Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LESITHATHU (P3)
2022
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 100
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-14.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2022 papers 
--08268c23-92d0-41e7-ad72-e102f1782957/v1-dc5b83c66f1594cc8aae/card.webp)



_hlayiso.com_--84c9883f-167c-4b5b-b7e7-eda3f18f2708/v1-69f0fdf52ad0ba2fd2ce/card.webp)
View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2022 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2022, 14 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2022 · isixhosa. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2022
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 14
- File size
- 425.0 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 14
This exam
NSC June Exam 2022
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Uncwadi / Literature (Set Works)50 marks
- Question 1.2Uncwadi / Literature (Set Works)50 marks
- Question 1.3Uncwadi / Literature (Set Works)50 marks
- Question 1.4Uncwadi / Literature (Set Works)50 marks
- Question 1.5Uncwadi / Literature (Set Works)50 marks
- Question 1.6Uncwadi / Literature (Set Works)50 marks
Show all 14 questions
- Question 1.7Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking150 marks
- Question 2.1Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.2Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.3Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.4Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking30 marks
- Question 3.1Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting20 marks
- Question 3.2Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting20 marks
- Question 3.3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 2 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO A: ISINCOKO
UMBUZO 1
Imiyalelo yokumakisha
Kweli candelo umviwa ukhetha isihloko sibesinye. Xa ekhethe zazibini, makisha
esokuqala.
QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo.
Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240.
Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko.
1.1 Isihloko: Ukungxama kwam kwalimosha elo theko
Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama
sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
Iinkcukacha zemini yetheko; indawo, umhla nohlobo
lwetheko.
Iindidi zabantu ababekho kweli theko.
Okwakulindelekile kubantu ababekweli theko.
Isenzo awasenza ngokungxama.
Indlela esatolikeka ngayo eso senzo/esalimosha ngayo
itheko.
Isiphumo/iziphumo zokumoshakala kwetheko kuye
nakubantu ababekho.
Iimvakalelo zakhe ngeziphumo zeso senzo.
Amava nesifundo esinokufundwa.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 3 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.2 Isihloko: Ukuba ndingaphinda ndibe mncinci ndingakhetha ukuba
neminyaka e ...
Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama
sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
Anganika inkcaza emfutshane ngokukhula
kwakhe/ngamanqanaba okukhula komntu.
Iminyaka angakhetha ukubuyela kuyo.
Isizathu esimenza ukuba anqwenele ukunga
angabuyela kule minyaka ayikhankanyileyo.
Amava neemvakalelo zakhe.
Ulwazi olutsha alufumene kule minyaka akuyo.
Iingcebiso/imfundiso/isilumkiso ngokwamava akhe.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.3 Isihloko: Ubomi ngaphandle kweselfowuni
Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama
sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angachaza/camngca/angavelela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
Inkcaza ngeselfowuni.
Imisebenzi yeselfowuni.
Ifuthe leselfowuni kwabadala nakwabancinci.
Icala elihle nelibi leselfowuni kwintlalo yasemakhaya,
ezikolweni nasemisebenzini.
Angavakalisa iimvakalelo noluvo lwakhe.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 4 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.4 Isihloko: Olona didi lomculo ndiluthandayo
Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama
sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
Iinkcukacha ngodidi olunye lomculo awuthandayo.
Makanike izizathu zokuba lo ibe ngowona mculo
awuthandayo.
Angakhankanya umahluko wolu didi lomculo kwezinye
iindidi.
Anganika imizekelo yeemvumi ezicula olu didi lomculo.
Angaveza iimvakalelo zakhe ngolu didi lomculo.
Inkuthazo kubantu abangalwaziyo olu didi lomculo.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.5 Isihloko: Unyaka wama-2021
Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama
sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
Anganika ulwazi oluyimvelaphi/inkcaza malunga
nonyaka wama-2021.
Okwenzekileyo okuhle nokubi okubangela ukuba
unyaka wama-2021 ungabi nakulibaleka.
Angabhekisa kumava akhe okanye kwawoluntu
ngokubanzi.
Okunokufundwa kokuhle nakokubi okwehle kunyaka
wama-2021.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 5 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.6 Isihloko: Abantu abangoomama bangumqolo wesizwe
Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama
sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
Anganika ulwazi oluyimvelaphi/inkcaza ngabantu
abangoomama njengomqolo wesizwe.
Indima edlalwa ngabantu abangoomama emakhaya.
Angakhankanya igalelo labo kwezoqoqosho/
kwezopolitiko/kwezentlalo. Umzekelo, unokukhankanya
umntu ongumama othile aqaqambise imisebenzi yakhe
esizweni nengqina oku kukwisihloko.
Imingeni abajongene nayo nempumelelo yabo.
Iingcebiso nezindululo malunga nokulwa ukuphathwa
kakubi/ gadalala kwabantu abangoomama.
Amaphulo anokwenziwa okulwa impatheko-mbi
nokunganikwa ngokupheleleyo kwabantu
abangoomama amathuba okudlala indima yabo
entlalweni.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.7.1 Isihloko: Umviwa makasinike isihloko isincoko sakhe.
Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambe-lana nesincoko esikhethiweyo, isigama
sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
nezixhobo zokunonga ezifanele-kileyo.
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
Inkcaza ngesitshixo.
Imisebenzi yezitshixo ebomini.
Ukunikwa isitshixo okulinqanaba lobomi.
Isitshixo njengesimboli yempumelelo.
Iminqweno emihle esuka kubantu abadala eya
kubantwana.
Izandla njengomelo lokunikezela nokubulela.
Ukuvulelwa nokunikwa amathuba ebomini.
Inkululeko noxanduva ehamba nalo.
[Umfundi usenokuveza intsingiselo efihlakeleyo yalo
mfanekiso.]
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 6 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.7.2 Isihloko: Umviwa makasinike isihloko isincoko sakhe.
Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama
sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo: Umviwa angachaza/camngca/angavelela amacala
amabini/ xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
Inkcaza ngezolimo/ixabiso lomhlaba.
Ezolimo njengekhondo elinokulandelwa.
Umhlaba njengobutyebi besizwe.
Ulutsha namathuba okuziphuhlisa ('vuk'uzenzele').
Inxaxheba yolutsha kwezoqoqosho.
Izakhono nolwazi olutsha ngezolimo noshishino.
Okunokufundwa kwiinkqubo zolimo noshishino.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
AMANQAKU ECANDELO A 50
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 7 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
IIMPAWU ZESINCOKO
Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
Makasebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.
Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo,
mazibonakale.
Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana nophuphelo
okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.
Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.
Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda
isincoko, lungekrwada phofu.
Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.
Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo.
Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo,
izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.
Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.
Sivakalisa iimvakalelo zombhali.
Isincoko esicamngcayo:
Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana
nezichazi, imifanekiso–ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana
nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.)
Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.
Isincoko esixoxela icala elinye:
Umviwa uthatha icala ngomba othile.
Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile.
Ukubethelela–isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
lokuvula.
Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye
ukucaphula kumava anawo ayinyani.
Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso.
Kwisincoko esivelela amacala omabini:
Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili.
Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa
makalunike olwakhe uluvo xa evala.
Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani obuxhasayo.
Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso.
Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. [50]
AMANQAKU ECANDELO A: 50
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 8 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO B: UMHLATHI OMDE
Imiyalelo yokumakisha
Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye. Ukuba ukhethe yamibini,
makisha owokuqala.
Ubude bomhlathi omde mabube ngamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo
kuphela.
Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 2
2.1 ILETA ESESIKWENI EYA KUMHLELI
Iidilesi zimbini, eyombhali neyombhalelwa.
Isibuliso sesindilisekileyo.
Umcimbi mawubhalwe ngoonobumba abakhulu (ukuba ubhalwe
ngoonobumba abancinci ukrwelelwe umgca ngaphantsi).
Makucaciswe isizathu sokubhalwa kweleta nokubaluleka komcimbi lowo
kubhalwa ngawo.
Mayibengumba/umxholo omnye ekuxoxwa ngawo, owokungacaciselwa
kakuhle koluntu ngeVakhsini yeKhorona.
Makusetyenziswe ubungqina okanye amava ukuxhasa izimvo.
Ithoni nerejista mazibe zezifanele ileta esesikweni.
Isiphelo sibe seseleta esesikweni. [30]
2.2 ILETA YOBUHLOBO
Idilesi inye, yeyomntu obhala ileta.
Isibuliso – Makacace umntu obhalelwayo. Umz. Titshala endimthandayo
Intshayelelo, isiqu nesiphelo mazahluke zicace.
Ithoni nerejista mazibe zezifanele ileta yobuhlobo.
Umxholo mawube malunga nokubulela utitshala ngokumnceda kulo
nyaka.
Isiphelo sibe seseleta yobuhlobo. [30]
2.3 IRIVYU
Kuvela igama lefilim; elombhali webali layo, umqulunqi kunye nomhla
wokuqulunqwa kwayo.
Iminyaka engummiselo yabantu abavumelekileyo ukuba bayibukele.
Kuvela abadlali abakule filim neendima abazidlalayo.
Umfundi makenze ugxeko-ncomo, evakalisa izimvo zakhe ngale filim aze
azixhase.
Angachaphazela isimo sentlalo, ukulandelelana kweziganeko, ulwimi
olusetyenziswayo kunye nempixano.
Umoya otyalwa kokuqhubekayo kule filim.
Usenokucebisa okanye enze izindululo. [30]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 9 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
2.4 INGXOXO YABABINI
Kwintshayelelo makunikwe isimo sentlalo/amagama abantu abaza
kuthatha inxaxheba, umxholo wengxoxo, nendawo eqhubeka kuyo
ingxoxo.
Igama lesithethi libhalwa ekhohlo lilandelwe yikholon.
Igama lesithethi esilandelayo kutsitywa umgca libhalwe kumgca
ongezantsi.
Umbuliso mawuquphe kungenwe engxoxweni.
Ingxoxo mayibonakalise ukukhula kwezimvo de kufikelelwe
kuvuthondaba/kwisivumelwano.
Kwintetho-ngqo mazingafakwa iimpawu zocaphulo.
Izalathisi zaseqongeni mazisetyenziswe xa kukho imfuneko yazo.
Ingxoxo mayiqukunjelwe ngobuchule kusetyenziswe isigama
esihambelana nesiphelo.
Isiphelo masicace gca.
Makuvele ukwahlukana kwesibini ebesixoxa. [30]
AMANQAKU ECANDELO B: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 10 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE
Imiyalelo yokumakisha
Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye, aze athi ukuba ukhethe
yamibini, umakishe owokuqala.
Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo
kuphela.
Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 3
3.1 IFLAYA
Makuvele igama likagqirha nendawo afumaneka kuyo.
Amaxesha asebenza ngawo mawabonakale.
Kunokusetyenziswa iifonti eziyashiya-shiyanayo (ngobukhulu nokukekela).
Ungasetyenziswa umfanekiso ukutsala umdla.
Makusetyenziswe ulwimi olutsala umdla.
Makukhankanywe inzuzo yokundwendwela kulo gqirha.
Kusenokuchazwa indlela ahluke ngayo kwabanye.
Mazivele iinkcukacha zoqhagamshelwano. [20]
3.2 UNGENISO KWIDAYARI
Ibhalwa kumntu wokuqala, kusetyenzizwa izakhi oo 'ndi'.
Umhla nexesha lokubhala libalulekile.
Indlela abaza kuzilolonga ngayo nabaza kukwenza kusuku ngalunye
makuvele.
Akunyanzelekanga ukuba imihla ibe yelandelelanayo.
Imizwa neemvakalelo mazivakaliswe.
Umviwa uvumelekile ukuba asebenzise nolwimi olungekho sesikweni. [20]
3.3 IZALATHISI
Iinkcukacha ngendawo ekusukwa kuyo nekuyiwa kuyo mazicace zingqale.
Izalathisi mazinikwe ngeengongoma kuphela.
Izalathisi mazilandelelane ngokwendlela ezivela ngayo emephini.
Iimpawu zendlela, amagama ezitrato neendawo eziqaphelekayo ecaleni
kwendlela mazikhankanywe.
Makusetyenziswe izenzi eziyalelayo kangangoko.
[Ukuba umviwa usebenzise enye indlela echanekileyo esuka eAdmin
Building eya Library makanikwe amanqaku.] [20]
AMANQAKU ECANDELO C: 20
AMANQAKU EWONKE: 100
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 11 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
QAPHELA:
Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A.
Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.
Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla
yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye.
Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi.
ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo ingena -Impendulo ayikho
enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu ngokupheleleyo iphuma emxholweni mxholweni konke konke
Umgangatho ongentla
(Impendulo kobekulindelekile -Izimvo zinxulumene -Izimvo ziyanamathelana akukho -Izimvo zibondene
nezimvo) -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye noko kwaye zingakuguqula lunamathelwano azingqalanga ntweni
Ukubekelela izimvo zixhokonxa iingcinga kwaye zinika umdla, bukho ukucinga kofundayo kwizimvo -Azivakali izimvo kwaye
ngenjongo zinemfezeko ubungqina bemfezeko -Iingcamango zibekelelwe -Izimvo azicacanga ziyaphindaphindwa/
yokucwangcisa -Isincoko sibekelelwe kwizimvo ngokunamatheleneyo kwaye ezinye zazo uthetha into enye
Ukubonakalisa ngobuchule -Iingcamango kuquka intshayelelo, isiqu zezemboleko -Iingcamango zibekwe
ukuyazi injongo, obungaqhelekanga kwaye zibekelelwe nesiphelo -Buncinci kakhulu xazalala
abantu ekujoliswe intshayelelo, isiqu ngokwakhelanayo ubungqina bobekelelo azinalunxibelelwano
kubo kunye kwakunye nesiphelo kuquka intshayelelo, nonamathelwano
nemeko zibonakalisa isiqu nesiphelo lweengcamango
unamathelwano
30 AMANQAKU olunemfezeko
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo iphumile -Impendulo itenxile
Umgangatho ongezantsi
kodwa akukho zimpawu ngobugcisa nangona kumana kubakho emxholweni ubukhulu malunga nomxholo
zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni ukungacaci kwiindawo becala -Izimvo zitenxile
kwisincoko kwaye zinika umdla ezithile -Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude
-Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe -Kukho ukunamathelana qhawuka ziyabhidisa nomxholo
zixhokonxa iingcinga ngobuchule, kukho okubonakalayo kwizimvo -Buyanqaphazeka -Iingcamango
-Iingcamango zibekelelwe ukunamathelana kwaye kuyanelisa ubungqina ziyingxubevange
zandindaniswa ngobugcisa kweengcamango -Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka engenamgqalisela
kuquka intshayelelo, isiqu okuquka intshayelelo, kweengcamango kweengcamango
kunye nesiphelo isiqu nesiphelo nonamathelwano nonamathelwano
kwintshayelelo, isiqu
nesiphelo
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha
Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka)
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
& NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, isigama -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ulwimi aluvakali
zifanelene ngokugqwesileyo isigama zifanelene kakhulu isimbo, isigama isigama -Ithoni, irejista,
Umgangatho ongentla
Ukuhambelana nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu ekujoliswe sifanelene nenjongo, azifanelananga ncam isimbo, isigama
kwethoni, irejista, kubo kunye nemeko kubo kunye nemeko abantu ekujoliswe nenjongo, abantu asifanelananga
isimbo, isigama -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchaneke ngakumbi kubo kunye nemeko ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo,
kunye nemeko ngokuzithemba, kwaye ithoni isetyenziswe -Ulwimi nemeko abantu ekujoliswe
Ukhetho-magama luyathabathekisa ngokuchaneka kwisincoko olufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa kubo kunye nemeko
Ukusetyenziswa -Ithoni enomtsalane nezafobe siphela ludlulisa umyalezo ngendlela ebuthathaka -Ukunqongophala
kolwimi nesigama zentetho eziphumeza injongo -Iziphene zokusetyenziswa -Ithoni ifanelekile -Ithoni nochongo kwesigama
Iimpawu zobhalo, -Phantse kube akukho nasinye kolwimi nopelo -Izafobe zentetho magama kubaxekile
izakhi isiphene solwakhiwo zivakalisi, zinqongophele zinonga umxholo azifanelekanga kangangokuba
zezivakalisi, upelo nokusetyenziswa kolwimi -Sixonxwe ngobugcisa -Isigama ayinasihlahla into
nopelo -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu obukhulu sinqongophele ebhaliweyo
13 10 7 4
Umgangatho ongezantsi
15 AMANQAKU -Ulwimi luchanekile kanye -Ulwimi lunomtsalane kwaye -Kuyanelisa -Ukusetyenziswa
nezafobe zisetyenziswe luyaziphumeza iinjongo ukusetyenziswa kolwimi kubonisa
ngethoni ephumeza ukudlulisa zokubhala kolwimi kodwa ububhetyebhetye
umyalezo -Ithoni ifanelekile kwaye asekho amakhwiniba -Izivakalisi
-Phantse kube akukho nasinye iyaziphumeza iinjongo -Ithoni ifanelekile zinobuthathaka-
isiphene solwakhiwo zivakalisi, zokubhala kodwa izafobe azitshintsha-
upelo, nokusetyenziswa kolwimi -Zimbalwa iziphene zezakhi zentetho tshintshwa
-Sixonxwe ngobugcisa obukhulu zezivakalisi kunye nopelo ezisetyenzisiweyo -Isigama
-Sixonxwe ngobugcisa zinqongophele sinqongophele
ngokubalaseleyo
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha ezinengqiqo -Iinkcukacha -Zikho iingcamango -Iingcamango
Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo zikhuliswe ngokwakhelanayo ezisemxholweni ezamkelekileyo ezifunekayo
Ukukhula -Iinkcukacha zibalasele -Izimvo zinamathelene zikhulisiwe -Isakhiwo sezivakalisi zinqongophele
kwemihlathi ngokungaqhelekanga -Izivakalisi, imihlathi -Izivakalisi, imihlathi nesemihlathi -Isakhiwo
nokwakhiwa -Izivakalisi, imihlathi zakhiwe zitshintshatshintshwa zakhiwe kuhle sinamakhwiniba sezivakalisi
kwezivakalisi zaqiqisiswa ngokugqwesileyo ngobuchule obuqiqisisiweyo -Isincoko sibunjwe -Isincoko sisenayo nesemihlathi
ngengqiqo ingqiqo sigxoko-gxoko
5 AMANQAKU -Isincoko
asinangqiqo
UMMANDLA
WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 13 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4
UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI idlule okuqhelekileyo ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi
-Izimvo ziqiqisisiwe ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
Ukungqala kwaye zivuthiwe lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi
kwempendulo nezimvo -Luphangalele ulwazi lwetekisi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka
Ukuqoqwa kwezimvo lweempawu zolu didi -Ingqalile ayiphumi emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume
ngenjongo lwetekisi nasemxholweni nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni emxholweni
yokucwangcisa -Umsebenzi ungqalile -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile -Akukho
Injongo yokubhala, abo uhleli emxholweni zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana ukunamathelana
kujoliswe kubo, -Kukho ukunamathelana ngokunamatheleneyo kufanelekile komxholo nezimvo kumxholo nezimvo
iimpawu/imigaqo kwizimvo nomxholo kumxholo nezimvo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu
yetekisi, kunye nemeko -Iingcamango -Iinkcukacha zixhasa zixhasa isihloko ezixhasa isihloko iinkcukacha ezixhasa
zidakancwe ngobunono isihloko -Ifomathi ifanelekile -Imigaqo yefomathi isihloko
18 AMANQAKU zonke iinkcukacha -Ifomathi ifanelekile kodwa kusekho ephambili isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko
zixhasa isihloko ineendawana ukungachaneki ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi
-Ifomathi ifanelekile ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ityeshelwe
kwaye ichanekile ezingephi ezininzi
ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani
kakhulu nenjongo nabo kakhulu malunga nenjongo, abantu ncam nenjongo kwakunye kwaphela nenjongo,
Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu ekujoliswe kubo nabantu ekujoliswe kubo imeko kwakunye
injongo/ifuthe, abo nemeko ekujoliswe kubo kunye kwakunye nemeko kunye nemeko nabantu ekujoliswe kubo
kujoliswe kubo kunye -Izakhi zezivakalisi nemeko -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo
nemeko zisetyenziswe -Izakhi zezivakalisi zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi ixazalala
Ukusetyenziswa kolwimi ngokuchanekileyo zichanekile kwaye -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo -Isigama asifanelananga
nemigaqo -Phantse kube akukho umyalezo wakheke -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama nenjongo
Uchongo magama nasinye isiphene kakuhle ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahleke
Iimpawu zokubhala -Isigama sichanekile intsingiselo nomyalezo kwintsingiselo kakhulu
kunye nopelo -Ubukhulu becala akukho
zimpazamo
12 AMANQAKU
UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 14 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI ibonisa ukuqiqisiswa ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi
kwezimvo ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
Impendulo nezimvo -Izimvo zihlakaniphile lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi
Ukubekelelwa kwezimvo kwaye zivuthiwe lwetekisi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka
Iimpawu zetekisi/ -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa rhoqo.
umgaqo kunye nemeko lweempawu zolu didi nasemxholweni kukho nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni -Intsingiselo iduka
lwetekisi -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile kwisakhiwo esixazalala
12 AMANQAKU -Umsebenzi ungqalile zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana -Akukho
akukho kugqwidiza ngokunamatheleneyo kwenzeka komxholo nezimvo ukunamathelana
-Kubonakala kumxholo nezimvo ngokufanelekileyo -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo
ukunamathelana -Iinkcukacha zixhasa -Ezinye iinkcukacha ezixhasa isihloko -Zimbalwa kakhulu
kwizimvo nomxholo isihloko zixhasa isihloko -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa
-Iingcamango -Ifomathi ingqalile -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe isihloko
zidakancwe ngobunono iindawana ezikhoyo zikho iindawana okanye isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko
kwaye zonke ezingachanekanga ezingachanekanga ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi
iinkcukacha zixhasa aziyiphazamisi injongo ityeshelwe
isihloko yokubhala
-Ifomathi ifanelekile
kwaye ichanekile
ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2
NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
isigama zifanelene nesigama sifanelene isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama
Ithoni, irejista, isimbo, kakhulu nenjongo, abo kakhulu nenjongo, abantu nenjongo, abantu ncam nenjongo, abantu azifanelananga
nesigama singqamene kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo,
nenjongo kunye nemeko nemeko nemeko kwakunye nemeko nemeko imeko kwakunye
Ukusetyenziswa kolwimi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi nabantu ekujoliswe kubo
nemigaqo zisetyenziswe zichanekile kwaye zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi -Izele ziimpazamo
Ukhetho- magama ngokuchanekileyo umyalezo wakheke -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo ixazalala iyadida
Iimpawu zokubhala -Phantse kube akukho kakuhle -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama -Isigama asihambelani
kunye nopelo nasinye isiphene -Isigama sichanekile ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi nenjongo
-Ubukhulu becala azikho intsingiselo kwintsingiselo -Intsingiselo ilahlekile
8 AMANQAKU iimpazamo kakhulu
UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Memo
--08268c23-92d0-41e7-ad72-e102f1782957/v1-dc5b83c66f1594cc8aae/card.webp)
Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2022 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2022 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2022 Question Paper
_hlayiso.com_--84c9883f-167c-4b5b-b7e7-eda3f18f2708/v1-69f0fdf52ad0ba2fd2ce/card.webp)
Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 September Preparatory Exams 2022 QP
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Question paper