NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
SEPTEMBA 2024
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 100
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-14.
Hosted by www.ecexams.co.za.
Skip to contentAll 2024 papers --08268c23-92d0-41e7-ad72-e102f1782957/v1-dc5b83c66f1594cc8aae/card.webp)





View all
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2024, 14 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2024 · isixhosa. Memorandum, 14 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2024
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 14
- File size
- 475.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 14
This exam
Eastern Cape Mock Exam 2024
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking50 marks
- Question 1.2Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking50 marks
- Question 1.3Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking50 marks
- Question 1.4Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking50 marks
- Question 1.5Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking50 marks
- Question 1.6Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking50 marks
Show all 15 questions
- Question 1.7Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking50 marks
- Question 1.8Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking100 marks
- Question 2.1Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.2Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.3Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.4Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking30 marks
- Question 3.1Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting20 marks
- Question 3.2Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking20 marks
- Question 3.3Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting20 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2024)
ICANDELO A: ISINCOKO
UMBUZO 1
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha isihloko sibe siNYE. Xa ekhethe zazibini, makisha
esokuqala.
• QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo.
• Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko.
1.1 Isihloko: Ndatsho ndafunda ukuba ukuyalezela akulunganga
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala
omabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
• Umfundi angathetha ngokunikela umntu into ethile ze
azisole ngeso senzo.
• Kwakutheni ukuze ayaleze umntu lowo.
• Isiphumo/Iziphumo zezi zenzo zaba yintoni.
• Isenzo awasenza ngokungxama.
• Iimvakalelo zakhe ngeziphumo zeso senzo.
• Amava nesifundo esinokufundwa.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.2 Isihloko: Ngaloo mini ndabona ukuba iintsuku azifani
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angachaza/camngca/angavelela amacala amabini/
xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
• Anganika isizathu sokuba abone ukuba iintsuku azifani
• Kucacile ukuba okanye mhlawumbi ebeqhele ukwenza
isenzo eso wasenzayo ze ngolu suku sangahambi ngendlela
ebeqhele ukuba sihambe ngaso.
• Makabonakalise ukuzisola okanye ukungazisoli ngokwenza
oku.
• Ingasisenzo esibi okanye esihle.
• Angavakalisa iimvakalelo noluvo lwakhe.
• Isiganeko mayibe sesemini enye.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 3
1.3 Isihloko: Ndingatsho ngenene ukuba ndiya empumelelweni
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifane-
lekileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
• Anganika isizathu sokuba athethe la mazwi
• Makachaze izinto azibonileyo kuye okanye ezenzekileyo
kuye sele esithi uya phambili nje
• Makasivezele ukuba bekunjani kuqala phambi kokuba
abone ukuya empumelelweni.
• Makabonise ukuvuya kwakhe ngale nkqubela phambili.
• Angavakalisa iimvakalelo noluvo lwakhe.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkelekeleka] [50]
1.4 Isihloko: Imisebenzi ixhomekeke kwizakhono hayi kwimfundo
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Umfundi usenokuxhasa okanye achase. Oxhasayo anike izimvo
ezibangela ukuba ahambisane nesihloko. Ochasayo naye anike
izizathu ezibangela ukuba angahambisani nesihloko.
• Angavumelana okanye angavumelani ngesi sisihloko
• Ukuba uyavumelana anganika imizekelo exhasa oku kanti
ukuba akavumelani anganika imizekelo yoko angavumelani
nako.
• Angathethela omabini amacala ngokuthi abonise abantu
abaye basebenzisa izakhono baphumelela ebomini kanti
nabantu abafundileyo abaye baphumelela ebomini.
• Isifundo esinokufundwa ngenxa yokungamameli.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
4 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2024)
1.5 Isihloko: Ndiyazisola ngokungammameli u ...
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo:
• Makagqibezele isihloko sakhe kuba asiphelelanga.
• Makasichazela ukuba yintoni le angayimamelanga kwaye
kwakutheni ukuze angamameli.
• Makachaze ukuba esi senzo siye senza ntoni kuye sele
ezisola nje.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.6 Isihloko: Ukuba ilizwe belinokuhamba ngemithetho yam
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/ xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
• Anganika izizathu zokuba anqwenele ilizwe lihambe
ngemithetho yakhe.
• Makabonise anokutshintsha khona ukuze ilizwe lihambe
ngemithetho yakhe.
• Makasixelele ukuba yeyiphi loo mithetho okanye
angatshintsha eyiphi.
• Angasibonisa ukuba kunganjani kwilizwe eli ukuba
linokuhamba ngemithetho yakhe.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 5
1.7 1.7.1 Isihloko: Umfundi makanike isihloko esihambelana nomfanekiso.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama
sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo
ilandelayo.
Makanike isihloko esifanelekileyo.
• Angabhala ngokungacalucalulani ngendlela abantu
abohlukene ngayo
• Angabhala ngobuhlobo obububo nokuba ubhale
ebhekiselele emntwini okanye kwisilwanyana.
• Angabhala ngothando
• Angabhala ngenja engummkhuseli
• Umfundi usenokuveza intsingiselo efihlakeleyo yalo
mfanekiso.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya
kwamkeleka.] [50]
1.7.2 Isihloko: Umfundi makanike isihloko esihambelana nomfanekiso.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama
sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo
ilandelayo.
Makanike isihloko esifanelekileyo.
• Umfundi angabhala evelisa imisebenzi
enokufunyanwa ngabantu ngenxa yesakhono
sokufota.
• Angaveza unxibelelwano nabanye abantu ngenxa
yabantu abanesakhono sokufota.
• Angabhala ebonisa ukuba abanye abantu
bangasebenzisa imifanekiso yabo kumakhasi
onxibelelwano ukuze bafumane uthando lwabantu.
• Angabhala ngobungozi obubangelwa yimifanekiso
exhonywa kumakhasi onxibelelwano.
(Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya
kwamkeleka.) [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
6 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2024)
IIMPAWU ZESINCOKO
Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
• Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.
• Masibonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
• Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo,
mazibonakale.
• Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana nophuphelo
okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
• Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.
• Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.
• Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda
isincoko, lungekrwada phofu.
Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.
• Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo.
• Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
• Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo,
izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.
• Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.
• Sivakalisa iimvakalelo zombhali.
Isincoko esicamngcayo:
• Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
• Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
• Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
• Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana
nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana
nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho).
• Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.
Isincoko esixoxayo:
• Umviwa uthatha icala ngomba othile.
• Uthotho lweengxoxo oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile.
• Ukubethelela isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
lokuvula.
• Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye
ukucaphula kumava anawo ayinyani.
• Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
• Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 7
Kwisincoko esixoxela amacala omabini
• Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili.
• Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
• Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
• Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa
makalunike olwakhe uluvo xa evala.
• Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani obuxhasayo.
• Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso.
• Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. [50]
AMANQAKU ECANDELO A: 50
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
8 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2024)
ICANDELO B: UMHLATHI OMDE
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubemnye. Ukuba ukhethe yamibini,
makisha owokuqala.
• Ubude bomhlathi omde mabubengamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo
kuphela.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 2
2.1 ILETA YOBUHLOBO
• Idilesi inye yeyomntu obhala ileta.
• Igama lesitalato, ilokishi nedolophu zibhalwa ngokupheleleyo.
(azisetyenziswa izifinyezi).
• Isibuliso – makabizwe ngokokwaziwa kwakhe umntu obhalelwayo.
• Isakhiwo siquka intshayelelo, isiqu nesiphelo.
• Umhlathi wokuqala mawunike intsusa nezizathu zokubhala.
• Umhlathi olandelayo ukhulisa umxholo.
• Umhlathi wesithathu ungangena kwiindaba gabalala ezimalunga
nobudlelwane obuphakathi kombhali nalowo ubhalelwayo.
• Umxholo mawube malunga nokucela umzali ukuba akukhuphele imali
yesifundo esongezelelweyo.
• Isiphelo ngokufutshane sishwankathela intsusa nesizathu sembalelwano:
• Kwisiphelo kubhalwa igama kuphela.
• Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo [30]
2.2 ILETA YOBURHULUMENTE
• Iidilesi zimbini, eyombhali neyombhalelwa.
• Isibuliso sesindilisekileyo.
• Umcimbi mawubhalwe ngoonobumba abakhulu (ukuba ubhalwe
ngoonobumba abancinci ukrwelelwe umgca ngaphantsi)
• Makucaciswe isizathu sokubhalwa kweleta nokubaluleka komcimbi lowo
kubhalwa ngawo.
• Mayibe ngumba/umxholo wokuncoma amapolisa kwiphulo lokulwa
ubundlobongela kwingingqi yakho.
• Makusetyenziswe ubungqina ukuba bukhona ukubonisa eli phulo.
• Ithoni nerejista nabantu ekujoliswe kubo mazibe zezifanele ileta esesikweni.
• Isiphelo sibe seseleta esesikweni. [30]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 9
2.3 IRIVYU
• Kunikwa inkcaza emfutshane ngemveliso leyo ukukrobisa ofundayo ukuba
kuthethwa ngantoni.
• Kuchazwa iimpawu zayo eziphambili.
• Umfundi makavakalise izimvo neemvakalelo zakhe ngemveliso leyo.
• Imveliso mayithelekiswe nezinye ezikudidi lwayo.
• Makuthethwe inyani kungabaxwa.
• Mayibhalwe ngokucacileyo ingqale.
• Umfundi makabonakalise ulwazi lwale nto athetha ngayo.
• Umfundi makaveze ukuba ifanele oobani le mveliso angabhali nje.
• Ulwimi malube lolusesikweni.
• Irejista mayifanele irivyu nolwimi olusesikweni. [30]
2.4 INGXOXO YABABINI
• Intshayelelo mayibhalwe kwizibiyeli (izalathisi zeqonga) umzekelo:
indawo, ixesha izithethi nomba ekuxoxwa ngawo. Abathabathi-nxaxheba
bayabulisana kodwa bangabheki phambili kakhulu ngomba wempilo.
• Kwisiqu masibhalwe kusetyenziswa intetho-ngqo ngaphandle kweempawu
zocaphulo.
• Isithethi masibhalwe ngasekhohlo ephepheni, ze silandelwe yikholon [:]
• Makushiywe umgca ongabhalwanga phakathi kwezithethi.
• Ingcaciso engenye mayibhalwe kwizibiyeli (). Umzekelo ingcaciso ebonisa
intshukumo, iimvakalelo neemeko abakuzo aba bathethayo (umzekelo:
ehleka).
• Mayingafikeleli esiphelweni kungakhange kuchatshazelwe umba
wokunikwa kwabantwana umsebenzi wasekhaya.
• Kwisiphelo ingxoxo mayisongwe ngokuba ifikelele esiphelweni.
• Mazivalelisane izithethi iseso sinelizwi lokubulela kuba ngabantu
abaqheleneyo nabasondeleleneyo banokuphela ngendlela ebonisa oko. [30]
AMANQAKU ECANDELO B: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
10 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2024)
ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubeMNYE, aze athi ukuba ukhethe
yamibini, umakishe owokuqala.
• Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo
kuphela.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 3
3.1 IPOWUSTA
• Makuvele igama leqela eli lifuna abantwana abakwaziyo ukudanisa.
• Makuvele indawo, ixesha nomhla abaza kuza ngawo kwingingqi yakho
ukuchonga abantwana abakwaziyo ukudanisa.
• Iinkcukacha ezicacileyo ezifunwa leli qela mazivele.
• Kunokusetyenziswa iifonti ezishiya-shiyanayo (ngobukhulu nokukekela)
• Ungasetyenziswa umfanekiso ukutsala umdla.
• Umfanekiso awunikwa amanqaku. [20]
3.2 UMYALEZO OFIHLAKELEYO KAFACEBOOK (INBOX)
• Igama lomamkeli phezu kwesikrini sefowuni.
• Umyalezo ochwetheziweyo
• Impendulo yomamkeli iya kubonakala ngezantsi komyalezo ukuba
uphendula ngoko nangoko.
• Umhla kunye nexesha ofunyenwe ngawo umyalezo.
• Umxholo mawube ngowokucela umakazi ukuba ammele esikolweni.
• Umyalezo mawucace kwaye ube mfutshane.
• Ulwimi malubonise ukuzalana kwesi sibini.
• Umviwa uvumelekile ukuba asebenzise nolwimi olungekho sesikweni.
• Ukusetyenziswa kwezishunqulelo, oonobumba, amanani nokushiya
izikhamiso kuvumelekile. [20]
3.3 IMYALELO
• Kunikwa imiyalelo malunga nokonga umbane.
• Ibhekisa ngqo kulo uyalelwayo.
• Mayingqale imiyalelo ngokomxholo nenjongo yayo.
• Imiyalelo mayichaneke.
• Mayingabinzima ukuba ilandeleke.
• Umviwa makasebenzise izivakalisi ezifutshane kwaye isivakalisi esinye
siqulathe umyalelo omnye.
• Kusetyenziswa isiyaleli (izenzi ezikuhlobo lokuyalela)
• Makubhalwe kwixesha langoku.
[20]
AMANQAKU ECANDELO C: 20
AMANQAKU EWONKE: 100
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 11
QAPHELA:
• Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A.
• Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.
• Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi
yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye.
• Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi.
ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe - Impendulo iyanelisa - Impendulo ingena iphuma - Impendulo ayikho
enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu. ngokupheleleyo. emxholweni akukho mxholweni konke konke.
Umgangatho ongentla
(Impendulo nezimvo) kobekulindelekile. -Izimvo zinxulumene - Izimvo ziyanamathelana lunamathelwano kwizimvo. - Izimvo zibondene
Ukubekelela izimvo -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye zinika noko kwaye - Izimvo azicacanga kwaye azingqalanga ntweni.
ngenjongo zixhokonxa iingcinga kwaye umdla, bukho ubungqina zingakuguqula ukucinga ezinye zazo zezemboleko. - Azivakali izimvo kwaye
yokucwangcisa. zinemfezeko. bemfezeko kwizimvo. kofundayo. - Buncinci kakhulu ziyaphindaphindwa/
Ukubonakalisa -Isincoko sibekelelwe -Iingcamango - Iingcamango zibekelelwe ubungqina bobekelelo uthetha into enye.
ukuyazi injongo, ngobuchule zibekelelwe ngokunamatheleneyo nonamathelwano - Iingcamango zibekwe
abantu ekujoliswe obungaqhelekanga kwaye ngokwakhelanayo kuquka kuquka intshayelelo, isiqu lweengcamango. xazalala
kubo kunye nemeko. intshayelelo, isiqu intshayelelo, isiqu nesiphelo. azinalunxibelelwano.
kwakunye nesiphelo nesiphelo.
30 AMANQAKU zibonakalisa
unamathelwano
olunemfezeko.
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe - Impendulo iyanelisa - Impendulo iphumile - Impendulo itenxile
Umgangatho ongezantsi
kodwa akukho zimpawu ngobugcisa. nangona kumana emxholweni ubukhulu malunga nomxholo.
zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni kubakho ukungacaci becala. - Izimvo zitenxile
kwisincoko. kwaye zinika umdla. kwiindawo ezithile. - Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude
-Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe ngobuchule, - Kukho ukunamathelana qhawuka ziyabhidisa. nomxholo.
zixhokonxa iingcinga. kukho ukunamathelana okubonakalayo kwizimvo - Buyanqaphazeka - Iingcamango
-Iingcamango zibekelelwe kweengcamango okuquka kwaye kuyanelisa. ubungqina ziyingxubevange
zandindaniswa ngobugcisa intshayelelo, isiqu - Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka engenamgqalisela.
kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. kweengcamango kweengcamango
kunye nesiphelo. nonamathelwano nonamathelwano.
kwintshayelelo, isiqu
nesiphelo.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
12 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2024)
IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka)
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
ULWIMI, ISIMBO & 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
NOKUHLELA - Ithoni, irejista, isimbo, isigama - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, isigama - Ithoni, irejista, isimbo, - Ulwimi aluvakali.
zifanelene ngokugqwesileyo isigama zifanelene sifanelene nenjongo, abantu isigama - Ithoni, irejista,
Ukuhambelana kwethoni, nenjongo, abantu ekujoliswe kakhulu nenjongo, ekujoliswe kubo kunye azifanelananga ncam isimbo, isigama
irejista, isimbo, isigama kubo kunye nemeko. abantu ekujoliswe kubo nemeko. nenjongo, abantu asifanelananga
kunye nemeko - Ulwimi lusetyenziswe kunye nemeko. - Ulwimi olufanelekileyo ludlulisa ekujoliswe kubo kwaphela nenjongo,
Umgangatho ongentla
Ukhetho-magama ngokuzithemba, - Ulwimi luchaneke umyalezo. kunye nemeko. abantu ekujoliswe
Ukusetyenziswa kolwimi luyathabathekisa. ngakumbi kwaye ithoni - Ithoni ifanelekile. - Ulwimi lusetyenziswa kubo kunye nemeko.
nesigama - Ithoni enomtsalane nezafobe isetyenziswe - Izafobe zentetho zinonga ngendlela - Ukunqongophala
Iimpawu zobhalo, izakhi zentetho eziphumeza injongo. ngokuchaneka umxholo. ebuthathaka. kwesigama
zezivakalisi, nopelo - Phantse kube akukho nasinye kwisincoko siphela. - Ithoni nochongo kubaxekile
isiphene solwakhiwo zivakalisi, - Iziphene magama kangangokuba
15 AMANQAKU upelo nokusetyenziswa kolwimi. zokusetyenziswa kolwimi azifanelekanga. ayinasihlahla into
- Sixonxwe ngobugcisa obukhulu. nopelo zinqongophele. - Isigama ebhaliweyo.
- Sixonxwe ngobugcisa sinqongophele.
obukhulu.
13 10 7 4
Umgangatho ngezantsi
- Ulwimi luchanekile kanye - Ulwimi lunomtsalane - Kuyanelisa ukusetyenziswa - Ukusetyenziswa
nezafobe zisetyenziswe kwaye luyaziphumeza kolwimi kodwa asekho kolwimi kubonisa
ngethoni ephumeza ukudlulisa iinjongo zokubhala. amakhwiniba. ububhetyebhetye.
umyalezo. - Ithoni ifanelekile kwaye - Ithoni ifanelekile kodwa - Izivakalisi
- Phantse kube akukho nasinye iyaziphumeza iinjongo izafobe zentetho zinobuthathaka-
isiphene solwakhiwo zivakalisi, zokubhala. ezisetyenzisiweyo azitshintsha-
upelo, nokusetyenziswa - Zimbalwa iziphene zinqongophele. tshintshwa.
kolwimi. zezakhi zezivakalisi - Isigama
- Sixonxwe ngobugcisa obukhulu. kunye nopelo. sinqongophele
- Sixonxwe ngobugcisa. ngokubalaseleyo.
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
- Isihloko sikhuliswe - Iinkcukacha ezinengqiqo - Iinkcukacha ezisemxholweni - Zikho iingcamango - Iingcamango
Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo. zikhuliswe zikhulisiwe. ezamkelekileyo. ezifunekayo
Ukukhula kwemihlathi - Iinkcukacha zibalasele ngokwakhelanayo. - Izivakalisi, imihlathi zakhiwe - Isakhiwo zinqongophele.
nokwakhiwa kwezivakalisi ngokungaqhelekanga. - Izimvo zinamathelene. kuhle. sezivakalisi - Isakhiwo sezivakalisi
- Izivakalisi, imihlathi zakhiwe - Izivakalisi, imihlathi - Isincoko sibunjwe ngengqiqo. nesemihlathi nesemihlathi
5 AMANQAKU zaqiqisiswa ngokugqwesileyo. zitshintshatshintshwa sinamakhwiniba. sigxoko-gxoko.
ngobuchule - Isincoko sisenayo - Isincoko
obuqiqisisiweyo. ingqiqo. asinangqiqo.
UMMANDLA
WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 13
ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO, UCWANGCISO 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4
NEFOMATHI -Impendulo igqwesile idlule -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa
okuqhelekileyo. ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi
Ukungqala kwempendulo -Izimvo ziqiqisisiwe kwaye ulwazi olunzulu lweempawu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
nezimvo. zivuthiwe. zolu didi lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi.
Ukuqoqwa kwezimvo -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka
ngenjongo yokucwangcisa. lweempawu zolu didi nasemxholweni. emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume
Injongo yokubhala, abo lwetekisi. -Izimvo zixonxwe nokugqwidiza. kuninzi ukuphuma ecaleni. emxholweni.
kujoliswe kubo, -Umsebenzi ungqalile uhleli zadakancwa -Ukunamathelana kumxholo -Kunqabile ukunamathelana -Akukho
iimpawu/imigaqo yetekisi, emxholweni. ngokunamatheleneyo nezimvo kufanelekile. komxholo nezimvo. ukunamathelana
kunye nemeko. -Kukho ukunamathelana kumxholo nezimvo. -Ezinye iinkcukacha zixhasa -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo.
kwizimvo nomxholo. -Iinkcukacha zixhasa isihloko. ezixhasa isihloko. -Zimbalwa kakhulu
18 AMANQAKU -Iingcamango zidakancwe isihloko. -Ifomathi ifanelekile kodwa -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa
ngobunono zonke -Ifomathi ifanelekile kusekho ukungachaneki. ephambili isetyenziswe isihloko.
iinkcukacha zixhasa ineendawana ngokungaqondi. -Imigaqo eyimfuneko
isihloko. ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ezininzi. yobhalo lwale tekisi
-Ifomathi ifanelekile kwaye ezingephi. ityeshelwe.
ichanekile.
ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke kakhulu isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani
kakhulu nenjongo nabo malunga nenjongo, abantu nenjongo, abantu nenjongo kwakunye nabantu nenjongo, imeko
Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kwakunye ekujoliswe kubo kunye kwakunye nabantu
injongo/ifuthe, abo kujoliswe nemeko. nemeko. nemeko. nemeko. ekujoliswe kubo.
kubo kunye nemeko. -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo
Ukusetyenziswa kolwimi zisetyenziswe zichanekile kwaye umyalezo zibonakalisa iimposiso. zineemposiso ezininzi ixazalala.
nemigaqo. ngokuchanekileyo. wakheke kakuhle. -Isigama siyanelisa. eziphazamisa umyalezo. -Isigama asifanelananga
Uchongo magama -Phantse kube akukho -Isigama sichanekile. -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama. nenjongo.
Iimpawu zokubhala kunye nasinye isiphene. -Ubukhulu becala akukho ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahleke
nopelo. zimpazamo. intsingiselo nomyalezo. kwintsingiselo. kakhulu.
12 AMANQAKU
UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
14 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2024)
ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile ibonisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI ukuqiqisiswa kwezimvo. ukuchaneka kanobom ulwazi ibonakalisa ulwazi ubunzima malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi
-Izimvo zihlakaniphile kwaye olunzulu lweempawu zolu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
Impendulo nezimvo zivuthiwe. didi lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi.
Ukubekelelwa kwezimvo -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka rhoqo
Iimpawu zetekisi/ lweempawu zolu didi lwetekisi. nasemxholweni. zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa kukho
umgaqo kunye nemeko -Umsebenzi ungqalile akukho -Izimvo zixonxwe kukho nokugqwidiza. kuninzi ukuphuma ecaleni. Intsingiselo iduke
kugqwidiza. zadakancwa -Ukunamathelana -Kunqabile kwisakhiwo esixazalala.
12 AMANQAKU -Kubonakala ukunamathelana ngokunamatheleneyo kumxholo nezimvo ukunamathelana komxholo -Akukho ukunamathelana
kwizimvo nomxholo. kumxholo nezimvo. kwenzeka nezimvo. kumxholo nezimvo.
-Iingcamango zidakancwe -Iinkcukacha zixhasa ngokufanelekileyo. -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu
ngobunono kwaye zonke isihloko. -Ezinye iinkcukacha ezixhasa isihloko. iinkcukacha ezixhasa
iinkcukacha zixhasa isihloko. -Ifomathi ingqalile iindawana zixhasa isihloko. -Imigaqo yefomathi isihloko.
-Ifomathi ifanelekile kwaye ezikhoyo ezingachanekanga -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe -Imigaqo eyimfuneko
ichanekile. aziyiphazamisi injongo zikho iindawana okanye isetyenziswe yobhalo lwale tekisi
yokubhala. ezingachanekanga. ngokungaqondi. ityeshelwe.
ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2
NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, isigama -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
zifanelene kakhulu nenjongo, nesigama sifanelene kakhulu isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama azifanelananga
Ithoni, irejista, isimbo, abo kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu nenjongo, abantu nenjongo, imeko kwakunye
nesigama singqamene nemeko. kubo kunye nemeko. ekujoliswe kubo kwakunye ekujoliswe kubo kunye nabantu ekujoliswe kubo.
nenjongo kunye nemeko -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi nemeko. nemeko. -Izele ziimpazamo
Ukusetyenziswa kolwimi zisetyenziswe zichanekile kwaye umyalezo -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi ixazalala iyadida.
nemigaqo ngokuchanekileyo. wakheke kakuhle. zibonakalisa iimposiso. zineemposiso ezininzi -Isigama asihambelani
Ukhetho- magama -Phantse kube akukho nasinye -Isigama sichanekile. -Isigama siyanelisa. eziphazamisa umyalezo. nenjongo.
Iimpawu zokubhala isiphene. -Ubukhulu becala azikho -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama. -Intsingiselo ilahlekile
kunye nopelo iimpazamo. ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi kakhulu.
intsingiselo. kwintsingiselo.
8 AMANQAKU
UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Study this subject
Recommended for this subject
--08268c23-92d0-41e7-ad72-e102f1782957/v1-dc5b83c66f1594cc8aae/card.webp)
Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2022 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 Eastern Cape Mock 2023 QP

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

Memorandum



