Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LESITHATHU (P3)
NOVEMBA 2019
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 100
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-14.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2019 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2019 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exams 2019, 14 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exams · 2019 · isixhosa. Memorandum, 14 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2019
- Exam period
- NSC November Exams
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 14
- File size
- 383.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 14
This exam
NSC November Exams 2019
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.2Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.3Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.4Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.5Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.6Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
Show all 14 questions
- Question 1.7Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking100 marks
- Question 2.1Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.2Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.3Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.4Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking30 marks
- Question 3.1Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting20 marks
- Question 3.2Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting20 marks
- Question 3.3Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting20 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 2 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
ICANDELO A: ISINCOKO
UMBUZO 1
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha isincoko sibesinye. Xa ekhethe zazibini, makisha
esokuqala.
• QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo.
• Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko.
1.1 Isihloko: Nda-ahleka, ndahleka loo mini.
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca.
• Isiganeko semini enye ekwenzeka ngayo oko
kwamhlekisayo/imeko eyenza ukuba ahleke
• Makucace okwenzeka ukuba le mini ingalibaleki
• Ibali alifundayo/alibukelayo elamhlekisayo
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.]
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo. [50]
1.2 Isihloko: Indima edlalwa ziingoma.
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo.
• Iindidi zeengoma nendima eziyidlalayo entlalweni/eluntwini
• Okuhle nokubi ngeengongoma ngokwemiyalezo
eziyiqulathileyo
• Ukuhlangabezana kwengoma nentswela-ngqesho
• Indima edlalwa ziingoma ekukhuliseni ezoqoqosho
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.]
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 3 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
1.3 Isihloko: Ifashoni
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo.
• Ibali elingqamene nefashoni
• Ukutshintsha-tshintsha kwefashoni
• Icala elihle nelibi lefashoni
• Ifuthe lefashoni kwezentlalo nakuqoqosho lwelizwe
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.]
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo. [50]
1.4 Isihloko: Ukuba ndandingangxamanga ...
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo.
• Isiganeko semini enye esidala ukuba kuthethwe la mazwi
• Inokuba yimeko ebangela ukuzisola okuthile
• Kunokubhekiswa kwimeko eyayinokwenzeka okanye
engazange ikwazi ukwenzeka ngenxa yokungxama
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.]
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 4 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
1.5 Isihloko: Utshintsho alusoloko lulungile.
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo.
• Imeko apho kwakucingwa ukuba utshintsho lulungile kanti
luza kuba neziphumo ezizezinye
• Iingxaki ezidalwa lutshintsho – ukuxhathisa koluntu ngenxa
yesiqhelo/ukusetyenziswa kwemali
• Uncedo oluza notshintsho ekuphuculeni imigangatho
yamaqumrhu/yeenkonzo zikarhulumente
• Ukuba yingxaki kotshintsho – amacala omabini
• Utshintsho neendlela ezahlukileyo abalubona ngazo abantu
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.]
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo. [50]
1.6 Isihloko: Itekhnoloji likhaya lethu.
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo.
• Imeko/Ukwamkela itekhnoloji kubomi banamhlanje
• Imfuneko yokusebenzisa itekhnoloji kula maxesha sikuwo
• Iziphumo ezihle nezibi zokusebenzisa itekhnoloji/ukulunga
nokungalungi kokulandela itekhnoloji
• Oonobangela neziphumo zeemeko abakuzo abantu ngenxa
yetekhnoloji
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.]
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 5 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
1.7.1 Isihloko:
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo.
Makanike isihloko esifanelekileyo.
• Ukuzilolonga
• Imidlalo yasezintabeni/yasemkhenkceni
• Ukushiya ilizwe elinengqele/imeko ebungqelerha/
ingxondorha
• Ibali lokubaleka ngenxa yokothuswa yinto ethile/
sisilwanyana sasendle esithile
• Indalo
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.]
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo. [50]
1.7.2 Isihloko:
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo.
Makanike isihloko esifanelekileyo.
• Ukuphathwa gadalala kwezilwanyana
• Indima edlalwa yinja ekhaya/entlalweni
• Iindidi zezinja nemisebenzi yazo; umzekelo; ezamapolisa,
ezikhokela abantu abangaboniyo
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.]
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 6 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
IIMPAWU ZESINCOKO
Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
• Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo
• Masibonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo
• Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo,
mazibonakale
• Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana
nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela
• Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.
• Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa
• Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda
isincoko, lungekrwada phofu
Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku
• Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo
• Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso
• Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo,
izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi
• Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho
• Sivakalisa iimvakalelo zombhali
Isincoko esicamngcayo:
• Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe
• Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo
• Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu
• Ubukhulu becala esi sincoko siyacamngca. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza
nokuzoba imeko ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo,
neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho)
• Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka
Isincoko esixoxela icala elinye:
• Umviwa uthatha icala ngomba othile
• Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma
ezithile
• Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
lokuvula
• Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani
okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani
• Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo
• Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 7 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
Kwisincoko esixoxela amacala omabini
• Inkcazelo inokuba ngengxoxo ephambili
• Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo
• Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo
• Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa
makalunike olwakhe uluvo xa evala
• Unokuxoxela okuthile echasa/evuma enika ubungqina obuyinyani obuxhasayo
• Isiphelo – ingasisishwankathelo neengcebiso
• Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo [50]
AMANQAKU ECANDELO A: 50
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 8 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
ICANDELO B: UMHLATHI OMDE
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubemnye. Ukuba ukhethe yamibini,
makisha owokuqala
• Ubude bomhlathi omde mabubengamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo
kuphela
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi
UMBUZO 2
2.1 ILETA YOBUHLOBO
• Idilesi inye yeyomntu obhala ileta
• Isibuliso –mbize ngegama lo mntu umbhalelayo
• Intshayelelo, isiqu nesiphelo mazahluke zicace
• Ithoni nerejista mazibonakalise ukuba ubhalela isihlobo/umhlobo wakho
• Umxholo mawube ngowokuncoma umhlobo ngokuphuma phambili
kwakhe kugqatso lweembaleki
• Kwisiphelo kubhalwa igama kuphela
• Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo [30]
2.2 IOBHITSHUWARI
• Injongo kukuncoma igalelo okanye imisebenzi yomntu ebesaphila
• Kubhalwe ngexesha elidlulileyo, ixesha langoku nelizayo
lingasetyenziselwa ukugxininisa iimeko ezithile, umzekelo; ukunika
ithemba
• Kusetyenziswe ulwimi olusesikweni noluchukumisayo
• Mayibhalwe ngemihlathi
• Umhlathi wokuqala mawuqulathe: igama elipheleleyo lomntu oswelekileyo,
umhla wokuzalwa, indawo azalelwe kuyo, abazali bakhe, ukugula kwakhe,
nomhla wokusweleka
• Umhlathi olandelayo uqulathe ukukhula kwakhe, ukufunda nokusebenza
kwakhe kubandakanywe negalelo lakhe ngomculo wakhe wekatala
• Umhlathi wokugqibela ubalula usapho alushiya ngasemva, amazwi
amkhaphayo aquka neziduko [30]
2.3 IAJENDA NEMIZUZU
• Iajenda sisicwangciso senkqubo eza kulandelwa entlanganisweni xa
kuxoxwa
• Kwiajenda kubekwa imiba/izihlokwana ekuza kuxoxwa ngazo
• Imizuzu: umhla nexesha lentlanganiso
• Kunikwa irekhodi ebhaliweyo yoko kwakugqitywe kuko kwintlanganiso
esele idlulile
• Ihambelana nezihlokwana ezikwiajenda
• Mayibhale iziphakamiso kunye nezigqibo kuphela
• Mayisebenzise ixesha elidlulileyo
• Kubhalwe izivakalisi ezipheleleyo
• Kusetyenziswa ulwimi olusesikweni nesixando sokwenziwa ukubonisa
ukubandakanywa komntu wonke obekwintlanganiso [30]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 9 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
2.4 INGXOXO YABABINI
• Ifomathi yeyengxoxo- abantu ababini abaphendulanayo ngomba othile
• Intshayelelo mayibenomdla ityhile okuza kubangumxholo ifakwe
ezigweqeni
• Kusetyenziswa intetho-ngqo ngaphandle kweempawu zocaphulo
• Isithethi sibhalwa ngasekhohlo ephepheni, zesilandelwe yikholon [:]
• Ingcaciso engenye ibhalwa ezigweqeni ( )
• Ithoni nerejista zixhomekeke kunxulumano lwezithethi kunye nesihloko
abathetha ngaso
• Umxholo mawubemalunga nezomdaniso kunye nezebhola ekhatywayo
• Shiya umgca ongabhalwanga phakathi kwezithethi
• Ingxoxo mayibonakalise ukukhula okt. intetho nganye ibeyimpendulo
yobekusele kuthethiwe
• Makuqukunjelwe ngendlela efanelekileyo [30]
AMANQAKU ECANDELO B: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 10 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubemnye, aze athi ukuba ukhethe
yamibini, makisha owokuqala
• Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo
kuphela
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi
UMBUZO 3
3.1 IPOWUSTA
• Isakhono nobuchule bokuyila buyafuneka ukuze umsitho ube ngowodwa
unika lowo umenywayo isizathu sokuzimasa umcimbi lowo
• Makusetyenziswe iifonti ezahlukileyo
• Makunikwe ulwazi oluquphayo nolucacileyo
• Nini - umhla nexesha
• Phi - idilesi
• Izithethi/amaqela amenyiweyo
• Indlela yokunxibelelana - imfonomfono, iselula, ifeksi okanye i-imeyile
• Ulwimi oluchukumisayo/olucengayo
• Ixesha langoku, kusetyenziswe izivakalisi ezifutshane ezingqala ngqo
kwiinkcukacha ezibalulekileyo
• Amabinzana angasetyenziswa [20]
3.2 IPOSIKHADI
• Igama lomntu obhalelwayo nedilesi yakhe zibhalwa ekunene ngezantsi
kwesitampu
• Kwicala lasekhohlo kubhalwa umhla nomyalezo
• Umxholo womyalezo mawubengezinto ezintle azibone kwindawo leyo
atyelele kuyo
• Unakho ukusebenzisa ulwimi lwemihla ngemihla, angasebenzisi
olundilisekileyo/olusemthethweni kuphela
• Isiphelo mayibesesibonakalisa unxulumano lombhali nombhalelwa [20]
3.3 IZALATHISI
• Apha makanike imiyalelo malunga nendlela elula emayithathwe ngulowo
walathiswayo
• Mazicacise indawo asukela kuyo (umzekelo ukuphuma kwakho eUP)
• Mazicacise icala amakaye ngakulo ekhohlo, ekunene
• Imiyalelo mayinikwe ngendlela elandelelana ngayo ukuze ifezekiseke lula
• Ungaxelwa umgama oza kuhanjwa ukuze ude ufike kwenye ibhakani
• Xela ukuba uza kuhamba ngohola wendlela/isitalato/igama laso, izinto
aza kuhlangana nazo/ibhulorho anqumla kuzo njalo njalo
• Kubaluleke kakhulu ukucacisa inani lezitalato eziza kunqunyulwa
kwakunye namagama azo
• Izihlomelo ezisetyenziswayo – (ezendawo, ezexesha)
[Umviwa angasebenzisa nayiphi na indlela eyalathiweyo nechanekileyo eya
kumfikisa eGroenkloof Campus.] [20]
AMANQAKU ECANDELO C: 20
AMANQAKU EWONKE: 100
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 11 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
QAPHELA:
• Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A.
• Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.
• Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla yamanqaku
ahambelana nomgangatho ngamnye.
• Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi.
ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo ingena -Impendulo ayikho
enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu ngokupheleleyo iphuma emxholweni mxholweni konke konke
(Impendulo
Umgangatho ongentla
kobekulindelekile -Izimvo zinxulumene -Izimvo ziyanamathelana akukho -Izimvo zibondene
nezimvo) -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye noko kwaye zingakuguqula lunamathelwano azingqalanga ntweni
Ukubekelela izimvo zixhokonxa iingcinga kwaye zinika umdla, bukho ukucinga kofundayo kwizimvo -Azivakali izimvo kwaye
ngenjongo zinemfezeko ubungqina bemfezeko -Iingcamango zibekelelwe -Izimvo azicacanga ziyaphindaphindwa/
yokucwangcisa -Isincoko sibekelelwe kwizimvo ngokunamatheleneyo kwaye ezinye zazo uthetha into enye
ngobuchule -Iingcamango kuquka intshayelelo, isiqu zezemboleko -Iingcamango zibekwe
Ukubonakalisa obungaqhelekanga kwaye zibekelelwe nesiphelo -Buncinci kakhulu xazalala
ukuyazi injongo, intshayelelo, isiqu ngokwakhelanayo ubungqina bobekelelo azinalunxibelelwano
abantu ekujoliswe kwakunye nesiphelo kuquka intshayelelo, nonamathelwano
kubo kunye zibonakalisa isiqu nesiphelo lweengcamango
nemeko unamathelwano
olunemfezeko
30 AMANQAKU 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo iphumile -Impendulo itenxile
Umgangatho ongezantsi
kodwa akukho zimpawu ngobugcisa nangona kumana kubakho emxholweni ubukhulu malunga nomxholo
zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni ukungacaci kwiindawo becala -Izimvo zitenxile
kwisincoko kwaye zinika umdla ezithile -Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude
-Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe -Kukho ukunamathelana qhawuka ziyabhidisa nomxholo
zixhokonxa iingcinga ngobuchule, kukho okubonakalayo kwizimvo -Buyanqaphazeka -Iingcamango
-Iingcamango zibekelelwe ukunamathelana kwaye kuyanelisa ubungqina ziyingxubevange
zandindaniswa ngobugcisa kweengcamango -Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka engenamgqalisela
kuquka intshayelelo, isiqu okuquka intshayelelo, kweengcamango kweengcamango
kunye nesiphelo isiqu nesiphelo nonamathelwano nonamathelwano
kwintshayelelo, isiqu
nesiphelo
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka)
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
& NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, isigama -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ulwimi aluvakali
zifanelene ngokugqwesileyo isigama zifanelene kakhulu isimbo, isigama isigama -Ithoni, irejista,
Umgangatho ongentla
Ukuhambelana nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu ekujoliswe sifanelene nenjongo, azifanelananga ncam isimbo, isigama
kwethoni, irejista, kubo kunye nemeko kubo kunye nemeko abantu ekujoliswe nenjongo, abantu asifanelananga
isimbo, isigama -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchaneke ngakumbi kubo kunye nemeko ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo,
kunye nemeko ngokuzithemba, kwaye ithoni isetyenziswe -Ulwimi nemeko abantu ekujoliswe
luyathabathekisa ngokuchaneka kwisincoko olufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa kubo kunye nemeko
Ukhetho-magama -Ithoni enomtsalane nezafobe siphela ludlulisa umyalezo ngendlela ebuthathaka -Ukunqongophala
zentetho eziphumeza injongo -Iziphene zokusetyenziswa -Ithoni ifanelekile -Ithoni nochongo kwesigama
Ukusetyenziswa -Phantse kube akukho nasinye kolwimi nopelo -Izafobe zentetho magama kubaxekile
kolwimi nesigama isiphene solwakhiwo zivakalisi, zinqongophele zinonga umxholo azifanelekanga kangangokuba
Iimpawu zobhalo, upelo nokusetyenziswa kolwimi -Sixonxwe ngobugcisa -Isigama ayinasihlahla into
izakhi -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu obukhulu sinqongophele ebhaliweyo
zezivakalisi, 13 10 7 4
Umgangatho ongezantsi
nopelo -Ulwimi luchanekile kanye -Ulwimi lunomtsalane kwaye -Kuyanelisa -Ukusetyenziswa
nezafobe zisetyenziswe luyaziphumeza iinjongo ukusetyenziswa kolwimi kubonisa
15 AMANQAKU ngethoni ephumeza ukudlulisa zokubhala kolwimi kodwa ububhetyebhetye
umyalezo -Ithoni ifanelekile kwaye asekho amakhwiniba -Izivakalisi
-Phantse kube akukho nasinye iyaziphumeza iinjongo -Ithoni ifanelekile zinobuthathaka-
isiphene solwakhiwo zivakalisi, zokubhala kodwa izafobe azitshintsha-
upelo, nokusetyenziswa kolwimi -Zimbalwa iziphene zezakhi zentetho tshintshwa
-Sixonxwe ngobugcisa obukhulu zezivakalisi kunye nopelo ezisetyenzisiweyo -Isigama
-Sixonxwe ngobugcisa zinqongophele sinqongophele
ngokubalaseleyo
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha ezinengqiqo -Iinkcukacha -Zikho iingcamango -Iingcamango
Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo zikhuliswe ngokwakhelanayo ezisemxholweni ezamkelekileyo ezifunekayo
Ukukhula -Iinkcukacha zibalasele -Izimvo zinamathelene zikhulisiwe -Isakhiwo sezivakalisi zinqongophele
kwemihlathi ngokungaqhelekanga -Izivakalisi, imihlathi -Izivakalisi, imihlathi nesemihlathi -Isakhiwo
nokwakhiwa -Izivakalisi, imihlathi zakhiwe zitshintshatshintshwa zakhiwe kuhle sinamakhwiniba sezivakalisi
kwezivakalisi zaqiqisiswa ngokugqwesileyo ngobuchule obuqiqisisiweyo -Isincoko sibunjwe -Isincoko sisenayo nesemihlathi
ngengqiqo ingqiqo sigxoko-gxoko
5 AMANQAKU -Isincoko
asinangqiqo
UMMANDLA
WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 13 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4
UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI idlule okuqhelekileyo ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi
-Izimvo ziqiqisisiwe nolwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
Ukungqala kwaye zivuthiwe lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi
kwempendulo nezimvo -Luphangalele ulwazi lwetekisi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka
lweempawu zolu didi -Ingqalile ayiphumi emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume
Ukuqoqwa kwezimvo lwetekisi nasemxholweni nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni emxholweni
ngenjongo -Umsebenzi ungqalile -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile -Akukho
yokucwangcisa uhleli emxholweni zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana ukunamathelana
-Kukho ukunamathelana ngokunamatheleneyo kufanelekile komxholo nezimvo kumxholo nezimvo
Injongo yokubhala, abo kwizimvo nomxholo kumxholo nezimvo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu
kujoliswe kubo, -Iingcamango -Iinkcukacha zixhasa zixhasa isihloko ezixhasa isihloko iinkcukacha ezixhasa
iimpawu/imigaqo zidakancwe ngobunono isihloko -Ifomathi ifanelekile -Imigaqo yefomathi isihloko
yetekisi, kunye nemeko zonke iinkcukacha -Ifomathi ifanelekile kodwa kusekho ephambili isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko
zixhasa isihloko ineendawana ukungachaneki ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi
18 AMANQAKU -Ifomathi ifanelekile ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ityeshelwe
kwaye ichanekile ezingephi ezininzi
ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani
kakhulu nenjongo nabo kakhulu malunga nenjongo, abantu ncam nenjongo kwakunye kwaphela nenjongo,
Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu ekujoliswe kubo nabantu ekujoliswe kubo imeko kwakunye
injongo/ifuthe, abo nemeko ekujoliswe kubo kunye kwakunye nemeko kunye nemeko nabantu ekujoliswe kubo
kujoliswe kubo kunye -Izakhi zezivakalisi nemeko -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo
nemeko zisetyenziswe -Izakhi zezivakalisi zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi ixazalala
Ukusetyenziswa kolwimi ngokuchanekileyo zichanekile kwaye -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo -Isigama asifanelananga
nemigaqo -Phantse kube akukho umyalezo wakheke -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama nenjongo
nasinye isiphene kakuhle ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahleke
Uchongo magama -Isigama sichanekile intsingiselo nomyalezo kwintsingiselo kakhulu
Iimpawu zokubhala -Ubukhulu becala akukho
kunye nopelo zimpazamo
12 AMANQAKU
UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 14 DBE/Novemba 2018
NSC – Isikhokekelo sokumakisha
ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI ibonisa ukuqiqisiswa ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi
kwezimvo ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
Impendulo nezimvo -Izimvo zihlakaniphile lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi
kwaye zivuthiwe lwetekisi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka
Ukubekelelwa kwezimvo
-Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa rhoqo
Iimpawu zetekisi/ lweempawu zolu didi nasemxholweni kukho nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni -Intsingiselo iduka
umgaqo kunye nemeko lwetekisi -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile kwisakhiwo esixazalala
-Umsebenzi ungqalile zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana -Akukho
12 AMANQAKU akukho kugqwidiza ngokunamatheleneyo kwenzeka komxholo nezimvo ukunamathelana
-Kubonakala kumxholo nezimvo ngokufanelekileyo -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo
ukunamathelana -Iinkcukacha zixhasa -Ezinye iinkcukacha ezixhasa isihloko -Zimbalwa kakhulu
kwizimvo nomxholo isihloko zixhasa isihloko -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa
-Iingcamango -Ifomathi ingqalile -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe isihloko
zidakancwe ngobunono iindawana ezikhoyo zikho iindawana okanye isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko
kwaye zonke ezingachanekanga ezingachanekanga ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi
iinkcukacha zixhasa aziyiphazamisi injongo ityeshelwe
isihloko yokubhala
-Ifomathi ifanelekile
kwaye ichanekile
ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2
NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
isigama zifanelene nesigama sifanelene isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama
Ithoni, irejista, isimbo, kakhulu nenjongo, abo kakhulu nenjongo, abantu nenjongo, abantu ncam nenjongo, abantu azifanelananga
nesigama singqamene kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo,
nenjongo kunye nemeko nemeko nemeko kwakunye nemeko nemeko imeko kwakunye
-Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi nabantu ekujoliswe kubo
Ukusetyenziswa kolwimi zisetyenziswe zichanekile kwaye zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi -Izele ziimpazamo
nemigaqo ngokuchanekileyo umyalezo wakheke -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo ixazalala iyadida
-Phantse kube akukho kakuhle -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama -Isigama asihambelani
Ukhetho- magama
nasinye isiphene -Isigama sichanekile ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi nenjongo
Iimpawu zokubhala
-Ubukhulu becala azikho intsingiselo kwintsingiselo -Intsingiselo ilahlekile
kunye nopelo
iimpazamo kakhulu
8 AMANQAKU
UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC November Exams 2019 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2018 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2016 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2014 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November Exams 2019 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 NSC November Exams 2018 QP
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Question paper