophendula ngazo.
3. Leli phepha LINEZIQEPHU EZINE:
ISIQEPHU A: Inoveli (35)
ISIQEPHU B: Umdlalo (35)
ISIQEPHU C: Izindaba ezimfishane (35)
ISIQEPHU D: Izinkondlo (35)
4. Phendula imibuzo EMIBILI kuphela, kunoma yiziphi iziqephu ezimbili
ezilandelayo (umbuzo OWODWA ESIQESHINI NGASINYE).
ISIQEPHU A: INOVELI
Phendula umbuzo ngenoveli EYODWA oyifundile.
ISIQEPHU B: UMDLALO
Phendula umbuzo ngomdlalo OWODWA owufundile.
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
Phendula imibuzo ngazo ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihlolwayo.
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
Phendula imibuzo ngezinkondlo EZIMBILI ezibuziwe.
5. Sebenzisa uhlu lokubheka imibuzo ephenduliwe ('checklist') ukubheka ukuthi
ukhethe ngendlela efanele yini.
6. Landela imiyalelo esekuqaleni KWESIQEPHU NGASINYE.
7. Bhala izinombolo kahle njengoba zibhaliwe kuleli phepha lemibuzo.
8. Qala ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.
9. Indlela yokuhlela isikhathi encomekayo:
Sebenzisa isikhathi esicishe sibe imizuzu engama-60 esiqeshini ngasinye.
10. Bhala ngobunono nangesandla esifundekayo.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2019
NSC
OKUQUKETHWE:
Leli khasi lizokusiza ukukhetha imibuzo ofisa ukuyiphendula ngaphandle kokufunda
yonke imibuzo.
ISIQEPHU A: INOVELI
Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
IZINOMBOLO ZEMIBUZO AMAMAKI IKHASI
1. Ithemba Lami 35 5
2. Kusinda Kwehlela Endodeni 35 8
3. Umshado 35 11
ISIQEPHU B: UMDLALO
Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
4. Ababulali Benyathi 35 14
5. Icala Kaliboli 35 17
6. Isiko Nelungelo 35 20
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
Phendula imibuzo kuzona ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihloliwe.
7.1 'Ingoduso' 18 23
7.2 'Imfihlo Kamakoti' 17 24
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
Phendula imibuzo YOMIBILI kulesi siqephu.
8.1 'Phansi' 18 26
8.2 'Kuyosala Izibongo' 17 27
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2019
NSC
Uhlu Lokubheka Imibuzo Ekhethiwe ('Checklist'):
ISIQEPHU IZINOMBOLO IMIBUZO THIKHA UMBUZO
ZEMIBUZO EPHENDULIWE OWUKHETHILE
A: INOVELI 1–3 1
NOMA
B: UMDLALO 4–6 1
NOMA
C: IZINDABA 7 1
EZIMFISHANE
NOMA
D: IZINKONDLO 8 1
QAPHELA: Qiniseka ukuthi uphendule imibuzo eziqeshini EZIMBILI kuphela.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2019
NSC
ISIQEPHU A: INOVELI
UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa
Funda iziqeshana EZIMBILI (u-A no-B) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA A
'Babahlawulise kancane, yeka izwe lisabusa bebezovele bajojwe abathakathi
bansondo. Ngiyazisa, futhi uNomgedla yena ngiyomkhohlwa ngifile ngiwafunge
amaChunu.' Washo uNokulindela kwahlengezela izinyembezi.
'Sona saba sihle impela isigwebo sabo kodwa ngisafisa ukuzibambela mathupha
ngiziphindisele.' 5
'Kanti-ke ndodana ungalaleli inhliziyo bese uziphathela umthetho ngezakho izandla
ngoba uyojeza ngalokho.'
'Yiqiniso lelo baba, mane nami ngenziwa yinhliziyo kwazise ayigayelwa mphako.'
Sebebingelelene uNokulindela noyise, wabonakala uNokulindela ekhala, kepha
kungezona ezosizi kungezenjabulo. Kwaba sengathi bobabili babengasenalo 10
ithemba lokuthi uNokulindela uyobuye aphindele esimeni sakhe. Baxoxa eziningi
uNokulindela efuna ukwazi ukuthi ngabe banjani ekhaya. Uyise-ke wagcina eseze
wabazisa ukuthi bona njengomndeni banqume ukuthi uNokulindela ake angasheshi
ukubuyela ngasekhaya. Into ababenovalo ngayo ukuthi babengazi ukuthi njengoba
izinhliziyo zazisebomvu nje koZabalaza kwakungahle kwenzekeni. Into ayeyesaba 15
uMchunu ukuthi funa athi ubuyisa ingane yakhe kanti useyimbela ithuna. Babona
kungcono intombazane ike ihlale, indaba ize ithi sengathi iyalotha.
Bawuthakasela bobabili umqondo wokuthi ake ahlale ngaseMpangeni uNokulindela.
Nakuba wayemkhumbula unina kodwa waziduduza ngokuthi uzobuye ambone,
akusizi ukuthi ajahe ebaQulusini kanti ujahe ithuna. Nalapha eMpangeni kwasheshe 20
kwajwayeleka, wagcina esethole nabangani ayexoxa nabo, nabo ababezizele
ngezifo zabo.
1.1 Nikeza igama lengoduso kaSandanezwe. (1)
1.2 Bakuphi laba abaxoxayo kulesi siqeshana osifundile? (1)
1.3 Ngokwalesi siqeshana yini eyenza uMchunu abone kuyingozi ukuthi
uSandanezwe azibambele mathupha/aziphindiselele koZabalaza? (2)
1.4 Iyiphi le nkinga ebhekene nengoduso kaSandanezwe eyenza ukuthi kungabi
lula ukuphindela ekhaya ngokushesha yize isisindile ekuguleni kwayo? (2)
1.5 Lichazani leli gama elibhalwe ngokugqamile kulo musho olandelayo njengoba
lisetshenzisiwe kulesi siqeshana? Nikeza isibonelo esisendabeni.
'Sona saba sihle impela isigwebo sabo' (2)
1.6 Kwabangelwa yini ukuthi uNomgedla avume ukusiza uZabalaza kuleli su
lakhe lokufakela ingoduso kaSandanezwe umuthi wentando? (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2019
NSC
1.7 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile kulo mshwana ongezansi
sichaza ukuthini?
Indaba ize ithi sengathi iyalotha.
A Iyathuthuka
B Iyakhula
C Iyakhohlakala
D Iyasha (1)
1.8 Nikeza ubuhle kanye nobubi bezenzo zomlingiswa onguNonkamfela kule
noveli. Bhala iphuzu eLILODWA eliveza ubuhle neLILODWA eliveza ububi. (2)
1.9 Hlaziya le noveli ubhekise kulezi zihlokwana ezilandelayo. Bhala iphuzu
ELILODWA ngesihlokwana ngasinye.
1.9.1 Isisusa sodweshu. (2)
1.9.2 Ukukholakala kwezigameko/izehlakalo. Bhala sibe SINYE bese
wesekela. (2)
1.10 Ucabanga ukuthi yayiyoba njani impilo kaSandanezwe ukuba wabekezela
wahlala esibhedlela? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU. (3)
KANYE
Ekufikeni kwakhe ekhaya wayilanda yonke indaba yendlela yakhe yaseMpangeni.
Wayengawuvali umlomo ngomsebenzi kaNonkamfela nobuningi beziguli ayezifice
kuloya muzi. Akekho umuntu owayengathokozile emzini kaMchunu ngokwelulama
kwendodakazi yekhaya. Akazange aqule nakuqula uMchunu, nakuba
wayeyiqonqela nje kodwa wayikhipha eyokuhlaba abonge abaphansi 5
ngababemenzele khona.
'Mkhumane wami, angazi noma amathemba ami angiqongisa izintaba yini, kodwa
ngizwa nginevuso lokuthi nakanjani uzosinda lapha. Ngifikelwa umfanekiso wethu
sesihleli ndawonye sikhulisa abantwana bethu emzini wethu esiyobe sizakhele
wona.' 10
'Khona kunjalo Nokulindela wami njengoba nami ubona sengathi ngiyakugwema
ukuthi sihlangane besasikaza lokhu abakusikazayo yingoba ngifuna
ungachaphazeleki nangephutha ngalokhu kugula yingakho ubona sengathi
ngiyakugwema nje … Khona nami nginenkolelo yokuthi ngizosinda, zonke izinto
sizenze sikhululekile singenaluvalo. 15
Khona ungathi sengiyabona we madoda usugqishazela emagcekeni kwethu
ungigqigqizelela.'
'Phela lokho yikhona kanye engingakuthokozela ngoba ngingabe ngigqigqizelela
umuntu engimthandayo nengazikhethela yena mina. Pho yiliphi idlozi elingavimbela
izifiso ezinhle kanjena?' 20
'Asazi phela kodwa nakuba kungayi ngezifiso nezilokotho zabantu kodwa kulokhu
nginethemba lokuthi kuzohamba ngokwezifiso zethu.'
'Amadlozi noSimakade ngeke benze ukuthi ubukhona babo sibungabaze.'
'Lisho uliphinde lelo. Mhlazane ngasinda, ngizimisele ukuwisa enkulu inkabi ngenze
umsebenzi wokuzibongela kuMdali nakwabaphansi.' 25
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2019
NSC
1.11 Ngubani isibongo sikaSandanezwe lo okukhulunywa ngaye kulesi siqeshana? (1)
1.12 Wababonga kanjani uMchunu abaphansi ngokusindisa indodakazi yakhe? (1)
1.13 Chaza kafishane ukuthi kungani uSandanezwe egwema ingoduso yakhe
njengoba belashwa ndawonye nje. (2)
1.14 Ucabanga ukuthi likhona yini ipholavuthondaba/ibohlololo kule noveli? Sekela
impendulo yakho. (2)
1.15 Yikuphi okufakazela ukuthi ingoduso kaSandanezwe ingumuntu othembekile
futhi okwaziyo ukubekezela? (2)
1.16 Uyavumelana yini nombono wokuthi ingculazi ayelapheki? Sekela
ngokubhekisa kuSandanezwe. (2)
1.17 Phawula ngobudlelwane phakathi kukaZondiwe noSandanezwe. Sekela
impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (3)
1.18 Umbhali ulisebenzise ngokuyimpumelelo yini isu lokusethulela/lokusivezela
uMaZikalala njengomlingiswa onakekelayo? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2019
NSC
UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu
Funda iziqeshana EZIMBILI (u-C no-D) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA C
Ezinye izinsizwa zajabula ukuzwa ukuthi usezohola kangcono njengoba babazi
ukuthi usafanele athenge izinkomo zokulobola ingoduso yakhe ekhaya. Kulezi
zinsizwa kwakukhona imizwilili yoqobo eyayicwenga kamnandi ngempela. Kwesinye
isikhathi kwakuhlanganyelwa kuxoxwa ngezintombi abazishiye emakhaya. Kumbe
kuxoxwe ngokukade kwenzeka ngoKhisimuzi emaceceni. NgoKhisimuzi kwenzeka 5
kwahlangana izigodi komunye umgcagco zidlalisela ezintombini izinsizwa.
Ukungcweka ikona okwakudla ubhedu kulo mdlalo wodumo. Izintombi ziyakikiza
uma izinsizwa zishaya induku. Kusukwa kuhlotshiwe kulo mdlalo. Ezinye izinsizwa
zidla imitshotshovu kanti ezinye zibhincile amabheshu azo anhlobonhlobo, wena
owabona embukisweni woqobo. Izihlangu ezisuke ziphethwe zinhlobonhlobo. 10
Kukhona eziphatha izihlangu ezimaqandakawayiba, ezimpevu kanye
nezinhlobonhlobo ngokwehlukana kwemibala yezinkomo. Zisuke zidlana imilala kule
nkundla okudliselwa kuyona. Izinsizwa zishayane amakhanda bese ziyogeza
emfuleni, zibuye sezincokolisana zitshelana ukuthi ngokuzayo kuyokuba omunye
oyobe ezogezwa lapha. Kwakungavamisile ukuthi izinsizwa zibambelane amagqubu 15
ngemuva kokungcwekisana. Uma ungakaganwa, omama bakubuza njalo ukuthi
uyoganwa nini. Naye-ke uManyoba kwakuwumbuzo ayewuphendula zonke izinsuku
lo. Kwase kuwuye kuphela kubafana owayengakaganwa, kodwa-ke kulokhu
wabethembisa ukuthi usezothatha abammele kancane nje. Wayeyishaya induku lo
muntu owayekhulumela phansi futhi ehlonipha. Nangalo Khisimuzi wayehlobile 20
emuhle njengawo wonke umfana osekhulile.
2.1 Ngobani laba abajabulela ukuzwa ukuthi uManyoba usezohola kangcono? (1)
2.2 Amacece/Imicimbi yayivamise ukwenziwa ngasiphi isikhathi sonyaka kule
ndawo yangakubo kaManyoba? (1)
2.3 Yisiphi lesi sidingo esibalulekile okwakumele sifezwe uManyoba ngokushesha
njengoba wayesehola kangconywana nje? (2)
2.4 Ngokwalesi siqeshana osifundile yini eyenza ukungcweka kudle ubhedu kule
micimbi yangakubo kaManyoba? (2)
2.5 Lichazani leli gama elibhalwe ngokugqamile kulo musho olandelayo njengoba
lisetshenzisiwe kulesi siqeshana? Nikeza isibonelo esisendabeni.
Izintombi ziyakikiza. (2)
2.6 Kwabangelwa yini ukuthi uManyoba azithole esehlala ngokwehlukana
noMaNdlovu? (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2019
NSC
2.7 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile kulo mshwana ongezansi
sichaza ukuthini?
Zisuke zidlana imilala.
A Ziyahambisana
B Ziyaqhudelana
C Ziyathethisana
D Ziyavumelana (1)
2.8 Nikeza ubuhle kanye nobubi bezenzo zomlingiswa onguThembalihle kule
noveli. Bhala iphuzu ELILODWA eliveza ubuhle neLILODWA eliveza ububi. (2)
2.9 Hlaziya le noveli ubhekise kulezi zihlokwana ezilandelayo. Bhala iphuzu
ELILODWA ngesihlokwana ngasinye.
2.9.1 Isisusa sodweshu. (2)
2.9.2 Ukukholakala kwezigameko/izehlakalo. Bhala sibe SINYE bese
wesekela. (2)
2.10 Ucabanga ukuthi yayiyoba njani impilo kaManyoba ukuba waqhubeka
nokusebenza epulazini? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu
AMATHATHU. (3)
KANYE
ISIQESHANA D
'Uthi ikholwa elibiza uninazala ngenuku esikhundleni sokumwashela, amncishe
ukudla? Athi akahlukane nengane yakhe iphuma esipotini?'
'Qha! Mina …'
'Wena bani? Akuwena yini owawuthethisa umama wakho, uthi akahlukane nengane
yakho? Usumlahlile umama wakho usuzomfuna lapha engekho khona. Sengathi 5
angangatholakala ngimfunge ubaba esemathuneni, uyowukhomba umuzi
onotshwala. Phuma lapha ngingaze ngi …' Asho athathe iketela elinamanzi
abilayo. Waphuma ngelikhulu ijubane elandelwa iketela.
Wafika ekhaya wangawuvala umlomo ngendlela uMaNdlovu amtshele ngayo.
Baqala ukuba bethuke manje, kwakufanele ukuba basuke ngaso leso sikhathi baye 10
eMnambithi nabo bayofuna lapho becabanga ukuthi bakhona oyise nonina.
Bahamba ubusuku bonke indodakazi yabo ingafuni ngisho ukubakhulumisa.
EThekwini uMjwayeli nomkakhe baya kulo muzi lapho uyise wayejwayele ukuya
khona. Bathi bengena nje esangweni, indoda yavulela inja kwakhalwa
ubumayemaye inja enkulu ibasukela, wayikhuza. Bacela ukukhuluma nayo, yathi 15
abangene.
Baba ukungena nje endlini yababuza: 'Nginganisiza ngani?'
Kwaphendula uMchunu: 'Besicela ukubuza ukuthi ubaba evalelisa kinina akashongo
yini ukuthi uyaphi?'
'Uthe uya eMnambithi. Nikushiso yini lokho?' 20
'Abafowethu ababatholanga esiteshini, bafike sebehlile esitimeleni.'
'Kanti ubaba wenu ngempela uMchunu naningamnakile nje. UMchunu ubehamba
ngezinto ezinganakekelwe zonke izinsuku ukhona makoti?'
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2019
NSC
2.11 Nikeza isibongo sikaMjwayeli lo okukhulunywa ngaye kulesi siqeshana. (1)
2.12 Wabona kanjani umakhelwane kaFanyana ukuthi uMaNene akamthandisisi
kahle umamezala wakhe? (1)
2.13 Chaza kafishane ukuthi kungani indoda yalapho uManyoba wayejwayele
ukuya khona yavulela izinja ngesikhathi ibona oMjwayeli bezongena emzini
wayo. (2)
2.14 Ucabanga ukuthi likhona yini ipholavuthondaba/ibohlololo kule noveli? Sekela
impendulo yakho. (2)
2.15 Yikuphi okufakazela ukuthi umama kaMduduzi wayeyinkosikazi ekhuthele? (2)
2.16 Uyavumelana yini nombono wokuthi ukubekezela kuyasiza? Sekela
impendulo yakho ngokubhekisa kuManyoba. (2)
2.17 Phawula ngobudlelwane phakathi kukamakoti kaMjwayeli nobabezala wakhe.
Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (3)
2.18 Umbhali ulisebenzise ngokuyimpumelelo yini isu lokusethulela/lokusivezela
uNgobese njengomlingiswa onobuntu? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2019
NSC
UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu
Funda iziqeshana EZIMBILI (u-E no-F) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA E
Kwathuleka endlini. Isalukazi sabheka phezulu sengathi siyathandaza. Amehlo
agcwala izinyembezi ngokushesha. Sabuka uBhekani emehlweni futhi.
'Angiyazi ukuthi ngizoyenzenjani le nto ngoba phela wena uyisifundiswa.'
'Usho ukuthini mama?'
'Impela. Ulaka lukayihlo lolu. Ngisho ungaya esangomeni uyobhula siyokutshela le 5
nto engiyishoyo.'
Wathula uBheki, wabuka unina engagculiswa yile nkulumo yakhe. Walindela
okungcono, akwababikho. Kwalandela okumxakayo futhi.
'Thatha impepho mfana uyishise uxolise kuyihlo.'
'Angiyazi le nto oyishoyo mina mama.' 10
'Ngizokufundisa,' esho ekhahla unina.
'Ngixolisa nje icala lami yini ngempela kubaba?'
'Usumtholile umfazi okwathiwa mfune azokugana? Angithi usuke wagijima
nabafelokazi?' Walizwa icala lakhe uBheki. Wakhumbula ukuthi leli cala uzimisele
ukulithwala noma kunzima kangakanani. Wathula wabuka unina. 15
'Ngizoyishisa kusasa impepho mama.'
'Uyazi noma uzobulala ubuthongo namuhla uyihlo?'
'Ngizolala. Bukhulu lobu buhlungu asengizwise bona.'
Isalukazi sasuka saphuma sayozilalela samshiya kanjalo uBheki ekhamisile.
Kwafika kuye ukuthi cha, impepho uzoyishisela ukuthi uyise emukele uTholakele 20
njengomakoti wakhe.
'Kufanele ukuthi naye ubaba uyabona ukuthi ngiyamthanda uTholakele. Ngizocela
ukuba azame ubaba ukumthatha njengomakoti walapha ekhaya.' Ukhuluma yedwa
uBheki ulungiselela ukulala. Ubuthongo bafika esecabanga ukuhlala kwakhe
noTholi nakho konke abakwenzile. 25
3.1 Ngubani lesi salukazi okukhulunywa ngaso kulesi siqeshana? (1)
3.2 Bakuphi oBhekani nalesi salukazi njengoba bexoxa nje? (1)
3.3 Iyiphi le nkinga ayebhekene nayo uBhekani ngalolu suku? (2)
3.4 Ngokwalesi siqeshana osifundile yisiphi lesi senzo sikaBhekani esacasula
ubaba wakhe? (2)
3.5 Lichazani leli gama elibhalwe ngokugqamile kulo musho olandelayo njengoba
lisetshenzisiwe kulesi siqeshana? Nikeza isibonelo esisendabeni.
'Ngizokufundisa,' esho ekhahla unina. (2)
3.6 Kwakubangelwa yini ukuthi umalume kaBhekani angavumi ukwamukela
uTholakele njengomakoti womshana wakhe? (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2019
NSC
3.7 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile kulo mshwana ongezansi
sichaza ukuthini?
… samshiya kanjalo uBheki ekhamisile.
A Samshiya elele
B Samshiya emangele
C Samshiya ethukuthele
D Samshiya ehleka (1)
3.8 Nikeza ubuhle kanye nobubi bezenzo zomlingiswa onguLindiwe kule noveli.
Bhala iphuzu ELILODWA eliveza ubuhle neLILODWA eliveza ububi. (2)
3.9 Hlaziya le noveli ubhekise kulezi zihlokwana ezilandelayo. Bhala iphuzu
ELILODWA ngesihlokwana ngasinye.
3.9.1 Isisusa sodweshu. (2)
3.9.2 Ukukholakala kwezigameko/izehlakalo. Bhala sibe SINYE bese
wesekela. (2)
3.10 Ucabanga ukuthi yayiyoba njani impilo kaTholakele ukuba wavuma
ukungenwa nguBhatomu? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu
AMATHATHU. (3)
KANYE
ISIQESHANA F
Siphume isikole. Aqonde ekhaya uBheki ayochazela unina ukuthi uhambe kanjani.
Baluxoxe isikhathi eside udaba nonina. Unina atshele uBheki ukuthi kukhona
umuntu ambonile emini. Sengathi ubekhona emotweni ethathe uLindiwe.
'Umbonephi?'
'Esitolo.' 5
'Ungamkhomba nje mama?'
'Ngingamkhomba. Ngimbuzile kwabanye bangitshela ukuthi ubani, sengikhohliwe
manje.'
'Kodwa uthi ngabe bambulele uLindiwe?'
'Angisho ngabe sesizwile. Kuzofuneka sithumele kubo sizwe ukuthi ukhona yini.' 10
Bathi ukuthula uBheki esadla amathambo ekhanda.
'Ake ngihambe ngihogela le ndaba nami mama. Uma ngephuza ukubuya uvale
mama.'
'Uyiphathe ngesinono le ndaba Bheki. Uma izigebengu zingathola ukuthi uyasesha
zingakwenzakalisa mntanami.' 15
Avalelise uBheki. Aqonde kuTholakele. Sekumnyama impela. Acabange ukuthi
uyobe ufile uma efice umlungu kaTholi. Ahambe asheshe. Sekuvaliwe emnyango
kaTholakele. Angqongqoze. Avule uTholi. Angene uBheki.
'Bengithi usungilahlile mntakwethu,' kusho uTholakele. Asho maqede agaxe uBheki
amphose endlini. Babambane bemile bangane isikhathi eside. 20
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2019
NSC
'Yini le ekade isha lapha endlini?'
'Kusho ukuthi kukulezi zindlu engakhelene nazo.'
Aqalaze indlu yonke uBheki. Abone amakopi otshwala engasenalutho.
'Ubani obephuza lapha?'
'Abanye nje abangani bami. Uzohamba noma uyalala?' 25
'Angihambi Tholakele.'
'Kwangcono. Ngingakwenzela ukudla?'
'Kungcono into ephuzwayo.' Nempela asukume uTholi enze isiphuzo.
3.11 Ubani lo Lindiwe okukhulunywa ngaye kulesi siqeshana? (1)
3.12 Wabona kanjani uBheki ukuthi kwakukade kuphuzwa utshwala endlini
kaTholi? (1)
3.13 Chaza kafishane ukuthi iphunga uBhekani ayelizwa endlini kaTholakele
lalibangelwa yini. (2)
3.14 Ucabanga ukuthi likhona yini ipholavuthondaba/ibohlololo kule noveli? Sekela
impendulo yakho. (2)
3.15 Yikuphi okufakazela ukuthi umama kaBhekani wayengumuntu onothando
lwengane yakhe? (2)
3.16 Uyavumelana yini nombono wokuthi uthando lungamenzisa noma yini
umuntu? Sekela ngokubhekisa kuBhekani. (2)
3.17 Phawula ngobudlelwane phakathi kukaTholakele noZenze. Sekela impendulo
yakho ngamaphuzu AMABILI. (3)
3.18 Umbhali ulisebenzise ngokuyimpumelelo yini isu lokusethulela/lokusivezela
uTholakele njengomlingiswa onesimilo esibi? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
[35]
AMAMAKI ESIQEPHU A: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2019
NSC
ISIQEPHU B: UMDLALO
UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi
Funda iziqeshana EZIMBILI (u-G no-H) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA G
DLAMINI: (… ehlise inkomishi ayibeke esosweni.) Siyezwa nje bekhuluma
ngokufaka itiyela emgwaqeni, ukufaka ompompi bamanzi kanye
nokufaka ogesi abazokhanyisa ucoshe inaliti phansi endlini.
SHANDU: Dlamini! Dlamini, ngaphi kokuthi abantu bafuyile? Phela imfuyo yethu
izogugelwa yizinselo. 5
DLAMINI: Wena Ndabezitha ukhaliswa wubala. Ngubani ozokhokha amaleyithi?
Iyovelaphi imali yamaleyithi lawo emakhaya?
SHANDU: (alule isandla esinenkomishi sakukhomba uDlamini) Kukini Dlamini.
Phela mina nginezinduna ezixegelwa ngamakhanda, abantu bami
bayokhokha baze bangakwazi nokuthenga ukudla. 10
DLAMINI: (anikine ikhanda) Ngeke Ndabezitha! Ngeke bakubone lokho. Kanti
ngekabani le ndawo esesizoyikhokhela?
SHANDU: Nina Dlamini, selokhu naba yizinduna, anikaze nihole kodwa lezi
zinqukuza ngamakhanda zamakhansela, ziyahola. Futhi aziholi ubala.
Nani-ke kufanele lo Hulumeni aniholele. 15
DLAMINI: (ehleka sakubhuqa) He! He! Wo! Ubani!? Aholele bani? Phela labo
bacabangelana bodwa. Uma ungesiye usopolitiki awuyinto yalutho.
Abanye bathola ithuba ekukhethweni nje ngoba babelwa kakhulu
ngenkathi kubulalana abantu bezinhlangano zepolitiki. Thina sazi ukuthi
uma kubekwa indoda, ibekwa ngoba ihlakaniphile futhi ingumnumzane 20
onemfuyo. Lokhu kwabo kwehlukile.
SHANDU: We Dlamini! Awusho. Uma efika uDuma ezocela imvume ngohlelo afuna
ukulwenza, ngithini?
DLAMINI: (ahebeze ngezandla) Cha! Cha! Ndabezitha ungazikhamanisi. Umchithe!
Umchithe zisuka nje. Phela ukubusa kwakho kungazulelwa ngamanqe. 25
Cha! Ngiyaphika Ndabezitha. (anikine ikhanda)
4.1 Yiluphi lolu hlelo akhuluma ngalo uShandu kulesi siqeshana? (1)
4.2 Ngubani leli khansela okukhulunywa ngalo kulesi siqeshana? (1)
4.3 Shono umlingiswa owashona eyimpohlo neqhaza alibambile kulo mdlalo. (2)
4.4 Bhala isizathu sikaShandu sokungafuni ukuvele alichithe nje ikhansela. (2)
4.5 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile kulo mshwana ongezansi
sichaza ukuthini?
Ndabezitha, uyobe usuvulele amanzi uqobo.
A Usudale izinkinga
B Usungcolise endlini
C Usuchithe amanzi
D Usumoshe amanzi (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2019
NSC
4.6 UMaShezi uwuthanda ngokweqiniso umphakathi obuswa yinkosi uShandu.
Bhala amaphuzu AMABILI afakazela lesi sitatimende ngalokho okwenzeka
endabeni. (2)
4.7 Bhala uhlobo lwesifenqo oluqukethwe umusho olandelayo:
'… ogesi abazokhanyisa ucoshe inaliti phansi endlini.' (1)
4.8 Tomula amazwi ayimiyalelo yokwenzeka enkundleni (stage directions)
asethulela izenzo zikaDlamini ezigcizelela ukuphikisana kwakhe nombuzo
wenkosi kulesi siqeshana. Bhala kube KUBILI. (2)
4.9 Wawungayeluleka uthini inkosi uShandu ukuba wawunikwe ithuba? Bhala
amaphuzu AMABILI. (2)
4.10 Bhala isigameko esaholela ekuthini kusuke udweshu emhlanganweni
owawusesikoleni kulo mdlalo. (2)
4.11 Yiliphi iqhaza elibanjwe nguMazongolo kulo mdlalo? Bhala iphuzu
ELILODWA. (2)
4.12 Chaza isizinda salo mdlalo ngokwendawo. Nikeza iphuzu ELILODWA. (2)
KANYE
ISIQESHANA H
MBANDLWA: Wena nje zama ukuthi ulahle uMaShezi umqondo ngoba le ndaba
yokuyokhuleka enkosini mina angiyifuni. Le nkosi ayibuzwe
ubuhlungu bokubukela wena ulawula ngaphandle kwayo.
Sazabalaza thina! Bafa abantu sizabalaza! Yayikuphi inkosi? Angithi
yiyo eyayisijaha ngezinja zayo? Mfowethu ayikho into ebuhlungu 5
ukwedlula ukulahlekelwa ngamandla akho.
DUMA: (aneke izandla njengodelile) Uqedile ungethole. Inkosi ayiphuze
umuthi owaxutshwa yiyo.
MBANDLWA: (amkhombe ngonkomba) Duma! Ungenzenjani uma inkosi
ingakubizela komkhulu kusasa? 10
DUMA: (achithe ngesandla sokudla) Ubani? Ngithi ubani abize bani? Kahle
wena bo! Hheyi! Ingabona amehlo esibungu!
MBANDLWA: (ahleke aze aqethuke) He! He! He! Ngithanda indoda enjalo-ke mina.
DUMA: Mfo! Angihambe manje. Phela kuhlwile phandle. Sebengaze
bangiklunyule intamo oDlamini. 15
MBANDLWA: (asukume elungiselela ukumkhipha) We! Ukhathele lowo!
(Baphume bobabili.)
Isigcawu sesithathu
(UDuma uhamba yedwa okhalweni. Sekuhlwile, ukhuluma
yedwa.) 20
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2019
NSC
DUMA: Cha, usengcono uMbandlwa ngoba akasakhali ngekhanda
elibuhlungu. Ngempela uMbandlwa uyofa lapho nami ngofela khona.
Umdlula ngamalengiso uPetro waseBhayibhelini ngoba lowo
wamphika uJesu ngesikhathi sobunzima. Izeluleko zikaMaShezi
ngiyazizwa nje kodwa okushiwo nguMbandlwa yikho engikukhethayo 25
ngoba sasinaye sehla senyuka sizama ukufaka umzabalazo kule
ndawo. Wo! Ukube sasingekho, izicashalala zenkosi zaziyowucisha
nya umzabalazo wethu wokufaka umjovo wamandla omzabalazo
wabantu.
(Kukhale ikhwela emuva kwakhe. Libuye lizwakale elinye 30
nangaphambili. Ame nse uDuma. Kuqhume isibhamu. Adideke
manje kuhle komuntu osanganelwe yingqondo. Asuke
inhlamvu, abaleke aze ayosithela.)
4.13 Yiziphi lezi zinja athi uMbandlwa inkosi yayibajaha ngazo? (1)
4.14 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU isizathu sokuthi uDlamini azithole
esevalelwe ejele. (3)
4.15 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
IKHOLOMU A IKHOLOMU B
4.15.1 USayitsheni A Ummeleli kulo mdlalo
4.15.2 UDuma B usola uDuma ngokungahloniphi
inkosi
4.15.3 UFohloza
C ummeli
4.15.4 USidamba
D unogada wenkosi uShandu
(4 x 1) (4)
4.16 Uyazwelana yini noDuma ongumlingiswa omkhulu/oqavile kule nkinga
abhekene nayo yokuzingelwa ngabantu abazwelana nenkosi? Sekela
impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2)
4.17 Uyavumelana yini nokuthi imbangela yokungezwani phakathi kwenduna
uDlamini nonobhala wekhansela uMbandlwa ukwehla kwezinga lenhlonipho
kubaholi? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2)
4.18 Ngokucabanga kwakho yini okumele yenziwe uHulumeni ezweni lakithi
ukuqinisekisa ukuhlalisana kahle phakathi kwabaholi bombuso wendabuko
nowentando yeningi? Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2019
NSC
UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele
Funda iziqeshana EZIMBILI (u-I no-J) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA I
(UNhleko wasigcina isithembiso sakhe sokubikela unina kaSonto ukuthi
kuqhubekani. Nebala wafika uMaMKhize esezobona uSonto esitokisini.)
MAMKHIZE: (Amehlo agcwele izinyembezi.) Kunjani kodwa mntanami?
SONTO: Impela kubi mama, ijele lilengela phezu kwami.
MAMKHIZE: Kayikho yini indlela yokuthola ummeli akuzamele ibheyili? 5
SONTO: Eyi, kayikho imali yommeli mama. Ngale nje kwalokho, kangiboni
ukuthi bekuzovunywa ngoba amacala ami mabi kakhulu.
MAMKHIZE: (Ekhulumela phansi.) Kodwa kwase kwenzenjani usubulala uMfundisi
wabantu Sonto mntanami?
SONTO: (Naye ekhulumela phansi.) Eyi, ngangihlaselwe uSathane mama. 10
Nezinkinga zazisho ukungiqeda.
MAMKHIZE: Zinkinga zini lezo manje?
SONTO: (Ekhala) Kakusasizi ukufihla mama.
MAMKHIZE: Ukufihla? Ukufihlani?
SONTO: Yimina mama engathuma abantu ukuba babulale umkaMbhele. 15
MAMKHIZE: Yehheni bakithi! Kanti le ngane injani?
SONTO: Manje lo muntu owangibulalela umkaMbhele ubesephumile ejele
esefuna imali yakhe.
MAMKHIZE: Kanti wawungamkhokhelanga yini?
SONTO: Lutho mama. 20
MAMKHIZE: Wawungayenza kanjani into enjalo?
SONTO: Ngangizitshela ukuthi uyofela ejele. Nakho-ke esehliselwa isigwebo,
eseziphatha kahle esephuma emva kweminyakana nje.
MAMKHIZE: Manje ukufa kukaMfundisi kuhlanganaphi nalo muntu?
SONTO: UMfundisi ngambulala ngoba … 25
MAMKHIZE: Awu, ngaze ngasizala isikhohlakali!
SONTO: Ngangifuna imali yomnikelo mama ukuze ngikhokhele lo muntu
owayebulele umkaMbhele.
MAMKHIZE: Kawabe usamkhokhela ngani pho umuntu? Kawuyitholanga yini imali
yomnikelo lowo? 30
SONTO: Ngayithola mama.
MAMKHIZE: Wayishonisaphi?
SONTO: Yavele yalahleka.
5.1 Wayenza msebenzi muni uNhleko? (1)
5.2 Bhala igama lomngani kaMthofi abenza naye ubugebengu. (1)
5.3 Shono ukuthi waboshwa iminyaka emingaki uMthofi nesizathu sokuba
asheshe adedelwe. (2)
5.4 Yisiphi isizathu sikaMaMkhize sokufuna ukuthi uSonto athole ummeli? (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 18 DBE/Novemba 2019
NSC
5.5 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile kulo mshwana ongezansi
sichaza ukuthini?
Ijele lilengela phezu kwami.
A Uzovelelwa yibhadi.
B Uzokwehlelwa yingozi.
C Uzovalelwa esitokisini.
D Uzophelelwa wumsebenzi. (1)
5.6 USonto uyithanda ngokweqile imali. Bhala amaphuzu AMABILI afakazela lesi
sitatimende ngalokho okwenzeka kulo mdlalo. (2)
5.7 Bhala uhlobo lwesifenqo olutholakala kulo musho:
Kanti le ngane injani? (1)
5.8 Tomula amazwi ayimiyalelo yokwenzeka enkundleni (stage directions)
asethulela izenzo zikaMaMkhize noSonto ezigcizelela umuzwa wosizi kubona
kulesi siqeshana. Bhala kube KUBILI. (2)
5.9 Wawungameluleka uthini uMaMkhize ukuba wawunikwe ithuba? (2)
5.10 Bhala isigameko esaholela ekutheni kube nodweshu phakathi kukaSonto
noMthofi ngokwalesi siqeshana. (2)
5.11 Yiliphi iqhaza elibanjwe nguDlamini kulo mdlalo? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
5.12 Chaza isizinda salo mdlalo ngokwendawo. Nikeza iphuzu ELILODWA. (2)
KANYE
ISIQESHANA J
(Enziwa wonke amalungiselelo, wagcina ungcwatshiwe umlotha kaMbhele.
Ngemuva kwamaviki ambalwa uSonto waya kuNtshangase eyofuna izimfanelo
zakhe.)
NTSHANGASE: (Emxhawula) Ninjani nkosikazi Mbhele?
SONTO: (Ngesizotha) Siyaphila mfowethu, kuseyizo nje izinhlungu 5
zokushonelwa ngubaba.
NTSHANGASE: Awu! Kuzodlula nje, izinto esiphila ngazo lezo.
SONTO: Asethembe ukuthi kuzodlula nanxa kusenzima nje ukubhekana
nempilo.
NTSHANGASE: Kufanele kube nzima. Akuyona into encane ukushiywa ubaba 10
wasekhaya. Nokwenza uma ehambe ngendlela esabekayo
kanjena.
SONTO: Iyeke leyo mntanomuntu.
NTSHANGASE: E, singakusiza ngani-ke dadewethu?
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 19 DBE/Novemba 2019
NSC
SONTO: Cha, nami sengithi kangizolunguza ukuthi izimfanelo eziqondene 15
nomndeni zihamba kanjani. Ngiyathemba angikujahanga
ngendaba …
NTSHANGASE: Cha, lutho neze. Empeleni kufanele ngabe sengike ngakuthinta.
Ukuthi nje kukhona ebengisakulungisa, bese ngivele
ngizokuthinta. 20
SONTO: Kungcono-ke uma kunjalo. Angifuni phela kube sengathi
ngikufundisa umsebenzi wakho. Into nje kunezimo okufanele
ngizilungise ngokushesha.
NTSHANGASE: Khululeka nkosikazi Mbhele, ngeke ngilokhu ngenza kancane.
SONTO: Impela ngingumuntu ophuthumayo. (UNtshangase aqonde 25
eshalofini adonse ifayela. Alithi pheqepheqe.)
NTSHANGASE: Kukhona okumele ngikwazise khona dadewethu mayelana
nalo ifa.
SONTO: Ngilalele mfowethu.
NTSHANGASE: Ngaphambi kokufa kwakhe, uMphemba weza kimi wangitshela 30
ukuthi usola sengathi kukhona abafuna ukumbulala.
SONTO: (Ezethukisa) Awu! Angikwazi-ke lokho.
5.13 Wayezokwenzani uSonto ehhovisi likaNtshangase? (1)
5.14 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU isizathu sokuthi uMbhele angcwatshwe
esengumlotha kungangcwatshwa isidumbu sakhe. (3)
5.15 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
IKHOLOMU A IKHOLOMU B
5.15.1 uMaNsibande A ummeli
5.15.2 uDlamini B ukhonza noSonto
5.15.3 uNtshangase C ummeleli kulo mdlalo
5.15.4 uSonto D wantshontsha imali
(4 x 1) (4)
5.16 Uyazwelana yini nomlingiswa onguSonto kule nkinga agcina ebhekene nayo?
Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2)
5.17 Uyavumelana yini nokuthi imbangela yezinkinga zikaMbhele noSonto
ukungathembeki kwabo bobabili. Sekela impendulo yakho ngamaphuzu
AMABILI. (2)
5.18 Ngokucabanga kwakho yini okumele yenziwe ezweni lakithi ukunciphisa
izigameko zokubulawa kwabantu besilisa, bebulawa ngamakhosikazi abo,
ebabulalela imali yabo njengoba kwenza uSonto kuMbhele? Bhala amaphuzu
AMATHATHU. (3)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 20 DBE/Novemba 2019
NSC
UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu
Funda iziqeshana EZIMBILI (u-K no-L) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA K
(Kusekuseni, uThenjiwe uhlezi endlini. Ukhuluma yedwa.)
THENJIWE: Impela ukufa kungizondile. Angisaphathi-ke udlame. Lungenze isilo
sengubo. Kodwa ngavele ngabona indlela abengiphethe ngayo
uMntungwa. Bengisathi ngisazomenzela izimanga. Bengithi nje
ngifuna ukumzalela umqemane webhungu. Into engiphethe kabi ukuthi 5
ngisemncane ngiyoguga nini nje ngiphethwe yisizungu esinje. Kusho
ukuthi ngizoba yingane yalapha ekhaya? Ngeke. Ngizocela ukuba
bangidedele ngizibuyelele ekhaya ngiyoqala impilo phansi. (Athule
kancane) Bangisize-ke Nkosi yami bangangitsheli indaba yokungena.
Ngeke ngiyingene. Ngingamane ngife ngiyimpohlo. (Kungene uThabi.) 10
THABI: Bengithi uyakhuluma sisi?
THENJIWE: Cha, ngisuke ngaphunyukwa umcabango. Into engiyenziwe udlame
ngeke ngiyikhohlwe Thabi.
THABI: Impela nami sisi ngisho njalo. Impela ubhuti uSkhumbuzo
ubesemncane kabi. Siyomkhumbula kakhulu. Manje wena sisi 15
uzokwenzenjani?
THENJIWE: Angazi Thabi. Ngicabanga ukucela ubaba ngivele ngizibuyelele
ekhaya.
THABI: Ngeke kulunge sisi. Phela thina bese sijwayele ukuhlala nawe.
Kungakubi nje uma ungasekho lapha ekhaya. Sengathi ubaba angeze 20
avuma.
THENJIWE: Into manje uma ngihleli lapha ekhaya; ngeke ngize ngikuthole
ukujabula. Ngiyohlale ngikhumbula uMntungwa njalo nje.
Ubengithanda; ngimthanda lowo muntu.
THABI: Cha uqinisile lapho sisi; kodwa yena umama angathini nje ezwa 25
kuthiwa uyahamba. Sihlushwa ukuthi asinayo into esingakuqeda
ngayo isizungu. Besingayifuna siyithole uma ikhona. Uma ubuyela
ekhaya kusho ukuthi kuyobuyiswa nelobolo?
6.1 Bhala isimanga lesi uThenjiwe abezosenzela uSkhumbuzo. (1)
6.2 Ngubani lo baba athi uThenjiwe uzocela kuye ukugoduka? (1)
6.3 Shono umlingiswa owashona engaganiwe kulo mdlalo nendawo ashonela
kuyona. (2)
6.4 Yisiphi isizathu sikaThenjiwe sokufuna ukubuyela ekhaya? (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 21 DBE/Novemba 2019
NSC
6.5 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile kulo mshwana ongezansi
sichaza ukuthini?
Lungenze isilo sengubo.
A Lwembathe ngaye udlame.
B Lumcebile kwabakubo udlame.
C Lumenze isilima emphakathini.
D Lumenze into ebuhlungu. (1)
6.6 Umndeni kaZungu umthanda ngokweqiniso uThenjiwe. Bhala amaphuzu
AMABILI afakazela lesi sitatimende ngalokho okwenzeka endabeni. (2)
6.7 Bhala uhlobo lwesifenqo oluqukethwe umusho olandelayo:
Impela ukufa kungizondile. (1)
6.8 Tomula amazwi ayimiyalelo yokwenzeka enkundleni (stage directions)
asethulela izenzo zikaThenjiwe ngesikhathi ecabanga engakangeni uThabi
kulesi siqeshana. Bhala kube KUBILI. (2)
6.9 Wawungameluleka uthini uThenjiwe ukuba wawunikwe ithuba? Bhala
amaphuzu AMABILI. (2)
6.10 Bhala isigameko esaholela ekutheni kube nodweshu phakathi kukaMaMbatha
noThenjiwe kulo mdlalo. (2)
6.11 Yiliphi iqhaza elibanjwe nguThabi kulo mdlalo? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
6.12 Chaza isizinda salo mdlalo ngokwendawo. Nikeza iphuzu ELILODWA. (2)
KANYE
ISIQESHANA L
(KukwaZungu. Kuhlangene uzalo lwakwaManzini nakwaMondise)
MONDISE: Ngidabuka kakhulu ngesenzo sale ngane bakwethu. Nina
bakwaManzini siyashweleza.
ZUNGU: Nathi usethusile umakoti. Asazi-ke noma uzokhuluma namuhla,
ngoba selokhu kwavela lo mhlola usevele awuhlabe inhlali uma 5
umkhulumisa. Ngibona kungcono azikhulumele naye.
MONDISE: Asazi-ke Manzini noma nizimisele yini ngokusixolela kuleli cala
esilenzile?
MAMBATHA: Singaxola bakwethu kodwa nje sifisa ukwazi ukuthi le ngane ize
icishe ibulale uDumisani nje yini inkinga. 10
MONDISE: Awuzikhulumele Thenjiwe sizwe.
THENJIWE: (Athule. Amehlo acwebe izinyembezi)
ZUNGU: Okubi yikho ukuthi intombazane isingumuntu wezinyembezi kuphela.
Kusemqoka ukuthi ikhulume ukuze singayiyisi ejele.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 22 DBE/Novemba 2019
NSC
NONDUMISO: Thenjiwe mntakamama! Zama ukukhuluma sizwe uvo lwakho. 15
THENJIWE: (Ngeliphansi) Ngicela uxolo.
MONDISE: Uthini? Asizwa!
NONDUMISO: Uthi ucela uxolo!
MAMBATHA: Ukuba le ngane yayivele yasilalela kwasekuqaleni ngabe ayikho
yonke le nkinga. Mina ngabe ngithi ayivume ukungenwa uDumisani. 20
Yikho lokho-ke obekuzosikhombisa ukuthi ifuna ukuxolelwa.
ZUNGU: Kodwa yena uDumisani usengavuma ukuthatha umuntu osecishe
wamenza isilo sengubo iziqubu ezimbili?
DUMISANI: Anginankinga baba. Ngiyazi ukuthi ubengangibulali ngoba
engizonda kodwa ubelwa nesiko. 25
MONDISE: Sengikucela okokugcina ndodakazi. Ukuze udaba luphele lapha
kulo muzi vuma ukugana uDumisani.
THENJIWE: (Ngelokukhala) Senginamahloni baba. Sengiyesaba … ba.
MAMBATHA: Ukugana kwakho uDumisani kuyogqiba zonke izenzo osewake
wazenza. Akekho osayophinde azikhulume. 30
6.13 Uhlobene kanjani uThenjiwe noNondumiso? (1)
6.14 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU izenzo zikaThenjiwe ezazihlanganise
umndeni kaMondise nomndeni kaZungu njengoba kukhulunywa kulesi
siqeshana. (3)
6.15 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
IKHOLOMU A IKHOLOMU B
6.15.1 UGugu A uSkhumbuzo
6.15.2 UThenjiwe B umngane kaThenjiwe.
6.15.3 Udlame C umqhathi
6.15.4 Isiko D ummeleli kulo mdlalo
(4 x 1) (4)
6.16 Uyazwelana yini nomlingiswa onguSipho kule nkinga agcina esengene
kuyona kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2)
6.17 Uyavumelana yini nokuthi imbangela yenkinga kaThenjiwe kulo mdlalo
ukungahloniphi kwakhe? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2)
6.18 Ngokucabanga kwakho yini okumele yenziwe ezweni lakithi ukunciphisa
izigameko zokuphoqelela omakoti abashonelwe ngabayeni babo ukuthi
bangenwe ngabafowabo babayeni babo? Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 23 DBE/Novemba 2019
NSC
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFUSHANE
IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli)
Kulesi siqephu phendula YOMIBILI imibuzo; UMBUZO 7.1 NOMBUZO 7.2
UMBUZO 7
7.1 'INGODUSO' – NE Mbesa
Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA M
Ngiwedlule-ke lo mfula. Ngithi ukuqalaza emuva ibanga esengilihambile,
yize kungekho nakubona kahle ngenxa yobumnyama lobu. Cha,
sengihambile nokho. Amamayela ayishumi aphelile ngihamba. Ungicasulile
nje naloya muntu wemoto obengikhwezile ukuthi sengimkhokhele yonke
imali yakhe athi ngeke akwazi ukungiwelisela esitobhini kwaChonco. 5
Bekuzoba lula ukufika ngokushesha kuNokwazi. Manje ngihlalelwe ngukuthi
uma ngifika kubo ngilokhu nginyonyoba ukuze umkhwe wami ngingathuki
sengizithela kuye.
Ngisamhlonipha phela naphezu kokuthi sengamehlisa emthini, ngawaqaqa
namazinyo. Ukuba bengingesiye umuntu onenhliziyo enhle besizoxabana 10
impela naloya mshayeli wekhumbi, ngoba ngimkhokhele ishumi lonke
lamarandi, uyasuka lapho uthi ngeke impela nje angibeke kude kangaka.
Ungitshela nendaba yokuthi uma imoto yakhe isithathwa yizinswelaboya leli
shumi lamarandi engimnike lona liyokwazi yini ukuthenga enye imoto
entsha. Kwasho ukuthi nami ngiyaxhifikelwa-ke, angikwazi ukuncenga 15
omunye umuntu, kangakanani kuyindoda-ke futhi?
Akahambe. Kwamali leyo engimnike yona ngeke imnothise. Yini yona
ishumi lamarandi kule nyamfunyamfu engiyiphethe?
Ngiqhubeke nohambo. Ngisahamba ngawo umgwaqo, ngoba ngenqena
ukuthi uma ngithatha izindlela ezinqamulelayo ngizosuke ngeduke, kubuye 20
kunenkungu lapha. Akusekude kangako ekhweni lami, sengizothi cababa
nje, nansiya intaba yokugcina, ebese ngidonsa ngethafa njalo,
ngikhuphukele emzini kaGodide, ngike ngibone nethemba lami.
7.1.1 Wayeya kubani umbhali wale ndaba ngalolu suku? (1)
7.1.2 Yisiphi isikhathi sosuku lo mlisa ahamba ngaso? (1)
7.1.3 Chaza kafishane ngecala elenziwa ngumlingiswa omkhulu
nokwaholela ekutheni aze aboshwe. (2)
7.14 Bhala isenzo somshayeli esacasula umxoxi wale ndaba. (2)
7.1.5 Yikuphi okusitshela ukuthi umxoxi wale ndaba wayeseqalile
ukukhokha ilobolo ekhweni lakhe? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 24 DBE/Novemba 2019
NSC
7.1.6 Indaba emfishane kuyancomeka ukuba inamathele esigamekweni
esisodwa kuphela. Chaza ukuthi ufezekile yini lo mgomo kule
ndaba. (2)
7.1.7 Ukwazile yini umbhali ukulandela umgomo wendaba emfishane
omayelana nenani labalingiswa kule ndaba? Sekela impendulo
yakho. (2)
7.1.8 Isihloko sale ndaba siyahambisana yini nokwenzeka endabeni?
Sekela impendulo yakho. (2)
7.1.9 Ngokucabanga kwakho sasiyoba njani isiphetho sikaNokwazi
nomxoxi ukuba akashonanga uNokwazi? Bhala amaphuzu
AMABILI. (2)
7.1.10 Wena wawungameluleka uthini uNgwane kulesi simo abhekene
naso sokushonelwa yingoduso yakhe kule ndaba? (2)
KANYE
7.2 'IMFIHLO KAMAKOTI' – MT Mkhize
Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela:
ISIQESHANA N
Ngokuphazima kweso wethuka eseseqeleni elisithele esiteshini sesitimela,
okuyindawo enezihlahla ezimfishane. URebecca wamkhombisa uRoy lapho
kwakufanele aqhwande khona ngothi emhlabathini.
URoy waqhwanda kancane eceleni kwesihlahla kwaphuma isikhwama
sikaseyili esivaliwe. 5
Wathi uRebecca uRoy makasivule. Nangempela uRoy wasivula. Kwavela
izitaki zemali engamaphepha ziboshwe ngezihlilingi.
'Inkinga enginayo-ke Roy yadalwa yile mali. Le mali yawa kubantu
ababebaleka nayo bexoshwa ngamaphoyisa bebambe inkunzi laphaya
esiteshini sakwaLoliwe. Bathi lapho bedlula kimina-ke labo bantu bayilahla 10
phansi, mina ngayithatha, amaphoyisa akazange ayibone. Ngancamela
ukungafiki emsebenzini ngesikhathi, ngaya koyigqiba lapha. Abantu labo
badutshulwa bafa, enye ingxenye yemali yatholakala kubona. Sengibuya
emsebenzini nami ngagwazwa ngabanye ekhumbini engabe ngikuyo
ngashona. Ngenxa yokuthi inhliziyo yami yayilokhu ikule mali umoya wami 15
awukwazanga ukwedlulela endaweni yokuphumula.
'Engikucela kuwe-ke Roy ukuba le mali uyithathe, uyisebenzise ngendlela
enenzuzo ungakhele umuzi oyisitezi lapho uyongikhumbula khona njalo
kanye ngonyaka njengomakoti wakho. Nami ngiyolokhu ngikuvakashela
njalo.' 20
'Umama wakho ngimtshele ngithini? Noma ngimnikeze naye le mali?'
'Qha, umama ungamnikezi lutho ngoba bengithi uma ngifika kuye
ngizomtshela ngale mali angixoshe. Le mali ngeyakho kuphela
njengomkhwenyana wami.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 25 DBE/Novemba 2019
NSC
7.2.1 Wayeyaphi uRebecca ngesikhathi evelelwa yingozi? (1)
7.2.2 Yini eyatholwa nguRoy ngesikhathi eqhwanda emhlabathini? (1)
7.2.3 Yini eyayizonikeza uRebecca ukuphumula ngokwalesi siqeshana? (1)
7.2.4 Fingqa kafishane izigameko ezaholela ekutheni uRoy athole
ibhantshi lakhe ethuneni. Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3)
7.2.5 Chaza ngesingeniso sale ndaba emfishane. Bhala amaphuzu
AMABILI. (2)
7.2.6 Ucabanga ukuthi yimuphi umyalezo umbhali awedlulisela
emphakathini ngesigameko sikaRebecca kule ndaba? (2)
7.2.7 Shono ukuthi ngubani umlingiswa oqavile/omkhulu kule ndaba
bese wesekela ngephuzu ELILODWA. (2)
7.2.8 Umbhali ukwazile yini ukulandela umgomo wokuqoqeka kwendawo
kule ndaba emfishane? (2)
7.2.9 Ngokucabanga kwakho kuyisenzo esincomekayo yini esikhathini
samanje ukuthi insizwa iganwe ngenhloso yokuthi umakoti azosiza
umamezala? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU. (3)
AMAMAKI ESIQEPHU C: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 26 DBE/Novemba 2019
NSC
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no JJ Thwala
Kulesi siqephu uzophendula YOMIBILI imibuzo: UMBUZO 8.1 NOMBUZO 8.2.
UMBUZO 8
8.1 Funda inkondlo engezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
Phansi – LMMS Madondo
1 Umhlaba ungumhlaba ngokuhlaba
2 Uwuhloniphe uwukhonze uyakukuhlonipha
3 Ubazonda kabi abazazi ukuhlakanipha.
4 Lunye kuwo uhambo
5 Impinda ayikho.
6 Sinye kuwo isikhathi
7 Sifushane asenele
8 Ubupigogo nobusakabuli buyaqedwa
9 Bushazwe yizangqotho nemishazo yomhlaba
10 Omahlalothini abantengenyekayo ntengentenge
11 Bawe bhu bahuhuluze okwamahobosha
12 Abaqhwakazela phezul' onontandakubukwa
13 Baphenduk' izinqibi kugayingane imilomo
14 Osemuva limshwibe shwi limbeke phambili
15 Ngentobeko yobuphansi okwezintuthwane
16 Ubephansi nangenzolo ezothile yobuntu.
8.1.1 Yiliphi igama elisemgqeni woku-1 elikhombisa ukuthi akulula
ukuphila emhlabeni? (1)
8.1.2 Shono isifenqo esitholakala emgqeni wesi-3. (2)
8.1.3 Bhala umugqa wesi-6 nowesi-7, udwebele izinhlamvu eziletha
imvumelwano bese usho ukuthi luhlobo luni lwayo. (2)
8.1.4 Bhala umugqa osenkondlweni oqukethe incazelo yokuthi akufuneki
ukuziqhenya nokuziphakamisa uma uphila emhlabeni. (2)
8.1.5 Tomula izenzukuthi EZIMBILI ezinencazelo/umqondo
wokunyakaza kule nkondlo. (2)
8.1.6 Xoxa ngamaphuzu AMABILI okushiwo imbongi ngokucashile
emigqeni we-12 kuya kowe-14. (2)
8.1.7 Siyanensa noma siyashesha yini isigqi sale nkondlo? Sekela
impendulo yakho. (2)
8.1.8 Funda umugqa we-15 nowe-16, bese usho ukuthi yimuphi
ovulekile nesizathu salokho. (2)
8.1.9 Uyavumelana yini nokuthi imbongi iphumelele ukwedlulisa
umyalezo wayo ngale nkondlo? Bhala umyalezo bese uwuchaza
ngephuzu ELILODWA. (3)
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 27 DBE/Novemba 2019
NSC
8.2 Funda inkondlo engezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
Kuyosala Izibongo – T Qwabe
1 Wayengathethi manga okaNdaba
2 Ngesikhathi ethi ziyofa izinsizwa kusale izibongo.
3 Kulamathafa ezwe lethu kwake kwaphila izinsizwa,
4 Ezazigijima mzila munye nezinyoka ezibulalayo,
5 Zibhukuda mfula munye nezingwenya ezibulalayo,
6 Zibanga amaqele namabhubesi abulalayo,
7 Zidwanguza amahlathi nezingwe ezibulalayo.
8 Ekuhambeni kwami nginqamula izwe lakithi,
9 Ngibona inhlaba imile ngezinyawo ihlobile,
10 Namatshe elele ngezisu elanda ezasendulo,
11 Notshani kukhwele ngezidindi kukhinindelana ezasendulo,
12 Kuyaye kube sengathi ngamehlo ami,
13 Ngibona amaqhawe akithi evunule ngamabheshu,
14 Ezandleni ebambe amahawu amaqhabanga namaklwa,
15 Ezinyaweni embethe ukushesha okungathi okombani,
16 Esho ingoma yempi esenukelwa yigazi,
17 Edinwe evevezela okweminyovu ngokudlokodlwa ehlweni.
18 Ngiwabona ethi shalushalu,
19 Egane unwabu ngifung', uNonhlanhla kababa,
20 Elwa engakhokhi moya noma seyaphela impi,
21 Elwa ngemimoya ekhathazekile ngoba engagezwanga,
22 Futhi kungekho namunye owathi shwele.
8.2.1 Yiliphi igama elisemgqeni woku-1 elisho ukukhuluma? (1)
8.2.2 Esitanzeni soku-1 tomula imigqa EMIBILI enokuxhumana
maphakathi bese udwebela amagama akhombisa ukuxhumana. (2)
8.2.3 Bhala imigqa EMIBILI esesitanzeni soku-1 esho ukuthi lezi
zinsizwa zazinesibindi. (2)
8.2.4 Yisho uhlobo lwefanamsindo olutshengiswe emgqeni we-10. (1)
8.2.5 Bhala OKUKODWA okungakhulumi okwabonwa yimbongi
esitanzeni sesi-2. Yisho ukuthi yini engajwayelekile okwakuyenza. (2)
8.2.6 Bhala izinzwa EZIMBILI eziqukethwe yilo mugqa otonyulwe
enkondlweni:
'Esho ingoma yempi esenukelwa yigazi.' (2)
8.2.7 Ichazani imbongi ngesimo sokukhuluma esisemgqeni we-15 kule
nkondlo? (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 28 DBE/Novemba 2019
NSC
8.2.8 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Igama elithi shalushalu lisho ...
A ukuthathela ngejubane.
B ukudinwa kakhulu.
C ukuhamba kancane.
D ukwedlula ushesha. (1)
8.2.9 Imbongi iyazwelana nesimo esavelela lezi zinsizwa ekhuluma
ngazo. Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI ubhekise
esitanzeni sokugcina. (2)
8.2.10 Ngokubona kwakho kuhle yini ukuthi imbongi income abesilisa
kuphela kule nkondlo? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu
AMABILI. (2)
AMAMAKI ESIQEPHU D: 35
AMAMAKI ESEWONKE: 70
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P1 NSC November 2019 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P3 NSC November 2019 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2019 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2022 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2021 Question Paper
More from Grade 12 isiZulu FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023 24

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Memo

Memorandum