Confidential
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
UNHLABA/UNHLANGULANA 2024
AMAMAKI: 70
ISIKHATHI: Amahora ama-2½
Leli phepha linamakhasi angama-29.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Skip to contentQuestion paper 











View all





Isizulu Fal Grade 12 P2 NSC June 2024 Question Paper (isiZulu)
Grade 12 Isizulu Fal Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2024 (isiZulu), 29 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isizulu Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2024 · isizulu. Question paper, 29 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Isizulu Fal
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isizulu
- Document type
- Question paper
- Year
- 2024
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 29
- File size
- 546.8 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 29
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 2 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
IMIYALELO KWABAHLOLWAYO
1. Fundisisa kahle le miyalelo ngaphambi kokuba uphendule imibuzo.
2. Ungayifundi yonke imibuzo ekuleli phepha. Bheka OKUQUKETHWE ekhasini
elilandelayo bese umaka izinombolo zemibuzo yezincwadi ozifundile kulo
nyaka. Ngemuva kwalokho funda le mibuzo bese ukhetha imibuzo
ezincwadini EZIMBILI ozophendula ngazo.
3. Leli phepha LINEZIQEPHU EZINE:
ISIQEPHU A: Inoveli (35)
ISIQEPHU B: Umdlalo (35)
ISIQEPHU C: Izindaba ezimfishane (35)
ISIQEPHU D: Izinkondlo (35)
4. Phendula imibuzo EMIBILI kuphela, kunoma yiziphi iziqephu ezimbili
ezilandelayo (umbuzo OWODWA esiqeshini NGASINYE.)
ISIQEPHU A: INOVELI
Phendula umbuzo ngenoveli EYODWA oyifundile.
ISIQEPHU B: UMDLALO
Phendula umbuzo ngomdlalo OWODWA owufundile.
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
Phendula imibuzo ngazo ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihlolwayo.
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
Phendula imibuzo ngezinkondlo EZIMBILI ezibuziwe.
5. Sebenzisa uhlu lokubheka imibuzo ephenduliwe ('checklist') ukubheka ukuthi
ukhethe ngendlela efanele yini.
6. Landela imiyalelo esekuqaleni kwesiqephu NGASINYE ngokucophelela.
7. Bhala izinombolo kahle njengoba zibhaliwe kuleli phepha lemibuzo.
8. Qala ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.
9. Indlela yokuhlela isikhathi encomekayo:
Sebenzisa isikhathi esicishe sibe imizuzu engama-75 esiqeshini ngasinye.
10. Bhala ngobunono nangesandla esifundekayo.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 3 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
OKUQUKETHWE:
Leli khasi lizokusiza ukukhetha imibuzo ofisa ukuyiphendula ngaphandle kokufunda
yonke imibuzo.
ISIQEPHU A: INOVELI
Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
IZINOMBOLO ZEMIBUZO AMAMAKI IKHASI
1. Ithemba Lami 35 5
2. Kusinda Kwehlela Endodeni 35 8
3. Umshado 35 11
ISIQEPHU B: UMDLALO
Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
4. Ababulali Benyathi 35 14
5. Icala Kaliboli 35 17
6. Isiko Nelungelo 35 20
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
Phendula imibuzo kuzona ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihloliwe.
7.1 'Wakubona Wakubeletha' 17 23
7.2 'Uxolo' 18 24
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
Phendula imibuzo YOMIBILI kulesi siqephu.
8.1 'Izimomondiya' 18 26
8.2 'Komile Geqe' 17 28
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 4 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
Uhlu Lokubheka Imibuzo Ekhethiwe ('Checklist'):
ISIQEPHU IZINOMBOLO IMIBUZO THIKHA UMBUZO
ZEMIBUZO EPHENDULIWE OWUKHETHILE
A: INOVELI 1–3 1
NOMA
B: UMDLALO 4–6 1
NOMA
C: IZINDABA
7 1
EZIMFISHANE
NOMA
D: IZINKONDLO 8 1
QAPHELA: Qiniseka ukuthi uphendule imibuzo eziqeshini EZIMBILI kuphela. 2024
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 5 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
ISIQEPHU A: INOVELI
UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi (u-A no-B) bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA A
'Kodwa usho ukuthi uSandanezwe yena wayengahamba kanjani engasambonanga
uNokulindela? Wayengakwenza kanjani nje nempela lokho?' 'Angazi nami mama,
angisho ukuthi ngizweni kodwa ngishiso yindlela adlula esejahe ngayo kwalapha
ekhaya. Angikholwa-ke impela ukuthi wabe esadlula kwaHlazakazi.' 'Cha uyobe wenze
iphutha impela, okungenani kwakufanele amane athume wena.' 'Yiqiniso khona mama 5
kodwa-ke wayengalenza lelo phutha ngoba ingqondo yakhe yayibukeka ididekile
impela. Nokho sengiyozama ukumchazela uNokulindela uma sithuke sidibana.'
'Uyobe ungenzi lona nelincane iphutha kulokho ngane yami ngoba lokhu
okungamaxila kaNokulindela sekungase kusizakale uma kuyizwe kuqala le ndaba
kamfowenu.' 'Lisho uliphinde lelo mama. Nokho asethembe ukuthi nakuye 10
umntakababa sekuyoba ngozimakhaza.' 'Akukho okunye okwedlula ukuthembela
emadlozini ngane yami. Sesiyozwa ngaye nokho ngokuhamba kwesikhathi, kodwa
ngiyazethemba izinyanga zakithi. Khona bekungakabi kubi kangako, mane nje nathi
sesiyethuka.' 'Kunjalo khona mama uqinisile, sesabulawa yikho ukuba netwetwe noma
kungafanele.' Emuva le eBaqulusini akwaziwa ukuthi kazi Sandanezwe ndini wahamba 15
kanjani kodwa banethemba lokuthi uzobathinta kwazise nezinsuku zisezimfushane
ehambile. Munye kuphela umuntu uSandanezwe ehluleka ukumazisa ngohambo
lwakhe, nguNokulindela ingoduso yakhe.
1.1 Wayehlalaphi uNokulindela? (1)
1.2 Ngokwalesi siqeshana yini eyenza ukuthi uSandanezwe ahambe aye
enyangeni engasambonanga uNokulindela? (1)
1.3 Fingqa ngamaphuzu AMABILI okushiwo kulesi siqeshana kusuka emgqeni
wesi-4 kuya kowe-10. (2)
1.4 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esithi: sekuyoba ngozimakhaza, kulesi siqeshana sisho
ukuthi …
A Uzolulama.
B Uzogula
C Uzoshona.
D Uzoshada. (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 6 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
1.5 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
IKHOLOMU A IKHOLOMU B
1.5.1 UZabalaza A UMkhumane
1.5.2 UNdebele B Inyanga
1.5.3 UNonkamfela C UNokulindela
1.5.4 UMzulazula D Umthandazi
(4 x 1) (4)
1.6 Nikeza okufanayo phakathi kukaMbeje noMbuyisa? (2)
1.7 Uyavuma yini ukuthi uNtshingila ungumlingiswa omncane kule noveli? Bhala
iphuzu ELILODWA. (2)
1.8 Yiziphi izigameko ezenza ukuthi umnumzane ahlawulise uJiyane ishumi
lezinkomo? Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3)
1.9 Ukuba khona kukaNonkamfela kule noveli kuzikhulisa kanjani izinkinga
zikaSandanezwe? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
1.10 Ngokubona kwakho kwaba yisenzo esihle yini ukuba uSandanezwe ashiye
esibhedlela uma engaboni umehluko ekuguleni kwakhe? (2)
KANYE
ISIQESHANA B
'Noma ungangiqhoshela uthini kodwa ngiwubekile ugobisamashinga oyingculazi,
ngiyoke ngizwe ukuthi kuyogcina bani.'
'Wena-ke ngikutshele ngoba ngiyabona ufuna ngikutshele ezikabhoqo namhlanje,
ngisho kungathiwa sesisele nawe sobabili lapha emhlabeni ngingancamela
ukujendeva kunawe.' 'Asazi, sizobona, kwamanje nanka aphahle umbombo, sizoke 5
sizwe njengoba kuthiwa ukhukho lumuka nomoya nje. Ungisize ungezi kimi
namashwa esifo, ngikuthanda usenguwe unjena nje ungenamnyama wesifo.'
'Sala muntu wabantu ngoba khona ngempela angazi ukuthi ngabe ngidakwe obunjani
ngingaze ngiphephele kuwe. Khona engafa uSandanezwe njengoba ucabanga
kungabe sekuphele izinsizwa yini? Ngikutshele-ke mina uSandanezwe lona nguyena 10
oyoba nguyise wabantabami, futhi sengathi ngiyabona sesinesiqhimuqhimu somuzi
wethu nosapho lwezingane egcekeni.' 'Asazi phela ukuthi niyobe niyibekephi
ingculazi.' Nakuba uNokulindela engasheshanga wayikholwa into eyayishiwo
nguZabalaza, kepha ukunyamalala kukaSandanezwe kwase kuqale ukumsolisa.
Inkinga ayebhekene nayo eyokuthi wayengeke amqome uZabalaza ngoba wayezobe 15
ezethukisa ngezwe. Enye into kodwa eyayifike imume du ukuthi uma elinda
uSandanezwe, uzothini ukulinda umuntu ongasabhali, khona angathini mhlawumbe
uselinde ibhokisi ngoba kuthiwa nengculazi leyo ayilapheki. Lesi simo samnciphisela
ubuthongo uNokulindela. Wayeseze wancipha umzwangedwa ecabanga imihla
namalanga. 20
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 7 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
1.11 Yiliphi igama uZabalaza abiza ngalo ingculazi kulesi siqeshana? (1)
1.12 UNonkamfela wayezimukela kahle iziguli zakhe. Sekela lesi sitatimende
ngephuzu ELILODWA. (1)
1.13 Msebenzi muni owenziwa umlandi kule noveli? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
1.14 Nikeza incazelo yala magama abhalwe ngokugqamile njengoba
esetshenzisiwe kulesi siqeshana.
1.14.1 '… Ungisize ungezi kimi namashwa esifo …' (1)
1.14.2 '… ngingancamela ukujendeva kunawe.' (1)
1.15 Iyini inhloso yombhali yokuveza ubudlelwano phakathi kwalaba balingiswa:
uNokulindela noSebenzile? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2)
1.16 Chaza inkinga ebhekene nomlingiswa omkhulu kule noveli. (2)
1.17 Ukuba wena wawungomunye wabomndeni kaNokulindela wawuyomeluleka
uthini mayelana nalesi simo sokugula kukaSandanezwe? Bhala amaphuzu
AMATHATHU. (3)
1.18 Phawula ngamasu ahlukahlukene asetshenziswe ngumbhali ukwethula
abalingiswa kule noveli. Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 8 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi (u-C no-D) bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA C
'Ngabe sesikhona eGoli njalo?'
'Yebo! Uyabona-ke ukuthi kuhle kanjani.' Esho ehleka umfo kaMajola.
'Yebo! Ntangayamashinga. Abantu abaningi kangaka bavelaphi nje? Mh! Ngingaduka
kakhulu lapha. Uthi ngoke ngikwazi ukuhamba ngedwa kule ndawo enkulu kangaka?
Angiboni.' Asho umbone ukuthi usethuke sengathi usevele udukile ngendlela 5
asehlahle ngayo amehlo.
'Hhayi! Uzoyazi le ndawo ngemuva kwesikhashana nje ntanga. Thina siyazihambela
nje la edolobheni ngezimpelasonto. Yima isibindi, nakithina kwakunje sisafika lapha
eGoli.' Amazwi amnika isibindi wachachamba ebusweni ethokoziswa ukuthi ngelinye
ilanga uyena oyobe esesho kanje komunye kusasa esewumuntu waseGoli naye. 10
Yahamba njalo-ke itekisi yaze yayobabeka emahositela lapho behlala khona laba
bafana bangakubo eMsinga. Ngakusasa izinsizwa lezi ahamba nazo zavuka-ke,
zamshiya endlini seziye lapho zisebenza khona. UManyoba esele yedwa uyacabanga:
'Yimi lo oseseGoli? Bonke abantu emakhaya abazi ukuthi sengiseGoli, bazocabanga
ukuthi ngisemapulazini kanti bashaye phansi. Inkinga nje enginayo ukuthi angikwazi 15
ukuphumela phandle ngoba angazi muntu lapha. Kambe bazongenzani uma
ngiphumela emnyango? Ha! Kambe kukhona izigebengu lapha, yeka sezingibhokoda
ngemikhonto yazo ekade yayibagwaza abantu. Habe! Sengikhohliwe ukuthi kufanele
ngipheke ukudla. Kuphi kona? Hho! Nakhu. Angipheke …'
2.1 Babekuphi nendawo oManyoba njengoba bekhuluma kulesi siqeshana
osifundile? (1)
2.2 Ngokwalesi siqeshana yini le uManyoba ayezofunda ukuyenza emva
kwesikhashana? (1)
2.3 Fingqa ngamaphuzu AMABILI okushiwo kulesi siqeshana kusuka emgqeni
we-10 kuya kowe-15. (2)
2.4 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esithi: bashaye phansi, kulesi siqeshana sisho …
A ukucabanga into okungeyona.
B ukuqambela abantu amanga.
C ukucabanga abantu bakini.
D ukuphupha into eyiqiniso. (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 9 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
2.5 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
IKHOLOMU A IKHOLOMU B
2.5.1 USimakade A Wayeganwe uMaNgubane
2.5.2 UMduduzi B Inkosi yaseMachunwini
2.5.3 UNtombela C Umnini wepulazi
2.5.4 UGeorge D Uhlala eBergville
(4 x 1) (4)
2.6 Bhala okufanayo phakathi kukaNgobese noDoda. (2)
2.7 Uyavuma yini ukuthi indoda eyafundisa uManyoba ukudlala iLotto
ingumlingiswa omncane kule noveli? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
2.8 Yiziphi izigameko ezenza ukuthi uManyoba nomkakhe bagcine sebehlala
namadodana abo? Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3)
2.9 Ukuba khona kukaMaNene kule noveli kuzikhulisa kanjani izinkinga
zikaMaNdlovu? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
2.10 Ngokubona kwakho isenzo esihle yini ukuthi uManyoba angawaniki lutho
amadodana akhe efeni lakhe? (2)
KANYE
ISIQESHANA D
'Namuhla elamanqamu, ngimfunge uMqhikiza kababa.' Yabe ukuqhamuka nje intokazi
kaGatsheni, wasukuma wema ngezinyawo kwaphela konke ukucabanga ethatha
ebeka kungekho mpendulo eshaya khona. 'Sawubona Gatsheni wami omuhle. Engabe
ubugeza ngani, usuleke kahle kanje?' Yasho ixhawula insizwa yaseMachunwini. 'Yebo
Macingwane! Angigezanga ngalutho. Mina ngigeza ngensipho kuphela. Usunesikhathi 5
eside yini ufikile?' 'Yebo,' esho ehleka. 'Ngiyaxolisa, bengisenzela ubaba amasi. Uyazi-
ke nawe ukuthi umcaba awugayeki masinyane uma ufuna ukwenza amasi amahle.
Ubaba ungumuntu obhekisisayo. Awukwazi ukumenzela ukudla maqede uphume
ngoba awazi ukuthi uzothi kunjani lokho kudla omenzele khona. Kufanele ancome
kuqala anduba uye lapho uthanda khona,' kuchaza uNtombi. 'Waze ngani ukuthi ngila 10
ngoba bengingakathumeli muntu kuwe na?' 'Ubonwe umfowethu ebuya kwamkhulu
laphaya kuloya muzi. Uthe efika nje, wathi ngihlezi lapha wena kade ufikile.
Ngazibonela nje nami ukuthi abantu abafuni abalamu babo bame isikhathi eside,
kwasho ukuthi nami bengivele sengizoya emfuleni ngiyokukha amanzi.' 'Muphi pho
umgqomo wamanzi wahamba ngezandla nje?' 'Ngiwubeke lapha eduze nesiphethu. 15
Awuboni?' Basuka lapho baya ngasesiphethwini ukuze baxoxe ebe ekha amanzi
uNtombi. Besahamba, ayiqale indaba aze nayo:
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 10 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
2.11 Ngokwalesi siqeshana osifundile yini eyalibazisa uNtombi emva kokuzwa
ukuthi uManyoba usefikile? (1)
2.12 UNtombi wayethembekile emshadweni. Sekela lesi sitatimende ngephuzu
ELILODWA. (1)
2.13 Msebenzi muni owenziwa umlandi kule noveli? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
2.14 Nikeza incazelo yala magama abhalwe ngokugqamile njengoba
esetshenzisiwe kulesi siqeshana.
2.14.1 Uyazi-ke nawe ukuthi umcaba awugayeki masinyane uma ufuna
ukwenza amasi amahle. (1)
2.14.2 'Ngiwubeke lapha eduze nesiphethu. Awuboni?' (1)
2.15 Iyini inhloso yombhali yokuveza ubudlelwano phakathi kwalaba balingiswa:
uManyoba kanye nezinsizwa zangakubo eMsinga? Sekela impendulo yakho
ngephuzu ELILODWA. (2)
2.16 Chaza inkinga ebhekene nomlingiswa omkhulu kule noveli. (2)
2.17 Ukuba wena wawungunkosikazi kaMjwayeli wawuyomphatha kanjani
ubabezala ngesikhathi esehlala nani? Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3)
2.18 Phawula ngamasu ahlukahlukene asetshenziswe ngumbhali ukwethula
abalingiswa kule noveli. Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 11 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu
Funda iziqeshana EZIMBILI (u-E no-F) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA E
Kwathuleka endlini. Basuka babambana ngezandla uBheki noTholi bebhekene
emehlweni ngqo. Wazizwa efudumala kancane uBheki, ethintwa ibele likaTholi.
Wayibona leyo nto uTholakele wahlehla, wathi ukuhleka. 'Uhlekani Tholi?'
'Ngiyayazi into engiyihlekayo, khululeka nje wena. Ngibona sengathi kuzofuneka
sibonane khona kusasa mngani wami.' 5
'Uqinisile angihambe. Kodwa-ke ngifuna usale ucabanga indaba yami. Imfushane nje.
Ngifuna ukukushada masinyane. Umuntu engibone ngingashada naye nguwe
Tholakele. Ngicela ucabange ujule ngale ndaba.' Washo la magama wasukuma
uBhekani. 'Kulungile ngizocabanga Bheki. Wenzani umsebenzi wakho?'
'Nginguthisha.' 10
'Hawu, kanti usebenza kahle kangaka! Nami Bheki ngangifisa ukuba uthisha, pho-ke
akuhambi ngezifiso zomuntu.' Kuthe uBheki esephuma ngomnyango, wacela
ukuvalelisa ngokuqabula kuTholi. 'Akukho nkinga lapho Bheki.' Bathintanisa izindebe
zemilomo yabo ngobukhulu ubunono. Akabange esama uBheki wafulathela inhliziyo
yakhe ithe cosololo. Akazanga ukuthi ngakusasa kwakuzokwenzekani phakathi 15
kwakhe noTholi. Wafika ekhaya unina eselele. Bathi ukuxoxa kancane. Waphuthuma
ukuyolala uBheki. Wayejahe ukuthi kuse. Okwamxaka ukuthi iphupho likayise
alibuyanga ngalelo langa, kodwa kunina labuya. Wacabanga ingxaki yalo muntu ofuna
uTholi, akaze azi ukuthi uzokwenzenjani. Babonana futhi sebeya emsebenzini.
Babejabule bobabili. 20
3.1 Babekuphi oBhekani ngesikhathi bebambana ngezandla kulesi siqeshana? (1)
3.2 Ngokwalesi siqeshana yini le okwakumele icatshangwe owesifazane
owayexoxa noBhekani ngalolu suku? (1)
3.3 Fingqa ngamaphuzu AMABILI okushiwo kulesi siqeshana kusuka emgqeni
we-10 kuya kowe-15. (2)
3.4 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esithi: ucabange ujule, kulesi siqeshana sisho …
A ukucabangisisa ngokuthile.
B ukuqamba amanga.
C ukucabanga kancane.
D ukuphupha iqiniso. (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 12 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
3.5 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
KOLOM A KOLOM B
3.5.1 Ubaba kaBhekani A Uphenyo esibhedlela.
3.5.2 UBhatomu B Ufika ngephupho.
3.5.3 Amaphoyisa C Uzakhela izibhamu.
3.5.4 UJazibomvu D Uthanda ukulwa.
(4 x 1) (4)
3.6 Nikeza okufanayo phakathi kukamama kaBhekani nomalume wakhe. (2)
3.7 Uyavuma yini kuthi unesi wasesibhedlela okwakulaliswe kuso uTholakele
ungumlingiswa omncane kule noveli? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
3.8 Chaza izigameko ezaholela ekutheni uBhekani alwe noBhatomu ngesikhathi
beficana kwaTholakele. Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3)
3.9 Ukuba khona kukaPamella kule noveli kuzikhulisa kanjani izinkinga
zikaBhekani? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
3.10 Ngokubona kwakho kwakuyisenzo esihle yini ukuthi uBhekani afise
ukushadelwa umfelokazi? (2)
KANYE
ISIQESHANA F
Angabe esakwazi ukuqhubeka nokukhuluma futhi uBheki. UTholi usegijimisa iminwe
yakhe ngaphakathi emzimbeni kaBheki. Isiketshana lesi sesenyuke samshiya
esezihlalele nje uTholi. Abone uBheki ukuthi uma engavumela imizwa le ngeke aze
ayixoxe le ndaba yakhe. Acele ukuyochitha amanzi. Ahleke uTholi. Athi uma ebuya
uBheki, ahlale kujana noTholi. Imdonse intokazi imsondeze kuyo. Baqabulane futhi. 5
Acasuke uBheki manje. Usola sengathi uphuzile uTholi. Akazi noma ambuze yini. Cha,
uthando lukaTholi luyamehlula. 'Manje uZenze ubabize kanjani laba bantu bami?
'Phela unqume yona leyo mali ababevumelene ngayo nabakithi.'
'Ngibone sengathi inkulu kabi imali abayinqumile.' 'Ingani bayikhokhe ngokushesha
Bheki ebifuneka.' Athule uBheki. Usoliswa yile mpendulo kaTholi. Sengathi 10
kuxetshulwa umkhomo lapha. 'Anginamali Tholi. Okwesibili ungakhohlwa ukuthi
kukhona imali engakhipha ngayo uZenze ejele.' 'Phela leyo mali sathi iyokhokhwa uma
usuyidinga sithandwa.' Athule uBheki. Abone ukuthi sengathi ayikho indlela
yokuphunyuka kulo noxhaka. Noma usengathi uzama ukugxuma akusoze kwalunga.
Iphupho likayise futhi selamxolela. Cha, akaqhubeke; kodwa uzocela imali yakhe 15
ikhokhwe.
'Ucabangani manje Bheki?'
'Ngicabanga wena.'
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 13 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
3.11 Ngokwalesi siqeshana osifundile yini eyenza ukuthi uBhekani asole sengathi
oZenze bayamqola? (1)
3.12 ULindiwe wayemthanda ngokweqiniso uBhekani. Sekela lesi sitatimende
ngephuzu ELILODWA. (1)
3.13 Msebenzi muni owenziwa umlandi kule noveli? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
3.14 Nikeza incazelo yala magama abhalwe ngokugqamile njengoba
esetshenzisiwe kulesi siqeshana.
3.14.1 Abone ukuthi sengathi ayikho indlela yokuphunyuka kulo noxhaka. (1)
3.14.2 Noma usengathi uzama ukugxuma akusoze kwalunga. (1)
3.15 Iyini inhloso yombhali yokuveza ubudlelwano phakathi kwalaba balingiswa:
uSifiso noBhekani? Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2)
3.16 Chaza inkinga ebhekene nomlingiswa omkhulu kule noveli. (2)
3.17 Ukuba wena wawungumalume kaBhekani wawuyoya yini emshadweni
womshana wakho nomfelokazi? Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3)
3.18 Phawula ngamasu ahlukahlukene asetshenziswe ngumbhali ukwethula
abalingiswa kule noveli. Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
[35]
AMAMAKI ESIQEPHU A: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 14 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
ISIQEPHU B: UMDLALO
UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi
Funda iziqeshana EZIMBILI (u-G no-H) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA G
DLAMINI: (naye adumale kodwa ubuso bugcwale intukuthelo) Hawu! Hawu!
Ndabezitha, uyobe usuvulele amanzi uqobo. Ngempela ayongena
abumanzise ubukhosi bakho futhi bugqwale. Emva kwalokho uyophenduka
isithunzi sona esinomnyakazo kodwa ongenamsebenzi. Ndabezitha goloza
okokugcina aze ashaye umthetho ophusile lo Hulumeni ngamandla enu. 5
Angiphikisani nenkosi yami kodwa ngizama ukuyiqwashisa. Thina
siyabuthanda ubukhosi bethu bendabuko. Kanti thina ma-Afrika siyosala
nani okungeyethu? Okokuqala nje mina njengenduna ngingawenza lo
msebenzi okuthiwa ufanele ikhansela.
SHANDU: Cha, nduna yami, yize noma ngingeze ngilinge ngilimise ngesihloko 10
elokuthi ngiyakuphikisa, nami kodwa angifuni ukuphuma iqhubu. Angifuni
ukubonakala njengenkosi elwa nemithetho kaHulumeni, yize kunjalo
kodwa inhlonipho ngiyayidinga. Odabeni lwenduna eyenza umsebenzi
wekhansela, angiboni bengakuvuma lokho osopolitiki ngoba bathi
intandoyeningi ilungelana nabaholi abavoteliwe. (ahleke) He! He! Wena-ke 15
wavotelwa ngubani?
DLAMINI: (asineke ubala) Ndabezitha angivoteliwe kodwa ngakhethwa nguwe.
Angithi inkosi ingubaba wesizwe. Ubaba uyazikhethela izingane zakhe
lokho abona kukuhle. Uma uNdabezitha eseshilo, lelo lizwi lingephikiswe.
Nginamanga Ndabezitha? 20
SHANDU: (anikine ikhanda, abuye ahebeze nangezandla) Lutho Dlamini, akunjalo
kule ndlela yokubusa kwanamuhla. Intando yeningi ayikuvumi lokho.
Kepha ithi wonke umuntu unelungelo lakhe lokuzikhethela. Phela sehlulwa
Dlamini. AbaMhlophe basehlula maqede basingxingxa ngokwabo yikho
kunalokhu kungqubuzana kwemibono. 25
4.1 Wayenasikhundla sini uDlamini kule ndawo? (1)
4.2 Yini lena uDlamini aluleka inkosi uShandu ngayo ukuthi ingayivumi njengoba
bexoxa nje? (1)
4.3 Ngokwalesi siqeshana yisiphi isizathu esenza inkosi uShandu ingahambisani
nokuthi induna yenze umsebenzi wekhansela? (2)
4.4 Yini eyayidala ukungqubuzana phakathi kwezinhlaka zokubusa kulo
mphakathi? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 15 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
4.5 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
... kodwa angifuni ukuphuma iqhubu …
Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile sisho:
A Ukwenza okuhle.
B Ukwenza okuphambene.
C Ukwenza ihlazo.
D Ukwenza umthetho. (1)
4.6 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
IKHOLOMU A IKHOLOMU B
4.6.1 UMfundisi A Indaba isesicongweni
4.6.2 Indikimba B Unodlame
4.6.3 Isixakaxaka C UMazongolo
4.6.4 UDlamini D Ezombusazwe
(4 x 1) (4)
4.7 Bhala umehluko phakathi komdlalo wokufundwa nomdlalo weshashalazi. (2)
4.8 Yiliphi iqhaza elibanjwe ngumlingiswa uMbandlwa kulo mdlalo? Bhala
amaphuzu AMATHATHU. (3)
4.9 Kwaba namthelela muni empilweni kaDuma ukushona kukaMbandlwa?
Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2)
4.10 Phawula ngokubaluleka komuntu wesifazane ubhekise kulo mdlalo. Bhala
amaphuzu AMABILI. (2)
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 16 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
ISIQESHANA H
DLAMINI: (Asukume uDlamini) Ndabezitha! Ngizoqala ngokubonga uNdabezitha
ngokungikhokhela ibheyili. Mina bengizoyithathaphi inkulungwane
yamarandi? Ndabezitha nani bandla lenkosi, icala lokushaya
ngiyaliphika ngima ngentaba. Ngithi, uMbandlwa ngamsikaza ngenduku
maqede yena wagxuma wazishayisa echosheni lobonda lwekilasi. 5
Okuhle kakhulu ngukuthi mina amadoda engangihamba nawo
ayangifakazela. Yena akanaye ufakazi ngoba ikhansela lalingaphakathi
ekilasini kanye nezethameli zomhlangano. Lihlehlile-ke icala. Liyoze
lingene emva kwezinyanga ezintathu.
AMADODA: (Kuzwakale ukuhhomuzela kwentokozo abanye behleka) 10
SHANDU: (Inkosi yelule isandla sakumhlalisa phansi uDlamini) Hhayi-ke!
Siyabonga Mzizi, ungahlala phansi.
DLAMINI: (Ahlale phansi) Ndabezitha!
SHANDU: Kunjalo-ke madoda. Mina ngeke ngimsole uDlamini ngoba leli khansela
liyangeyisa. Lake lakubonaphi ukuthi umfokazana angamane abize 15
umhlangano endaweni yenkosi engadlulanga enkosini?
AMADODA: (Ahhomuzela)
INDODA Uyagcwaneka lo!
YOKUQALA:
INDODA Yisizwe sakho lesi Ndabezitha. Singakufela lokho thina.
YESIBILI:
DLAMINI: (Eqondise emkhandlwini) Yehlisani umoya madoda! Thulani umsindo, 20
uNdabezitha usakhuluma!
SHANDU: Mina ngiyasola uDuma usabambelele kulokhu okwenzeka ngesikhathi
sodlame. Angithi ngikhuluma nje ungomunye walaba ababehla benyuka
lapha endaweni yami. Begqugquzela ngenkani ukufaka leli dungabantu
ababelibiza ngomzabalazo. Kuyaxaka-ke lokhu asekwenza manje 25
ngoba kwabuye kwathelelwana amanzi. Mina angithandi ukubona
abantu befa njengoba kwake kwenzeka. Kodwa uma ngingahlonishwa,
nami angizuhlonipha.
4.11 Malini imali yebheyili eyakhokhwa ukukhipha uDlamini esitokisini? (1)
4.12 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU udweshu lwangaphandle olwaba khona
ngosuku lomhlangano owawubanjelwe esikoleni. (3)
4.13 Chaza iqhaza elibanjwe imiyalelo yokwenzeka enkundleni (stage directions)
kulesi siqeshana somdlalo. Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
4.14 Ukufihleka kwesigameko sokuxoxa kukaMaShezi noMaNgema kummeleli
uDuma kwaba namuphi umphumela kulo mdlalo? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
4.15 Chaza uvuthondaba lwalo mdlalo ngephuzu ELILODWA. (2)
4.16 Uyavumelana yini nokuthi ukuya esikoleni kukaMaShezi kwaba nesandla
ekuxazululeni inkinga eyayiphakathi kwenkosi uShandu nekhansela uDuma?
Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2)
4.17 Ukuba wawunikwe ithuba lokusebenza njengenduna yenkosi uShandu, yiziphi
izinto EZINTATHU owawungazenza ngendlela eyehlukile? (3)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 17 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele
Funda iziqeshana EZIMBILI (u-I no-J) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA I
SONTO: (Useqala ukukhala) Angifune mkhuleko, ngifuna imali mina mfundisi.
MFUNDISI: (Esondela kuye.) Ungakhali ndodakazi, uSathane lo okukhohlisayo.
Ngakho-ke ungamvumeli. Kuzolunga ndodakazi, kuzolunga.
SONTO: (Izinyembezi sezehla ngamandla.) Bab'Mfundisi uSathane kade angiqala,
seku-late, akasale eseyekwa angiqedele. 5
MFUNDISI: (Esedabukile naye esegcwele izinyembezi emehlweni.) Ndodakazi,
asikhuleke mntanami. (Waguqa ngamadolo.)
SONTO: (Ngezwi elinosizi.) Angeke usangisiza umkhuleko baba, sengibole
kakhulu. Empeleni kade ngazibolela.
MFUNDISI: Ndodakazi ... 10
SONTO: (Akhulume uMfundisi engakaqedi ukukhuluma.) Siphelile manje isikhathi
sokukhuluma, sukuma uyongivulela isisefo. (Asule izinyembezi
ngengalo.)
MFUNDISI: (Ngokutatazela) Angibange ngisayifaka esisefweni, ingale ekamelweni
lami lokulala. 15
SONTO: (Emqhuba ngesibhamu) Asihambe-ke uyonginikeza.
MFUNDISI: Khululeka mntanami, kasikho isidingo sokungiqhuba. Ngizoyilanda imali.
SONTO: Shesha-ke, shesha. Siyahamba isikhathi. (Asithele ekamelweni
uMfundisi. Abuye emva komzuzwana esephethe isikhwama.)
MFUNDISI: (Emnika isikhwama.) Nanso-ke imali ndodakazi. Engifisa ukukusho nje 20
ukuthi yimali yegazi lena ngoba ibinikelelwe indlu kaNkulunkulu. Sengathi
ungayithola intethelelo mntanami, ungavumeli uSathane a ...
SONTO: (Eyithatha) Mfundisi uma ngikushiya uphila mina sengingoboshiwe.
MFUNDISI: (Ephakamisa izandla) Awu! Ngiyakucela ndodakazi ungangibulali.
SONTO: Yikhona uzotshela ibandla namaphoyisa? 25
MFUNDISI: Cha! Ndodakazi lokhu kuzogcina phakathi kwethu sobabili.
SONTO: Bese uthi imali uyishonisephi Mfundisi?
MFUNDISI: Hhayi, ngizothi ngihlaselwe yizigebengu nje ndodakazi.
SONTO: Hawu! Uzoqamba amanga ungumfundisi?
MFUNDISI: Ndodakazi sizoyilungisa le ndaba. 30
SONTO: Yini baba usabe ukufa? Kanti awufuni ukuya kuleli zulu ohlale usitshela
ngalo?
5.1 Wayenasikhundla sini uSonto kuleli bandla? (1)
5.2 Yini eyenza uSonto athi kade azibolela yena? (1)
5.3 Ngokwalesi siqeshana yisiphi isizathu esenza uSonto abone kufanele ukuthi
abulale uMfundisi? (2)
5.4 Yini eyayenza kube khona ukungezwani phakathi kukaMthofi noSonto kulo
mdlalo? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 18 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
5.5 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
... ukuthi sengibole kakhulu …
Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile sisho ukuthi: …
A Kuningi okubi esengakwenza.
B Kuningi okuhle esengakwenza.
C Kuningi okuhlekisayo esengakwenza.
D Kuningi okuwusizo esengakwenza. (1)
5.6 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
IKHOLOMU A IKHOLOMU B
5.6.1 UDlamini A Indaba isesicongweni
5.6.2 Indikimba B Unodlame
5.6.3 Isixakaxaka C Umakhelwane kaMbhele
5.6.4 UMthofi D Ubugebengu
(4 x 1) (4)
5.7 Bhala umehluko phakathi komdlalo wokufundwa nomdlalo weshashalazi. (2)
5.8 Yiliphi iqhaza elibanjwe ngumlingiswa uDlamini kulo mdlalo? Bhala amaphuzu
AMATHATHU. (3)
5.9 Kwakungaba namuphi umthelela empilweni kaZinhle ukushintsha isikole
phakathi nonyaka? Bhala amaphuzu AMABILI asekela impendulo yakho. (2)
5.10 Phawula ngokubaluleka kwencwadi yefa ubhekise kulo mdlalo. Bhala
amaphuzu AMABILI. (2)
KANYE
ISIQESHANA J
MAMKHIZE: Manje ukufa kukaMfundisi kuhlanganaphi nalo muntu?
SONTO: UMfundisi ngambulala ngoba ...
MAMKHIZE: Awu! Ngaze ngasizala isikhohlakali!
SONTO: Ngangifuna imali yomnikelo mama ukuze ngikhokhele lo muntu
owayebulele umkaMbhele. 5
MAMKHIZE: Kawabe usamkhokhela ngani pho umuntu? Kawuyitholanga yini imali
yomnikelo lowo?
SONTO: Ngayithola mama.
MAMKHIZE: Wayishonisaphi?
SONTO: Yavele yalahleka. 10
MAMKHIZE: Yalahleka? Imali engaka isilahleka kanjani, kuphi?
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 19 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
SONTO: (Ngokucikeka) Kanti kakusona yini lesi siphukuphuku sekhehla
lakwamakhelwane esangibona ngiyibeka sayithatha?
MAMKHIZE: Yonke?
SONTO: Yebo, yonke. Kuthiwa sivumile emaphoyiseni. Yikho nje bonke ubufakazi 15
bukhomba mina.
MAMKHIZE: Kwatholakala kanjani ukuthi nguwe obulele uMfundisi?
SONTO: Yimi owatatazela. Ngasuke ngathi emaphoyiseni ngobusuku
okwadutshulwa ngabo uMfundisi ngangizobona wena ugula.
MAMKHIZE: Kanti leliya phoyisa lalizokubuza kimi nje yingoba wawusunecala 20
elingaka? Awu, kanti mntanami ulapha nje waboshiswa yimi?
SONTO: Akuwena mama, khululeka. Bengizogcina ngiboshiwe vele.
MAMKHIZE: Awubange usangitshela ukuthi indaba yefa likaMbhele yahamba kanjani.
SONTO: UMbhele wangihlakaniphela mama.
MAMKHIZE: Kanjani? 25
SONTO: Wangivalela onke amafa akhe.
MAMKHIZE: Okusho ukuthi wayesesola.
SONTO: Ya! Ngangimbona ukuthi useyasola.
MAMKHIZE: Yikho wawusuthi ubona sengathi usecabanga ukukushiya.
SONTO: Leso esinye sezizathu. 30
MAMKHIZE: Wase ubona kungcono afe?
SONTO: (Ekhala) Yebo, ukuze ngithole imali.
MAMKHIZE: Manje sekuvela kanjani ukuthi nguwe owahlela ukufa kwakhe?
5.11 USonto akamkhokhelanga ngani uMthofi imali ayemethembise yona? (1)
5.12 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU udweshu lwangaphandle olwaba khona
phakathi komseshi uNhleko noSonto ngesikhathi uSonto efika ezobona
uMfundisi esibhedlela. (3)
5.13 Chaza iqhaza elibanjwe imiyalelo yokwenzeka enkundleni (stage directions)
kulesi siqeshana somdlalo. Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
5.14 Ukufihleka kwesigameko esimayelana nengxoxo phakathi kukaMbhele
nommeli, uNtshangase kummeleli uSonto kwaba namuphi umphumela kulo
mdlalo? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
5.15 Chaza uvuthondaba lwalo mdlalo ngephuzu ELILODWA. (2)
5.16 Uyavumelana yini nokuthi ukungabi naso isitifiketi somsebenzi kukaMthofi
kwaba nomthelela kule ndlela ayephila ngayo? Sekela impendulo yakho
ngamaphuzu AMABILI. (2)
5.17 Ukuba wawunikwe ithuba lokuba nguMbhele, yiziphi izinto EZINTATHU
owawungazenza ngendlela eyehlukile? (3)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 20 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA K
THENJIWE: Qiniso. Bengisathi ngisazocela ukuba bangidedele ngizibuyelele ekhaya,
kanti angibuzanga elangeni. Abasemzini balele komunye umqondo nje.
GUGU: Kodwa ngabe yimuphi lowo mqondo?
THENJIWE: Bathi angihambi lapha emzini wabo. Bathi okungcono ngizogana enye
indodana yabo. 5
GUGU: (Ashaye izandla) Hawu! Kanti awukhulumi nje usuzalelwe yinja
endlini?
THENJIWE: Ngivele ngasangana ikhanda Gugu. Ngase ngibacela ukuba banginike
ithuba ngiyicabange le nsambatheka yabo.
GUGU: Leyo nsizwa bathi izovelaphi ngoba abafowabo bakaSkhumbuzo 10
zingane nje?
THENJIWE: Baqoke yena uDumisani impela. Ngifuna ukubatshela kahle ukuthi
ngingathi ngisosizini babuye bangandisele lolo sizi futhi.
GUGU: Bazi ngani ukuthi nizozwana noDumisani? Leli siko lokungenwa mina
angilithandi ngento eyodwa nje. Abantu bavele bacabange ukuthi 15
wawuvele ubabhanqile abafokazi labo.
THENJIWE: Mina mngani ngimi ngento eyodwa nje. Angisenalo olunye uthando
engingalubhekisa komunye umuntu. Angisayiphathi-ke ekaDumisani.
Ingane eluhlaza cwe leyo.
GUGU: Naye uDumisani uyokhuza ibhadi impela. Kodwa bona abantu ngeke 20
basole ukuthi uyena owabulala uSikhumbuzo ngoba efuna umkakhe?
THENJIWE: Umamezala ikakhulu, sengathi akayicabangi yonke leyo nto. Nami
ngilindele ilanga esizoxoxa ngalo lolu daba. Ngizimisele ukubaphikisa
kuze kube sekugcineni.
GUGU: Mngani wami usize ungayivumi nhlobo le nsambatheka yaleli siko. 25
Uzohlekwa abantu ngikutshele.
THENJIWE: Ngiyabonga mngani ngokungimisa idolo.
6.1 Wayehlobene kanjani uThenjiwe nabantu bakwaZungu? (1)
6.2 Yini lena uGugu aluleka uThenjiwe ngayo ukuthi angayivumi njengoba
bexoxa nje? (1)
6.3 Ngokwalesi siqeshana yisiphi isizathu esenza uGugu angahambisani nesiko
lokungenwa? (2)
6.4 Yini eyayidala ukungqubuzana phakathi kukaThenjiwe nabantu bakwaZungu?
Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 21 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
6.5 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Kanti awukhulumi nje usuzalelwe yinja endlini?
Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile sisho:
A Ukuthukuthela
B Ukuzala
C Ukuxakeka
D Ukugana (1)
6.6 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
IKHOLOMU A IKHOLOM B
6.6.1 UNondumiso A Indaba isesicongweni
6.6.2 Indikimba B Umngani kaThenjiwe
6.6.3 Isixakaxaka C OwakwaMondise
6.6.4 USipho D Isiko nelungelo
(4 x 1) (4)
6.7 Bhala umehluko phakathi komdlalo ofundwayo nomdlalo weshashalazi. (2)
6.8 Chaza iqhaza elibanjwe ngumlingiswa uMaNzuza kulo mdlalo. Bhala
amaphuzu AMATHATHU. (3)
6.9 Kwaba namuphi umthelela omuhle emndenini wakwaMondise ukuvuma
kukaThenjiwe ukungenwa nguDumisani? Sekela impendulo yakho
ngamaphuzu AMABILI. (2)
6.10 Phawula ngokubaluleka kokubambisana kwabalingani (abazali babantu
abashadene) ubhekise kulo mdlalo. Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
ISIQESHANA L
SIPHO: Ngabona ukuthi ngizokwandisela izinkinga. Ukuba kuya ngami ngabe
ngithi mgane uDumisani lowo.
THENJIWE: Kahle Sipho bo. Sekwenzenjani futhi.
SIPHO: Kwathiwa ngiyophuma uma seniganene.
THENJIWE: Kanti awuboshelwe lona icala lakho owalenza. Kwakwenzelwa ukuba 5
ngigane uDumisani?
SIPHO: Ngendlela engihlezi kabuhlungu ngayo lapha mngani wami, impela
shintsha umqondo. Mhlawumbe uthando lukaDumisani luzobuye luvele.
THENJIWE: Ngeke Sipho. Ngeke. Uyazi esikhundleni sokuba kuqale uthando
lukaDumisani uya ngokuba eba yisitha. Ngizogcina ngimenzakalisile. 10
SIPHO: Uthanda ngidilikelwe yijele?
THENJIWE: Cha. Uyazi inhliziyo yami ibuhlungu kabi njengoba ulapha nje. Ukuba
kukhona engingakwenza ukuze uphume ngabe ngiyakwenza.
SIPHO: Gana uDumisani phela.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 22 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
THENJIWE: Sengicabanga ukuvele ngimbulale uDumisani Sipho. Awuqali 15
ukungifikela lo mqondo.
SIPHO: Cha! Cha! Cha! Ungalokothi. Ufuna ukuzozwa lolu sizi engiluzwayo.
Ngeke ulumele.
THENJIWE: Kusizani ngoba uDumisani wenza impilo yami ibe buhlungu emhlabeni.
SIPHO: Ngifisa sengathi kungakhona into eshintsha inhliziyo yakho, uzwe 20
usumthanda uDumisani.
THENJIWE: Khohlwa yilokho, akusoze kwenzeka. Ngihlushwa ukungabi namali,
bengizofuna ummeli liqalwe phansi leli cala.
SIPHO: Sisodwa isixazululo saleli cala, yikho ukuba ugane uDumisani. Ukuba
ngangazi nami ngabe angisizanga mngani. 25
IPHOYISA: (Limemeza) Phelile sikhathi!!
6.11 Bakuphi oThenjiwe noSipho njengoba bexoxa nje? (1)
6.12 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU udweshu lwangaphandle olwaba khona
ngosuku uDumisani ahlangana ngalo noThenjiwe ehamba noSipho. (3)
6.13 Chaza iqhaza elibanjwe imiyalelo yokwenzeka enkundleni (stage directions)
kulesi siqeshana somdlalo. Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
6.14 Ukuthethwa kwecala likaSipho uThenjiwe engazi kwaba namuphi umthelela?
Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
6.15 Chaza uvuthondaba lwalo mdlalo ngephuzu ELILODWA. (2)
6.16 Uyavumelana yini nokuthi ukungena kukaNondumiso ezindabeni
zakwaZungu kwakuyisenzo esimveza njengomlingiswa ongahloniphi? Sekela
impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2)
6.17 Ukuba wawunikwe ithuba lokuba nguMaMbatha, yiziphi izinto EZINTATHU
owawungazenza ngendlela eyehlukile? (3)
[35]
AMAMAKI ESIQEPHU B: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 23 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFUSHANE
Kulesi siqephu, imibuzo ibuzwe kulezi zindaba ezimfushane ezilandelayo:
'Wakubona Wakubeletha' ebhalwe nguMT Mkhize
'Uxolo' ebhalwe nguSicelo Zimema
UMBUZO 7: IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli
Funda lezi ziqeshana ezilandelayo ezitonyulwe ezindabeni ezimfushane ezimbili bese
uphendula imibuzo ehlelwe esiqeshini ngasinye. Inani lamamaki elabelwe umbuzo
ngamunye lisebenza njengomhlahlandlela wobude bempendulo.
QAPHELA: Phendula imibuzo ehlelwe kuzona zombili iziqeshana, okungukuthi
UMBUZO 7.1 NOMBUZO 7.2.
7.1 'WAKUBONA WAKUBELETHA – MT Mkhize
ISIQESHANA M
'Impela angiboni ukuthi ngangingamkhohlwa kanjani umuntu ofana noCele
empilweni yami Mnumzane Mbonambi,' kusho uBekezela ezama
ukukhanyisela owezenhlalakahle, eqhubeka ethi: 'Kwathi nalapho sengimfica
esitaladini uCele engasento yalutho ngambuza ngathi ngabe yini, kwenzekani
kuyena aze abe njeyaya. Igama angiphendula ngalo wathi ingoba 5
wayephanise kakhulu kubantu ngemali nangokunye abe ekuphiwe
nguNkulunkulu. Lawo magama kaCele angihlaba. Yiwona futhi aze adala
nokuba ngimsize lapho sengimbona ewa ephelelwa ngamandla ngoba
ngangazi ukuthi nami ngingomunye walabo ababa nesandla ekufadalaleni
komnotho wakhe.' 10
'Impela ngiyayizwa indaba yokutholana kwakho noCele Mnumzane Zulu.
Kodwa lapho umphenya wathi umndeni wakhe ukuphi?' kubuza uMbonambi.
'Yize noma kwakungasezwakali kahle lapho uCele ekhuluma, kodwa sengathi
wathi umndeni wakhe wadukelana nawo ngenkathi esesibhedlela elimele
njengoba isitolo namabhasi akhe kwabe kungasekho.' 15
'Wathi uma ekutshela wathi uhlala kuphi lapho elala khona?'
'Wangitshela ukuthi wendlala amaphepha aqinile phansi alale kuwona kanye
nabanye eceleni komgwaqo nangasesiteshini sesitimela.'
'Ukuphuza utshwala noma izidakamizwa lokhu wayevele ekwenza?'
'Ekumazini kwami wayengaphuzi, futhi engabhemi.' 20
'Kuyinkinga-ke lokho ngoba odokotela abahlole isidumbu sakhe bathe
okumbulele ngukuphuza kakhulu izipirithi, kanye nendlala.' kusho
uMbonambi.
7.1.1 Ngokwalesi siqeshana uBekezela wamfica kuphi uCele? (1)
7.1.2 Yisiphi isizathu esisemqoka esenza uZulu asize uCele? (1)
7.1.3 Tomula ibinzana lamagama asitshela ukuthi uBekezela washaywa
unembeza uma ezwa amagama ashiwo nguCele. (1)
7.1.4 Bhala OKUBILI okwakuyingxenye yomnotho kaCele. (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 24 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
7.1.5 Chaza isingeniso sale ndaba emfushane. Bhala amaphuzu
AMABILI. (2)
7.1.6 Isaga esithi: 'Izandla ziyagezana.' siyahambelana nalokhu
okwenzeka kule ndaba? Sekela impendulo yakho. (2)
7.1.7 Yisiphi isifundo esitholakala kule ndaba? (2)
7.1.8 Indikimba yale ndaba ubuntu. Sekela lesi sitatimende
ngamaphuzu AMABILI. (2)
7.1.9 Ukuba wena wawunguMaKhumalo, unkosikazi kaCele,
wawuzomeseka yini umyeni wakho uma ethatha isinqumo
sokungcwaba umuntu angazalani naye? Bhala amaphuzu
AMABILI. (2)
7.1.10 Ngokwakho ukubona lokhu okwenziwa umndeni kaCele
kungenzeka yini empilweni yangempela? Sekela impendulo yakho
ngamaphuzu AMABILI. (2)
KANYE
7.2 'UXOLO' – Sicelo Zimema
Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA N
Base bezame kaninginingi ukumsoconga uS'kebhe kodwa behluleka.
Wayekhona naye uMtolo ngenkathi kuboshwa lelo tulo lokubulala uS'kebhe.
Okusho ukuthi yayiziqinise okwangempela le ndoda. Abafo babejika
bengakasondeli nakusondela kuyona.
Kwathi emva kokuba sebezishisile izimoto zikaS'kebhe, wanyamalala 5
izinsukwana, wangaziwa ukuthi washona kuphi. Kwathi emva kwezinsuku
ezine enyamalele, oMtolo nabanye osomatekisi babona into ababengakaze
bayibone. Bayibona ngovivi, khona elenke. Bathi sebethi bazoqala
umsebenzi njengokwejwayelekile, badideka amakhanda lapho befica
kulengiswe izinkukhu ezimnyama kulezi zigxobo ezinamagama ezindawo 10
lapho izimoto zilayishela khona. Zonke lezi zinkukhu zibukeka
zingabulawanga ngokunqunywa kodwa kusobala ukuthi zibulawe ngokujijwa
imiqala. Zonke zimnyama. Njengoba imizila iyisikhombisa nje kuleli lenke,
nazo izinkukhu ziyilelo nani. Zikleliswe njengamafolosi lapha
ngasekuphumeni kwelenke. Umuntu ozogibela, uzithela kuzo izinkukhu lezi, 15
zilengela phezu kwekhanda lakhe.
Kwabonakala amadoda ehlangana ngamakhanda. Kwakuyinto engakaze
ibonakale, ingqayizivele uqobo lwayo. Bonke bavumelana ngokuthi kwabe
kuwumuthi lowo. Umuthi omubi. Kwadingeka ukuthi leyo naleyo ndoda
izibheke amacala, izifune. Amadoda avumelana ngokuthi kufanele zehliswe 20
izinkukhu lezo, ziyolahlwa. Baqala badidizela kodwa bagcina ngakho
ukuzehlisa. Baqhubeka nokusebenza njengokwejwayelekile.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 25 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
7.2.1 Ubani lo okuthiwa wayekhona kuboshwa itulo lokubulala
uS'kebhe? (1)
7.2.2 Yini eyayenza behluleke ukusoconga uS'kebhe laba bafo
okukhulunywa ngabo kulesi siqeshana? (1)
7.2.3 Khetha impendulo eyodwa kulezi ezilandelayo:
Igama elibhalwe ngokugqamile kulo musho lichaza ukuthi:
'Bayibona ngovivi, khona elenke':
A Ebusuku kakhulu
B Ekuseni kakhulu
C Emini bebade
D Ntambama (1)
7.2.4 Chaza kafushane okwenzeka elenke ngalolu suku. Bhala
amaphuzu AMABILI. (2)
7.2.5 Chaza kafushane ngemicabango kaMtolo ngesikhathi uS'kebhe
esangene kwelinye ikamelo. Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
7.2.6 Kwenzekani kuS'kebhe ngemuva kokushiselwa amatekisi akhe?
Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
7.2.7 Izenzo zomlingiswa onguS'kebhe zimveza njengomuntu onjani?
Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
7.2.8 Abanye abantu basembonini yamatekisi banomona. Sekela lesi
sitatimende ngamaphuzu AMABILI. (2)
7.2.9 Isihloko sale ndaba siyahambelana yini nokwenzeka endabeni
yonke? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2)
7.2.10 Uyazwelana yini nomlingiswa onguMtolo kule ndaba? Sekela
impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU. (3)
AMAMAKI ESIQEPHU C: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 26 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
Kulesi siqephu, imibuzo ibuzwe kulezi zinkondlo ezilandelayo:
'Izimomondiya' ebhalwe nguZB Gama
'Komile Geqe' ebhalwe nguLMMS Madondo
QAPHELA: Phendula imibuzo ebuzwe kuzona zombili izinkondlo, okungukuthi
UMBUZO 8.1 NOMBUZO 8.2.
UMBUZO 8: AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no
JJ Thwala
8.1 Funda inkondlo engezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
IZIMOMONDIYA – ZB Gama
1 Ngizibonile ezinhle kakhulu
2 Amalamb' edlile uqobo,
3 Omashayela phezulu boqobo,
4 Ngisho amankisimane ansundu
5 Akhuluma asikhiphe ngamakhala,
6 Izintombi zendlu empisholo.
7 Amakhanda agcwele ayachichima,
8 Ulwazi lobuchwepheshe besimanje,
9 Izimomondiya ezisebenza zihlezi,
10 Yeka iminwe ukuchofoza,
11 Iminwe egijima iye le,
12 Ibuye emuva, iye phambili.
13 Amehlo agqolozele ibhokisi,
14 Iminwe ichofoza amathambo,
15 Ngisho amathambo amhlophe,
16 Agqize ngomnyama umbala,
17 Okomfaniswano wezingane zesikole
18 Zigxumagxuma emabaleni.
19 Ngiyaseshwama isimangaliso seminwe
20 Egidagida phezu kwamathambo,
21 Ngisho amathambo amhlophe
22 Ibhale umyalezo wansondo
23 Yeka ubuciko bekhompuyutha,
24 Ubuciko bondlebe zikhanya ilanga.
25 Angiwubonaze umshini oyisimangaliso,
26 Umshini okhuluma buthule,
27 Umshini obuza buthule,
28 Yisimangaliso lesi sakobelungu.
29 Esifinyeza umsebenzi omkhulu
30 Isimangaliso ubaba nomama.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 27 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
8.1.1 Tomula imigqa EMIBILI evulekile esitanzeni sokuqala. (2)
8.1.2 Yiliphi ibinzana elisenkondlweni elisho abelungu? (1)
8.1.3 Fingqa umqondo osobala wale nkondlo ubhekise esitanzeni sesi-2.
Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
8.1.4 Caphuna umugqa oyisizura/isikhawu esitanzeni sesi-2? (2)
8.1.5 Yini le ebizwa ngebhokisi kule nkondlo? (1)
8.1.6 Tomula umugqa oyisifaniso otholakala esitanzeni sesi-3. (2)
8.1.7 Chaza isigqi sale nkondlo. (2)
8.1.8 Uyavuma yini ukuthi le nkondlo inomoya wokuncoma? Sekela
impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2)
8.1.9 Tomula imigqa EMIBILI enokuxhumana okutholakala esitanzeni
sesi-5, dwebela amagama aveza ukuxhumana bese usho ukuthi
luhlobo luni lokuxhumana. (2)
8.1.10 Uthini umyalezo wale nkondlo? (2)
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 28 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
8.2 Funda inkondlo engezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
KOMILE GEQE – LMMS Madondo
1 Kungathi yiminyakanyaka,
2 Imvelo ithule ayithi nyaka,
3 Ugagane ungafunga lomile,
4 Isanqawe sikubingelela ngameva
5 Usondela ukusondeza ngameva
6 Konke kuthule kuthule cwaka.
7 Izinkomo yizimbanjana zimbuncene,
8 Kushayana amadolo ziqothukile,
9 Ukutanasa nokudishazela kuphelile,
10 Ukubhonsa nokubhonga kunyamalele,
11 Imvelo ilele notshani buhambile
12 Konke kwemukile kusikekile,
13 Inkemane imile iphango libhokile.
14 Amaxoxo anyamalele kuthule cwaka
15 Izinhlanzi ungafa yizo kuphele ukugxuma,
16 Imfundamakhwela ayibonwa umdwebo do,
17 Ujekamanzi uzichome obhukwini wangena shi,
18 Abakonyoka bahulazele bayobhaca,
19 Isiziba sibe wubindiza some nke.
20 Yisikhathi esinzima sendlala
21 Indlala engahambi kuhamba inala,
22 Ukudansazela ngezisukazi ezicwebezelayo,
23 Kuphelile izisu zambaqana zasha,
24 Konke ngathi akuseyukubuya,
25 Usuku lude ngayiminyaka.
26 Ubingelelwa yimifantukazi eminkenke,
27 Umtshuzo wabafana bezinkomo uphelile,
28 Amandambi ajokole abuyela emafini,
29 Inyanga iyidedele imvula eyimumethe.
30 Ungqoqwane ugqogqe ngekhaza
31 Lwagqogqeka lonke uhlaza.
8.2.1 Bhala amagama ezihlahla EZIMBILI ezitholakala esitanzeni
soku-1. (2)
8.2.2 Hlobo luni lwenkondlo lolu? Sekela impendulo yakho. (2)
8.2.3 Tomula igama lesilwane esisetshenziswe esitanzeni sesi-2. (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 29 DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
SC/NSC Confidential
8.2.4 Khetha impendulo eyodwa kulezi ezilandelayo:
Igama elibhalwe ngokugqamile kulo mugqa lichaza ukuthi:
'Inkemane imile iphango libhokile':
A Inkonyane
B Idili
C Indlala
D Inala (1)
8.2.5 Yini inhloso yembongi yokusebenzisa isenzukuthi emgqeni we-14? (2)
8.2.6 Ithini indikimba yale nkondlo? Sekela impendulo yakho ngephuzu
ELILODWA. (2)
8.2.7 Ngokwale nkondlo yini eyayenza ukuthi ukubhonsa nokubhonga
kwezinkomo kuphele? (2)
8.2.8 Ngokucabanga kwakho yiziphi izinto ezingavelela abafana
ababhukuda emanzini angcolile. Bhala izinto EZINTATHU. (3)
8.2.9 Imbongi isikhethe kahle isihloko sale nkondlo. Sekela impendulo
yakho ngephuzu ELILODWA. (2)
AMAMAKI ESIQEPHU D: 35
AMAMAKI ESEWONKE: 70
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha
Matching paper and memo
The question paper, memo or addendum that belongs with this document.
Study this subject
Revise the topics in this paper, then practise them question by question.
Recommended for this subject
More papers and memos for this grade and subject.

Question paper
Isizulu Fal Grade 12 P1 NSC June 2025 Question Paper (isiZulu)

Question paper
Isizulu Fal Grade 12 P3 NSC June 2025 Question Paper (isiZulu)

Question paper
Isizulu Fal Grade 12 P2 NSC November 2025 QP (isiZulu)

Question paper
Isizulu Fal Grade 12 P2 NSC November 2025 QP (isiZulu)

Question paper
Isizulu Fal Grade 12 P3 NSC November 2025 QP (isiZulu)

Question paper
Isizulu Fal Grade 12 P1 November 2024 NSC QP (isiZulu)
Related documents

Question paper
Isizulu Fal Grade 12 P3 NSC June 2024 Question Paper (isiZulu)

Question paper
Isizulu Fal Grade 12 P2 November 2024 NSC QP (isiZulu)

Question paper
Isizulu Fal Grade 12 P2 NSC June 2023 Question Paper (isiZulu)

Question paper
Isizulu Fal Grade 12 P2 NSC June 2023 Question Paper (isiZulu)

Question paper
Isizulu Fal Grade 12 P2 NSC June 2019 Question Paper (isiZulu)

Question paper
Isizulu Fal Grade 12 P2 NSC June 2018 Question Paper (isiZulu)
More from Grade 12 Isizulu Fal

Annual teaching plan
Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023 24

Memorandum
Isizulu Fal Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo (isiZulu)

Memorandum
Isizulu Fal Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo (isiZulu)

Memorandum
Isizulu Fal Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo (isiZulu)

Question paper
Isizulu Fal Grade 12 P3 November 2024 NSC QP (isiZulu)

Question paper
