Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
2018
IMEMORANDAMU
AMAMAKI: 70
Le memorandamu inamakhasi angama-22.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Skip to contentAll 2018 papers 





View all





isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Memo
Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2018, 22 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isizulu Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2018 · isizulu. Memorandum, 22 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiZulu FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isizulu
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 22
- File size
- 495.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 22
This exam
NSC June Exam 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)35 marks
- Question 2Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 3Ubuciko / Literature (Set Works)36 marks
- Question 4Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 5Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 6Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 2 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
ISIQEPHU A: INOVELI
UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa
ISIQESHANA A
1.1 UNonkamfela.√ (1)
1.2 Wathi odokotela abasiboni isifo esimphethe, bayahlawumbisela.√√ (2)
1.3 IPutukezi√/eMampondweni√ (1)
1.4 Ukubhema√ (1)
1.5 A√/Ngibakhombise amandla emithi yami.√ (1)
1.6 Wayenziwa amazwi kaNonkamfela okuthi lesi sifo esimphethe siwubala
kuyena ngoba imithi yakhe uyilanda ePutukezi bese eyithaka
neyaseMampondweni.√√ (2)
1.7 1.7.1 Isikhathi samanje ngoba: AMAPHUZU AMABILI kwalandelayo:
• Sekukhona izifo ezingalapheki/isandulela-ngculazi (HIV).√/
• Ukuba khona kwamakhaza okugcina izidumbu lapho
kwakusebenza khona uNtshingila.√/
• Ubugebengu osebukhona njengokwebiwa kwezicubu zabantu
emakhazeni.√/
• Ukuba khona kwezibhedlela lapho kwakulele khona
uSandanezwe.√/
• Izithuthi esezikhona manje, uSandanezwe wayehamba
ngamatekisi uma eya ezinyangeni.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
1.7.2 Uvuthondaba: Le ndaba ifike esicongweni kuvuthondaba
ngesikhathi uSandanezwe esenyangeni uMbuyisa ethola ukuthi
ukufa kunokuthi kuphele kuyadlanga ngoba wayeseqalwe
nayiphika. √√ (2)
1.8 Usilandisa emi eceleni. Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Akasiyona ingxenye yabalingiswa.√√/
• Umlandi usixoxela le ndaba njengomuntu wesithathu.√√/
• Umlandi ungusazikonke, iso lakhe libona konke okwenzeka endabeni
ngoba phela umi eceleni.√√/
• Endabeni usebenzisa isivumelwano somuntu wesithathu u-u no-ba.√√/
• Usebenzise izabizwana zomuntu wesithathu njengokuthi yena/bona.√√ (2)
1.9 Lokho akuzange kube yinkinga ngoba noma ukufa kwase kumphundlile
kodwa yona imadlana yayisekhona kwazise nemfuyo yayimchuma umfo lo.√√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 3 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
1.10 Izimpendulo ziyokwehluka. Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Ngingazitshela ukuthi sekumele zazi ukuthi sekukhona izifo ezazingaziwa
kudala elingakatholakali ikhambi lokuzelapha, elisafunwa ngodokotela
nezinyanga ngokunjalo.√√/
• Ngangingazeluleka ukuthi zikhululeke zimtshele umuntu uma zehluleka
ukwelapha isifo sakhe, zingamchitheli isikhathi. √√
• (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
1.11 OKUKODWA kwalokhu okulandelayo:
• Asifezekanga isifiso sakhe sokushada noNokulindela.√√/
• Kwaholela ekuthini kudaleke ubutha phakathi kwakhe noZabalaza ngoba
esethole ithuba lokumgxibhela engodusweni yakhe.√√/
• Kwamsiza ngokuba akwazi ukuthola umuntu owagcina esemelaphela
ingoduso yakhe.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
KANYE
ISIQESHANA B
1.12 Kwenzeka ingozi yokushayisana kwebhasi nesitimela.√√ (2)
1.13 • Waphuthuma lapho kwenzeke khona ingozi, wasika isitho sangasese
sezinye zezidumbu, wabaleka naso.√/
• Amjaha amaphoyisa, ambamba, kwatholakala ukuthi usesilahlile isitho
sangasese. √
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
1.14 Yingoba abazali bakhe bamlindela isikhathi eside ngaphambi kokuba
azalwe. √√ (2)
1.15 Izenzo EZIMBILI kwezilandelayo:
• Wahlangana noNokulindela wakhuluma amazwi ayiziswana ngesoka
lakhe, into ayengeke ayisho kuSandanezwe uma bebhekene.√/
• Kwathi ehamba nezinsizwa zangakubo wakhuluma ukwedelela
kuSandanezwe ngoba embona ehamba yedwa.√/
• Ngelinye ilanga ehamba yedwa zingekho izinsizwa zangakubo
wahlangana noSandanezwe, uSandanezwe wamshaya, wathi umshaya
ngoba nakhu ehamba yedwa.√ (2)
1.16 Abanye bangathi: Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Abubanga buhle ngoba:
• Baphoxeka nemindeni yabo emphakathini.√√/
• Bahlawuliswa ngesenzo sabo.√√/
• UNomgedla wacasuka ngoba wazithola esebizwa ngomthakathi ngenxa
yakhe uZabalaza.√√/
• Kufanele ukuthi uZabalaza kwamcasula ukuthi uNomgedla agcine
ezikhiphile izimfihlo.√√
Baqhubeka nobuhle ngoba:
• Babeyizihlobo/ Babengokanina.√√/
• Kufanele ukuthi bayixoxa indaba baxolelana ngoba babeyizihlobo
zegazi.√√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 4 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
1.17 Cha kuyinto engamukelekile . Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Inyanga ayibulali njengomthakathi kepha iyelapha.√√/
• Kuphambene nomthetho wezempilo, akumele abantu badle noma bafake
egazini izinsalela zezicubu zabantu.√√/
• Kuphambene nomthetho weBhayibheli.√√/
• Kukhombisa ukungabacabangeli abantu ababulawayo nemindeni
yabo.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
1.18 Imibono iyokwehluka abanye bayothi: Amaphuzu AMATHATHU
kwalandelayo:
Ngangizokhetha ukwelashwa ngodokotela ngoba:
• Banolwazi olunzulu lwezifo eziningi.√/
• Imithi yabo isihloliwe ngongoti bezempilo.√/
• Imithi yabo ihlanganiswa ngaphansi kwezimo ezihlanzekile.√/
• Bayavuma baphumele obala uma isifo singakabi nalo ikhambi
elisiqedayo.√
NOMA
Ngangizokhetha ukwelashwa yizinyanga ngoba:
• Ezinye zikufundele ukwelapha ngempela.√/
• Eziningi zelapha ngamakhambi emvelo.√/
• Nangezikhathi zakudala kwakuvele kwethenjelwe kuzona uma
kwelashwa abagulayo.√/
• Iningi lazo liyabhula, lihlole ukuthi umsuka wesifo ukuphi bese
ziyakwelapha.√/
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3)
[35]
NOMA
UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ MCHUNU
ISIQESHANA C
2.1 Esokuba yinduna.√ (1)
2.2 • UFanyana.√
• UMjwayeli.√ (2)
2.3 A√/Wakhipha inkomo wayiyisa emzini.√ (1)
2.4 Kwase kufanele angene kuqala kunabanye abasebenzi ukuze abone zonke
izinto ukuthi zikulungele ukuba kuqale umsebenzi. √√ (2)
2.5 Bazisola ngoba baxolisa kubazali babo ngesenzo sabo.√√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 5 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
2.6 2.6.1 Isikhathi samanje ngoba:
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo embuzweni ngamunye
• Sekukhona izithuthi ezinjengamatekisi.√/
• Izingane zikaManyoba zifundile zisebenza kahle.√/
• Izingane zikaManyoba sezihlala emadolobheni.√/
• Sekukhona umdlalo weLotto.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
2.6.2 Uvuthondaba:
Ingase yehlukane imibono ngokuthi lukuphi uvuthondaba kule
noveli.
• Omunye angase athi lulapho uManyoba esethatha isinqumo
sokubuya ePitoli azosebenza ngasekhaya. √√/
• Omunye angathi lulapho uManyoba esewina iLotto. √√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi) (2)
2.7 Usilandisa emi eceleni. Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Akasiyona ingxenye yabalingiswa.√√/
• Umlandi usixoxela le ndaba njengomuntu wesithathu.√√/
• Umlandi ungusazikonke, iso lakhe libona konke okwenzeka endabeni
ngoba phela umi eceleni.√√/
• Endabeni usebenzisa isivumelwano somuntu wesithathu u-u no-ba.√√/
• Uphinde asebenzise izabizwana zomuntu wesithathu njengokuthi
yena/bona.√√ (2)
2.8 Inkinga eyayisematheni ngalesi sikhathi engena ebuduneni, ukuqashwa
kwezingane eziphase ibanga leshumi zingabhaliswa, ziholelwe imali yetoho
isikhathi eside, kube kudilizwe abantu abadala.√√ (2)
2.9 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: Ngangingazitshela ukuthi:
• Aziziphathe kahle zigade izimpilo zazo.√√/
• Azingaphangi umdaka, zilinde zize zikhule ngokwanele.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi) (2)
2.10 Baphepha engozini yokuduka bangatholakali kanye nasezigebengwini ngoba
uMfundisi Zakwe wabasiza ngendawo yokulala.√√ (2)
KANYE
ISIQESHANA D
2.11 • Wangena efemini ekuseni, wahlaba udobolwane maqede wasephuma
wayoziphuzela utshwala ngoba phela utshwala abuvunyelwe efemini.√/
• Ukuphuza adakwe esemsebenzini.√ (2)
2.12 Zathi zizombamba uManyoba uma esephumile emsebenzini zimenzakalise.√√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 6 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
2.13 OKUKODWA kwalokhu.
• Kungenzeka ukuthi abazali bakhe babenethemba elikhulu ngaye. √√/
• Abazali bakhe babenethemba lokuthi uzokhula abe yingane eziphethe
kahle. √√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
2.14 Izenzo EZIMBILI kwezilandelayo:
• UManyoba wasebenza wabeka imali yokulobola ingoduso yakhe.√/
• Wasebenza ngobuqotho efemini waze wakhushulelwa esikhundleni
sokuba yinduna.√/
• Wasebenza eGoli wangathola umasihlalisane.√/
• Wafundisa izingane zakhe ngempumelelo.√ (2)
2.15 Imibono iyokwehluka abanye bayothi: OKUKODWA kwalokhu:
Baba buhle ngoba:
• Baxolisa kubazali babo, okukhombisa ukuthi balibona iphutha labo. √√/
• Ungeke wamzonda umzali wakho ngephutha lakho. √√/
NOMA
Baba bubi ngoba:
• Imali iyabaxabanisa abantu, kungenzeka ukuthi abazange besabukana
ngehlo elihle.√√/
• Kwaqubuka inzondo emva kwalokhu.√√/
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
2.16 Imibono iyokwehluka:
Ayamukelekile: Ngoba ngokwesimanje:
• Kumele indoda ithole imvume kunkosikazi omdala ukuthi uyavuma yini.√√
Yamukelekile: Ngoba:
• Indoda inelungelo lokwenza ekuthandayo emzini wayo.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
2.17 OKUTHATHU kwalokhu:
• Ngangiyocela oyedwa kubafowethu ukuthi abathathe.√/
• Ngangiyokhuluma noMaNdlovu sibonisane ukuthi sibasiza kanjani.√/
• Ngangingakhuluma nomyeni wami ukuba angivumele ngibathathe
bahlale nathi.√/
• Ngangiyoxhumana nabezenhlalakahle ngicele bangifunele indawo
yokuhlalisa abazali bami.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3)
[35]
NOMA
UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu
ISIQESHANA E
3.1 Wayethathwe yimoto ebomvu.√ (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 7 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
3.2 UZenze noPamella√√ (2)
3.3 B√/Ukuhlangana nomuntu okade ungamlindele.√ (1)
3.4 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Ayikho into ayifundisayo ngalelo langa√/
• Umqondo wakhe wawugcwele izinkinga.√/
• Wafika esikoleni emva kwesikhathi.√/
• Wayocela ukuhamba singakashayi isikhathi sokuphuma kwesikole. √ (2)
3.5 Yebo wazisola ngenkathi eseboshiwe uTholakele ngosuku lomshado ngoba
akazange anqabe uma uLindiwe ecela ukumsiza.√√ (2)
3.6 3.6.1 Isikhathi samanje ngoba:
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo embuzweni ngamunye
• Sekukhona izithuthi ezinjengamatekisi.√/
• Sekukhona izidakamizwa ezidliwa budedengu.√/
• Abamhlophe sebengena ngenkululeko ezindaweni
zabansundu.√/
• Ubugebengu yinto yemihla ngemihla.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
3.6.2 Uvuthondaba:
Kule noveli lutholakala ngosuku lomshado lapho ubaba
kaTholakele esefuna imali yelobolo naye uTholi eseboshwa
engasashadanga noBhekani.√√ (2)
3.7 Ngiyaphika. Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Umlandi usixoxela le ndaba njengomuntu wesithathu.√/
• Umlandi ungusazikonke, iso lakhe libona konke okwenzeka endabeni
ngoba phela umi eceleni.√/
• Akasiyona ingxenye yabalingiswa.√/
• Endabeni usebenzisa isivumelwano somuntu wesithathu u-u no-ba.√/
• Uphinde asebenzise izabizwana zomuntu wesithathu njengokuthi
yena/bona.√ (2)
3.8 'Uma bembulele uLindiwe kusobala ukuthi sengiyoshadela ejele noTholi
noTholi'√√ (2)
3.9 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Ngingabatshela ukuthi abaziphathe kahle bahloniphe isiko
njengokugqoka ngendlela efanelekile uma uzilile. √√/
• Abantu uma besazilile bazibambe bangaqomi. √√/
• Bangangeni ebugebengwini. √√/
• Bangadli izidakamizwa.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 8 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
3.10 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Walahla uLindiwe owayemthanda ngokweqiniso.√/
• Waba nesitha endaweni okunguBhatomu.√/
• Wazithola engasezwani kahle nomndeni wakhe.√
Nokunye okunembayo okungashiwo umfundi. (2)
KANYE
ISIQESHANA F
3.11 OKUBILI kwalokhu:
• Ukukhula kwakhe. √/
• Ubuhle bukamakoti.√/
• Ukuqina kwakhe.√ (2)
3.12 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• UBhekani wafica uTholakele endlini yakhe ehlezi noBhatomu.√/
• Wabacela uxolo wathi ufuna ukukhuluma noTholakele.√/
• Wenqaba uBhatomu, uTholakele wathi uyasukuma uBhatomu wamshaya
ngempama. √/
• UBhekani naye washaya kuBhatomu, balwa.√ (2)
3.13 • Yingoba kwathi uBhekani kade ephuphe uyise ethi akathole unkosikazi
ngakusasa ekuseni wahlangana noTholakele wamthanda wafisa ukuthi
amgane.√/
• UTholakele kule noveli washesha ukuthandana noBhekani okukhomba
ukuthi uyashesha ukutholakala.√ (2)
3.14 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Wathi kuBhekani makashise impepho ashweleze kwabaphansi uma
efuna ukushada nomfelokazi.√/
• Wathi uma ezimisele ngokushada noTholakele kuyomele kuhlatshwe
imbuzi kushwelezwe kwabaphansi ekhona naye uTholi.√/
• Wayembonisa ukuthi makaye kwababonayo ngokwesintu.√ (2)
3.15 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Baba buhle ngoba:
• UTholakele wayengasekho njengoba kwakunguyena owayebangela
ukungezwani phakathi kwabo.√√/
• UBhekani wakwazi ukuphinde ahloniphe unina, alalele izeluleko zakhe
njengakuqala.√√
NOMA
Baba bubi ngoba:
• Kungenzeka ukuthi unina wamsola ngesenzo sakhe sokungamlaleli
ngesikhathi embonisa njengomzali wakhe. √√/
• Kungenzeka ukuthi unina wayehlale emkhumbuza njalo ngephutha
lakhe.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 9 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
3.16 Imibono iyokwahluka. Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Akwamukelekile ngoba:
• Kukhombisa ukungayihloniphi indoda yakho eyashona.√√/
• Akuhambelani nesiko lesintu.√√/
• Kukhombisa ukungaziphathi kahle ungumuntu wesifazane.√√/
• Ungathelela lelo soka lakho ngamabhadi ngoba usenesinyama,
ungakagezwa.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)
NOMA
Kwamukelekile ngoba:
• Usuke esekhululekile ngoba owayeshade naye akasekho. √√
• Kubalulekile phela ukuthi naye aqhubeke nempilo. √√
(Nokunye okunembayo okungashiwo umfundi.) (2)
3.17 Imibono iyokwehluka:
OKUTHATHU kokulandelayo:
Abanye bayothi:
• Ngangiyoxoxisana naye ngimncenge ukuthi sibuyelane. √/
• Ngangiyomncenga ukuthi amale lowo muntu asethandana naye.√/
• Ngangingahlala kubo ngingahambi. √/
• Ngangiyocela umama wakhe angikhulumele noBhekani ngoba umama
wakhe uyangithanda. √
Abanye bathi:
• Ngangiyohamba ngiphindele ekhaya.√/
• Ngangiyokwamukela isimo.√/
• Ngangiyofuna incazelo ezwakalayo namazwi aphuma kuyena okuthi
akasangithandi ngempela.√/
• Ngangingazama ukuhlangana noTholakele ngimtshele ukuthi akehlukane
noBhekani.√/
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3)
[35]
AMAMAKI ESIQEPHU A: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 10 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
ISIQEPHU B
UMBUZO 4: ABABULALI BANYATHI – RM Mngadi
4.1 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Useyinkosikazi yekhansela.√/
• Amakhosikazi endawo asembingelela ngenhlonipho.√/
• UDuma usezohola imali enkulu. √ (2)
4.2 UShandu√ (1)
4.3 • UDuma uthi uyena owakhethwa abantu.√
• UDuma uthi uyena olawula intuthuko endaweni.√ (2)
4.4 Intando yeningi.√ (1)
4.5 OKUBILI kwalokhu:
• Uyahleka, ushaya izandla sakubabaza. √/
• Aphinde ashaye izandla.√/
• Amamatheke. .√/
(Nokunye okufakwe kubakaki esiqeshini sendaba.) (2)
4.6 Yiphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Isikhathi sesishintshile, akusiwona wodwa amakhosi anamandla
okuphatha ezindaweni zasemakhaya.√√/
• Sekukhona amakhansela akhethwe ngentando yeningi.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
4.7 • Phela udlame lwake lwabheduka endaweni ngaphambi kokuba kuvotwe,
kwafa abantu abaningi.√/
• Lolu dlame lwaluphakathi kwabantu abazwelana nenkosi nalabo
ababehambisana noDuma, yingakho-ke uDuma nenkosi babengezwani
kahle ngoba babebambelene amagqubu. √ (2)
4.8 • Wayemsola ngokuthi akayihloniphi inkosi.√/
• UDuma wayengathathisi enkosini uma ezoba nemihlangano
endaweni.√ (2)
4.9 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Laba bantu bahlala endaweni yasemakhaya, banenkoleloze
yokuthi wonke umuntu wesifazane ozalelwe elokishini akanaso isimilo.√√/
• Njengoba uMaShezi wayezalelwe KwaMashu babembona njengomuntu
ongenaso isimilo. √√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 11 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
4.10 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Izenzo zikaMaShezi ziyaguquguquka zihambisana nesimo azithola
ekuso.√/
• Ngasekuqaleni lapho izinto zibukeka zihamba kahle ugqugquzela
umyeni wakhe ukuthi angaceli enkosini uma ezoba nemihlangano. √/
• Uma isimo sesisibi uncenga umyeni wakhe ukuthi akazehlise
axolise enkosini.√/
• Waze wahamba wayobonisana noMaNgema ngenhloso
yokuthi babambe iqhaza ekuletheni uxolo kule ndawo. √
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
4.11 Isiphetho salo mdlalo siyayixazulula inkinga ngoba:
OKUKODWA kokulandelayo:
• Inkinga eyethulwe esingenisweni iyaxazululeka uma inkosi uShandu
esevuma ukusebenzisana nekhansela uDuma. √√/
• Udlame obelukhona endaweni luyaphela. √√/
• Ubutha obebukhona kubalingiswa buyaphela.√√ (2)
KANYE
ISIQESHANA H
4.12 4.12.1 D√/Izwe liyadunguzela.√
4.12.2 A√/Ahola imali eningi.√
4.12.3 B√/UMbandlwa.√
4.12.4 C√/Unogada wenkosi.√ (4)
4.13 Ungumqhathi ngoba:
• UDlamini uyishoshozela lodlame.√/
• Unamagqubu njalo uma ekhuluma nenkosi ngodaba olufaka uDuma
usheshe akhumbuze inkosi ngobubi obabenziwa nguDuma kanye
noMbandlwa ngesikhathi sodlame. √/
• Kulo mdlalo uDlamini kusuka ekuqaleni usebenza ngolaka nenzondo
noma izinto ziqhubeka zonakala yena akaguquki. √/
• Nguyena ogqugquzela inkosi ukuthi ingayingeni eyokwakha uxolo
noDuma.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
4.14 Isifaniso. √√ (2)
4.15 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Yamukelekile
• UMazongolo ungumfundisi owenza imizamo yokwenza uxolo kule
ndawo. √/
• Akahluleli muntu kulaba bantu ababehamba phambili kule ngxabano.√/
• Nguyena owayengusihlalo womhlangano wokudala uxolo. √ (2)
4.16 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• UMbandlwa wayengamnikezi uDuma izeluleko ezakhayo. √/
• Wayemgqugquzela ukuba angayilaleli inkosi. √/
• Kwathi noma isimo sesisibi yena waphikelela nokuthi uDuma
angazihlanganisi nemizamo yokwakha uxolo. √/
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 12 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
• Lesi simo senza ukuthi kube khona udlame endaweni kufe abantu
abaningi. √/
• UMaShezi waze waphindela kubo KwaMashu ngoba ebona ukuthi
uDuma ulalela uMbandlwa kakhulu futhi wayesezibona engaphephile. √ (2)
4.17 Imibono iyokwehluka.
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Abazwelana nomphakathi wakule ndawo bayothi:
• Abantu bakule ndawo babengayiqondi kahle intando yeningi,
ngakho-ke ngesikhathi kubekwa uDuma ukuthi abe yikhansela iningi
labantu lambona njengomuntu ozobangisa inkosi. √/
• Babezimisele ngokulwa ngoba bebona inkosi yabo ingahlonishwa. √/
• Le ntando yeningi yafakwa kulezi zindawo zasemakhaya ngaphandle
kokuthi abantu bachazelwe kabanzi ngamandla amakhosi ngaphansi
kwentando yeningi. √/
• Baphatheka kabi ukuthi abantu bahlukana phakathi, baqala
ukungathembani. √
NOMA
Abangazwelani nomphakathi wakule ndawo bayothi:
• Laba bantu kwakumele bacabangisise ngaphambi kokuthi bathathe
izikhali. √/
• Uma bengayiqondi intando yeningi kwakumele bathole ulwazi ngayo
kunokuthi balwe. √/
• Abanumzane bendawo kwakumele bahlangane bacele umhlangano
ozohlanganisa uDuma nenkosi ukuze kudaleke uxolo endaweni.√/
• Yibona qobo lwabo abazifaka kule mpi bebhekile, babesengayigwema
kalula.√ (3)
NOMA
UMBUZO 5: ICALA ALIBOLI – VM Mbhele
ISIQESHANA I
5.1 Babelinde ukubona ukuthi kwenzekani emzini kaMbhele uma engekho.√ (1)
5.2 UNtshangase.√ (1)
5.3 Icala lokubulala uNkosikazi Mbhele. √√/Ukubulala uMaNtuli. √√ (2)
5.4 • Wababaza wase ehlahla amehlo. √/
• Wahlahla amehlo ethi uyaphupha yini. √ (2)
5.5 OKUBILI kwalokhu:
• Ngakusasa uSonto ubize uMthofi ekuseni ecabanga ukuthi uMbhele
uyovula ezitolo kanti ukwaDlamini noNtshangase bacashile bangabonwa
muntu ukuze bakwazi ukubona ukuthi bangobani laba bantu abazenzela
umathanda bafika noma nini emzini kaMbhele uma uMbhele engekho.√√/
• Kwaphazamisa uDlamini engena ephefumulela phezulu.√√/
• Balunguza oMbhele noNtshangase ngefasitela njengokusho
kukaDlamini.√√
(Nokunye okufakwe kubakaki esiqeshini sendaba.) (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 13 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
5.6 Ekhombisa ukwethuka. √√ (2)
5.7 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Bobabili bayizigebengu ezingenanembeza.√/
• Bobabili babulala inkosikazi kaMbhele uMaNtuli.√/
• Bayizigebengu ezithengwayo ukuthi zibulale abantu.√/
• Babesabisa uSonto sebefuna imali yabo. √ (2)
5.8 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• UNtshangase ubona ukuthi kungase kwenzeke ukuthi uMbhele udidekile
noma akaboni kahle.√√/
• UNtshangase akakholwa ukuthi uSonto angajwayelana nezigebengu
ekubeni uyayazi indlela lo mndeni ophila ngayo.√√ (2)
5.9 Ngoba benza izinto angaziqondi noma izinto ezixakile njengokufika emzini
wendoda ingekho bephethe izibhamu. √√ (2)
5.10 • Izenzo zikaDlamini ziyaguquguquka zihambisana nesimo azithola
ekuso. √/
• Siyamthola ewusizo kuMbhele emtshela ngokwakwenzeka emzini wakhe
uma engekho./Uma ethola ithuba lokuzenzela imali esheshayo
uyalisebenzisa, simthola esentshontsha imali eyayifihlwe nguSonto
egcekeni kwakhe.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi. (2)
5.11 Isiphetho salo mdlalo asiyixazululi inkinga ngoba:
• Inkinga yommeleli onguSonto eyethulwe esingenisweni ayixazululeki
ngoba ugcina ngokuboshwa.√√/
• Izimfihlo zommeleli onguSonto ziyembuleka , agcine ngokuboshwa.
• USonto ugcina etshele umama wakhe lonke iqiniso mayelana
nokuthinteka kwakhe ekubulaweni kukaMfundisi kanye nokuthenga
izigebengu ezabulala uMaNtuli.√√ (2)
KANYE
ISIQESHANA J
5.12 5.12.1 D UMthofi noToronto.
5.12.2 C Waboshelwa icala angalenzanga
5.12.3 B Isisusa sodweshu kulo mdlalo
5.12.4 A Indawo yasedolobheni (4)
5.13 UMthofi ungumqhathi...
• Ngoba nguye obangela ukuba uSonto axabane noMbhele.√/Nguye odala
ingxabano phakathi kukaSonto noMbhele. √/
• Ngoba nguye obangela ukuba uSonto abulale umfundisi.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 14 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
5.14 Isihlonipho/Ukuhlonipha√√ (2)
5.15 Imibono iyokwahluka. Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Yamukelekile ngoba:
• Kwathi noma ebona ukuthi indodakazi yakhe yonile kodwa wayixolela.√/
• Akagcinanga nje ngokuyixolela kodwa waphinde wayinikeza ithemba
lokuthi isimo ebhekene naso sizodlula.√/
• Akazange angabaze nakancane ukuthatha umzukulu wakhe ngesikhathi
uSonto eseboshiwe.√/
• Uyayithembisa indodakazi yakhe ukuthi uyohlale eyithanda ngaso sonke
isikhathi.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)
NOMA
Ayamukelekile ngoba:
• Indodakazi yakhe yayibulele abantu ngakho-ke kwakumele ayiyekele
ivune izithelo zezenzo zayo ukuze ithole isifundo. √/
• Kwakungase kuyone indodakazi yakhe bese iphinda futhi yenze ezinye
izigemegeme ngoba yazi ukuthi unina uzoyivuna. √/
• Kwakunganikeza isithombe sokuthi akakhombisi ukuzwelana nabantu
abagilwe yindodakazi yakhe bese kudaleka ubutha phakathi kwakhe
nabo.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo umfundi.) (2)
5.16 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Kwenza ukuthi azi izinto eziyimfihlo mayelana nokuqoqwa kwemali.√/
• Lokhu kwambeka ethubeni lokuthi abe nolwazi lwenani lemali esuke
iqoqiwe ngalelo sonto noma ngalolo suku.√/
• Ukufika kwakhe emzini womfundisi sekuhlwile kwenza ukuba umfundisi
angaxwayi futhi angasoli lutho ngoba wayemethemba.√/
• Ukuba kuleli komidi kwenza ukuthi namanye amakholwa amethembe,
okwamnikeza ithuba lokwenza ubugebengu enganakekile.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
5.17 Ngiyazwelana nomphakathi ngoba:
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
• Umphakathi wase uphila ngokwesaba emva kokushona kukaMaNtuli.√/
• Ukuba khona kwezigebengu ezithengwayo kwakwenza ukuthi wonke
umuntu azizwe engaphephile. √/
• Ukushona komfundisi kwabahlukumeza kakhulu abantu emphakathini
ngoba wayeyithemba labo.√/
• Lobu bugebengu babungahlukumezi abantu abadala kuphela kepha
nezingane ezingenacala zazizithola zisesimweni esibucayi ngenxa
yobugebengu babazali. UZinhle uzithola engaphephile ngenxa
yobugebengu bukaSonto. √
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3)
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 15 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu
ISIQESHANA K
6.1 UDumisani usebenza kude nasekhaya.√/ Ngenxa yomsebenzi.√ (1)
6.2 UMondise.√/ uSithole. √ (1)
6.3 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Kwase kushone umyeni wakhe. √/
• Ukuhlala kwaZungu kwakumthunuka amanxeba. √/
• Ukufuna ukukhohlwa ngokushintsha indawo. √ (2)
6.4 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• UThenjiwe wayekhuthele ngoba wayenza imisebenzi eminingi yasekhaya
njengokupheka nokuwasha izitsha.√/
• UThenjiwe wayehlonipha ngoba wayekwazi ukunikeza uZungu indawo
yakhe.√/
• UThenjiwe wayenothando nobungane kakhulukazi uma exoxa noThabi.√/
• Wayenesimilo esihle ngoba wayethembekile kumyeni wakhe ngesikhathi
esaphila noma eseshonile.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo umfundi.) (2)
6.5 OKUBILI kwalokhu:
• Kusemini ekhaya kwaZungu. UThenjiwe ugeza izitsha phandle. Kufika
uDumisani. √/
• Athi ukukhophoza. √/
• Abuke izitsha. √/
• Abuke uDumisani. √
(Nokunye okufakwe kubakaki esiqeshini sendaba.) (2)
6.6 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Ukukhumbuza umuntu usizi asedlulile kulo.√√/
• Ukubuye ukhulume nomuntu ngesigameko esibi ekade simehlele.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
6.7 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Bobabili abathathi ngolaka uma kunenkinga okumele kukhulunywe
ngayo. √√/
• Bayakwazi ukuzwelana nomuntu uma ebhekene nenkinga ethile
njengoba babezwelana noThenjiwe. √√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
6.8 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Wayekholelwa ukuthi nguyena owenza ukuthi uThenjiwe abe luhlaza/
abe nenkani emzini.√√/
• Wayenenkolelo yokuthi nguNondumiso owafaka uThenjiwe umqondo wokuthi
angavumi ukungenwa. √√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 16 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
6.9 • UThabi uyena oyingane ekhaya kulindeleke ukuthi asize ngokwenza
imisebenzi yasendlini.√/
• Wayemzwela ebona sengathi ukwenza kwakhe imisebenzi yasendlini
engasizwa muntu kuzomandisela ingcindezi.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo umfundi.) (2)
6.10 • Izenzo zikaSipho ziyaguquguquka zihambisana nesimo azithola
ekuso.√/
• Ngesikhathi izinto zisahamba kahle wayegqugquzela uThenjiwe ukuthi
angalivumi leli siko lokungenwa waze wagwaza noDumisani evikela
uThenjiwe. Kuthe lapho isimo sesisibi evalelwe ejele, washintsha
umqondo waxolisa kuDumisani waphinde wacela noThenjiwe ukuthi
akalivume isiko lokungenwa.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi) (2)
6.11 Isiphetho salo mdlalo siyayixazulula inkinga yommeleli uThenjiwe ngoba:
• Inkinga eyethulwe esingenisweni iyaxazululeka uma uThenjiwe esevuma
isiko.√√/
• UThenjiwe ugcina esekuthokozela ukuba semshadweni noDumisani.√√/
• Impikiswano ebeyikhona phakathi kwabalingiswa iyaphela√√.
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.) (2)
KANYE
ISIQESHANA L
6.12 6.12.1 D√/Abopha uSipho.√
6.12.2 C√/Weluleka uThenjiwe.√
6.12.3 B√/Isisusa sodweshu kulo mdlalo.√
6.12.4 A√Indawo yasemakhaya/.√ (4)
6.13 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Ungumlamuli ngoba:
• Wamtshela ukuthi ayixazulule ngokuthula inkinga yakhe ayebhekene
nayo.√/
• Ungumngane weqiniso kuThenjiwe ongamdukisi kwesinye isikhathi.√/
• Wayemeluleka aphinde amsole uma ephambuka.√ (2)
6.14 Ihaba.√√ (2)
6.15 Izimpendulo ziyokwehluka.
Yamukelekile ngoba:
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Wayengunkosikazi ohloniphayo okwaziyo ukunika umyeni wakhe indawo
yakhe.√/
• Akayivuni ingane yakhe kodwa uyayisola uma kufanele.√/
• Uyazama ukumbonisa umyeni wakhe uma embona sengathi
uyaphambuka.√
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 17 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
Ayamukelekile ngoba:
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Akenzanga okwanele ukuvikela izingane zakhe.√/
• Kwakumele alwele ilungelo likaThenjiwe lokuzikhethela ngempilo yakhe
emva kokushonelwa ngumyeni wakhe.√/
• Wayengakulweli ngokwanele lokho akholelwa kukho.√/
• Izinto wayeziyekela kumyeni wakhe kakhulu ukuthi kube nguye othatha
izinqumo ezithinta wonke umndeni.√ (2)
6.16 Kwaba nomthelela omuhle ngoba:
• UThabi nguyena owabona uThenjiwe efaka ushevu etiyeni likaDumisani.
Lokhu kwasindisa impilo kaDumisani.√√ (2)
6.17 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo ohlangothini ngalunye:
Abazwelana nabafelokazi bayothi:
Ngiyazwelana ngoba:
• Abanye abantu besifazane basuke bengakuthandi ukungenwa.√/
• Lokhu kuphoqwa kwabo ngaleli siko kubandisela ingcindezi.√/
• Umthethosisekelo awukuvumi ukuthi umuntu athathelwe abanye
izinqumo ezimcindezelayo.√/
• Umthetho awubavikeli ngokwenele abesifazane kulesi simo.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi)
NOMA
Abangazwelani nabafelokazi bayothi:
Angizwelani ngoba:
• Kubonakala sengathi babeshada belazi kahle ngoba kuyisiko
elalilandelwa kule ndawo.√/
• Ukugcina isiko kuqeda umsindo emndenini.√/
• Leli siko livikela izingane uma sezikhona ukuthi zingakhuleli emizini
okungeyona eyakubo.√
• Leli siko lalibekelwe ukusiza abafelokazi ukuze bangabi nesizungu.
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi) (3)
AMAMAKI ESIQEPHU B: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 18 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli)
UMBUZO 7
7.1 Imfihlo Kamakoti – MT Mkhize
ISIQESHANA M
7.1.1 Imoto eyikhumbi.√ (1)
7.1.2 Yingoba wayesazi ukuthi uyisipoki/akasaphili emhlabeni. √ (1)
7.1.3 Yingoba uRebecca wayeshone enemfihlo yemali ayefuna
ukuyedlulisela komunye umuntu ukuze alale ngokuthula.√√ (2)
7.1.4 Memfu.√ (1)
7.1.5 D√/UMaSikhosana.√ (1)
7.1.6 Ukwazile ngoba sithola abalingiswa abane kule ndaba okunguRoy,
uRebecca, uMaMkhwani noMaKhulu. √√ (2)
7.1.7 Cha, akazitholanga zonke ngoba:
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Wathola imali kuphela. √√/
• Akamtholanga unkosikazi ayemfunela ukuthi azowashela
umama wakhe owayesemdala ngoba phela uRebecca
wayengasaphili kulo mhlaba.√√ (2)
7.1.8 Kwaba nomthelela omuhle ngoba uRebecca wakwazi ukukhululeka
emoyeni wakhe emva kokunikeza uRoy imali.√/ (2)
7.1.9 • URebecca wayebuya emsebenzini.√
• URebecca wagwazwa ngamanye amantombazane bebanga
abashayeli bamakhumbi.√ (2)
7.1.10 Yebo, uwulandelile, ngoba izigameko ezibalulekile zale ndaba
zenzeka elokishini elilodwa, esiteshini nasemathuneni aseMlazi.√√ (2)
7.1.11 Imibono iyokwehluka :
Abanye bayothi ngangingalithatha ngoba:
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Elami/ngalithenga ngemali yami.√√/
• Lalizontshontshwa ngabantu.√√
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 19 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
Abanye bayothi ngangingeke ngilithathe ngoba:
• Ngangingesaba ukuthi uzongilandela uRebecca.√√/
• Uma selilale emathuneni lingangidalela izinkinga.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
KANYE
7.2 Mhla Liduma Laduma – MJ Mngadi
ISIQESHANA N
7.2.1 Ikhompathimenti ayehleli kuyo/indlu yasesitimeleni. √ (1)
7.2.2 NguPhakathi.√ (1)
7.2.3 Yingoba babengamaphoyisa ngakho-ke base befuna
ukumbopha.√√ (2)
7.2.4 Yiphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Wayefihle amadayimane ebhakedeni elalinamanabukeni/
elalinemikhwintsho yengane.√√/
• Kwakuthi uma isitimela sifika esiteshini, ibhakede abe
eselifihle endlini encane.√√ (2)
7.2.5 Yiphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• UPhakathi wathi kuMaDuma akashade noLaduma ukuze
bazale uMhlaladuma, kanti uMhlaladuma igama lomyeni
kaMaDuma, kwamphatha kabi lokhu uMaDuma ukuthi
uPhakathi ubiza igama lomyeni wakhe.√√/
• UPhakathi wayebelesele ngokuthi uMaDuma akantshontshele
ingane ekhalayo incence, wathi uMaDuma kuyiphutha lokhu
okushiwo nguPhakathi, ngoba sekwaba nezifo eziningi.√√/
• UMaNyandeni wayeqale engakufuni lokho ngoba wayethi
incence yakhe akusiyo eyasezitimeleni.√√ (2)
7.2.6 NguLaduma√, ngoba :
Yiphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Siyashesha ukumthola esingenisweni sendaba.√/
• Nguyena ovela enenkinga yokwaliwa ngumkakhe
esingenisweni.√/
• Indaba ingaye kusukela ekuqaleni ize iyophela. √ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 20 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
7.2.7 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
• Besilindele ukuthi uLaduma uxoxa ngendaba eyenzekayo
kanti wayexoxa ngendaba eyenzeka kudala.√/
• Besazi ukuthi UMaNyambose noNyandeni babengabagibeli
nje kanti babengamaphoyisa.√/
• UPhakathi wayengesiye unogada wayengumphathi wala
maphoyisa ayesesitimeleni.√/
• Kwavela ukuthi uLaduma Mafu, uLaphazima noMaDuma
kwakungesiwona amagama abo angempela.√/
• Ingane kwakungeyakhe uMaDumakude owayezibiza
ngoMaDuma.√ (2)
7.2.8 Imibono iyokwehluka.
Ayibanga yinhle ngoba: Yiphuzu ELILODWA kwalandelayo.
• Unina wengane wayeyisigebengu, kungenzeka ukuthi
waqhubeka wenza ubugebengu obabungafaka ingane
enkingeni/engozini.√/
• Wagcina esekhula engamazi uyise owadonsa iminyaka
eyishumi ejele.√/
• Kungenzeka ukuthi impilo ayibanga mnandi ngoba unina
wagcina esegane kwenye indawo, wangakuthola ukuphatheka
kahle.√
NOMA
Yaba yinhle ngoba:
• Uyise owayenza ubugebengu wayeseboshiwe.√/
• Wayengase amfundise ubugebengu njengoba
wayengumntwana womfana.√/
• Uyise omusha mhlawumbe wayengesona isigebengu.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
7.2.9 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Ngiyavumelana:
• ULaduma wayephila impilo elukhuni yokuhlala evika
amaphoyisa la ayehamba khona.√/
• ULaduma waceba kodwa wagcina ngokuboshwa.√/
• Yaphela yonke ingcebo yakhe.√/
• Walahlekelwa umndeni wakhe, unkosikazi wahamba nengane
wayogana engxenye.√/
• Umuzi wakhe wadayiswa.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3)
AMAMAKI ESIQEPHU C: 35
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 21 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no JJ Thwala
UMBUZO 8
8.1 Ngiyafisa Ukuba Qotho – SB Mlambo
8.1.1 Ngiyafisa ukuba qotho√
Ngibe qotho ezindleleni zami√ (2)
8.1.2 Amaphuzu amabili kwalandelayo:
Umuntu okhuluma iqiniso.√/izinto ezakhayo√/,ezinika ithemba.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
8.1.3 • Imbongi ithi ifisa ukuba qotho kukho konke
ekwenzayo/emisebenzini yayo noma ngabe iyakhandleka
kodwa yethembeke.√
• Imbongi ifisa ukuthi konke ukona kwayo kwesulwe.√ (2)
8.1.4 Ngihloniphe omdala nomncane.√√ (2)
8.1.5 Ukuze ngitshal’ imbewu√√ (2)
8.1.6 • Ukwethembeka. √/
• Ukujabulisa abanye abantu.√ (2)
8.1.7 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
• Isebenzise isivumelwano senhloko u(ngi-).√√/
• Isebenzise isiqu sobumnini u(-mi). √√ (2)
8.1.8 Imbongi ithi iyafisa/Imbongi isebenzisa igama ngiyafisa kuzo
zonke izitanza zayo, okukhomba ukuthi iyalangazelela.√√ (2)
8.1.9 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Akekho ngoba:
• Wonke umuntu uyawenza amaphutha.√√/
• Uma umuntu esahamba emhlabeni owonakele ayikho indlela
yokungalenzi iphutha. √√/
• IBhayibheli liyasho ukuthi uma sithi asinasono siyazidukisa.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)
NOMA
8.1.9 Ukhona ngoba:
• Abazali bami benza konke okuhle. √√/
• Nami anginacala kubantu. √√
(Nokuye okunembayo) (2)
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 22 DBE/2018
SCE – Imemorandamu
8.2 Lobu Bungani Ngiyabuhlonipha – PB Dlamini
8.2.1 Imbongi yabona izimpawu ezayenza yahlonipha ubungani.√ (1)
8.2.2 OKUKODWA kwalokhu:
Isisekelo sakho siqine siyitshe.√√/
Ngisinge ngahlonga ngathola iqiniso.√√ (2)
8.2.3 • uQiniso√
• uThembeka√
• uNoluthando√ (3)
8.2.4 • Ukuxhumana siqalo √/ukuxhumana okusekuqaleni√ (1)
8.2.5 Abanye babubuke lobu bungani babuhalela banomona
Badideka bagcina bekhuluma izinyoni zabo. (2)
8.2.6 Kufike wena kugula lutho, kwafika wena zinsizi lutho.√ (1)
8.2.7 Isingathekiso√√ (2)
8.2.8 Imbongi ikhuluma ngobungani obuqotho obungenazo izinto ezimbi
ezinjengamanga, inkohliso nokunye.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
8.2.9 Yebo iphumelele ngoba ikhulume :
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo.
• Ngezimpawu zobungani obuqotho.√/
• Isisekelo sobungani.√/
• Izithelo zobungani beqiniso.√/
• Ukuphathana kwabantu abangabangani.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3)
AMAMAKI ESIQEPHU D: 35
AMAMAKI ESEWONKE: 70
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2018 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2018 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2018 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo
More from Grade 12 isiZulu FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023 24

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper