Skip to content

isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Memo

MemorandumisiZulu FALGrade 12202310 pages

Grade 12 isiZulu FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2023, 10 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) 2023 UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA AMAMAKI: 80 Lo mhlahlandlela wokumaka unamakhasi ayi-10. Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 2 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA UMBUZO 1 INDLELA YOKUMAKA: 1. Ngenxa yokuthi sigxila emqondweni wempendulo; ukungabhaleki kahle kwamagama namaphutha olimi sikushaya indiva/asikunaki ngaphandle uma kuthinta umqondo wempendulo yonke. Omakayo kumele awatshengise ngezimpawu ezisetshenziswayo amaphutha uma ekhona. 2. Uma umfundi esebenzise amagama angekho olimini ahlolwa ngalo, lawo magama ngeke anakwe uma impendulo ayibhalile inomqondo ophelele. Uma kunegama elithathelwe kolunye ulimi embhalweni onikeziwe noma kudingeka ukuthi impendulo inike lona, lokho kuyovumeleka. 3. Imibuzo evulelekile edinga izimpendulo ezinjengoYEBO/CHA noma ANGIVUMI/NGIYAVUMA azinikwa amamaki. Ngokufanayo nalezi ezinjengo- IQINISO/AKUSILO IQINISO noma IQINISO/UMBONO nazo azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo ethola amamaki. 4. Uma impendulo iyigama elilodwa kodwa umfundi abhale umusho wonke; umfundi uthola amamaki uma eyidwebele impendulo noma eyikhombise ngandlela thize. 5. Uma impendulo idinga amaphuzu amabili/amathathu kodwa umfundi wabhala angaphezulu kwalokho, kumakwa amaphuzu amabili/amathathu okuqala okunye kungabe kusanakwa. 6. Umfundi uyanikwa amamaki uma esebenzise ulimi lwesigodi empendulweni yakhe. 7. Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola amamaki uma ebhale impendulo ephelele kanje: Isib: 1.1.14 D/Isango. (okuwuhlamvu oluphelele). Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 3 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka 1.1 1.1.1 Yilapho umuntu okusuke elindeleke ukuthi abe sendaweni ethize kodwa akhethe ukungayi ngaphandle kwesizathu esizwakalayo.√ (1) 1.1.2 Ezikoleni.√/ Emsebenzini.√ (1) 1.1.3 OKUKODWA kwalokhu:  Uthi uqala umuntu esemncane bese ekhula nakho.√/  Uthi umuthi ugotshwa usemanzi.√/  Uthi kubalulekile ukuthi ingane ingavunyelwa nhlobo ukulova esikoleni singekho isizathu esizwakalayo.√/  Uthi lo mkhuba kufanele unqandwe ngabazali emakhaya kanye nothisha ezikoleni ukuze kwakhiwe isizwe esizimisele ngempilo.√ (1) 1.1.4 A√/Umfutho.√ (1) 1.1.5 OKUBILI kwalokhu:  Ukungajabuli esikoleni ngenxa yengcindezi yomsebenzi.√/  Ukungabi nabangani.√/  Ukuhlushwa ontanga.√/  Ukubona sengathi othisha ababathandi.√/  Ukungasithandi nje isikole.√/  Ukuhlukunyezwa othisha.√/  Ukubhekana nobunzima ezikoleni, bayazigulisa bangayi esikoleni. (2) 1.1.6 OKUKODWA kwalokhu:  Okunye ukulova emsebenzini kudalwa izimo abasebenzi ababhekana nazo.√√/  Abaqashi kumele baqiniseke ukuthi abasebenzi banelisekile futhi bajabule.√√ (2) 1.1.7 OKUBILI kwalokhu:  Ukuze bangazitholi sebefakwa kwabezomthetho ababhekelene nezinkinga zabasebenzi (CCMA).√/  Ukuze bezokwazi ukuchazela abasebenzi ngezinhlobo zokulova.√/  Ukuze bakwazi ukunikeza izinkontileka ezicacisa ngemithetho yenkampani ebhalwe ngezilimi eziqondwa abasebenzi.√ (2) 1.1.8 (a) Abantwana kuhle ukuthi bafundiswe besabancane ngokumele (2) bakwenze.√√ (b) Ubayalile.√√/Ubaxwayisile.√√/Ubakhuzile.√√ (2) Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 4 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka 1.1.9 Ukumnika isexwayiso somlomo.√√ (2) 1.1.10 Ngokwendaba kuthiwa umsebenzi usengaxoshwa uma sebehlulekile ukumqondisa izigwegwe abaqashi.√√ (2) 1.1.11 Izimpendulo ziyokwehluka: OKUKODWA kwalokhu:  Kuwuthinta kabi ngoba ukulova kwabantu kungehlisa umkhiqizo wenkampani okumele ukhiqizwe ngosuku.√√/  Ukulova kwabasebenzi kungawisa inkampani ngoba ingakwazi ukukhokhela intela kaHulumeni.√√/  Ukulova kwabasebenzi kungehlisa umnotho wezwe ngoba izinkampani ngeke zikwazi ukuqhudelana nezinye izimakethe zamanye amazwe.√√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.) (2) 1.1.12 OKUKODWA kwalokhu:  Abanye abazali bavumela izingane ukuthi zilove esikoleni ngaphandle kwesizathu esizwakalayo, bese izingane zikhula nawo lo mqondo.√√/  Abazali abakuqinisekisi ukuthi izingane aziqambi amanga uma zithi ziyagula ngempela.√√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.) (2) 1.1.13 Izimpendulo ziyokwehluka: OKUBILI kwalokhu:  Ngingameluleka ngokuthi akawuhloniphe umsebenzi ukuze ungampheleli/angaxoshwa emsebenzini.√/  Ngingameluleka ngokuthi angalovi emsebenzini ngaphandle kwesizathu ngoba angagcina esephelelwa yizinsuku zakhe ezisemthethweni zomhlabakhefu.√/  Ngingameluleka ngokuthi angalovi emsebenzini ngaphandle kwesizathu ngoba angagcina eseqala imikhuba emibi eyenziwa abantu abangasebenzi.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.) (2) 1.2 1.2.1 Ugqoke umfaniswano onombhalo othi 'Police'.√ (1) 1.2.2 OKUKODWA kwalokhu:  Angalinyazwa ucingo emzimbeni.√/  Angawa alimale.√/  Angagxumela endaweni engenza ezinye izingozi.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.) (1) Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 5 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka 1.2.3 Okulindelekile: Yebo uyazwelana naye ngoba uzama ukuvimba/ukuhlasela iphoyisa ukuba lingambambi obalekayo.√√ (2) 1.2.4 Izimpendulo ziyokwehluka: OKUKODWA kwalokhu:  Kubi ngoba amaphoyisa asuke evikela ukuphepha komphakathi. √√/  Kubi ngoba imindeni yamaphoyisa iyahlukumezeka uma ilungu lawo lilimala noma lishona.√√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.) (2) AMAMAKI ESIQEPHU A: 30 Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 6 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka ISIQEPHU B: UKUFINGQA UMBUZO 2 Amaphuzu esingawabheka: AMAPHUZU ACASHUNIWE AMAPHUZU AHUNYUSHIWE 1. Amakhosikazi asesithenjini 1. Isithembu sisiza ukukhulisa ayayilekelela indoda yawo umndeni kanti nesibongo ngezindlela ezizokwenza umndeni siyaqhubeka. ukhule nesibongo sikhule. 2. Naleyo nkosikazi engabatholi 2. Amakhosikazi wonke athola ithuba abantwana esithenjini iyasizakala lokukhulisa abantwana ngisho ngoba abantwana baba nongamtholi umtwana. ngabantwana bawo wonke umuntu. 3. Esithenjini amakhosikazi 3. Amakhosikazi ayasizana ukwenza ayabambisana ngemisebenzi imisebenzi nezidingo zasekhaya yasendlini kanye nezidingo kanye nokungenisa imali. zomndeni ezibalulekile ezifana nokuletha imali ekhaya. 4. Isithembu sisiza ngokuthi indoda 4. Isithembu senza indoda ingabi nezintombi eziningi ihlonipheke ngokuba kwaziwe ezingaziwa okwenza kugcine ukuthi obani enobudlelwane nabo isithunzi sayo sehlile. kwezothando. 5. Isikhathi esiningi indoda 5. Abantwana basesithenjini bathola enesithembu iyakwazi ukunikeza yonke into ngokulinganayo. abantwana bayo lokho abakudingayo ngokwezindlu zonina. 6. Abantwana abaningi abazalwa 6. Izingane ezizalelwe esithenjini esithenjini bakhula benothando zikhula zinothando futhi zifunda nenhlonipho ngoba babukela nokuhlonipha abanye abantu. komama babo. 7. Isithembu senza izingane zibe 7. Abantwana abazalelwe esithenjini nezihlobo eziningi ngenxa yokuthi bagcina benezihlobo eziningi omama bazo bavela/baqhamuka ngenxa yemindeni yonina. emindenini eyahlukene. Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 7 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka Ukumakwa kokufingqa Ukumaka kubhekela ukuba khona kwamaphuzu abalulekile nokuhlungwa kwalawo angabalulekile empendulweni. Ukufingqa kumele kumakwe ngale ndlela:  Ukwabiwa Kwamamaki: o Amamaki ayi-7 ngamaphuzu ayi-7 (Iphuzu lilinye labelwa imaki elilodwa). o Amamaki ama-3 abelwa ukusetshenziswa kahle kolimi. o Isamba samamaki ayi-10.  Ukwabiwa Kwamamaki Okusetshenziswa Kolimi Lapho Umfundi Esebenzise Awakhe Amagama: o Iphuzu eli-1 kuya kwama-3: Uklonyeliswa ngemaki eli-1. o Amaphuzu ama-4 kuya kwama-5: Uklonyeliswa ngamamaki ama-2. o Amaphuzu ayi-6 kuya kwayi-7: Uklonyeliswa ngamamaki ama-3.  Ukwabiwa Kwamamaki Okusetshenziswa Kolimi Lapho Umfundi Ecaphune Njengoba Kunjalo Esiqeshini: o Amaphuzu ayi-6 kuya kwayi-7: Akaklonyeliswa lutho ngemaki lolimi. o Amaphuzu ama-4 kuya kwama-5: Uklonyeliswa ngemaki eli-1 lolimi. o Amaphuzu ama-2 kuya kwama-3: Uklonyeliswa ngamamaki ama-2 olimi. QAPHELA:  Ukubalwa Kwamagama: o Abamakayo kulindeleke ukuthi babale inani lamagama asetshenzisiwe. o Awekho amamaki asuswayo uma umfundi engalibhalanga inani lamagama asetshenzisiwe noma elibhalile kodwa kungesilona. o Uma inani lamagama asetshenzisiwe leqile, omakayo kumele afunde aphelele emshweni wokugcina ngaphezulu kwesibalo esibekiwe, angabe esakunaka okulandelayo. AMAMAKI ESIQEPHU B: 10 Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 8 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI UMBUZO 3 Indlela yokumaka ISIQEPHU C  Ukupelwa kwamagama/Isipelingi o Izimpendulo ezidinga igama elilodwa mazimakwe ngisho kunamaphutha esipelingi, ngaphandle uma iphutha lishintsha umqondo/incazelo yegama. o Uma impendulo ingumusho ogcwele, amaphutha esipelingi awanganikwa amamaki uma kuhlolwa ulimi. o Uma kuhlolwa isifinyezo, impendulo mayibe nophawu lokuloba olufanele.  Ukwakhiwa kwemisho makulandele uhlelo lokusetshenziswa kolimi olufanele.  Emibuzweni lapho kukhethwa khona izimpendulo, yamukela KOKUBILI uhlamvu oluhambisana nempendulo efanele NOMA impendulo efanele ebhalwe ngokugcwele. 3.1 I-Princess.√ (1) 3.2 OKUBILI kwalokhu:  Ukungcebeleka emkhunjini olwandle.√/  Ukwenza imidlalo oyithandayo.√/  Ukubuka imidlalo yasesiteji.√/  Ukwenza umcimbi wakho.√ (2) 3.3 B√/Ncwaba.√ (1) 3.4 OKUBILI kwalokhu: -ifonti engafani.√/ -izithombe.√/ -igama lokukhangiswayo.√/ -imininingwane yokukhangiswayo.√/ -ulimi olusetshenzisiwe.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) 3.5 Izingane ezingaphansi kweminyaka eyi-12 azikhokhi.√ (1) Ukuchema ngokweminyaka.√ (1) 3.6 OKUBILI kwalokhu:  Baningi abantu abazofona befuna ukwazi kabanzi ngokukhangiswayo.√/  Kuzokhuphuka isibalo sabantu abazothatha uhambo.√/  Inkampani izokwenza inzuzo eningi.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) [10] Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 9 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka UMBUZO 4 4.1 Bashadile.√ (1) 4.2 (a) in-√ (1) (b) i-√/ili-√ (1) 4.3 Thandi.√√ (2) 4.4 C√/Uyamkhuza.√ (1) 4.5 OKUKODWA kwalokhu:  Uzowela phansi alimale ngoba ubeke ilada egatsheni alisikayo.√√/  Angalimaza unkosikazi wakhe.√√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) 4.6 Izimpendulo ziyokwehluka: OKUKODWA kwalokhu:  Kubi ukusikwa kwezihlahla ngoba kuwukubulala imvelo.√√/  Kubi ukusikwa kwezihlahla ngoba kuphazamisa umoya wokuphefumula.√√/  Kuhle ukusikwa kwezihlahla ngoba ziyasetshenziswa ukwenza izinto ezifana nephepha nokunye okuyizidingo zempilo yabantu kanye nezilwane.√√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) [10] UMBUZO 5 5.1 5.1.1 Umuntu uzoqala√ impilo engcono./Umuntu uyoqala√ impilo engcono. (1) 5.1.2 Nksz.√/Nkz.√ (1) 5.1.3 Isivumelwano senhloko.√/Isivumelwano sikamenziwa.√ (1) 5.1.4 A√/Isifenyiso.√ (1) 5.1.5 Liyakhanyisa.√√/Likhanyisa isimo.√√/Isandiso sesimo.√√ (2) 5.1.6 Izifo zidalwa ukudla okunoshukela omningi.√√ (2) 5.1.7 Imisho iyokwehluka: Isitolokazi.√ Ubaba uthenge isitolokazi edolobheni.√ (2) Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 10 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka 5.1.8 Umusho oqondile.√√ (2) 5.1.9 Abantwana baphumelela kahle ezifundweni uma bedla ukudla okunempilo.√√/ Uma abantwana bedla ukudla okunempilo, baphumelela kahle ezifundweni.√√ (2) 5.2 5.2.1 Hheyi Dan! √ Ngilinde./Hheyi Dan, ngilinde!√ (1) 5.2.2 Indlela esabizo.√ (1) 5.2.3 Le.√ (1) Isabizwana sokukhomba.√ (1) 5.2.4 Bhe.√ (1) Umama ubase umlilo oshisa bhe emnyango.√ (Imisho iyokwehluka.) (1) [20] AMAMAKI ESIQEPHU C: 40 AMAMAKI ESEWONKE: 80 Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka

Study this subject

More from Grade 12 isiZulu FAL

View all