Skip to content

isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2018 Memo

MemorandumisiZulu FALGrade 12201821 pages

Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2018, 21 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC Supplementary Exam 2018

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA LE-12 ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESIBILI (P2) FEBRUWARI/MASHI 2018 IMEMORANDAMU AMAMAKI: 70 Le memorandamu inamakhasi angama-21. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 2 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu ISIQEPHU A: INOVELI UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa ISIQESHANA A 1.1 UNomkhizo.√ (1) 1.2 Ngoba uZabalaza wayehamba yedwa zingekho izinsizwa zangakubo ezazizomelekelela uma esemshaya.√√ (2) 1.3 Izinduku√ (1) 1.4 A√/silwe.√ (1) 1.5 Wathi akangambulali ngoba vele usewile. Uzoze azibangele amacala ngento engekho. √√ (2) 1.6 OKUBILI kwalokhu okulandelayo:  Wayemgxibhela emonela entombini√/  Wayeziphindiselela ngokumedelela ngesikhathi ehamba nezinsizwa zangakubo.√/  Wayenenkolelo yokuthi njengoba egula nje uthakathwa nguye uZabalaza.√ (2) 1.7 1.7.1. USandanezwe ushaya uZabalaza umshayela amagama awasho ehamba nezinsizwa zangakubo.√√ (2) 1.7.2 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:  Akaveli kakhulu endabeni.√/  Azikho izigameko ezinkulu ezithinta yena endabeni.√/  Azikho izigameko ezithinta yena ezikhulisa indaba.√/  Alukho udweshu oluthinta yena ngqo.√ (2) 1.8 Isifaniso.√ (1) 1.9 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Ungishaya kanjena ngoba izinsizwa zangakithi zingekho?√√/  Siyoze sihlangane esikhaleni sezimpisi neziyendane ngiyakutshela.√√ (2) 1.10 'Wenzeni manje uZabalaza Mkhumane ngoba ngithi uyazihambela nje?'√√ (2) 1.11 Yingoba wayengukanina wakhe.√√ (2) KANYE ISIQESHANA B 1.12 Idume ngemithi yakhona enzima nebukhali ekwelapheni.√√ (2) 1.13 Uvuthondaba siluthola ngesikhathi unina kaSandanezwe ebuyela enyangeni kwaMbuyisa eyohlola isimo sendodana yakhe ngethemba lokuthi uzoyifica isingcono kakhulu. Esikhundleni salokho uthola ukuthi isigula kakhulu kunakuqala.√√ (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 3 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu 1.14 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:  Wahlawuliswa izinkomo emva kokutholakala enecala.√/  Kufanele ukuthi umphakathi wamthatha njengomthakathi.√/  Wagcina engamtholanga uNokulindela.√ (2) 1.15  Wazama ukucela uNtshingila ukuba amtholele isitho sowesifazane emakhazeni abangcwabi.√  Wabanjwa amaphoyisa entshontsha isitho sowesifazane owayeshone engozini.√ (2) 1.16 Akasindanga: Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Akalutholanga usizo oluqondene nesifo sengculazi.√√/  Ukufa kuyenyukela kuSandanezwe kunokuthi kunciphe. √√/  Akakwamukelanga ukuthi uphethwe yisifo esingalapheki. √√ (2) 1.17 Cha. Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Akafuneki umuntu onochuku. √√/  Uma intombi isiqomile kwakumele ayihloniphe ukuze agweme ukuxabana nesoka layo. √√/  Akukuhle ukweshela ngegama lomuntu. √√/  Akulungile ukusina ngethambo lomunye umuntu/ukuhlekisa ngokugula kwakhe. √√/  Kukhombisa ubugwala ukwedelela umuntu ngoba uhamba nabantu abaningi, wethembe ukuthi bazokulamulela. √√/  Akulungile ukweshela ngomuthi. √√ NOMA Yebo. Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Ngokwesintu intombi isuke isavumelekile ukweshelwa uma ingakagcagci. √√/  Oseyishayile akakayosi, oseyosile akakayidli, noseyidlile udle icala.√√/  Imithi yinto eyayisetshenziswa ngokwesintu ukweshela intombi. √√/  Isoka alikwazi ukukhululeka imbangi ikhala. √√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 1.18 Ngangizomtshela ukuthi: Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:  Akakhuthaze isoka lakhe liyohlolela ingculazi.√/  Akasebenzise imithi yasesibhedlela ethiba igciwane.√/  Ake anikeze uZabalaza ithuba.√/  Akaqhubeke nempilo.√/  Uma eqhubeka ethandana noSandanezwe angalokothi aye naye ocansini.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3) [35] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 4 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu ISIQESHANA C 2.1 UMtshezi.√ (1) 2.2 OKUKODWA kwalokhu:  Yinkulumo yombhali.√/  Yizindawo eziningi ezibaliwe.√ (1) 2.3 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo  Ukuthi iyindawo eyihlanze.√/  Yindawo enezihlahla ezinameva.√ (1) 2.4 B√/Indawo enezihlahla ezingajwayelekile. √ (1) 2.5 Izimbongolo zazisetshenziselwa ukuthwala ukudla okunjengamasaka empuphu, ubhontshisi, kanye nesitambu.√√ (2) 2.6 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:  Kusifundisa ukuthi akusibona bonke omakoti abanobudlelwane obungebuhle nomamezala babo.√/  Akubona bonke abantu abanezinhliziyo ezilukhuni.√/  Abanye abantu besifazane bahlakaniphile.√/  Abanye omakoti abanankinga nokuhlala nomamezala.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 2.7 2.7.1 UManyoba wethuka kwabanda kwamancane ngoba wayezitshela ukuthi uNdabazabantu wayefuna ukumxosha.√√ (2) 2.7.1 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:  Akaveli kakhulu endabeni.√/  Azikho izigameko ezinkulu ezithinta yena endabeni.√/  Azikho izigameko ezithinta yena ezikhulisa indaba.√/  Alukho udweshu oluthinta yena ngqo.√√/ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 2.8. Bobabili babegane uNtombela kodwa bengazani.√√ (2) 2.9 'Esigodini sakwaNxamalala'√√ (2) 2.10. OKUBILI kwalokhu:  Wathola ukufunda wazithuthukisa.√/  Wafundela ukushayela.√/  Wazibekela imali yokuthi alobole, afundise izingane zakhe.√/  Wakhushulelwa esikhundleni efemini ayesebenza kuyo.√ (2) 2.11. OKUKODWA kwalokhu:  Yingoba wayesephatheke kabi emuva kokuzwa ukungathembeki kukaNtombela.√√/  Wayesebenzise imali yakhe ngesikhathi efihla uNtombela.√√ (2) KANYE Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 5 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu ISIQESHANA D 2.12 UMaNdlovu wayezalwa nguShali KaNgwangwane/NguShali.√√ (2) 2.13 Yilesi sikhathi uManyoba ewina ilotho emva kokuhlupheka ehlukumezeka ngokuhlala ngokwehlukana nonkosikazi wakhe.√√ (2) 2.14 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:  Abaphathekanga kahle emizini yezingane zabo.√/  Bagcina sebebuthakathaka emzimbeni ngenxa yokungondleki kahle.√/  Babengalutholi uthando olwanele ezinganeni zabo.√ (2) 2.15  Wayelima amasimu edla nezingane zakhe.√  Wayesika izidwaba azidayise emholweni.√ (2) 2.16 Wayefuna ukwedlulisa umyalezo wokubaluleka kokuhlonipha nokuthanda umzali njengomyalelo weNkosi. (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 2.17 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: Akwamukelekile.  Ukuhamba kwentombazane ebusuku kuze kucishe kudabuke ukusa kuyingozi.√√/  Isoka ayethandana nalo lalimehlisa esangweni lakubo, lokhu kukhombisa ukungawuhloniphi umuzi wakubo.√√/  Izenzo zakhe zazixabanisa umndeni wakubo.√√ (2) 2.18 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo: Ngangingamtshela ukuthi:  Uma ethanda mina akathande nomzali wami.√/  Akabathande ngothando athanda ngalo abazali bakhe.√/  Ukuthanda abantu abadala kuletha izibusiso.√/  Kuyihlazo kubantu ukubona abazali babo behlupheka bebe bezele izigwili.√/  Ukuthi engiyikona kungenxa yemizamo kababa/kamama.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3) [35] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 6 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu ISIQESHANA E 3.1 UTholakele.√ (1) 3.2 Ukugqoka isiketi esifushane isazilile.√√ (2) 3.3 Basesikoleni.√ (1) 3.4 A√/Ukuba nenkinga.√ (1) 3.5 Wacoshela uBhekani iduku elalimwele.√√ (2) 3.6 Isingathekiso.√ (1) 3.7 3.7.1 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:  Ukhathazwa yilokhu okushiwo nguSifiso ngoTholakele ngoba yena wayesethathekile ngaye.√/  Usecabanga ngale ntokazi ayibonile.√/  Ukhathazwa yingxoxo yakhe nonina mayelana nephupho.√ (2) 3.7.2  Akaveli kakhulu endabeni.√/  Aziziningi izigameko ezinkulu ezithinta yena endabeni.√/  Aziziningi izigameko ezithinta yena ezikhulisa indaba.√ (2) 3.8 Bobabili babeyizintombi zikaBhekani.√√/Babethandana noBhekani. √√ (2) 3.9 Asingenanga kahle lesi seluleko ezindlebeni zikaBhekani.√√ (2) 3.10 Wayethi akakholelwa ezintweni zamasiko.√√ (2) 3.11 OKUKODWA kwalokhu:  Wayengafuni abasemzini bazi ukuthi useyalotsholwa ngoba wahamba ebaleka.√√/  Wayengafuni ukuthi uyise athathe ilobolo.√√/  Wayevele eqhubeka nobugebengu bakhe.√√ (2) KANYE ISIQESHANA F 3.12 Kwakukade kufike abakhongi ababezolobola uTholakele.√√ (2) 3.13 Amaphuzu ayothinta lokhu okulandelayo:  Waphupha uyise sengathi ungenisa abantu esangweni. Abanye uyabangenisa abanye uyabavimbela.√  Kuthe uma kufika intokazi yezingubo ezimnyama, wavimba uyise.√ (2) 3.14 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  UBhekani wayesehlala ngokuphikisana nomama wakhe.√√/  Umalume wayesemdubile uBhekani.√√ (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 7 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu 3.15 Ukuboshwa kukaTholakele ngosuku lomshado. √√ (2) 3.16 Imibono iyokwehluka: Ngoba: Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Wayemthanda ngeqiniso uBhekani.√√/  Wayesenengane yakhe uBhekani.√√/  Wayesezosala nomthwalo wokukhulisa ingane eyedwa.√√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 3.17 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: Ayamukelekile ngoba:  Kwakungamele aphoqelele ukungena uTholakele uma ngabe uTholakele wayengamthandi.√/  Wayehlukumeza uTholakele ngokumesabisa nokumshaya.√/  Wayedume njengomuntu onodlame eNyawushane.√/  Walwa noBhekani ngesikhathi uBhekani ezama ukulamulela uTholakele.√/  Walalela uBhekani endleleni ehambisana nabangani bakhe bamshaya ngezilimazo.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 3.18 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:  Ngangingancenga amaphoyisa ukuthi alinde sishade anduba ambophe.√/  Ngangingazama imali yokumbheyilela.√/  Ngangiyomeseka ngimlinde aze aphume ejele bese siyashada.√  Ngangizovele ngikhohlwe nguye ngoba akukuhle ukuganwa yisigebengu wena ungesona.√/  Ngangiyojabula ukuthi iNkosi iyangithanda ngokungivezela ubugebengu bukaTholakele ngingakazibophezeli kuye.√/  Ngangiyoxolisa kuSifiso nakubazali bami ngokubahlukumeza ngokuthandana noTholi ekubeni bengixwayisile ngaye.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3) [35] AMAMAKI ESIQEPHU A: 35 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 8 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu ISIQEPHU B: UMDLALO UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi ISIQESHANA G 4.1 Abantu abazwelana nayo inkosi.√ (1) 4.2 Ukushiswa komuzi kaDlamini√√/ ukuthi umuzi kaDlamini usungumlotha.√√ (2) 4.3 Isifo senhliziyo.√ (1) 4.4 Siyahambelana ngoba inkinga yodlame endaweni eyayisihlule amadoda yaxazululwa ngabantu besifazane, okuyinto eyayingalindelekile ukuthi yenzeke.√√ (2) 4.5 D√/Icala lokulimaza ngesikhali.√ (1) 4.6 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:  UDuma wayehlezi noMbandlwa noMaShezi.√/  UMbandlwa wahlohla uDuma ukuthi angasamukeli isicelo senkosi. √/  UMaShezi wazama ukubabonisa kodwa bangavuma.√/  UDuma waxosha unogada wathi akaphume emzini wakhe.√ (2) 4.7 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Kwaba khona ukusebenzisana kwabayeni babo.√√/  Kwahlengeka izimpilo zabantu abaningi.√√/  Kwakhuthaza abantu besifazane ukuthi bangazibukeli phansi ngoba kukhona iqhaza abangalibamba emphakathini. √√ (2) 4.8 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Ukubikezela ngesimo somlingiswa.√√/  Ukusibekela ngesimo senkundla.√√/  Ukusitshela ngesimo sezulu.√√/  Ukuchaza ngeminyakazo yomlingiswa. √√ (2) 4.9 UShandu.√ Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:  Nguyena owayevimba uDuma ukuthi alethe intuthuko endaweni.√/  Nguyena owenza ukuthi ikhansela lingakwazi ukubamba umhlangano.√/  Nguyena owayevuna induna uma yenza okuphambene nezifiso zikaDuma.√/  Ulwisana nobuholi bentando yeningi.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) NOMA UDlamini.√  Nguyena owayephazamisa imihlangano eyayibizwa nguDuma njengekhansela le ndawo.√/  Nguyena owayenikeza iNkosi iseluleko sokuba ingavumi ukusebenzisana noDuma.√/  Nguyena owayesabisa unobhala wekhansela uma enza umsebenzi wakhe wokumemezela umhlangano wentuthuko owawubizwa yikhansela.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 9 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu 4.10 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Waphazamisa umhlangano wokuletha intuthuko.√√/  Wabeka uMbandlwa isandla.√√/  Wayeluleka inkosi ukuthi ingavumi ukwamukela uxolo.√√/  Wayediliza izaziso zemihlangano.√√/ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 4.11 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:  Yabhala incwadi eyayizofundwa emhlanganwen, incenga abantu bayo ukuthi baluvume uxolo.√/  Waxhumana nomfundisi uMazongolo wamcela ukuthi amfundele incwadi emhlanganweni.√/  Wabonga amakhosikazi ngokubamba iqhaza ekuletheni uxolo endaweni.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) KANYE ISIQESHANA H 4.12 Umndeni kaDlamini nokaMbandlwa.√ (1) 4.13 Wathi angathathisi enkosini uma ezobamba umhlangano.√ (1) 4.14 4.14.1 C√/Usola uDuma ngodlame.√ 4.14.2 D√/Unogada wenkosi.√ 4.14.3 A√/Unobhala wekhansela.√ 4.14.4 B√/Wenza imizamo yoxolo √ (4) 4.15 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Kwakuzodala ingxabano phakathi kukaDuma noMaShezi.√√  Uxolo lwalungeke lube khona emphakathini.√√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 4.16 Imibono iyokwehluka. Abavumayo.  Kwaba usizo emphakathini ngoba wayenenhloso yokuwulethela intuthuko.√√/  Ukufunda kwakhe kwamenza waqonda kangcono ukusebenza kwentando yeningi.√√/  Wakwazi ukugqugquzela abantu ukuthi balwele umzabalazo.√√ Abaphikayo.  Nguye owaba yimbangela yokuthi kube nodlame endaweni.√√/  Akakwazanga ukuhlonipha ubuholi bendabuko.√√/  Kwakukhombisa ukubabukela phansi abanye abantu.√√ (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 10 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu 4.17 Yebo. Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:  UDuma nenkosi uShandu bagcina bexolelene.√/  Kwaba nokuthula emphakathini.√/  Inkosi yanikeza uDuma ihhovisi ayezosebenzela kulo.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 4.18 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:  Ngangingazama ukukhuluma nezinhlangothi zombili ngobungozi bokungakwazi ukusebenzisana.√/  Ngangingakhuluma nasemphakathini nakomakhelwane ngobubi bokungakwazi ukubekezelelana.√/  Ngangingagqugquzela umphakathi ukuthi wenze imashi eya esiteshini samaphoyisa uyocela ukwandiswa kwamaphoyisa endaweni.√/  Ngangingabhalela abamaphephandaba ngazise isizwe ngenkinga ekhungethe umphakathi ngicele nosizo.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3) [35] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 11 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu UMBUZO 5: ICALA ALIBOLI – VM Mbhele ISIQESHANA I 5.1 Ubavumele ukuthi babambe umhlangano emzini wakhe.√ (1) 5.2 Usekomidini lezezimali.√ (1) 5.3 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Ukuthi uNtanzi okunguyena owayevame ukuyiphatha wayesebenzela kude. √√/  Lase lishonile ilanga futhi amabhange awavulwa ngeSonto. √√ (2) 5.4 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: Yebo ngoba:.  USonto wabulala uMaNtuli waze washada noMbhele kungekho muntu owaziyo ukuthi uSonto waba nesandla ekufeni kukaMaNtuli kodwa ekugcineni lavela iqiniso waboshwa. √√/  USonto wadubula umfundisi wantshontsha imali yebandla kwaboshwa uMaNsibande kodwa kwagcina kutholakele ukuthi uyena. √√/  UMthofi noToronto ababeyizigebengu ezisetshenziswa uSonto bagcina belikhulume lonke iqiniso ngoSonto baboshwa nabo. √√/ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 5.5 C√/Zimlimaze kabi.√ (1) 5.6 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:  Kwafika uSonto ebusuku ephethe isibhamu.√/  Watshela umfundisi ukuthi akamnikeze yonke imali.√/  Wazincengela umfundisi kodwa uSonto wangamzwela.√/  Wayithatha imali.√/  Wadubula umfundisi wamshiya ethi ufile.√ (2) 5.7 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Washintsha isikole ayefunda kuso engazelele.√√/  Isimo sakhe senhlalo saguquka.√√/  Walahlekelwa umzali ayesesele naye.√√/  Wahlukumezeka ngokomqondo.√√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 5.8 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Ukubikezela ngesimo somlingiswa.√√/  Ukusibekela ngesimo senkundla.√√/  Ukusitshela ngesimo sezulu.√√/  Ukuchaza ngeminyakazo yomlingiswa. √√ (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 12 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu 5.9 NguNhleko. √ Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:  Nguyena ome endleleni kaSonto yokuthi aqhubeke nobugebengu athokoze ngezimali zakhe. √/  Nguyena olokhu elandela uSonto, emsola ngamacala akhona endaweni njengokulinyazwa komfundisi. √/  Nguyena owenza ukuthi uToronto asho lonke iqiniso ngoSonto. √/  Nguyena futhi owaba nesandla ekuboshweni kukaSonto. √ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3) 5.10 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Nguye owaqhamuka nesu lokuthi bacashe kwaDlamini benoMbhele ukuze babone lokhu okwakushiwo nguDlamini ngezigebengu.√√/  Wasiza uMbhele ukuthi abe ifa lakhe.√√/  Watshela uMbhele ukuthi asebenzise izindlela ezisemthethweni zokuvimba ukuthi uSonto athole ifa.√√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 5.11 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Wavikela umcebo wakhe kuqala.√√/  Wagijima waya kummeli esikhundleni sokuqasha abantu abazomgada.√√/  Kwakufanele abikele amaphoyisa ngokushesha.√√/  Kwathi noma esesola imoto emlandelayo wabikela uSonto engabe waphuthuma endaweni ayezothola kuyo usizo.√√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) KANYE ISIQESHANA J 5.12 Yizikhulu zakhe zasemsebenzini.√/ Abaphathi bakaNhleko√/ Abomthetho√. (1) 5.13 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Basonta ndawonye.√/  Bangomakhelwane√/  Basekomitini elilodwa lesonto.√ (1) 5.14 5.14.1 D√/Indodakazi kaSonto.√ 5.14.2 A√/Isigebengu.√ 5.14.3 B√/Isigwili sendawo.√ 5.14.4 C√/Umakhelwane kaMbhele.√ (4) 5.15 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  UMbhele wayengeke ashade noSonto.√√/  USonto wayezoboshwa engakashadi noMbhele.√√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 5.16 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Kungenzeka ukuthi wayefuna ukubona isimo sakhe sempilo.√√/  Wayefuna ukuyomqedela.√√/  Wayefuna ukuyomesabisa ukuthi angalikhulumi iqiniso.√√/  Wayefuna ukuyozincengela amethembise izulu nomhlaba.√√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 13 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu 5.17 Akakwazanga. Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:  Indaba iphetha ngendlela elindelekile.√/  Umuntu owenza ubugebengu ugcina eboshiwe.√/  Izigebengu zaboshwa.√/  USonto wagcina egwetshwe udilikajele ngamacala akhe.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 5.18 Imibono iyokwehluka. Amaphuzu AMATHATHU nxazonke: Ababengamexwayisa:  Ngangingamtshela njengomakhelwane wami.√/  Ngangingamtshela njengendoda enye, ngoba lokhu kungenzeka kunoma ngubani.√/  Ngangingamtshela kodwa igama lami ngimyale ukuthi angalivezi. √/  Ngangingamtshela ngenzele ukumkhwahla imali.√/  Ngangingamtshela ngenzele ukuthi singalahlekelwa ngumuntu owusizo emphakathini. √ Ababengeke bamexwayise:  Uvalo lokwesaba izigebengu.√/  Ukungathandi ukuzifaka ezindabeni zabantu.√/  Abanye abantu besilisa abakholwa/abanye abathandi uma ubatshela okubi ngamakhosikazi abo.√/  Mhlawumbe uMbhele wayengangibona njengomuntu onomona ofuna ukumehlukanisa nomkakhe.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3) [35] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 14 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu ISIQESHANA K 6.1 Bavela emzini kaNondumiso.√ (1) 6.2 Uthi yisiko angezwani nalo futhi uyedwa umuntu ayemthanda emhlabeni uSikhumbuzo.√ (1) 6.3 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Wayefuna baxoxe nabakwaZungu, ezobuzisisa ukuthi uhambeleni uThenjiwe.√√/  Wayefuna bazomchazela kahle ngesiko lokungenwa.√√ (2) 6.4 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Siyahambelana ngoba indaba ikhuluma ngesiko lokungenwa kanye namalungelo abantu.√√/  Umbhali uzama ukugqamisa isiko kanye namalungelo abantu okuzikhethela njengoba uThenjiwe ecindezelwa abakwaZungu ngesiko.√√ (2) 6.5 A√/Lapho sinephutha khona.√ (1) 6.6  UMaMbatha waqhubeka nokucindezela uThenjiwe ukuba agane uDumisani.√  Kwangenelela nomakhelwane uMaNzuza ezama ukumchazela uThenjiwe ngesiko lokungenwa.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 6.7 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Kwaba khona ukungezwani phakathi kukaThenjiwe noDumisani.√√/  Wagcina eselahlekelwa inhlonipho uThenjiwe ngenxa yendlela ababemphethe ngayo.√√/  Kwagwazwa uDumisani, egwazwa nguSipho.√√/  Bagcina beganene oThenjiwe noDumisani.√√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 6.8 OKUKODWA kwalokhu:  Ukusitshela ngendawo abadlali abakuyona.√√/  Ukuxoxa indaba ngokubafunza inkulumo abasuke beyikhuluma abadlali.√√/  Ukusivezela isimo abasuke bekuso abadlali.√√ (2) 6.9 NguMaMbatha.√ Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:  Nguyena ofisa kufezeke izinhloso zokufeza isiko.√/  Nguyena ophikisana nemizamo kaThenjiwe yokugwema isiko lokungenwa nguDumisani.√ (3) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 15 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu 6.10 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Wayemkhuza uMaMbatha uma esethetha exosha uNondumiso emzini wakhe. √√/  Ufuna kuhlangane imindeni yomibili kuxoxiswane ngalolu daba√√/  Uyazwelana noThenjiwe akambuzi ngesihluku njengoMaMbatha√√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 6.11 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Ngesikhathi secala akazange ambize uThenjiwe ukuthi azofakaza.√√/  Wabhala incwadi eyayitshela uThenjiwe ukuthi akavume ukungenwa nguDumisani.√√ (2) KANYE ISIQESHANA L 6.12 Wayelamulela uThenjiwe.√ (1) 6.13 Ubabeka icala lokuthi abamfundisanga wonke amasiko uThenjiwe.√ (1) 6.14 6.14.1 D√/ USipho√ 6.14.2 C√/ UNondumiso√ 6.14.3 A√/UThenjiwe√ 6.14.4 B√/UGugu√ (4) 6.15 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  UDumisani wayezofa ebulawa ushevu. √√/  Akekho owayeyokwazi ukuthi uThenjiwe nguye owafakela uDumisani ushevu. √√/  Isifiso sakhe sokubuyela kubo sasizofezeka. √√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 6.16 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo ohlangothini ngalunye: Imibono iyokwehluka . Abavumayo  Basekhona abesifazane abasawakhonzile amasiko esintu.√/  Abesifazane abathile bangajakubulela ukuthola umendo.√/  Abanye besifazane bangajabulela ukuthi kukhona osezokondla abantwana babo.√/  Abanye bangajabulela ukuthi abantwana bazokhulela emndenini abawaziyo.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi) NOMA Abaphikayo  Abesifazane banamuhla bathanda ukukhululeka baziphilele impilo engenamibandela.√/  Abesifazane banamuhla sebeyawaqonda amalungelo abo okuzithathela izinqumo.√/  Abanye besifazane bangakuthola kunzima ukuphoqwa ukushada nomuntu abangamthandi.√/  Abanye besifazane sebeyakwazi ukuzimela abasancikile kwabesilisa.√  (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi) (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 16 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu 6.17 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: Yebo uphumelele ngoba:  Kwakungalindelekile ukuthi uSipho angameluleka ngeseluleko esakhayo uThenjiwe sokuthi avume ukushada noDumisani.√/  Ekugcineni uThenjiwe uyavuma ukushada noDumisani kade eseke wazama ukumbulala.√/  Umshado uba yimpumelelo bagcina sebehleli kahle emzini wabo.√ (2) 6.18 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo ohlangothini ngalunye  Ngangiyomgqugquzela ukuba ahloniphe isiko.√/  Ngangiyomchazela ngesiko bese ngimyala ukuba ahloniphe abasemzini√/  Ngangiyomchazela ukuthi akonakele lutho usazothola umyeni onesibongo esifanayo.√/  Ngangiyomduduza ukuthi usazophinde akwazi ukuthola ithuba lokuba nabantwana.√/  Ngagiyomamukela uma ebuya eza ekhaya.√/  Ngangiyomfunela usizo kwabezenhlalakahle.√/  Ngangiyocela abasemzini ukuba bamkhulule akwazi ukuzikhethela.√/  Ngangiyomgqugquzela ukuba athathe izinyathelo zomthetho azi kabanzi ngamalungelo akhe.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3) [35] AMAMAKI ESIQEPHU B: 35 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 17 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli) UMBUZO 7 7.1 'UMUNWE' – S Zimema ISIQESHANA M 7.1.1 Icela uthando√/ukuba azame olwayo uthando√ (1) 7.1.2 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Ubungani obungenamibandela√√/  Ubungani beqiniso√√/  Umngani ongezukumlutha.√√ (2) 7.1.3 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:  Kudala izinkulumo eziningi.√/  Kwehlisa isithunzi.√/  Akubukeki kahle emphakathini.√/  Isikhathi asisavumi ngoba seziziningi izifo.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) 7.1.4 Wabona ngomaka wendandatho esandleni sayo sesinxele.√√ (2) 7.1.5 D√/Isandla sesinxele. √ (1) 7.1.6 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Wayefuna ukuzichithela isizungu ngaye la emsebenzini. √√/  Wayehlose ukudlala ngemizwa yakhe bese ezibuyelela kumkakhe. √√/  Kungenzeka ukuthi wayesenegciwane efuna ukulidlulisela kuyena.√√/  Wayesaqhuba ubusoka nokuthi intombi kayidlulwa. √√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) 7.1.7 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo  Uyacabangisisa ngaphambi kokuthatha isinqumo, wayebuza imibuzo eminingi kule nsizwa. √√/  Akafuni ukuthandana nomuntu oshadile nozomchithela isikhathi.√√/ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) 7.1.8 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Ufisa ukusifundisa ukuthi basekhona abesifazane abasathembekile futhi abaziphethe kahle.√√/  Abanye besilisa banakho ukukhohlakala uma belapho bengaziwa khona.√√/  Abantu banamuhla abasawuhloniphi umshado.√√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 18 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu 7.1.9 Yebo. Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo  Umlingiswa nguye owayethi udumile ngokuqonywa ebe eganiwe.√/  Wathi ufuna ukuba nentombi eyodwa esibhedlela ayesebenza kuso.√/  Waphika lapho uZodwa embuza ukuthi ushadile yini.√/  Wayeyikhipha indandatho yakhe yomshado uma engekho emehlweni kaZodwa.√ (3) KANYE 7.2 USIHAWU NESIHAWU – NE Mbesa ISIQESHANA N 7.2.1 Wayephuma epulazini la ayesebenza khona.√ (1) 7.2.2 Izindaba zokuthi usezogana ebukhosini.√ (1) 7.2.3  Wayesanda kuthola imiphumela kudokotela yokuthi akanayo inzalo.√  Wayesabela ukuthi ngeke abe nayo indlalifa.√ (2) 7.2.4 Wayenengcindezi efuna nokukhipha intukuthelo ayesenayo ngezindaba ayezizwe ngodokotela.√√ (2) 7.2.5 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Waxolisa ngesenzo esibi asenza kuye sokumdlwengula.√√/  Wasigcina isethembiso asenza ngosuku amdlwengula ngalo sokuthi uyomesula izinyembezi.√√/  Wamlobola wamshada bahlala kahle naye.√√ (2) 7.2.6 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:  Imisebenzi eyafundelwa uSihawu noZwakele imisebenzi yesikhathi samanje.√/  Amakolishi abafundela kuwo imisebenzi yabo.√/  USihawu wahlolwa ngudokotela ukuthi unayo yini inzalo.√/  USihawu wayesaba ukuboshwa uma ezwa ukuthi intombazane iyamazi.√  USihawu wayegqoke iwashi.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) 7.2.7 Ungumuntu onozwelo nothando ngoba wakwazi ukungenelela lapho indodakazi yakhe ihlukumeza uBathobile√√ (2) 7.2.8 Akawulandelanga. Yiphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Abalingiswa bale ndaba emfushane beqile enanini elimiselwe indaba emfushane.√√/  Okungenani kumele bangedluli kwabayisihlanu.√√ (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 19 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu 7.2.9 Yiphuzu ELILODWA kwalandelayo:  Ngangiyomtshela ukuthi akafunde ukuphatha kahle abantu, kakhulukazi izingane.√√/  Akwazi ukuhlonipha abanye abantu nemizwa yabo.√√/  Avikele isithunzi salapho egane khona√√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) 7.2.10 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo ngohlangothi ngalunye Abavumayo: Kwakufanele,  USihawu wakushaya indiva noma ebona ukuthi izinwele zezingane ziyimekisi ngoba enzela ukungalahlekelwa indlalifa yakhe.√/  Wayezazi ukuthi akanayo inzalo ngakho-ke kwakumnika isithunzi emphakathini ukuba nomndeni.√/  Wayenzela ukuvikela isithunzi somkakhe.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) NOMA Abaphikayo: Kwakungafanele,  Kwakusobala kakhulu ukuthi izingane akuzona ezakhe.√/  Wagcina ngazo lezo zingane okwakungaletha imibuzo esizweni.√/  Kwakufanele akuveze ukuthi unkosikazi akaziphathanga kahle√/ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) AMAMAKI ESIQEPHU C: 35 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 20 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu ISIQEPHU D: IZINKONDLO AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no JJ Thwala UMBUZO 8 8.1 'INHLANSI YAKHO THULI' – S B MLAMBO 8.1.1 UNontando.√ (1) 8.1.2 Amehlo anezithukuthuku zosizi.√√ (2) 8.1.3 UThuli.√ (1) 8.1.4 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:  Imbongi yehluleka ukubekezelela ukushiswa uthando.√/  Imbongi yazijuba yaqala yayoshela intombi.√/  Yaqala imbongi yayihlomisa, yalungiselela ukuyoyeshela le ntombi.√/  Imbongi yahamba yaya endaweni yakubo kwentombi, yayoyeshela.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (3) 8.1.5 EZIMBILI kwezilandelayo:  Ingedla.√/  Iwisa.√/  Isijula.√ (2) 8.1.6 Umoya wale nkondlo ukabili./Umoya oxubile.√  Ngasekuqaleni inkondlo inomoya wokukhathazeka ngoba yabe yaliwe yintokazi eyithandayo. Nakhu ithi amehlo ayo ayenosizi.√√/  Ngasekugcineni isinomoya wokujabula ngoba imbongi isizuze uthando lwentokazi eyayiyifudumeza inhliziyo.√√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (3) 8.1.7 OKUKODWA kwalokhu:  Ngasondela, ngakubona ucwebezela.√ /  Ngamangala, ngankema.√ (1) 8.1.8 Imvumelwano siqalo.√ Ngabuzwa ubulangulangu Ngaziba lakhula ilangabi.√ (2) 8.1.9 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: Ngangingayitshela ukuthi:  Akulahlwa mbeleko ngakufelwa, iyomthola omunye. √√/  Thatha ngokuthi ubungabelwe lowo muntu. √√/  Impilo yasemhlabeni injalo, isimo siyaguquguquka. √√ (2) KANYE Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 21 DBE/Februwari–Mashi 2018 NSC – Imemorandamu 8.2 PHANSI – LLMS Madondo 8.2.1 IIirikhi√ Imbongi idlulisa imizwa yayo mayelana nendlela okufanele abantu baziphathe ngayo okungukuzehlisa nokuba nobuntu kunokuzikhukhumeza.√ (2) 8.2.2 OKUKODWA kwalokhu  Umhlaba ungumhlaba ngokuhlaba.√√/  Umhlaba ungumhlaba ngokuhlaba.√√ (2) 8.2.3 Impinda ayikho√√/ Lunye kuwo uhambo. √√ (2) 8.2.4 Umugqa OWODWA kwelandelayo: 3 Ubazonda kabi abazazi ukuhlakanipha.√√/ 5 Impinda ayikho.√√/ 16 Ube phansi nangenzolo ezothile yobuntu.√√ (2) 8.2.5 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:  Abangawuhloniphi umhlaba uyabashaya.√/  Abanye babo basuke sebehamba becela emigwaqeni√/  Abasuke beziphakamisile umhlaba uyabehlisa bese ukhuphula labo akade bezehlisile. √/  Kubalulekile ukuba abantu bazothe futhi babe nobuntu ngaso sonke isikhathi ngoba umhlaba uyakwazi ukuthatha abantu abadelelekile ubabeke ezingeni eliphezulu bese kuthi labo akade beziphakamisile ubabuyise phansi.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (3) 8.2.6 Izilwane EZIMBILI kwezilandelayo: ipigogo√/isakabuli√/umahlalothini√/intuthwane√/ihobosha√ (2) 8.2.7  ntengentenge. Lesi senzukuthi ngokwenkondlo sisho abantu abasuke kade beshayela phezulu bese beshaywa umhlaba ubalahle phansi.√  bhu. Laba bantu bayawa, bazithole sebephansi.√  shwi. Abantu abazibeke phansi umhlaba uvama ukubathatha ubabeke phezulu lapho kade bengalindelwe muntu ukuthi bangaba khona.√ (3) 8.2.8 Umuntu uma esephansi usuke esondelene nenhlabathi kanti nehobosha lihamba phansi kuyo inhlabathi. √√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) AMAMAKI ESIQEPHU D: 35 AMAMAKI ESEWONKE: 70 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiZulu FAL

View all