NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
SEPTEMBA 2022
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO
(FAL) IPHEPHA 3
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 100
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-14.
Skip to content

_hlayiso.com_--84c9883f-167c-4b5b-b7e7-eda3f18f2708/v1-69f0fdf52ad0ba2fd2ce/card.webp)



View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2022 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2022, 14 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2022 · isixhosa. Memorandum, 14 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2022
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 14
- File size
- 276.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 14
Questions in this paper
- Question 1.1Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.2Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.3Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.4Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.5Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.6Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
Show all 14 questions
- Question 1.7Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking150 marks
- Question 2.1Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.2Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.3Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking30 marks
- Question 2.4Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking30 marks
- Question 3.1Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting20 marks
- Question 3.2Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting20 marks
- Question 3.3Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting20 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2022)
ICANDELO A: ISINCOKO
UMBUZO 1
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha isihloko sibe sinye. Xa ekhethe zazibini, makisha
esokuqala.
• QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko
asikhethileyo.
• Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-
240.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko.
1.1 Isihloko: Usuku endinga ndingalubuyisa
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama
sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo
ilandelayo.
Makube lusuku olunye.
• Angabalisa ngesiganeko solo suku esibangela ukuba
anqwenele ukubuyisa olo suku
• Ulonwabo olweza nolo suku
• Ukukhawuleza kolo suku ukuphela
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.2 Isihloko: Ukubaluleka kwemithi
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo
ilandelayo.
• Angabhala ngokubaluleka kwemithi empilweni yabantu.
• Ukubaluleka kwemithi kuqoqosho lwelizwe.
• Ukubaluleka kwemithi ngokuhombisa umhlaba.
• Ukufundisa abantu ngokubaluleka kwemithi.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2022) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 4
1.3 Isihloko: Lwaphela lusemnandi olo hambo
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/
xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Makathethe ngohambo olunye nokuba lwathatha usuku okanye
iintsuku.
• Angabhala ngohambo lweholide nosapho
• Ingaluhambo nesikolo/iqela lomdlalo/iqela leenkokeli
• Ingaluhambo lwenkolo
• Kungaluhambo nabahlobo
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.4 Isihloko: Abantu abayeke phakathi esikolweni bayaphumelela
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Umfundi usenokuxhasa okanye achase. Oxhasayo anike izimvo
ezibangela ukuba ahambisane nesihloko. Ochasayo naye anike
izizathu ezibangela ukuba angahambisani nesihloko.
• Ukuphumelela kuhamba nengqiqo hayi nokufunda.
• Ukufunda kuphumelelisa ngakumbi kuba kongeza izakhono
kwingqiqo.
• Ukuphumelela kuxhomekeka ekuzinikeleni nokusebenza
nzima nokuba ufundile okanye akufundanga.
• Ukufunda kwenza ukuba abantu baqeshwe baxhomekeke
emivuzweni abayimiselweyo.
• Abantu abaphume phakathi esikolweni basebenza
imisebenzi ehlawula kancinci.
• Angabhala anike imizekelo yabantu abayeke phakathi
esikolweni kodwa baphumelela/abaphumelela.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2022)
1.5 Isihloko: I-intanethi iluncedo kodwa ...
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Makachaphazeleuncedo lweintanethi eveza necela elibi
ngeintanethi.
• Angabhala ngoncedo lweintanethi ngokunika ulwazi
gabalala.
• Uncedo lwayo kunxibelelwano.
• Uncedo lwayo kwimfundo.
• Uncedo lwayo kootsotsi abatsotsa abantu.
• Ukuxhaphazana/nokuxhatshazwa kwabantu ngenxa yayo.
• Ukwenza ubomi lula.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.6 Isihloko: Ingaba ngenene ndim lo, andikholelwa
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
• Angabhala abalule izizathu ezibangela ukuba angakholelwa
ukuba nguye okulo meko akuyo.
• Angabhala ngobunzima agqithe kubo ukuze abe uyothuka
ukuba ngenene ungulo mntu anguye.
• Ukuwelwa ngumqa esandleni kutshintshe ubomi.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2022) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 6
1.7 1.7.1 Isihloko:
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama
sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo
ilandelayo.
Makanike isihloko esifanelekileyo.
• Angabhala ngothando/umanyano.
• Angabhala ngendalo.
• Izilwanyana zasekhaya.
• Inkcubeko (ezivumela izinja neekati ukuba zihlale
endlwini nabantu).
• Kungangokukhathalela izilwanyana.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya
kwamkeleka.] [50]
1.7.2 Isihloko:
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama
sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo
ilandelayo.
Makanike isihloko esifanelekileyo.
• Angabhala ngokutya okungekho mpilweni
nobungozi kwako.
• Imini awayezikhuphe ngayo watya ooni nooni.
• Ukuxakeka kwabantu okwenza bangapheki batye
ukutya okukhawulezayo.
• Ukulumkisa ngokuxhomekeka kukutya
okukhawulezileyo ngokwepokotho nempilo.
• Ukwenza imali ngokutya okukhawulezayo.
(Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya
kwamkeleka.) [50]
2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2022)
IIMPAWU ZESINCOKO
Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
• Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.
• Masibonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
• Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo,
mazibonakale.
• Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana
nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
• Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.
• Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.
• Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda
isincoko, lungekrwada phofu.
Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.
• Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo.
• Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
• Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo,
izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.
• Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.
• Sivakalisa iimvakalelo zombhali.
Isincoko esicamngcayo:
• Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
• Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
• Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
• Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza
ezifana nezichazi, imifanekiso – ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana
nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho).
• Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.
Isincoko esixoxayo:
• Umviwa uthatha icala ngomba othile.
• Uthotho lweengxoxo oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma
ezithile.
• Ukubethelela isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
lokuvula.
• Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani
okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani.
• Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
• Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2022) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 8
Kwisincoko esivelela amacala omabini
• Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili.
• Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
• Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
• Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa
makalunike olwakhe uluvo xa evala.
• Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani
obuxhasayo.
• Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso.
• Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. [50]
AMANQAKU ECANDELO A: 50
2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2022)
ICANDELO B: UMHLATHI OMDE
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubemnye. Ukuba ukhethe yamibini,
makisha owokuqala.
• Ubude bomhlathi omde mabubengamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo
kuphela.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 2
2.1 ILETA ESESIKWENI
• Iidilesi zimbini.
• Eyombhali ibhalwa ngokupheleleyo kwikona engasekunene.
• Umhla ubhalwa ngqo phantsi kwedilesi yombhali, ze emva koko kushiywe
umgca.
• Idilesi yombhalelwa ibhalwa ithi nca kumgca ohlayo ngasekhohlo.
• Isebe elo libhalelwayo malikhankanywe.
• Emva koko makubhalwe idilesi epheleleyo ze kushiywe umgca.
• Isibuliso masihambelane nomxholo weleta.
• Umcimbi ukrwelelwa umgca ngaphantsi, uze ushiye umgca.
• Ileta mayibe yeyokwenza isicelo sendawo yokufunda kwiyunivesithi.
• Isiphelo sibe seseleta esesikweni size silandelwe yifani noonobumba-
magama ombhali. [30]
2.2 IOBHITSHUWARI
• Umviwa kufuneka enze amagqabantshintshi obomi bomntu ongasekhoyo
obengumhleli wephephandaba lengingqi.
• Ibhalwa ngohlobo lomhlathi.
• Umhlathi wokuqala unika iinkcukacha malunga: negama, umhla wokuzalwa
nowokusweleka kwakhe, indawo azalelwe kuyo, imfundo yakhe.
• Umhlathi olandelayo: uhlomla ngegalelo lakhe, iimpembelelo zakhe,
ezixhaswa ngebalana elibubungqina besiphiwo/iziphiwo zakhe ekuhlaleni/
emsebenzini/kwimibutho abezibandakanye nayo.
• Umhlathi wesithathu/wokugqibela udlulisa amazwi ovelwano kwikhaya/
kusapho lomfi. [30]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2022) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 10
2.3 UDLIWANONDLEBE
• Udliwanondlebe malube phakathi komsasazi kanomathotholo kunye
nemvumi yamapiyano.
• Ifomathi mayibe ngumbuzo olandelwa yimpendulo.
• Izithethi mazinikwe amagama kushiywe umgca phakathi kwezithethi.
• Amagama ezithethi abhalwa kwicala elisekhohlo ephepheni kubekwe
ikholoni ze kulandele intetho yesithethi.
• Kwintshayelelo obuza imibuzo unika imvelaphi yomntu ambuzayo.
• Kwisiqu obuzayo ubuza imibuzo esemxholweni emalunga nokuphumelela
kwemvumi yamapiyano.
• Iimpendulo mazicacise ngokwaneleyo zinike izimvo neengongoma
ezifanelekileyo.
• Umntu obuzwayo uphendula imibuzo aze anike ulwazi olulindelekileyo.
• Kuvumelekile ukusebenzisa umntu wokuqala umz ‘Ndi’. [30]
2.4 IAJENDA NEMIZUZU YENTLANGANISO
• Kwi-ajenda kudweliswa inkqubo eza kulandelwa entlanganisweni xa
kuxoxwa.
• Makudweliswe imiba/izihlokwana ekuza kuxoxwa ngazo
ngokokulandelelana kwazo.
• Imizuzu mayihambelane nezihlokwana ezikwi-ajenda.
• Kubhalwa iziphakamiso kunye nezigqibo kuphela.
• Imizuzu ibhalwa kwixesha elidlulileyo.
• Ulwimi malube lolusesikweni. [30]
AMANQAKU ECANDELO B: 30
2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2022)
ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubemnye, aze athi ukuba ukhethe
yamibini, makisha owokuqala.
• Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo
kuphela.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 3
3.1 IPOWUSTA
• Makulandelwe ifomathi efanelekileyo.
• Okubhaliweyo kwipowusta makucace, kunike umdla.
• Mayicace ukuba ipowusta ijolise koobani.
• Iinkcukacha malunga nokulondoloza amanzi mazixelwe. [20]
3.2 UMYALEZO OMFUTSHANE
• Igama okanye inombolo yomamkeli phezulu kwesikrini sefowuni.
• Umyalezo ochwetheziweyo.
• Ulwimi lunokuba sesikweni okanye lube lolungekho sesikweni
kuxhomekeka kwimeko leyo.
• Ixesha lixhomekeke kumxholo.
• Umyalezo kufuneka ucace kwaye ube mfutshane.
• Ukusetyenziswa kwezishunqulelo, oonobumba, amanani nokushiya
izikhamiso kuvumeleke kuphela xa kubhalwa itekisi engekho sesikweni. [20]
3.3 IMIYALELO
• Mayibemalunga nokubhala ileta yobuhlobo.
• Imiyalelo mayicace gca, kusetyenziswe isiyaleli ubukhulu becala kwimo
evumayo.
• Ingasetyenziswa imo elandulayo kodwa hayi kakhulu.
• Mayibekwe ngendlela ecacileyo nevakalayo imiyalelo. [20]
AMANQAKU ECANDELO C: 20
AMANQAKU EWONKE: 100
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2022) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)/P3 12
QAPHELA:
• Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A.
• Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.
• Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi
yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye.
• Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi.
ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo ingena iphuma -Impendulo ayikho
enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu. ngokupheleleyo. emxholweni akukho mxholweni konke konke.
Umgangatho ongentla
(Impendulo nezimvo) kobekulindelekile. -Izimvo zinxulumene -Izimvo ziyanamathelana lunamathelwano kwizimvo. -Izimvo zibondene
Ukubekelela izimvo -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye zinika noko kwaye zingakuguqula -Izimvo azicacanga kwaye azingqalanga ntweni.
ngenjongo zixhokonxa iingcinga kwaye umdla, bukho ubungqina ukucinga kofundayo. ezinye zazo zezemboleko. -Azivakali izimvo kwaye
yokucwangcisa. zinemfezeko. bemfezeko kwizimvo. -Iingcamango zibekelelwe -Buncinci kakhulu ziyaphindaphindwa/
Ukubonakalisa ukuyazi -Isincoko sibekelelwe -Iingcamango ngokunamatheleneyo ubungqina bobekelelo uthetha into enye.
injongo, abantu ngobuchule zibekelelwe kuquka intshayelelo, isiqu nonamathelwano -Iingcamango zibekwe
ekujoliswe kubo kunye obungaqhelekanga kwaye ngokwakhelanayo kuquka nesiphelo. lweengcamango. xazalala
nemeko. intshayelelo, isiqu kwakunye intshayelelo, isiqu azinalunxibelelwano.
nesiphelo zibonakalisa nesiphelo.
30 AMANQAKU unamathelwano
olunemfezeko.
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo iphumile -Impendulo itenxile
Umgangatho ongezantsi
kodwa akukho zimpawu ngobugcisa. nangona kumana kubakho emxholweni ubukhulu malunga nomxholo.
zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni ukungacaci kwiindawo becala. -Izimvo zitenxile
kwisincoko. kwaye zinika umdla. ezithile. -Izimvo ziyaqhawu-qhawuka zingcwecwela kude
-Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe ngobuchule, -Kukho ukunamathelana ziyabhidisa. nomxholo.
zixhokonxa iingcinga. kukho ukunamathelana okubonakalayo kwizimvo -Buyanqaphazeka -Iingcamango
-Iingcamango zibekelelwe kweengcamango okuquka kwaye kuyanelisa. ubungqina bokubekeleleka ziyingxubevange
zandindaniswa ngobugcisa intshayelelo, isiqu -Kukho ukubekelelwa kweengcamango engenamgqalisela.
kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. kweengcamango nonamathelwano.
kunye nesiphelo. nonamathelwano
kwintshayelelo, isiqu
nesiphelo.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2022) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL) P3 13
IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka)
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
OKANYE - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ulwimi aluvakali.
NOKUHLELA isigama zifanelene isigama zifanelene kakhulu isigama sifanelene isigama azifanelananga - Ithoni, irejista, isimbo,
ngokugqwesileyo nenjongo, nenjongo, abantu nenjongo, abantu ncam nenjongo, abantu isigama asifanelananga
Ukuhambelana abantu ekujoliswe kubo ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo,
Umgangatho ongentla
kwethoni, irejista, kunye nemeko. nemeko. nemeko. nemeko. abantu ekujoliswe kubo
isimbo, isigama kunye - Ulwimi lusetyenziswe - Ulwimi luchaneke ngakumbi - Ulwimi olufanelekileyo - Ulwimi lusetyenziswa kunye nemeko.
nemeko ngokuzithemba, kwaye ithoni isetyenziswe ludlulisa umyalezo. ngendlela ebuthathaka. - Ukunqongophala
Ukhetho-magama luyathabathekisa. ngokuchaneka kwisincoko - Ithoni ifanelekile. - Ithoni nochongo magama kwesigama kubaxekile
Ukusetyenziswa - Ithoni enomtsalane siphela. - Izafobe zentetho zinonga azifanelekanga. kangangokuba
kolwimi nesigama nezafobe zentetho - Iziphene zokusetyenziswa umxholo. - Isigama sinqongophele. ayinasihlahla into
Iimpawu zobhalo, eziphumeza injongo. kolwimi nopelo ebhaliweyo.
izakhi zezivakalisi, - Phantse kube akukho zinqongophele.
nopelo nasinye isiphene - Sixonxwe ngobugcisa
solwakhiwo zivakalisi, upelo obukhulu.
15 AMANQAKU nokusetyenziswa kolwimi.
- Sixonxwe ngobugcisa
obukhulu.
13 10 7 4
Umgangatho ngezantsi
- Ulwimi luchanekile kanye - Ulwimi lunomtsalane kwaye - Kuyanelisa ukusetyenziswa - Ukusetyenziswa kolwimi
nezafobe zisetyenziswe luyaziphumeza iinjongo kolwimi kodwa asekho kubonisa ububhetyebhetye.
ngethoni ephumeza zokubhala. amakhwiniba. - Izivakalisi zinobuthathaka-
ukudlulisa umyalezo. - Ithoni ifanelekile kwaye - Ithoni ifanelekile kodwa azitshintsha-tshintshwa.
- Phantse kube akukho iyaziphumeza iinjongo izafobe zentetho - Isigama sinqongophele
nasinye isiphene zokubhala. ezisetyenzisiweyo ngokubalaseleyo.
solwakhiwo zivakalisi, - Zimbalwa iziphene zezakhi zinqongophele.
upelo, nokusetyenziswa zezivakalisi kunye nopelo.
kolwimi. - Sixonxwe ngobugcisa.
- Sixonxwe ngobugcisa
obukhulu.
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
- Isihloko sikhuliswe - Iinkcukacha ezinengqiqo - Iinkcukacha - Zikho iingcamango - Iingcamango
Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo. zikhuliswe ezisemxholweni zikhulisiwe. ezamkelekileyo. ezifunekayo
Ukukhula kwemihlathi - Iinkcukacha zibalasele ngokwakhelanayo. - Izivakalisi, imihlathi zakhiwe - Isakhiwo sezivakalisi zinqongophele.
nokwakhiwa ngokungaqhelekanga. - Izimvo zinamathelene. kuhle. nesemihlathi - Isakhiwo sezivakalisi
kwezivakalisi - Izivakalisi, imihlathi zakhiwe - Izivakalisi, imihlathi - Isincoko sibunjwe sinamakhwiniba. nesemihlathi sigxoko-
zaqiqisiswa zitshintshatshintshwa ngengqiqo. - Isincoko sisenayo ingqiqo. gxoko.
5 AMANQAKU ngokugqwesileyo. ngobuchule - Isincoko asinangqiqo.
obuqiqisisiweyo.
UMMANDLA
WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
14 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2022)
ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO, UCWANGCISO 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4
NEFOMATHI - Impendulo igqwesile idlule - Impendulo ibonakalisa - Impendulo iyanelisa - Impendulo ibonakalisa - Impendulo ibonakalisa
okuqhelekileyo. ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi
Ukungqala kwempendulo - Izimvo ziqiqisisiwe kwaye ulwazi olunzulu lweempawu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
nezimvo. zivuthiwe. zolu didi lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi.
Ukuqoqwa kwezimvo - Luphangalele ulwazi - Ingqalile ayiphumi - Izimvo ziyaphuma - Zimbalwa izimvo - Intsingiselo ilahleka
ngenjongo yokucwangcisa. lweempawu zolu didi nasemxholweni. emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume
Injongo yokubhala, abo lwetekisi. - Izimvo zixonxwe nokugqwidiza. kuninzi ukuphuma ecaleni. emxholweni.
kujoliswe kubo, - Umsebenzi ungqalile uhleli zadakancwa - Ukunamathelana kumxholo - Kunqabile ukunamathelana - Akukho ukunamathelana
iimpawu/imigaqo yetekisi, emxholweni. ngokunamatheleneyo nezimvo kufanelekile. komxholo nezimvo. kumxholo nezimvo.
kunye nemeko. - Kukho ukunamathelana kumxholo nezimvo. - Ezinye iinkcukacha zixhasa - Zimbalwa iinkcukacha - Zimbalwa kakhulu
kwizimvo nomxholo. - Iinkcukacha zixhasa isihloko. ezixhasa isihloko. iinkcukacha ezixhasa
18 AMANQAKU - Iingcamango zidakancwe isihloko. - Ifomathi ifanelekile kodwa - Imigaqo yefomathi ephambili isihloko.
ngobunono zonke - Ifomathi ifanelekile kusekho ukungachaneki. isetyenziswe - Imigaqo eyimfuneko
iinkcukacha zixhasa ineendawana ngokungaqondi. yobhalo lwale tekisi
isihloko. ezingachanekanga - Kutyeshelwe izinto ezininzi. ityeshelwe.
- Ifomathi ifanelekile kwaye ezingephi.
ichanekile.
ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
SOKUBHALA - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo,
NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke kakhulu isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani
kakhulu nenjongo nabo malunga nenjongo, abantu nenjongo, abantu nenjongo kwakunye nabantu nenjongo, imeko
Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kwakunye ekujoliswe kubo kunye kwakunye nabantu
injongo/ifuthe, abo kujoliswe nemeko. nemeko. nemeko. nemeko. ekujoliswe kubo.
kubo kunye nemeko. - Izakhi zezivakalisi - Izakhi zezivakalisi - Izakhi zezivakalisi - Izakhi zezivakalisi - Izele ziimpazamo
Ukusetyenziswa kolwimi zisetyenziswe zichanekile kwaye umyalezo zibonakalisa iimposiso. zineemposiso ezininzi ixazalala.
nemigaqo. ngokuchanekileyo. wakheke kakuhle. - Isigama siyanelisa. eziphazamisa umyalezo. - Isigama asifanelananga
Uchongo magama - Phantse kube akukho - Isigama sichanekile. - Iimpazamo zobhalo - Sinqongophele isigama. nenjongo.
Iimpawu zokubhala kunye nasinye isiphene. - Ubukhulu becala akukho ezikhoyo aziyiphazamisi - Kukho amagingxi-gingxi - Intsingiselo ilahleke
nopelo. zimpazamo. intsingiselo nomyalezo. kwintsingiselo. kakhulu.
12 AMANQAKU
UMMANDLA WAMANQAKU 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
15 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)/P3 (EC/SEPTEMBA 2022)
ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
UKUCWANGCISA - Impendulo igqwesile ibonisa - Impendulo ibonakalisa - Impendulo iyanelisa - Impendulo ibonakalisa - Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI ukuqiqisiswa kwezimvo. ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ubunzima malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi
- Izimvo zihlakaniphile kwaye ulwazi olunzulu lweempawu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
Impendulo nezimvo zivuthiwe. zolu didi lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi.
Ukubekelelwa kwezimvo - Luphangalele ulwazi - Ingqalile ayiphumi - Izimvo azisoloko - Zimbalwa izimvo - Intsingiselo ilahleka rhoqo
Iimpawu zetekisi/ umgaqo lweempawu zolu didi nasemxholweni. zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa kukho
kunye nemeko lwetekisi. - Izimvo zixonxwe kukho nokugqwidiza. kuninzi ukuphuma ecaleni. - Intsingiselo iduke
- Umsebenzi ungqalile akukho zadakancwa - Ukunamathelana kumxholo - Kunqabile ukunamathelana kwisakhiwo esixazalala.
12 AMANQAKU kugqwidiza. ngokunamatheleneyo nezimvo kwenzeka komxholo nezimvo. - Akukho ukunamathelana
- Kubonakala ukunamathelana kumxholo nezimvo. ngokufanelekileyo. - Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo.
kwizimvo nomxholo. - Iinkcukacha zixhasa - Ezinye iinkcukacha zixhasa ezixhasa isihloko. - Zimbalwa kakhulu
- Iingcamango zidakancwe isihloko. isihloko. - Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa
ngobunono kwaye zonke - Ifomathi ingqalile iindawana - Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe isihloko.
iinkcukacha zixhasa isihloko. ezikhoyo ezingachanekanga zikho iindawana okanye isetyenziswe - Imigaqo eyimfuneko
- Ifomathi ifanelekile kwaye aziyiphazamisi injongo ezingachanekanga. ngokungaqondi. yobhalo lwale tekisi
ichanekile. yokubhala. ityeshelwe.
ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2
NOKUHLELA - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo,
isigama zifanelene kakhulu nesigama sifanelene isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama azifanelananga
Ithoni, irejista, isimbo, nenjongo, abo kujoliswe kubo kakhulu nenjongo, abantu nenjongo, abantu nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, imeko
nesigama singqamene kunye nemeko. ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kwakunye kubo kunye nemeko. kwakunye nabantu
nenjongo kunye nemeko - Izakhi zezivakalisi nemeko. nemeko. - Izakhi zezivakalisi ekujoliswe kubo.
Ukusetyenziswa kolwimi zisetyenziswe - Izakhi zezivakalisi - Izakhi zezivakalisi zineemposiso ezininzi - Izele ziimpazamo
nemigaqo ngokuchanekileyo. zichanekile kwaye umyalezo zibonakalisa iimposiso. eziphazamisa umyalezo. ixazalala iyadida.
Ukhetho- magama - Phantse kube akukho wakheke kakuhle. - Isigama siyanelisa. - Sinqongophele isigama. - Isigama asihambelani
Iimpawu zokubhala kunye nasinye isiphene. - Isigama sichanekile. - Iimpazamo zobhalo - Kukho amagingxi-gingxi nenjongo.
nopelo - Ubukhulu becala azikho ezikhoyo aziyiphazamisi kwintsingiselo. - Intsingiselo ilahlekile
iimpazamo. intsingiselo. kakhulu.
8 AMANQAKU
UMMANDLA
17–20 13–15 10–11 7–8 0–5
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2022 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo
_hlayiso.com_--84c9883f-167c-4b5b-b7e7-eda3f18f2708/v1-69f0fdf52ad0ba2fd2ce/card.webp)
Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 September Preparatory Exams 2022 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 Eastern Cape Mock 2023 QP

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper