Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2022 Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 12202214 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2022, 14 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2022

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) 2022 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 100 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-14. Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 2 DBE/2022 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO A: ISINCOKO UMBUZO 1 Imiyalelo yokumakisha  Kweli candelo umviwa ukhetha isihloko sibesinye. Xa ekhethe zazibini, makisha esokuqala.  QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo.  Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240.  Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko. 1.1 Isihloko: Ukungxama kwam kwalimosha elo theko Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Iinkcukacha zemini yetheko; indawo, umhla nohlobo lwetheko.  Iindidi zabantu ababekho kweli theko.  Okwakulindelekile kubantu ababekweli theko.  Isenzo awasenza ngokungxama.  Indlela esatolikeka ngayo eso senzo/esalimosha ngayo itheko.  Isiphumo/iziphumo zokumoshakala kwetheko kuye nakubantu ababekho.  Iimvakalelo zakhe ngeziphumo zeso senzo.  Amava nesifundo esinokufundwa. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 3 DBE/2022 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.2 Isihloko: Ukuba ndingaphinda ndibe mncinci ndingakhetha ukuba neminyaka e ... Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Anganika inkcaza emfutshane ngokukhula kwakhe/ngamanqanaba okukhula komntu.  Iminyaka angakhetha ukubuyela kuyo.  Isizathu esimenza ukuba anqwenele ukunga angabuyela kule minyaka ayikhankanyileyo.  Amava neemvakalelo zakhe.  Ulwazi olutsha alufumene kule minyaka akuyo.  Iingcebiso/imfundiso/isilumkiso ngokwamava akhe. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.3 Isihloko: Ubomi ngaphandle kweselfowuni Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angachaza/camngca/angavelela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Inkcaza ngeselfowuni.  Imisebenzi yeselfowuni.  Ifuthe leselfowuni kwabadala nakwabancinci.  Icala elihle nelibi leselfowuni kwintlalo yasemakhaya, ezikolweni nasemisebenzini.  Angavakalisa iimvakalelo noluvo lwakhe. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 4 DBE/2022 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.4 Isihloko: Olona didi lomculo ndiluthandayo Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Iinkcukacha ngodidi olunye lomculo awuthandayo.  Makanike izizathu zokuba lo ibe ngowona mculo awuthandayo.  Angakhankanya umahluko wolu didi lomculo kwezinye iindidi.  Anganika imizekelo yeemvumi ezicula olu didi lomculo.  Angaveza iimvakalelo zakhe ngolu didi lomculo.  Inkuthazo kubantu abangalwaziyo olu didi lomculo. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.5 Isihloko: Unyaka wama-2021 Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Anganika ulwazi oluyimvelaphi/inkcaza malunga nonyaka wama-2021.  Okwenzekileyo okuhle nokubi okubangela ukuba unyaka wama-2021 ungabi nakulibaleka.  Angabhekisa kumava akhe okanye kwawoluntu ngokubanzi.  Okunokufundwa kokuhle nakokubi okwehle kunyaka wama-2021. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 5 DBE/2022 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.6 Isihloko: Abantu abangoomama bangumqolo wesizwe Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Anganika ulwazi oluyimvelaphi/inkcaza ngabantu abangoomama njengomqolo wesizwe.  Indima edlalwa ngabantu abangoomama emakhaya.  Angakhankanya igalelo labo kwezoqoqosho/ kwezopolitiko/kwezentlalo. Umzekelo, unokukhankanya umntu ongumama othile aqaqambise imisebenzi yakhe esizweni nengqina oku kukwisihloko.  Imingeni abajongene nayo nempumelelo yabo.  Iingcebiso nezindululo malunga nokulwa ukuphathwa kakubi/ gadalala kwabantu abangoomama.  Amaphulo anokwenziwa okulwa impatheko-mbi nokunganikwa ngokupheleleyo kwabantu abangoomama amathuba okudlala indima yabo entlalweni. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.7.1 Isihloko: Umviwa makasinike isihloko isincoko sakhe. Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-kileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Inkcaza ngesitshixo.  Imisebenzi yezitshixo ebomini.  Ukunikwa isitshixo okulinqanaba lobomi.  Isitshixo njengesimboli yempumelelo.  Iminqweno emihle esuka kubantu abadala eya kubantwana.  Izandla njengomelo lokunikezela nokubulela.  Ukuvulelwa nokunikwa amathuba ebomini.  Inkululeko noxanduva ehamba nalo.  [Umfundi usenokuveza intsingiselo efihlakeleyo yalo mfanekiso.] [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 6 DBE/2022 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.7.2 Isihloko: Umviwa makasinike isihloko isincoko sakhe. Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo: Umviwa angachaza/camngca/angavelela amacala amabini/ xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Inkcaza ngezolimo/ixabiso lomhlaba.  Ezolimo njengekhondo elinokulandelwa.  Umhlaba njengobutyebi besizwe.  Ulutsha namathuba okuziphuhlisa ('vuk'uzenzele').  Inxaxheba yolutsha kwezoqoqosho.  Izakhono nolwazi olutsha ngezolimo noshishino.  Okunokufundwa kwiinkqubo zolimo noshishino. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] AMANQAKU ECANDELO A 50 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 7 DBE/2022 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha IIMPAWU ZESINCOKO Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.  Makasebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.  Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.  Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo, mazibonakale.  Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.  Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.  Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.  Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda isincoko, lungekrwada phofu. Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.  Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo.  Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.  Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.  Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.  Sivakalisa iimvakalelo zombhali. Isincoko esicamngcayo:  Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.  Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.  Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.  Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso–ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.)  Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka. Isincoko esixoxela icala elinye:  Umviwa uthatha icala ngomba othile.  Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile.  Ukubethelela–isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile lokuvula.  Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani.  Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.  Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso. Kwisincoko esivelela amacala omabini:  Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili.  Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.  Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.  Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo, luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa makalunike olwakhe uluvo xa evala.  Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani obuxhasayo.  Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso.  Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. [50] AMANQAKU ECANDELO A: 50 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 8 DBE/2022 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO B: UMHLATHI OMDE Imiyalelo yokumakisha  Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye. Ukuba ukhethe yamibini, makisha owokuqala.  Ubude bomhlathi omde mabube ngamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo kuphela.  Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 2 2.1 ILETA ESESIKWENI EYA KUMHLELI  Iidilesi zimbini, eyombhali neyombhalelwa.  Isibuliso sesindilisekileyo.  Umcimbi mawubhalwe ngoonobumba abakhulu (ukuba ubhalwe ngoonobumba abancinci ukrwelelwe umgca ngaphantsi).  Makucaciswe isizathu sokubhalwa kweleta nokubaluleka komcimbi lowo kubhalwa ngawo.  Mayibengumba/umxholo omnye ekuxoxwa ngawo, owokungacaciselwa kakuhle koluntu ngeVakhsini yeKhorona.  Makusetyenziswe ubungqina okanye amava ukuxhasa izimvo.  Ithoni nerejista mazibe zezifanele ileta esesikweni.  Isiphelo sibe seseleta esesikweni. [30] 2.2 ILETA YOBUHLOBO  Idilesi inye, yeyomntu obhala ileta.  Isibuliso – Makacace umntu obhalelwayo. Umz. Titshala endimthandayo  Intshayelelo, isiqu nesiphelo mazahluke zicace.  Ithoni nerejista mazibe zezifanele ileta yobuhlobo.  Umxholo mawube malunga nokubulela utitshala ngokumnceda kulo nyaka.  Isiphelo sibe seseleta yobuhlobo. [30] 2.3 IRIVYU  Kuvela igama lefilim; elombhali webali layo, umqulunqi kunye nomhla wokuqulunqwa kwayo.  Iminyaka engummiselo yabantu abavumelekileyo ukuba bayibukele.  Kuvela abadlali abakule filim neendima abazidlalayo.  Umfundi makenze ugxeko-ncomo, evakalisa izimvo zakhe ngale filim aze azixhase.  Angachaphazela isimo sentlalo, ukulandelelana kweziganeko, ulwimi olusetyenziswayo kunye nempixano.  Umoya otyalwa kokuqhubekayo kule filim.  Usenokucebisa okanye enze izindululo. [30] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 9 DBE/2022 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 2.4 INGXOXO YABABINI  Kwintshayelelo makunikwe isimo sentlalo/amagama abantu abaza kuthatha inxaxheba, umxholo wengxoxo, nendawo eqhubeka kuyo ingxoxo.  Igama lesithethi libhalwa ekhohlo lilandelwe yikholon.  Igama lesithethi esilandelayo kutsitywa umgca libhalwe kumgca ongezantsi.  Umbuliso mawuquphe kungenwe engxoxweni.  Ingxoxo mayibonakalise ukukhula kwezimvo de kufikelelwe kuvuthondaba/kwisivumelwano.  Kwintetho-ngqo mazingafakwa iimpawu zocaphulo.  Izalathisi zaseqongeni mazisetyenziswe xa kukho imfuneko yazo.  Ingxoxo mayiqukunjelwe ngobuchule kusetyenziswe isigama esihambelana nesiphelo.  Isiphelo masicace gca.  Makuvele ukwahlukana kwesibini ebesixoxa. [30] AMANQAKU ECANDELO B: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 10 DBE/2022 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE Imiyalelo yokumakisha  Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye, aze athi ukuba ukhethe yamibini, umakishe owokuqala.  Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo kuphela.  Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 3 3.1 IFLAYA  Makuvele igama likagqirha nendawo afumaneka kuyo.  Amaxesha asebenza ngawo mawabonakale.  Kunokusetyenziswa iifonti eziyashiya-shiyanayo (ngobukhulu nokukekela).  Ungasetyenziswa umfanekiso ukutsala umdla.  Makusetyenziswe ulwimi olutsala umdla.  Makukhankanywe inzuzo yokundwendwela kulo gqirha.  Kusenokuchazwa indlela ahluke ngayo kwabanye.  Mazivele iinkcukacha zoqhagamshelwano. [20] 3.2 UNGENISO KWIDAYARI  Ibhalwa kumntu wokuqala, kusetyenzizwa izakhi oo 'ndi'.  Umhla nexesha lokubhala libalulekile.  Indlela abaza kuzilolonga ngayo nabaza kukwenza kusuku ngalunye makuvele.  Akunyanzelekanga ukuba imihla ibe yelandelelanayo.  Imizwa neemvakalelo mazivakaliswe.  Umviwa uvumelekile ukuba asebenzise nolwimi olungekho sesikweni. [20] 3.3 IZALATHISI  Iinkcukacha ngendawo ekusukwa kuyo nekuyiwa kuyo mazicace zingqale.  Izalathisi mazinikwe ngeengongoma kuphela.  Izalathisi mazilandelelane ngokwendlela ezivela ngayo emephini.  Iimpawu zendlela, amagama ezitrato neendawo eziqaphelekayo ecaleni kwendlela mazikhankanywe.  Makusetyenziswe izenzi eziyalelayo kangangoko. [Ukuba umviwa usebenzise enye indlela echanekileyo esuka eAdmin Building eya Library makanikwe amanqaku.] [20] AMANQAKU ECANDELO C: 20 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 11 DBE/2022 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha QAPHELA:  Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A.  Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.  Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye.  Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi. ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo ingena -Impendulo ayikho enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu ngokupheleleyo iphuma emxholweni mxholweni konke konke Umgangatho ongentla (Impendulo kobekulindelekile -Izimvo zinxulumene -Izimvo ziyanamathelana akukho -Izimvo zibondene nezimvo) -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye noko kwaye zingakuguqula lunamathelwano azingqalanga ntweni Ukubekelela izimvo zixhokonxa iingcinga kwaye zinika umdla, bukho ukucinga kofundayo kwizimvo -Azivakali izimvo kwaye ngenjongo zinemfezeko ubungqina bemfezeko -Iingcamango zibekelelwe -Izimvo azicacanga ziyaphindaphindwa/ yokucwangcisa -Isincoko sibekelelwe kwizimvo ngokunamatheleneyo kwaye ezinye zazo uthetha into enye Ukubonakalisa ngobuchule -Iingcamango kuquka intshayelelo, isiqu zezemboleko -Iingcamango zibekwe ukuyazi injongo, obungaqhelekanga kwaye zibekelelwe nesiphelo -Buncinci kakhulu xazalala abantu ekujoliswe intshayelelo, isiqu ngokwakhelanayo ubungqina bobekelelo azinalunxibelelwano kubo kunye kwakunye nesiphelo kuquka intshayelelo, nonamathelwano nemeko zibonakalisa isiqu nesiphelo lweengcamango unamathelwano 30 AMANQAKU olunemfezeko 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo iphumile -Impendulo itenxile Umgangatho ongezantsi kodwa akukho zimpawu ngobugcisa nangona kumana kubakho emxholweni ubukhulu malunga nomxholo zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni ukungacaci kwiindawo becala -Izimvo zitenxile kwisincoko kwaye zinika umdla ezithile -Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude -Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe -Kukho ukunamathelana qhawuka ziyabhidisa nomxholo zixhokonxa iingcinga ngobuchule, kukho okubonakalayo kwizimvo -Buyanqaphazeka -Iingcamango -Iingcamango zibekelelwe ukunamathelana kwaye kuyanelisa ubungqina ziyingxubevange zandindaniswa ngobugcisa kweengcamango -Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka engenamgqalisela kuquka intshayelelo, isiqu okuquka intshayelelo, kweengcamango kweengcamango kunye nesiphelo isiqu nesiphelo nonamathelwano nonamathelwano kwintshayelelo, isiqu nesiphelo Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/2022 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka) Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 & NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, isigama -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ulwimi aluvakali zifanelene ngokugqwesileyo isigama zifanelene kakhulu isimbo, isigama isigama -Ithoni, irejista, Umgangatho ongentla Ukuhambelana nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu ekujoliswe sifanelene nenjongo, azifanelananga ncam isimbo, isigama kwethoni, irejista, kubo kunye nemeko kubo kunye nemeko abantu ekujoliswe nenjongo, abantu asifanelananga isimbo, isigama -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchaneke ngakumbi kubo kunye nemeko ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo, kunye nemeko ngokuzithemba, kwaye ithoni isetyenziswe -Ulwimi nemeko abantu ekujoliswe Ukhetho-magama luyathabathekisa ngokuchaneka kwisincoko olufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa kubo kunye nemeko Ukusetyenziswa -Ithoni enomtsalane nezafobe siphela ludlulisa umyalezo ngendlela ebuthathaka -Ukunqongophala kolwimi nesigama zentetho eziphumeza injongo -Iziphene zokusetyenziswa -Ithoni ifanelekile -Ithoni nochongo kwesigama Iimpawu zobhalo, -Phantse kube akukho nasinye kolwimi nopelo -Izafobe zentetho magama kubaxekile izakhi isiphene solwakhiwo zivakalisi, zinqongophele zinonga umxholo azifanelekanga kangangokuba zezivakalisi, upelo nokusetyenziswa kolwimi -Sixonxwe ngobugcisa -Isigama ayinasihlahla into nopelo -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu obukhulu sinqongophele ebhaliweyo 13 10 7 4 Umgangatho ongezantsi 15 AMANQAKU -Ulwimi luchanekile kanye -Ulwimi lunomtsalane kwaye -Kuyanelisa -Ukusetyenziswa nezafobe zisetyenziswe luyaziphumeza iinjongo ukusetyenziswa kolwimi kubonisa ngethoni ephumeza ukudlulisa zokubhala kolwimi kodwa ububhetyebhetye umyalezo -Ithoni ifanelekile kwaye asekho amakhwiniba -Izivakalisi -Phantse kube akukho nasinye iyaziphumeza iinjongo -Ithoni ifanelekile zinobuthathaka- isiphene solwakhiwo zivakalisi, zokubhala kodwa izafobe azitshintsha- upelo, nokusetyenziswa kolwimi -Zimbalwa iziphene zezakhi zentetho tshintshwa -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu zezivakalisi kunye nopelo ezisetyenzisiweyo -Isigama -Sixonxwe ngobugcisa zinqongophele sinqongophele ngokubalaseleyo ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha ezinengqiqo -Iinkcukacha -Zikho iingcamango -Iingcamango Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo zikhuliswe ngokwakhelanayo ezisemxholweni ezamkelekileyo ezifunekayo Ukukhula -Iinkcukacha zibalasele -Izimvo zinamathelene zikhulisiwe -Isakhiwo sezivakalisi zinqongophele kwemihlathi ngokungaqhelekanga -Izivakalisi, imihlathi -Izivakalisi, imihlathi nesemihlathi -Isakhiwo nokwakhiwa -Izivakalisi, imihlathi zakhiwe zitshintshatshintshwa zakhiwe kuhle sinamakhwiniba sezivakalisi kwezivakalisi zaqiqisiswa ngokugqwesileyo ngobuchule obuqiqisisiweyo -Isincoko sibunjwe -Isincoko sisenayo nesemihlathi ngengqiqo ingqiqo sigxoko-gxoko 5 AMANQAKU -Isincoko asinangqiqo UMMANDLA WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 13 DBE/2022 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI idlule okuqhelekileyo ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi -Izimvo ziqiqisisiwe ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi Ukungqala kwaye zivuthiwe lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi kwempendulo nezimvo -Luphangalele ulwazi lwetekisi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka Ukuqoqwa kwezimvo lweempawu zolu didi -Ingqalile ayiphumi emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume ngenjongo lwetekisi nasemxholweni nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni emxholweni yokucwangcisa -Umsebenzi ungqalile -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile -Akukho Injongo yokubhala, abo uhleli emxholweni zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana ukunamathelana kujoliswe kubo, -Kukho ukunamathelana ngokunamatheleneyo kufanelekile komxholo nezimvo kumxholo nezimvo iimpawu/imigaqo kwizimvo nomxholo kumxholo nezimvo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu yetekisi, kunye nemeko -Iingcamango -Iinkcukacha zixhasa zixhasa isihloko ezixhasa isihloko iinkcukacha ezixhasa zidakancwe ngobunono isihloko -Ifomathi ifanelekile -Imigaqo yefomathi isihloko 18 AMANQAKU zonke iinkcukacha -Ifomathi ifanelekile kodwa kusekho ephambili isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko zixhasa isihloko ineendawana ukungachaneki ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi -Ifomathi ifanelekile ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ityeshelwe kwaye ichanekile ezingephi ezininzi ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani kakhulu nenjongo nabo kakhulu malunga nenjongo, abantu ncam nenjongo kwakunye kwaphela nenjongo, Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu ekujoliswe kubo nabantu ekujoliswe kubo imeko kwakunye injongo/ifuthe, abo nemeko ekujoliswe kubo kunye kwakunye nemeko kunye nemeko nabantu ekujoliswe kubo kujoliswe kubo kunye -Izakhi zezivakalisi nemeko -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo nemeko zisetyenziswe -Izakhi zezivakalisi zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi ixazalala Ukusetyenziswa kolwimi ngokuchanekileyo zichanekile kwaye -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo -Isigama asifanelananga nemigaqo -Phantse kube akukho umyalezo wakheke -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama nenjongo Uchongo magama nasinye isiphene kakuhle ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahleke Iimpawu zokubhala -Isigama sichanekile intsingiselo nomyalezo kwintsingiselo kakhulu kunye nopelo -Ubukhulu becala akukho zimpazamo 12 AMANQAKU UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 14 DBE/2022 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI ibonisa ukuqiqisiswa ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi kwezimvo ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi Impendulo nezimvo -Izimvo zihlakaniphile lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi Ukubekelelwa kwezimvo kwaye zivuthiwe lwetekisi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka Iimpawu zetekisi/ -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa rhoqo. umgaqo kunye nemeko lweempawu zolu didi nasemxholweni kukho nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni -Intsingiselo iduka lwetekisi -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile kwisakhiwo esixazalala 12 AMANQAKU -Umsebenzi ungqalile zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana -Akukho akukho kugqwidiza ngokunamatheleneyo kwenzeka komxholo nezimvo ukunamathelana -Kubonakala kumxholo nezimvo ngokufanelekileyo -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo ukunamathelana -Iinkcukacha zixhasa -Ezinye iinkcukacha ezixhasa isihloko -Zimbalwa kakhulu kwizimvo nomxholo isihloko zixhasa isihloko -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa -Iingcamango -Ifomathi ingqalile -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe isihloko zidakancwe ngobunono iindawana ezikhoyo zikho iindawana okanye isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko kwaye zonke ezingachanekanga ezingachanekanga ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi iinkcukacha zixhasa aziyiphazamisi injongo ityeshelwe isihloko yokubhala -Ifomathi ifanelekile kwaye ichanekile ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2 NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, isigama zifanelene nesigama sifanelene isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama Ithoni, irejista, isimbo, kakhulu nenjongo, abo kakhulu nenjongo, abantu nenjongo, abantu ncam nenjongo, abantu azifanelananga nesigama singqamene kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo, nenjongo kunye nemeko nemeko nemeko kwakunye nemeko nemeko imeko kwakunye Ukusetyenziswa kolwimi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi nabantu ekujoliswe kubo nemigaqo zisetyenziswe zichanekile kwaye zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi -Izele ziimpazamo Ukhetho- magama ngokuchanekileyo umyalezo wakheke -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo ixazalala iyadida Iimpawu zokubhala -Phantse kube akukho kakuhle -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama -Isigama asihambelani kunye nopelo nasinye isiphene -Isigama sichanekile ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi nenjongo -Ubukhulu becala azikho intsingiselo kwintsingiselo -Intsingiselo ilahlekile 8 AMANQAKU iimpazamo kakhulu UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all