NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LESITHATHU (P3)
NOVEMBA 2022
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 100
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-14.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2022 papers --08268c23-92d0-41e7-ad72-e102f1782957/v1-dc5b83c66f1594cc8aae/card.webp)
_hlayiso.com_--84c9883f-167c-4b5b-b7e7-eda3f18f2708/v1-69f0fdf52ad0ba2fd2ce/card.webp)




View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2022 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2022, 14 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2022 · isixhosa. Memorandum, 14 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2022
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 14
- File size
- 332.2 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 14
This exam
NSC November Exam 2022
- Paper 1Question paper
- Paper 3Question paperMemo
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 2 DBE/Novemba 2022
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO A: ISINCOKO
UMBUZO 1
Imiyalelo yokumakisha
Kweli candelo umviwa ukhetha isincoko sibe sinye. Xa ekhethe zazibini, makisha
esokuqala.
QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo.
Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240.
Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko.
1.1 Isihloko: Ndafunda okuninzi kolo hambo
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo.
Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca ngomnye kule mixholo
ilandelayo:
Uhambo olunye olwalusingise kwindawo ethile.
Ingaluhambo olunye oluthatha iintsuku.
Uhambo olwalunzima okanye olwalumnandi.
Izinto ezininzi awathi wazifumana kolo hambo nendlela
ezimncede ngayo ebomini bakhe.
Anganika imfundiso neengcebiso ngohambo okanye
ngezinto azibone kuhambo olo.
Angathetha ngohambo ngokwasemoyeni nangokwezenkolo.
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.2 Isihloko: Endikuthandayo ngendawo endihlala kuyo
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo.
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca ngomnye kule mixholo
ilandelayo:
Anganika ulwazi oluyimvelaphi/nkcaza ngale ndawo ahlala
kuyo.
Akuthandayo ngale ndawo nezizathu zoko.
Angazoba intlalo yale ndawo.
Angakhankanya angakwenza okuhle nendlela yokugcina le
ndawo ithandeka.
Angathetha ngezinto azithandayo ngekhaya lakhe.
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 3 DBE/Novemba 2022
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.3 Isihloko: Xa wonke umntu omtsha eMzantsi Afrika enokusebenza ...
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo.
Umxholo Umviwa angachaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa
ngomnye kule mixholo ilandelayo:
Angeza nolwazi ngemvelaphi malunga neemeko
zokungasebenzi kwabantu abatsha.
Ukwehla kwezinga lobundlobongela njengesiphumo
sokusebenza kwabantu abatsha.
Igalelo lokusebenza kwabantu abatsha kwezoqoqosho
eMzantsi Afrika.
Utshintsho kwintlalo yasemakhaya ngenxa yengeniso
edalwa kukuba besebenza abantu abatsha.
Intlalo ekhuselekileyo emakhaya nokusingqongileyo.
Ifuthe lengqesho yabantu abatsha kubantwana
abasakhulayo.
Ukutshintsha kwesimo solutsha ngokwasengqondweni.
Ukukhula kwamathuba okufunda izakhono ezitsha.
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.4 Isihloko: Iilayibhrari ziseluncedo kule mihla
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo.
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
Iilayibhrari gabalala neendidi zazo.
Okwenziwayo kwiilayibhrari ngokwahluka kwazo.
Ulwazi noncedo olufumaneka kwiindidi zeelayibhrari.
Ifuthe leelayibhrari eluntwini.
Anganika iingcebiso ngokunokwenziwa ukugcina iilayibhrari
zikhuselekile
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 4 DBE/Novemba 2022
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.5 Isihloko: Ukutya esikutyayo kukwayingozi ezimpilweni zethu
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo.
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
Inkcaza ngokutya endalweni
Ukubaluleka kokutya eluntwini.
Iindidi zokutya nokufumaneka kuzo okuyimpilo
Iindidi zokutya ekukholelwa ukuba kuyingozi nezizathu zoko.
Izifo ezibangelwa luhlobo oluthile lokutya.
Iintlobo zokutya ezithintela izifo.
Anganika isilumkiso neengcebiso ngokutya.
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.6 Isihloko: Umviwa makanike isihloko sesincoko sakhe.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo.
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo.
Imvelaphi nenkcaza ngeflegi nekumeleyo
Imisebenzi nentsingiselo yeflegi ngokwasentlaweni.
Anganika ulwazi ngelizwe loMzantsi Afrika kwilizwekazi
iAfrika.
Imo-ntlalo yaseMzantsi Afrika.
Anganika intsingiselo yemibala yeflegi.
Ubuthandazwe nokulindeleke kumntu olithandazwe.
Okuhle nokunomtsalane ngoMzantsi Afrika.
Iminqweno anayo ngelizwe lakhe uMzantsi Afrika.
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 5 DBE/Novemba 2022
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.7 Isihloko: Umviwa makanike isihloko sesincoko sakhe.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo.
Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
Angathetha ngokubaluleka kwemidlalo gabalala.
Angakhankanya iindidi zemidlalo.
Angathetha ngohlobo lomdlalo omnye awuthandayo.
Ukubaluleka kwemidlalo empilweni yabantu.
Angachaphazela umanyano oluziswa yimidlalo.
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.8 Isihloko: Umviwa makanike isihloko sesincoko sakhe.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo.
Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
Amanzi njengeyona nto iphilisayo.
Indima yamanzi endalweni.
Izityalo kwintlalo yethu.
Ukubaluleka kokulondoloza amanzi.
Angawutolika ngokwentsingiselo efihlakeleyo umfanekiso.
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 6 DBE/Novemba 2022
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
IIMPAWU ZESINCOKO
Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.
Masibonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo,
mazibonakale.
Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana nophuphelo
okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.
Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.
Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda
isincoko, lungekrwada phofu.
Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.
Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo.
Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, izihlomelo, neziphuhlisayo
ezifana nezifanekisozwi.
Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.
Sivakalisa iimvakalelo zombhali.
Isincoko esicamngcayo:
Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
Ubukhulu becala esi sincoko siyacamngca. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza
nokuzoba imeko ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo,
neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho).
Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.
Isincoko esixoxela icala elinye:
Umviwa uthatha icala ngomba othile.
Uthotho lweengxoxo-oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile.
Ukubethelela-isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
lokuvula.
Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye
ukucaphula kumava anawo ayinyani.
Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 7 DBE/Novemba 2022
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
Kwisincoko esivelela amacala omabini
Inkcazelo inokuba ngengxoxo ephambili.
Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa
makalunike olwakhe uluvo xa evala.
Unokuxoxela okuthile echasa/evuma enika ubungqina obuyinyani obuxhasayo.
Isiphelo – ingasisishwankathelo neengcebiso.
Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo.
AMANQAKU ECANDELO A: 50
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 8 DBE/Novemba 2022
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO B: UMHLATHI OMDE
Imiyalelo yokumakisha
Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye. Ukuba ukhethe yamibini,
makisha owokuqala.
Ubude bomhlathi omde mabube ngamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo
kuphela.
Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 2
2.1 ILETA YOBUHLOBO
Idilesi inye yeyomntu obhala ileta.
Isibuliso – sesifanelekileyo, ileta iya kumama okanye utata.
Intshayelelo, isiqu nesiphelo mazahluke zicace.
Ithoni nerejista mazibonakalise ukuba ubhalela umzali wakhe.
Umxholo mawube malunga nokuthatha ikhefu lonyaka kwizifundo (Gap
year) nezizathu zoko.
Kwisiphelo kubhalwa igama kuphela.
Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo. [30]
2.2 ILETA ESESIKWENI
Iidilesi zimbini eyomntu obhalayo nalowo ubhalelwayo.
Isibuliso – sesisesikweni. Umzekelo, Mhlekazi obekekileyo.
Umcimbi/umba – xa ubhalwe ngoonobumba abancinci ukrwelelwa umgca.
Ithoni nerejista mazibonakalise ukuba ubhala ileta esesikweni.
Umxholo mawube ngowokukhalazela ukungancedwa ngokufanelekileyo.
Makuvele iingxaki ahlangene nazo evenkileni.
Isiphelo seseleta esesikweni – igama nefani zibhalwe ngokupheleleyo.
Ulwimi malube lolusesikweni. [30]
2.3 INGXELO ENGEKHO SESIKWENI
Makuvele injongo yokubhalwa kwayo.
Imiba mayibhalwe ngokweengongoma.
Makanike iinkcukacha eziphambili ngephulo elilwela ukuhlonitshwa
kweenkolo ezahlukileyo ezikolweni.
Ulwimi, ithoni kunye nerejista zezifanele ingxelo engekho sesikweni.
Kusetyenziswa ingxelo-ntetho.
Makuvele imiba ekuye kwanyathelwa kuyo, izindululo nesiphelo.
Izihlokwana zamkelekile.
Umbhali makasayine abhale nomhla ebhalwe ngayo ingxelo. [30]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 9 DBE/Novemba 2022
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
2.4 UDLIWANONDLEBE
Ingxoxo ibhalwa njengoko isenzeka.
Makuvele izalathisi zeqonga ukuxela indawo, abathathi nxaxheba kunye
nexesha ekuqhutywa ngalo udliwanondlebe.
Kushiywa umgca phakathi kwezithethi.
Imibuzo mayicace ingqale kwaye ibuzelwe injongo ezisekelwe ekufezeni
iinjongo zokuqhutywa kodliwanondlebe.
Umxholo mawube ngowotshintsho eza kuza nalo inkokeli.
Ophendulayo makanike iimpendulo ezingqale kokubuzwayo angawanqi.
Imibuzo mayibe yengathathi cala kwaye engacaluliyo nangaluphi uhlobo.
Imibuzo mayibe luhlobo lwemibuzo evulekileyo.
Impendulo mazibonise ulwazi oluphangaleleyo nolunzulu malunga
nesihloko eso, kwaye zinike inkcaza nengcaciso kangangoko.
Akusetyenziswa zimpawu zocaphulo.
Bobabini obuzayo nophendulayo bavumelekile ukuthetha kumntu
wokuqala. [30]
AMANQAKU ECANDELO B: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 10 DBE/Novemba 2022
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE
Imiyalelo yokumakisha
Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye, aze athi ukuba ukhethe
yamibini, umakishe owokuqala.
Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo
kuphela.
Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 3
3.1 IKHADI LESIMEMO
Masiyilwe ngobuchule sibe nomtsalane.
Makunikwe ulwazi oluquphayo nolucacileyo.
Makuvele umhla nexesha.
Indawo mayivele - idilesi.
Isinxibo esilindelekileyo masixelwe.
Umhla wempendulo.
Makuvele iinkcukacha zomemayo, umzekelo indlela yokunxibelelana –
imfonomfono, iselula, ifeksi okanye i-imeyile kunye nedilesi. [20]
3.2 UNGENISO KWIDAYARI
Ibhalwa kumntu wokuqala, kusetyenzizwa izakhi oo 'ndi'.
Mayibe lolweentsuku ezintlanu.
Umhla nexesha lokubhala libalulekile.
Umxholo mawube ngekhempu yokuqeqeshwa kweenkokeli nakufunde
kuyo.
Akunyanzelekanga ukuba imihla ibeyelandelelanayo.
Imizwa neemvakalelo zinokuvakaliswa.
Umviwa uvumelekile ukuba asebenzise nolwimi olungekho sesikweni. [20]
3.3 IMIYALELO
Mayibe malunga nokongiwa kwamanzi lusapho.
Makuvele iindlela ezahlukileyo zokongiwa kwamanzi.
Imiyalelo mayicace gca, kusetyenziswe isiyaleli ubukhulu becala.
Kusetyenziswa imo evumayo ubukhulu becala. [20]
AMANQAKU ECANDELO C: 20
AMANQAKU EWONKE: 100
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 11 DBE/Novemba 2022
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
QAPHELA:
Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A.
Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.
Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla yamanqaku
ahambelana nomgangatho ngamnye.
Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi.
ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo ingena -Impendulo ayikho
enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu ngokupheleleyo iphuma emxholweni mxholweni konke konke
Umgangatho ongentla
(Impendulo kobekulindelekile -Izimvo zinxulumene -Izimvo ziyanamathelana akukho -Izimvo zibondene
nezimvo) -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye noko kwaye zingakuguqula lunamathelwano azingqalanga ntweni
Ukubekelela izimvo zixhokonxa iingcinga kwaye zinika umdla, bukho ukucinga kofundayo kwizimvo -Azivakali izimvo kwaye
ngenjongo zinemfezeko ubungqina bemfezeko -Iingcamango zibekelelwe -Izimvo azicacanga ziyaphindaphindwa/
yokucwangcisa -Isincoko sibekelelwe kwizimvo ngokunamatheleneyo kwaye ezinye zazo uthetha into enye
Ukubonakalisa ngobuchule -Iingcamango kuquka intshayelelo, isiqu zezemboleko -Iingcamango zibekwe
ukuyazi injongo, obungaqhelekanga kwaye zibekelelwe nesiphelo -Buncinci kakhulu xazalala
abantu ekujoliswe intshayelelo, isiqu ngokwakhelanayo ubungqina bobekelelo azinalunxibelelwano
kubo kunye kwakunye nesiphelo kuquka intshayelelo, nonamathelwano
nemeko zibonakalisa isiqu nesiphelo lweengcamango
unamathelwano
30 AMANQAKU olunemfezeko
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo iphumile -Impendulo itenxile
Umgangatho ongezantsi
kodwa akukho zimpawu ngobugcisa nangona kumana kubakho emxholweni ubukhulu malunga nomxholo
zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni ukungacaci kwiindawo becala -Izimvo zitenxile
kwisincoko kwaye zinika umdla ezithile -Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude
-Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe -Kukho ukunamathelana qhawuka ziyabhidisa nomxholo
zixhokonxa iingcinga ngobuchule, kukho okubonakalayo kwizimvo -Buyanqaphazeka -Iingcamango
-Iingcamango zibekelelwe ukunamathelana kwaye kuyanelisa ubungqina ziyingxubevange
zandindaniswa ngobugcisa kweengcamango -Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka engenamgqalisela
kuquka intshayelelo, isiqu okuquka intshayelelo, kweengcamango kweengcamango
kunye nesiphelo isiqu nesiphelo nonamathelwano nonamathelwano
kwintshayelelo, isiqu
nesiphelo
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 12 DBE/Novemba 2022
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka)
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
& NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, isigama -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ulwimi aluvakali
zifanelene ngokugqwesileyo isigama zifanelene kakhulu isimbo, isigama isigama -Ithoni, irejista,
Umgangatho ongentla
Ukuhambelana nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu ekujoliswe sifanelene nenjongo, azifanelananga ncam isimbo, isigama
kwethoni, irejista, kubo kunye nemeko kubo kunye nemeko abantu ekujoliswe nenjongo, abantu asifanelananga
isimbo, isigama -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchaneke ngakumbi kubo kunye nemeko ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo,
kunye nemeko ngokuzithemba, kwaye ithoni isetyenziswe -Ulwimi nemeko abantu ekujoliswe
Ukhetho-magama luyathabathekisa ngokuchaneka kwisincoko olufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa kubo kunye nemeko
Ukusetyenziswa -Ithoni enomtsalane nezafobe siphela ludlulisa umyalezo ngendlela ebuthathaka -Ukunqongophala
kolwimi nesigama zentetho eziphumeza injongo -Iziphene zokusetyenziswa -Ithoni ifanelekile -Ithoni nochongo kwesigama
Iimpawu zobhalo, -Phantse kube akukho nasinye kolwimi nopelo -Izafobe zentetho magama kubaxekile
izakhi isiphene solwakhiwo zivakalisi, zinqongophele zinonga umxholo azifanelekanga kangangokuba
zezivakalisi, upelo nokusetyenziswa kolwimi -Sixonxwe ngobugcisa -Isigama ayinasihlahla into
nopelo -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu obukhulu sinqongophele ebhaliweyo
13 10 7 4
Umgangatho ongezantsi
15 AMANQAKU -Ulwimi luchanekile kanye -Ulwimi lunomtsalane kwaye -Kuyanelisa -Ukusetyenziswa
nezafobe zisetyenziswe luyaziphumeza iinjongo ukusetyenziswa kolwimi kubonisa
ngethoni ephumeza ukudlulisa zokubhala kolwimi kodwa ububhetyebhetye
umyalezo -Ithoni ifanelekile kwaye asekho amakhwiniba -Izivakalisi
-Phantse kube akukho nasinye iyaziphumeza iinjongo -Ithoni ifanelekile zinobuthathaka-
isiphene solwakhiwo zivakalisi, zokubhala kodwa izafobe azitshintsha-
upelo, nokusetyenziswa kolwimi -Zimbalwa iziphene zezakhi zentetho tshintshwa
-Sixonxwe ngobugcisa obukhulu zezivakalisi kunye nopelo ezisetyenzisiweyo -Isigama
-Sixonxwe ngobugcisa zinqongophele sinqongophele
ngokubalaseleyo
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha ezinengqiqo -Iinkcukacha -Zikho iingcamango -Iingcamango
Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo zikhuliswe ngokwakhelanayo ezisemxholweni ezamkelekileyo ezifunekayo
Ukukhula -Iinkcukacha zibalasele -Izimvo zinamathelene zikhulisiwe -Isakhiwo sezivakalisi zinqongophele
kwemihlathi ngokungaqhelekanga -Izivakalisi, imihlathi -Izivakalisi, imihlathi nesemihlathi -Isakhiwo
nokwakhiwa -Izivakalisi, imihlathi zakhiwe zitshintshatshintshwa zakhiwe kuhle sinamakhwiniba sezivakalisi
kwezivakalisi zaqiqisiswa ngokugqwesileyo ngobuchule obuqiqisisiweyo -Isincoko sibunjwe -Isincoko sisenayo nesemihlathi
ngengqiqo ingqiqo sigxoko-gxoko
5 AMANQAKU -Isincoko
asinangqiqo
UMMANDLA
WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 13 DBE/Novemba 2022
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4
UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI idlule okuqhelekileyo ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi
-Izimvo ziqiqisisiwe ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
Ukungqala kwaye zivuthiwe lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi
kwempendulo nezimvo -Luphangalele ulwazi lwetekisi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka
Ukuqoqwa kwezimvo lweempawu zolu didi -Ingqalile ayiphumi emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume
ngenjongo lwetekisi nasemxholweni nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni emxholweni
yokucwangcisa -Umsebenzi ungqalile -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile -Akukho
Injongo yokubhala, abo uhleli emxholweni zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana ukunamathelana
kujoliswe kubo, -Kukho ukunamathelana ngokunamatheleneyo kufanelekile komxholo nezimvo kumxholo nezimvo
iimpawu/imigaqo kwizimvo nomxholo kumxholo nezimvo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu
yetekisi, kunye nemeko -Iingcamango -Iinkcukacha zixhasa zixhasa isihloko ezixhasa isihloko iinkcukacha ezixhasa
zidakancwe ngobunono isihloko -Ifomathi ifanelekile -Imigaqo yefomathi isihloko
18 AMANQAKU zonke iinkcukacha -Ifomathi ifanelekile kodwa kusekho ephambili isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko
zixhasa isihloko ineendawana ukungachaneki ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi
-Ifomathi ifanelekile ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ityeshelwe
kwaye ichanekile ezingephi ezininzi
ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani
kakhulu nenjongo nabo kakhulu malunga nenjongo, abantu ncam nenjongo kwakunye kwaphela nenjongo,
Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu ekujoliswe kubo nabantu ekujoliswe kubo imeko kwakunye
injongo/ifuthe, abo nemeko ekujoliswe kubo kunye kwakunye nemeko kunye nemeko nabantu ekujoliswe kubo
kujoliswe kubo kunye -Izakhi zezivakalisi nemeko -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo
nemeko zisetyenziswe -Izakhi zezivakalisi zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi ixazalala
Ukusetyenziswa kolwimi ngokuchanekileyo zichanekile kwaye -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo -Isigama asifanelananga
nemigaqo -Phantse kube akukho umyalezo wakheke -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama nenjongo
Uchongo magama nasinye isiphene kakuhle ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahleke
Iimpawu zokubhala -Isigama sichanekile intsingiselo nomyalezo kwintsingiselo kakhulu
kunye nopelo -Ubukhulu becala akukho
zimpazamo
12 AMANQAKU
UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 14 DBE/Novemba 2022
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI ibonisa ukuqiqisiswa ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi
kwezimvo ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
Impendulo nezimvo -Izimvo zihlakaniphile lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi
Ukubekelelwa kwezimvo kwaye zivuthiwe lwetekisi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka
Iimpawu zetekisi/ -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa rhoqo.
umgaqo kunye nemeko lweempawu zolu didi nasemxholweni kukho nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni -Intsingiselo iduka
lwetekisi -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile kwisakhiwo esixazalala
12 AMANQAKU -Umsebenzi ungqalile zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana -Akukho
akukho kugqwidiza ngokunamatheleneyo kwenzeka komxholo nezimvo ukunamathelana
-Kubonakala kumxholo nezimvo ngokufanelekileyo -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo
ukunamathelana -Iinkcukacha zixhasa -Ezinye iinkcukacha ezixhasa isihloko -Zimbalwa kakhulu
kwizimvo nomxholo isihloko zixhasa isihloko -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa
-Iingcamango -Ifomathi ingqalile -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe isihloko
zidakancwe ngobunono iindawana ezikhoyo zikho iindawana okanye isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko
kwaye zonke ezingachanekanga ezingachanekanga ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi
iinkcukacha zixhasa aziyiphazamisi injongo ityeshelwe
isihloko yokubhala
-Ifomathi ifanelekile
kwaye ichanekile
ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2
NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
isigama zifanelene nesigama sifanelene isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama
Ithoni, irejista, isimbo, kakhulu nenjongo, abo kakhulu nenjongo, abantu nenjongo, abantu ncam nenjongo, abantu azifanelananga
nesigama singqamene kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo,
nenjongo kunye nemeko nemeko nemeko kwakunye nemeko nemeko imeko kwakunye
Ukusetyenziswa kolwimi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi nabantu ekujoliswe kubo
nemigaqo zisetyenziswe zichanekile kwaye zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi -Izele ziimpazamo
Ukhetho- magama ngokuchanekileyo umyalezo wakheke -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo ixazalala iyadida
Iimpawu zokubhala -Phantse kube akukho kakuhle -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama -Isigama asihambelani
kunye nopelo nasinye isiphene -Isigama sichanekile ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi nenjongo
-Ubukhulu becala azikho intsingiselo kwintsingiselo -Intsingiselo ilahlekile
8 AMANQAKU iimpazamo kakhulu
UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha
Study this subject
Recommended for this subject
--08268c23-92d0-41e7-ad72-e102f1782957/v1-dc5b83c66f1594cc8aae/card.webp)
Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2022 Memo
_hlayiso.com_--84c9883f-167c-4b5b-b7e7-eda3f18f2708/v1-69f0fdf52ad0ba2fd2ce/card.webp)
Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 September Preparatory Exams 2022 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 NSC November 2020 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Question paper