Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
2022
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 80
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-9.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2022 papers 

--08268c23-92d0-41e7-ad72-e102f1782957/v1-dc5b83c66f1594cc8aae/card.webp)



View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2022, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2022 · isixhosa. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2022
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 278.8 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
NSC June Exam 2022
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)24 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)6 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)18 marks
- Question 4Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions10 marks
- Question 5.1Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions14 marks
- Question 5.2Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions6 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 2 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
Ukumakisha uvavanyo lokuqonda
1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene
zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo
ziphene zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene
zibonakaliswe.)
2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo
olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo
isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka
kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku
kuyakwamkeleka.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase,
akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI,
noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Isizathu/Ukunika ubungqina/
nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela.
4. Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI,
noYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona
makuthathelwe ingqalelo.
5. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo
esi-sivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe nje ngokuchanekileyo kuphela
xa igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe.
6. Xa kufunwa iimpendulo ezimbini/ ezintathu/iingongoma ezimbini kwezintathu,
aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha kuphela
isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo.
7. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa
kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi.
8. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 3 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.1 ISICATSHULWA A
1.1.1 Bubukho bamaqonga onxibelelwano√/ kukuxhaphaka
kokusetyenziswa kwamaqonga onxibelelwano.√ (1)
1.1.2 D√/D uyayibona√/uyayibona.√ (1)
1.1.3 Eyokuba ubungozi bamaqonga onxibelelwano bukhula ngokukhula
abumanga ndawonye√√ / buyanda ubungozi bamaqonga
onxibelelwano√√/ ubungozi bamaqonda onxibelelwano
buyaqhubeka√√/ buyaphambili√√/ buyaqatsela.√√ (2)
1.1.4 Kukubhulishwa nge-intanethi.√
Kukuxhatshazwa kwabantwana ngokwesondo kwi-intanethi.√ (2)
1.1.5 Yeyokuba baluqwalasele ngamandla uxhaphazo nge-intanethi√√/
balunike ingqwalasela kakhulu√√/ balugade uxhaphazo
nge-intanethi√√/ balujonge kakhulu.√√
[Nayiphi enye kwezi.] (2)
1.1.6 Sesokuba abantwana babanoxinzelelo olugqithisileyo
lomphefumlo√√/ abantwana ngamanye amaxesha babeneengcinga
zokuzibulala.√√ (2)
1.1.7 Kukuphazamiseka angalali kakuhle√/kukuphakuzela√/
kukuphelelwa ngumdla kwizifundo zakhe.√
[Nayiphi enye kwezi.] (1)
1.1.8 Iiselfowuni bafanele ukuzinikwa xa befikelele kwibanga lesibhozo√,
zona iidatha bazinikwe xa beneminyaka eli-16.√ (2)
1.1.9 Kubaququzeleli bekhampeyini.√ (1)
1.1.10 Luluvo kuba kuvakaliswa imbono√√/ abukho ubungqina bophando
obuxhasa ukuba imithetho elawula ukusetyenziswa kweselula
emakhaya iya kuthintela ukuphazamiseka kwabantwana
kumsebenzi wesikolo, ukuhla kweegreydi zabo kunye
neengxabano.√√ (2)
1.1.11 Umhlathi wesi-3 ugxininisa kwixesha elifanelekileyo
ngokwemfundo nobudala babantwana malunga nokunikwa kwabo
iiselfowuni ukuze bakhuseleke kanti owesi-4 ubethelela ukubekwa
kwemithetho nokuba kuvunyelwane ngamaxesha okusebenzisa
iiselfowuni emakhaya.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 4 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.1.12 Kunjalo, kuba umntwana angahlala esexhaleni, esoyika
ukungxoliswa/ukohlwaywa ngumzali xa athe wabona okuthile
angahambisani nako kwii-akhawunti zomntwana√√/ angatsho
akulumkele ukubhala izinto ezingafanelanga kubonwa ngumzali
wakhe√√/ anganexhala lokuxhoma√√/ lokubhala izinto
ezingafanelekanga.√√ (2)
1.1.13 Yeyokuxhobisa abazali malunga nokulumkisa abantwana
ngobungozi bokupowusta ulwazi neenkcukacha
abangaziqiqisisanga kumaqonga onxibelelwano√√/
kuveza iziphumo ezibi ezinokwenzeka kulowo upowusta
angakuqiqisisanga kumaqonga onxibelelwano.√√ (2)
1.1.14 Lifanelekile kuba abantwana babazizisulu bengaqondi ngenxa
yokungazi ukuba iintengiso ezikula maqonga zibekwe ngeenjongo
zokukhohlisa√√/ kuba abantwana abakafikeleli kwizinga lokuqiqa
ngokupheleleyo yiyo loo nto kulula ukuba bakhohliseke.√√
OKANYE
Alifanelekanga kuba iintengiso azijolisanga ekwenzeni abantwana
izisulu koko zithengisa iimveliso.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
1.2 ISICATSHULWA B
1.2.1 Ngu-Facebook√/ngu-Twitter√/ngu-Instagram√/ngu-Pinterest.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
1.2.2 Kungokuba uncumile√√/ amehlo akhe ajonge phambili√√/ udaba
lwakhe lomzimba lubonisa ukungathandabuzi.√√
[Nayiphi kwezi.] (2)
1.2.3 Ngowokuba la maqonda onxibelelwano anakho ukusetyenziselwa
impumelelo nokuhle√√/ aluncedo kwixesha esiphila kulo√√/
ngowokuba ubuncwane bobomi kukuzama izinto ezintsha.√√
[Nayiphi impendulo esemxholweni iya kwamkeleka.] (2)
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 5 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2
Ukumakisha ushwankathelo
Ukumakisha isishwankathelo kusekwe ekugqaleni iingongoma ezingundoqo.
Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo:
Ulwabiwo-manqaku
o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma
nganye).
o Amanqaku ama-3 olwimi.
o Amanqaku ewonke: 10
Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo.
o 1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1.
o 4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
o 6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3.
Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo.
o 6–7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku
kwawolwimi.
o 4–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE.
o 2–3 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe amanqaku olwimi ABE
MABINI.
QAPHELA
Ubalo-magama:
o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise ukuba alidlulanga kuma-60
inani lamagama asetyenzisiweyo.
o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
ngokungachanekanga.
o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani
lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo
sakhe.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 6 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
IINGONGOMA EZICATSHULWE NGQO IINGONGOMA
EZISHWANKATHELWEYO
1. Udidi lokuqala zizibhengezo-ntengiso 1. Izibhengezo-ntengiso ezikhutshwa
ezenziwa kunomathotholo nakwithivi, kunomathotholo nakwithivi ziluncedo
ezinceda ukulazisa ngokubanzi ishishini ekwaziseni ishishini.
lakho.
2. Amaphephandaba neemagazini nazo 2. Amaphephandaba neemagazini zinceda
ziluncedo kakhulu ekubhengezeni ukufikelelisa okuthengiswayo kubantu
amashishini ngokwenza ukuba abaliqela.
okuthengisayo kufikelele kuninzi
lwabantu.
3. Ezinye iindidi zezibhengezo-ntengiso 3. Ezinye iintlobo zezibengezo-ntengiso
zezo ziphandle kwiibhilibhodi kunye zezikwiibhilibhodi nezibhalwe kwizithuthi,
nezincanyathiselwe kwizithuthi, ezinceda ezinceda ukusa ulwazi kuninzi lwabantu.
ukufikelelisa ulwazi kubantu abaninzi.
4. Kukho izibhengezo ezenziwa kwiinjini 4. Zikho ezenziwa kwimithombo
zokukhangela ulwazi ezifana nooGoogle enjengooGoogle Search eziluncedo
Search ezinceda ukutsala abantu ukutsala abanokubangabathengi.
abanokuba ngabaxhasi.
5. Kwakhona, kukho uhlobo lwezibhengezo 5. Kukho udidi lwezibhengezo olutsha
lwakutsha nje olusebenzisa okubonwayo olusebenzisa imifanekiso neevidiyo,
neevidiyo, olunceda ukutsala umdla olubarhwebesha msinya abantu.
wabantu ngokukhawuleza.
6. Amaqonga onxibelelwano alolunye udidi 6. Amaqonga onxibelelwayo akwaluhlobo
oluluncedo kuba anika amathuba olunceda ngamathuba afanele iinjongo
alungelelaniselwe iinjongo nebhajethi nebhajethi yakho.
yakho.
7. Kukho olunye udidi lokubhengeza 7. Kukho uhlobo lokubhengeza ngee-App
olwenziwa ngezixhobo zee-smartphones, ze-smartphones, olunceda ekutsaleni
ezenza kubelula ukugaya abantu abanokubangabathengi.
abanokuba ngabaxhasi beshishini lakho.
[94 amagama] [60 amagama]
QAPHELA: Izifinyezi okanye ii-akhronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
zavela kushwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo.
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 7 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
Ukumakisha ICANDELO C
1. Upelo
Iimpendulo ezingoogama-nye/eziligama elinye mazimakishwe
njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.
Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya
kohlwaywa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe
iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo.
2. Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo.
UMBUZO 3
3.1 Ulwazi malunga neziko lokufunda√/ ukuvuleleka kokuthathwa kwabafundi
abatsha.√ (1)
3.2 Yidilesi ye-imeyile√/yiwebhusayithi√/ ziinkcukacha zendawo elikuyo eli ziko
lemfundo√/ ziinombolo zomnxeba.√
[Nayiphi enye kwezi.] (1)
3.3 Eyokuba eli ziko lifundisa izakhono zobugcisa√√/ eyokuba kuzuzeka izakhono
ezahlukileyo njengoko sibona iibhrashi zahlukile√√/ eyokwamkeleka
kokungafani kwabafundi√√/ wonke umfundi wamkelekile.√√ (2)
3.4 C√/C esinokwenzeka√/ esinokwenzeka.√ (1)
3.5 Kubazali√/kubantu abanomdla wokufunda ubugcisa.√ (1)
3.6 Ngokuthi sibethelele ukuba kuyafundwa kwaye kuyafundiswa kweli ziko
njengoko injongo ikukutsala abafundi√√/ sihambelana nomsebenzi wokufunda
nokufundisa owenziwa kweli ziko√√/ siyizoba icace gca ngokufutshane indlela
ekufundwa nekufundiswa ngayo kweli ziko.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 8 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
3.7 Iwuxhasa ngokupheleleyo kuba kukho incwadi enesibane phakathi, emele
imfundo ezisa ukukhanya kunye neebhrashi ezimele iintlobo zonke
zezakhono zobugcisa abafundi abanokuzifumana kweli ziko.√√
OKANYE
Ayiwuxhasi ngokupheleleyo kuba ayikho imifanekiso ebonisa ukuba ngawaphi
amabanga ekufundiswa wona kweli ziko√√/ kuba ayikho ebonisa ukuba
zeziphi iindidi zezakhono zobugcisa ezifundiswayo.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
[10]
UMBUZO 4
4.1 Kukubonisa ukuba ulelona lungu lomzimba alisebenzisa kakhulu ekucofeni
ifowuni√/ukuba nguwo awusebenzisayo ukucofa ifowuni√/ usoloko
ewusebenzisa ekucofeni ifowuni.√ (1)
4.2 Ubuxelegu bakhe√/ ulivila elonqena nokuphakama√/ ukungakhathali kwakhe
√/ elinye ixesha lakhe ulichitha ngokutya.√ (1)
4.3 Tywelele.√ (1)
4.4 Kwisandi samaqhosha eselfowuni xa ecinezelwa ngomnwe.√√ (2)
4.5 D√/D Akasafuni nokuthetha noSolly√/Akasafuni nokuthetha noSolly.√ (1)
4.6 Amehlo kaSolly ajonge efowunini.√
Uqhubeka nokucofa ifowuni yakhe.√
Akaphenduli okuthethwa ngutata wakhe usuka amxelele ngorefri
othrendayo√/amxelele ngakufunda kwiselfowuni.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
4.7 Ayingawo kuba kukuthanda kwakhe ukuhlalela ukucofa ifowuni yonke imihla
angasebenzi okanye aye kufuna umsebenzi njengoko emdala√√/ nguye
omele ukuzithathela isigqibo sokungangeni kuwo.√√
OKANYE
Ngawo kuba ayakwazi ukumenza ukuba umntu owathandayo azibone sele
elikhoboka lawo√√/ kuba anezinto ezitsala umdla.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 9 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 Kukuchaza.√ (1)
5.1.2 Yinto elungileyo leyo √/leyo yinto elungileyo.√ (1)
5.1.3 ngexesha√ (1)
5.1.4 Kungokuba ligama lendawo.√ (1)
5.1.5 Uvele ngethuba lo mbuzo√/ Uvele lo mbuzo ngethuba.√ (1)
5.1.6 B√/B Sisihlomelo√/ Sisihlomelo.√ (1)
5.1.7 Eyokuba asikho nasinye isikolo esingasodlulanga.√√ (2)
5.1.8 Xoxani bafundi√√/ Bafundi xoxani.√√ (2)
5.1.9 '... baza kuya' √ (1)
5.1.10 ... bayaxoxa ...√ (1)
5.1.11 IGATYA ELIYINTLOKO IGATYA ELAYAMILEYO
(i) Iinjongo zokhuphiswano (ii) Ngemiba yomgaqo-
kukuvulela ulwazi siseko√
kubafundi.√ (2)
5.2 5.2.1 Khangela, ukuguga kuseminweni nasezintanyeni.√√ (2)
5.2.2 Bona bajongene neziphumo zokuteksta iminyaka ngeminyaka.√√ (2)
5.2.3 Abantu abalapha bagobile.√√ (2)
[20]
AMANQAKU ECANDELO C: 40
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2022 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper
--08268c23-92d0-41e7-ad72-e102f1782957/v1-dc5b83c66f1594cc8aae/card.webp)
Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2022 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2022 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June Exams 2018 Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper