Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2019 Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 12201914 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exams 2019, 14 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exams 2019

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) NOVEMBA 2019 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 100 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-14. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 2 DBE/Novemba 2019 NSC – Isikhokelo sokumakisha ICANDELO A: ISINCOKO UMBUZO 1 Imiyalelo yokumakisha • Kweli candelo umviwa ukhetha isincoko sibesinye. Xa ekhethe zazibini, makisha esokuqala. • QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo. • Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko. 1.1 Isihloko: Nda-ahleka, ndahleka loo mini. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca. • Isiganeko semini enye ekwenzeka ngayo oko kwamhlekisayo/imeko eyenza ukuba ahleke • Makucace okwenzeka ukuba le mini ingalibaleki • Ibali alifundayo/alibukelayo elamhlekisayo [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] 1.2 Isihloko: Indima edlalwa ziingoma. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo. • Iindidi zeengoma nendima eziyidlalayo entlalweni/eluntwini • Okuhle nokubi ngeengongoma ngokwemiyalezo eziyiqulathileyo • Ukuhlangabezana kwengoma nentswela-ngqesho • Indima edlalwa ziingoma ekukhuliseni ezoqoqosho [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele- kileyo. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 3 DBE/Novemba 2019 NSC – Isikhokelo sokumakisha 1.3 Isihloko: Ifashoni Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo. • Ibali elingqamene nefashoni • Ukutshintsha-tshintsha kwefashoni • Icala elihle nelibi lefashoni • Ifuthe lefashoni kwezentlalo nakuqoqosho lwelizwe [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] 1.4 Isihloko: Ukuba ndandingangxamanga ... Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo. • Isiganeko semini enye esidala ukuba kuthethwe la mazwi • Inokuba yimeko ebangela ukuzisola okuthile • Kunokubhekiswa kwimeko eyayinokwenzeka okanye engazange ikwazi ukwenzeka ngenxa yokungxama [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 4 DBE/Novemba 2019 NSC – Isikhokelo sokumakisha 1.5 Isihloko: Utshintsho alusoloko lulungile. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo. • Imeko apho kwakucingwa ukuba utshintsho lulungile kanti luza kuba neziphumo ezizezinye • Iingxaki ezidalwa lutshintsho – ukuxhathisa koluntu ngenxa yesiqhelo/ukusetyenziswa kwemali • Uncedo oluza notshintsho ekuphuculeni imigangatho yamaqumrhu/yeenkonzo zikarhulumente • Ukuba yingxaki kotshintsho – amacala omabini • Utshintsho neendlela ezahlukileyo abalubona ngazo abantu [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] 1.6 Isihloko: Itekhnoloji likhaya lethu. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo. • Imeko/Ukwamkela itekhnoloji kubomi banamhlanje • Imfuneko yokusebenzisa itekhnoloji kula maxesha sikuwo • Iziphumo ezihle nezibi zokusebenzisa itekhnoloji/ukulunga nokungalungi kokulandela itekhnoloji • Oonobangela neziphumo zeemeko abakuzo abantu ngenxa yetekhnoloji [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 5 DBE/Novemba 2019 NSC – Isikhokelo sokumakisha 1.7.1 Isihloko: Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo. Makanike isihloko esifanelekileyo. • Ukuzilolonga • Imidlalo yasezintabeni/yasemkhenkceni • Ukushiya ilizwe elinengqele/imeko ebungqelerha/ ingxondorha • Ibali lokubaleka ngenxa yokothuswa yinto ethile/ sisilwanyana sasendle esithile • Indalo [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] 1.7.2 Isihloko: Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo. Makanike isihloko esifanelekileyo. • Ukuphathwa gadalala kwezilwanyana • Indima edlalwa yinja ekhaya/entlalweni • Iindidi zezinja nemisebenzi yazo; umzekelo; ezamapolisa, ezikhokela abantu abangaboniyo [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 6 DBE/Novemba 2019 NSC – Isikhokelo sokumakisha IIMPAWU ZESINCOKO Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu. • Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo • Masibonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo • Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo, mazibonakale • Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela • Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha. • Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa • Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda isincoko, lungekrwada phofu Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku • Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo • Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso • Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi • Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho • Sivakalisa iimvakalelo zombhali Isincoko esicamngcayo: • Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe • Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo • Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu • Ubukhulu becala esi sincoko siyacamngca. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza nokuzoba imeko ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho) • Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka Isincoko esixoxela icala elinye: • Umviwa uthatha icala ngomba othile • Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile • Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile lokuvula • Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani • Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo • Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 7 DBE/Novemba 2019 NSC – Isikhokelo sokumakisha Kwisincoko esixoxela amacala omabini • Inkcazelo inokuba ngengxoxo ephambili • Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo • Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo • Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo, luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa makalunike olwakhe uluvo xa evala • Unokuxoxela okuthile echasa/evuma enika ubungqina obuyinyani obuxhasayo • Isiphelo – ingasisishwankathelo neengcebiso • Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo [50] AMANQAKU ECANDELO A: 50 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 8 DBE/Novemba 2019 NSC – Isikhokelo sokumakisha ICANDELO B: UMHLATHI OMDE Imiyalelo yokumakisha • Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubemnye. Ukuba ukhethe yamibini, makisha owokuqala • Ubude bomhlathi omde mabubengamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo kuphela • Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi UMBUZO 2 2.1 ILETA YOBUHLOBO • Idilesi inye yeyomntu obhala ileta • Isibuliso –mbize ngegama lo mntu umbhalelayo • Intshayelelo, isiqu nesiphelo mazahluke zicace • Ithoni nerejista mazibonakalise ukuba ubhalela isihlobo/umhlobo wakho • Umxholo mawube ngowokuncoma umhlobo ngokuphuma phambili kwakhe kugqatso lweembaleki • Kwisiphelo kubhalwa igama kuphela • Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo [30] 2.2 IOBHITSHUWARI • Injongo kukuncoma igalelo okanye imisebenzi yomntu ebesaphila • Kubhalwe ngexesha elidlulileyo, ixesha langoku nelizayo lingasetyenziselwa ukugxininisa iimeko ezithile, umzekelo; ukunika ithemba • Kusetyenziswe ulwimi olusesikweni noluchukumisayo • Mayibhalwe ngemihlathi • Umhlathi wokuqala mawuqulathe: igama elipheleleyo lomntu oswelekileyo, umhla wokuzalwa, indawo azalelwe kuyo, abazali bakhe, ukugula kwakhe, nomhla wokusweleka • Umhlathi olandelayo uqulathe ukukhula kwakhe, ukufunda nokusebenza kwakhe kubandakanywe negalelo lakhe ngomculo wakhe wekatala • Umhlathi wokugqibela ubalula usapho alushiya ngasemva, amazwi amkhaphayo aquka neziduko [30] 2.3 IAJENDA NEMIZUZU • Iajenda sisicwangciso senkqubo eza kulandelwa entlanganisweni xa kuxoxwa • Kwiajenda kubekwa imiba/izihlokwana ekuza kuxoxwa ngazo • Imizuzu: umhla nexesha lentlanganiso • Kunikwa irekhodi ebhaliweyo yoko kwakugqitywe kuko kwintlanganiso esele idlulile • Ihambelana nezihlokwana ezikwiajenda • Mayibhale iziphakamiso kunye nezigqibo kuphela • Mayisebenzise ixesha elidlulileyo • Kubhalwe izivakalisi ezipheleleyo • Kusetyenziswa ulwimi olusesikweni nesixando sokwenziwa ukubonisa ukubandakanywa komntu wonke obekwintlanganiso [30] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 9 DBE/Novemba 2019 NSC – Isikhokelo sokumakisha 2.4 INGXOXO YABABINI • Ifomathi yeyengxoxo- abantu ababini abaphendulanayo ngomba othile • Intshayelelo mayibenomdla ityhile okuza kubangumxholo ifakwe ezigweqeni • Kusetyenziswa intetho-ngqo ngaphandle kweempawu zocaphulo • Isithethi sibhalwa ngasekhohlo ephepheni, zesilandelwe yikholon [:] • Ingcaciso engenye ibhalwa ezigweqeni ( ) • Ithoni nerejista zixhomekeke kunxulumano lwezithethi kunye nesihloko abathetha ngaso • Umxholo mawubemalunga nezomdaniso kunye nezebhola ekhatywayo • Shiya umgca ongabhalwanga phakathi kwezithethi • Ingxoxo mayibonakalise ukukhula okt. intetho nganye ibeyimpendulo yobekusele kuthethiwe • Makuqukunjelwe ngendlela efanelekileyo [30] AMANQAKU ECANDELO B: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 10 DBE/Novemba 2019 NSC – Isikhokelo sokumakisha ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE Imiyalelo yokumakisha • Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubemnye, aze athi ukuba ukhethe yamibini, makisha owokuqala • Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo kuphela • Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi UMBUZO 3 3.1 IPOWUSTA • Isakhono nobuchule bokuyila buyafuneka ukuze umsitho ube ngowodwa unika lowo umenywayo isizathu sokuzimasa umcimbi lowo • Makusetyenziswe iifonti ezahlukileyo • Makunikwe ulwazi oluquphayo nolucacileyo • Nini - umhla nexesha • Phi - idilesi • Izithethi/amaqela amenyiweyo • Indlela yokunxibelelana - imfonomfono, iselula, ifeksi okanye i-imeyile • Ulwimi oluchukumisayo/olucengayo • Ixesha langoku, kusetyenziswe izivakalisi ezifutshane ezingqala ngqo kwiinkcukacha ezibalulekileyo • Amabinzana angasetyenziswa [20] 3.2 IPOSIKHADI • Igama lomntu obhalelwayo nedilesi yakhe zibhalwa ekunene ngezantsi kwesitampu • Kwicala lasekhohlo kubhalwa umhla nomyalezo • Umxholo womyalezo mawubengezinto ezintle azibone kwindawo leyo atyelele kuyo • Unakho ukusebenzisa ulwimi lwemihla ngemihla, angasebenzisi olundilisekileyo/olusemthethweni kuphela • Isiphelo mayibesesibonakalisa unxulumano lombhali nombhalelwa [20] 3.3 IZALATHISI • Apha makanike imiyalelo malunga nendlela elula emayithathwe ngulowo walathiswayo • Mazicacise indawo asukela kuyo (umzekelo ukuphuma kwakho eUP) • Mazicacise icala amakaye ngakulo ekhohlo, ekunene • Imiyalelo mayinikwe ngendlela elandelelana ngayo ukuze ifezekiseke lula • Ungaxelwa umgama oza kuhanjwa ukuze ude ufike kwenye ibhakani • Xela ukuba uza kuhamba ngohola wendlela/isitalato/igama laso, izinto aza kuhlangana nazo/ibhulorho anqumla kuzo njalo njalo • Kubaluleke kakhulu ukucacisa inani lezitalato eziza kunqunyulwa kwakunye namagama azo • Izihlomelo ezisetyenziswayo – (ezendawo, ezexesha) [Umviwa angasebenzisa nayiphi na indlela eyalathiweyo nechanekileyo eya kumfikisa eGroenkloof Campus.] [20] AMANQAKU ECANDELO C: 20 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 11 DBE/Novemba 2019 NSC – Isikhokelo sokumakisha QAPHELA: • Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A. • Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili. • Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye. • Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi. ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo ingena -Impendulo ayikho enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu ngokupheleleyo iphuma emxholweni mxholweni konke konke (Impendulo Umgangatho ongentla kobekulindelekile -Izimvo zinxulumene -Izimvo ziyanamathelana akukho -Izimvo zibondene nezimvo) -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye noko kwaye zingakuguqula lunamathelwano azingqalanga ntweni Ukubekelela izimvo zixhokonxa iingcinga kwaye zinika umdla, bukho ukucinga kofundayo kwizimvo -Azivakali izimvo kwaye ngenjongo zinemfezeko ubungqina bemfezeko -Iingcamango zibekelelwe -Izimvo azicacanga ziyaphindaphindwa/ yokucwangcisa -Isincoko sibekelelwe kwizimvo ngokunamatheleneyo kwaye ezinye zazo uthetha into enye ngobuchule -Iingcamango kuquka intshayelelo, isiqu zezemboleko -Iingcamango zibekwe Ukubonakalisa obungaqhelekanga kwaye zibekelelwe nesiphelo -Buncinci kakhulu xazalala ukuyazi injongo, intshayelelo, isiqu ngokwakhelanayo ubungqina bobekelelo azinalunxibelelwano abantu ekujoliswe kwakunye nesiphelo kuquka intshayelelo, nonamathelwano kubo kunye zibonakalisa isiqu nesiphelo lweengcamango nemeko unamathelwano olunemfezeko 30 AMANQAKU 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo iphumile -Impendulo itenxile Umgangatho ongezantsi kodwa akukho zimpawu ngobugcisa nangona kumana kubakho emxholweni ubukhulu malunga nomxholo zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni ukungacaci kwiindawo becala -Izimvo zitenxile kwisincoko kwaye zinika umdla ezithile -Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude -Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe -Kukho ukunamathelana qhawuka ziyabhidisa nomxholo zixhokonxa iingcinga ngobuchule, kukho okubonakalayo kwizimvo -Buyanqaphazeka -Iingcamango -Iingcamango zibekelelwe ukunamathelana kwaye kuyanelisa ubungqina ziyingxubevange zandindaniswa ngobugcisa kweengcamango -Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka engenamgqalisela kuquka intshayelelo, isiqu okuquka intshayelelo, kweengcamango kweengcamango kunye nesiphelo isiqu nesiphelo nonamathelwano nonamathelwano kwintshayelelo, isiqu nesiphelo Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/Novemba 2019 NSC – Isikhokelo sokumakisha IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka) Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 & NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, isigama -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ulwimi aluvakali zifanelene ngokugqwesileyo isigama zifanelene kakhulu isimbo, isigama isigama -Ithoni, irejista, Umgangatho ongentla Ukuhambelana nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu ekujoliswe sifanelene nenjongo, azifanelananga ncam isimbo, isigama kwethoni, irejista, kubo kunye nemeko kubo kunye nemeko abantu ekujoliswe nenjongo, abantu asifanelananga isimbo, isigama -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchaneke ngakumbi kubo kunye nemeko ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo, kunye nemeko ngokuzithemba, kwaye ithoni isetyenziswe -Ulwimi nemeko abantu ekujoliswe luyathabathekisa ngokuchaneka kwisincoko olufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa kubo kunye nemeko Ukhetho-magama -Ithoni enomtsalane nezafobe siphela ludlulisa umyalezo ngendlela ebuthathaka -Ukunqongophala zentetho eziphumeza injongo -Iziphene zokusetyenziswa -Ithoni ifanelekile -Ithoni nochongo kwesigama Ukusetyenziswa -Phantse kube akukho nasinye kolwimi nopelo -Izafobe zentetho magama kubaxekile kolwimi nesigama isiphene solwakhiwo zivakalisi, zinqongophele zinonga umxholo azifanelekanga kangangokuba Iimpawu zobhalo, upelo nokusetyenziswa kolwimi -Sixonxwe ngobugcisa -Isigama ayinasihlahla into izakhi -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu obukhulu sinqongophele ebhaliweyo zezivakalisi, 13 10 7 4 Umgangatho ongezantsi nopelo -Ulwimi luchanekile kanye -Ulwimi lunomtsalane kwaye -Kuyanelisa -Ukusetyenziswa nezafobe zisetyenziswe luyaziphumeza iinjongo ukusetyenziswa kolwimi kubonisa 15 AMANQAKU ngethoni ephumeza ukudlulisa zokubhala kolwimi kodwa ububhetyebhetye umyalezo -Ithoni ifanelekile kwaye asekho amakhwiniba -Izivakalisi -Phantse kube akukho nasinye iyaziphumeza iinjongo -Ithoni ifanelekile zinobuthathaka- isiphene solwakhiwo zivakalisi, zokubhala kodwa izafobe azitshintsha- upelo, nokusetyenziswa kolwimi -Zimbalwa iziphene zezakhi zentetho tshintshwa -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu zezivakalisi kunye nopelo ezisetyenzisiweyo -Isigama -Sixonxwe ngobugcisa zinqongophele sinqongophele ngokubalaseleyo ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha ezinengqiqo -Iinkcukacha -Zikho iingcamango -Iingcamango Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo zikhuliswe ngokwakhelanayo ezisemxholweni ezamkelekileyo ezifunekayo Ukukhula -Iinkcukacha zibalasele -Izimvo zinamathelene zikhulisiwe -Isakhiwo sezivakalisi zinqongophele kwemihlathi ngokungaqhelekanga -Izivakalisi, imihlathi -Izivakalisi, imihlathi nesemihlathi -Isakhiwo nokwakhiwa -Izivakalisi, imihlathi zakhiwe zitshintshatshintshwa zakhiwe kuhle sinamakhwiniba sezivakalisi kwezivakalisi zaqiqisiswa ngokugqwesileyo ngobuchule obuqiqisisiweyo -Isincoko sibunjwe -Isincoko sisenayo nesemihlathi ngengqiqo ingqiqo sigxoko-gxoko 5 AMANQAKU -Isincoko asinangqiqo UMMANDLA WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 13 DBE/Novemba 2019 NSC – Isikhokelo sokumakisha ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI idlule okuqhelekileyo ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi -Izimvo ziqiqisisiwe nolwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi Ukungqala kwaye zivuthiwe lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi kwempendulo nezimvo -Luphangalele ulwazi lwetekisi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka lweempawu zolu didi -Ingqalile ayiphumi emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume Ukuqoqwa kwezimvo lwetekisi nasemxholweni nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni emxholweni ngenjongo -Umsebenzi ungqalile -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile -Akukho yokucwangcisa uhleli emxholweni zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana ukunamathelana -Kukho ukunamathelana ngokunamatheleneyo kufanelekile komxholo nezimvo kumxholo nezimvo Injongo yokubhala, abo kwizimvo nomxholo kumxholo nezimvo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu kujoliswe kubo, -Iingcamango -Iinkcukacha zixhasa zixhasa isihloko ezixhasa isihloko iinkcukacha ezixhasa iimpawu/imigaqo zidakancwe ngobunono isihloko -Ifomathi ifanelekile -Imigaqo yefomathi isihloko yetekisi, kunye nemeko zonke iinkcukacha -Ifomathi ifanelekile kodwa kusekho ephambili isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko zixhasa isihloko ineendawana ukungachaneki ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi 18 AMANQAKU -Ifomathi ifanelekile ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ityeshelwe kwaye ichanekile ezingephi ezininzi ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani kakhulu nenjongo nabo kakhulu malunga nenjongo, abantu ncam nenjongo kwakunye kwaphela nenjongo, Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu ekujoliswe kubo nabantu ekujoliswe kubo imeko kwakunye injongo/ifuthe, abo nemeko ekujoliswe kubo kunye kwakunye nemeko kunye nemeko nabantu ekujoliswe kubo kujoliswe kubo kunye -Izakhi zezivakalisi nemeko -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo nemeko zisetyenziswe -Izakhi zezivakalisi zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi ixazalala Ukusetyenziswa kolwimi ngokuchanekileyo zichanekile kwaye -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo -Isigama asifanelananga nemigaqo -Phantse kube akukho umyalezo wakheke -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama nenjongo nasinye isiphene kakuhle ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahleke Uchongo magama -Isigama sichanekile intsingiselo nomyalezo kwintsingiselo kakhulu Iimpawu zokubhala -Ubukhulu becala akukho kunye nopelo zimpazamo 12 AMANQAKU UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 14 DBE/Novemba 2018 NSC – Isikhokekelo sokumakisha ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI ibonisa ukuqiqisiswa ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi kwezimvo ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi Impendulo nezimvo -Izimvo zihlakaniphile lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi kwaye zivuthiwe lwetekisi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka Ukubekelelwa kwezimvo -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa rhoqo Iimpawu zetekisi/ lweempawu zolu didi nasemxholweni kukho nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni -Intsingiselo iduka umgaqo kunye nemeko lwetekisi -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile kwisakhiwo esixazalala -Umsebenzi ungqalile zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana -Akukho 12 AMANQAKU akukho kugqwidiza ngokunamatheleneyo kwenzeka komxholo nezimvo ukunamathelana -Kubonakala kumxholo nezimvo ngokufanelekileyo -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo ukunamathelana -Iinkcukacha zixhasa -Ezinye iinkcukacha ezixhasa isihloko -Zimbalwa kakhulu kwizimvo nomxholo isihloko zixhasa isihloko -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa -Iingcamango -Ifomathi ingqalile -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe isihloko zidakancwe ngobunono iindawana ezikhoyo zikho iindawana okanye isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko kwaye zonke ezingachanekanga ezingachanekanga ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi iinkcukacha zixhasa aziyiphazamisi injongo ityeshelwe isihloko yokubhala -Ifomathi ifanelekile kwaye ichanekile ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2 NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, isigama zifanelene nesigama sifanelene isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama Ithoni, irejista, isimbo, kakhulu nenjongo, abo kakhulu nenjongo, abantu nenjongo, abantu ncam nenjongo, abantu azifanelananga nesigama singqamene kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo, nenjongo kunye nemeko nemeko nemeko kwakunye nemeko nemeko imeko kwakunye -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi nabantu ekujoliswe kubo Ukusetyenziswa kolwimi zisetyenziswe zichanekile kwaye zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi -Izele ziimpazamo nemigaqo ngokuchanekileyo umyalezo wakheke -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo ixazalala iyadida -Phantse kube akukho kakuhle -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama -Isigama asihambelani Ukhetho- magama nasinye isiphene -Isigama sichanekile ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi nenjongo Iimpawu zokubhala -Ubukhulu becala azikho intsingiselo kwintsingiselo -Intsingiselo ilahlekile kunye nopelo iimpazamo kakhulu 8 AMANQAKU UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all