Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
2018
IMEMORANDAM
AMANQAKU: 80
Le memorandam inamaphepha ali-9.
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
You're offline
Skip to contentMemorandum 








View all



IsiXhosa FAL P1 May-June 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC June Exams · 2018 · isixhosa. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Isixhosa Fal
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC June Exams
- Paper
- 1
- Pages
- 9
- File size
- 347.3 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 9
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 2 DBE/2018
SCE – Imemorandam
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
Ukumakisha uvavanyo lokuqonda
1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene
zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo ziphene
zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene
zibonakaliswe.)
2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo
olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo
isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka
kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku
kuyakwamkeleka.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase,
akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI,
noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Isizathu/Ukunika ubungqina/
nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela.
4. Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI,
noYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona
makuthathelwe ingqalelo.
5. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esi-
sivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe nje ngokuchanekileyo kuphela xa
igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe.
6. Xa kufunwa iimpendulo ezimbini/ezintathu/iingongoma ezimbini kwezintathu,
aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha kuphela
isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo.
7. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa
kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi.
8. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 3 DBE/2018
SCE – Imemorandam
1.1 ISICATSHULWA A
1.1.1 NgooMpondo-zihlanjiwe bee'selfie'.√ (1)
1.1.2. Olwento kaShakespear nokaOrwell.√ (1)
1.1.3. Sesokuba igama elithi 'selfie' libe sematheni ngonyaka wama-
2013√√/ligama ekungekudala likho.√√ (2)
1.1.4 Yeyokuba abahlobo nabalandeli bawubone√ bawuncome.√ (2)
1.1.5 Wokuziphakamisa okugqithisileyo.√
Wokuzigwagwisa.√ (2)
1.1.6 C.√/C. Eyokuxatyiswa kwento kakhulu ide ilawule√/eyokuxatyiswa
kwento kakhulu ide ilawule.√ (1)
1.1.7 Yaqalwa ngumfundi wase-Australia ogama lingaziwayo, owathi
wathumela ifoto yomlebe wakhe ocandekileyo.√√ (2)
1.1.8 Amaqonga onxibelelwano anceda ngokuba athi esandul'ukuvela
amagama amatsha abe sele esamkeleka ebhalwa/ amaqonga
onxibelelwano ayakukhawulezisa ukupapashwa kwesigama
esitsha.√√ (2)
1.1.9 Abaqulunqi bezichazi-magama bancedwa luthotho lweetekisi
olubhalwa lulutsha kula maqonga, ukuze bafumane isigama
esitsha√√/ulutsha luyila isigama esitsha esikhulisa ulwimi kwiitekisi
oluzipapasha kula maqonga.√√ (2)
1.1.10 Yeyokuba ii'selfie' zibenegalelo ekukhuliseni iindidi zonke
zobundumasi.√√ (2)
1.1.11 Eyokuba iindumasi ziyabodlula bonke abantu ngokulinganiswa
kwemikhwa yazo√/eyokuphakama kwezinga lokulinganiswa
kwabantu abaziindumasi ngokwahlukileyo kwabanye abantu
abangezizo√/eyokuba iindumasi zilinganiswa ngokuthe chatha
zona kunabanye abantu abangezizo.√ (1)
1.1.12 Luluvo kuba abukho ubungqina bophando obuxhasa le mbono.√√ (2)
1.1.13 '… amantombazana ngawona angamaxhoba okuwexulwa ngulo
mkhwa'√/'into yamantombazana yokusoloko enolangazelelo
lokuqinisekiswa ngokunconywa …'√ (2)
1.1.14 Inkqayi ingena ngeentlontlo√, okomlilo wedobo/ unwenwa okomlilo
wedobo.√ (2)
[24]
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 4 DBE/2018
SCE – Imemorandam
1.2 ISICATSHULWA B
1.2.1 Indlulamthi ihamba phezu kwentsontela exhonywe phezulu kakhulu
ngokuzithemba/ isilwanyana esihamba kwintambo exhonywe
phezulu.√√ (2)
1.2.2 Ihamba ime nkqo ngokukhululeka kwaye ijonge phambili√√/
ihamba ngokukhululeka√√/ipholile ayibonisi koyika.√√ (2)
1.2.3 Yinkuthazo yokuba ukungazoyikiseli nokuzithemba kubalulekile√√/
ngowokuba ubume ngokomzimba akusosithintelo sokungenzi izinto
ezinokwenziwa ngabanye abantu√√/ngowokuba ukuzimisela
nokuncekelela kukusa empumelelweni√√/ngowokuba impumelelo
kukujonga phambili kwinto oyinqwenelayo ungajongi iimeko
okuzo√√/konke kuxhomekeka kwindlela ozijonge ngayo iingxaki
okuzo.√√
(Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.) (2)
[6]
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 5 DBE/2018
SCE – Imemorandam
ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2
Ukumakisha ushwankathelo
Ukumakisha isishwankathelo kusekwe ekugqaleni iingongoma ezingundoqo.
Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo:
• Ulwabiwo-manqaku
o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma
nganye).
o Amanqaku ama-3 olwimi.
o Amanqaku ewonke: 10
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo.
o 1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1.
o 4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
o 6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3.
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo.
o 6–7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku
kwawolwimi.
o 1–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE.
QAPHELA
• Ubalo-magama:
o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise ukuba alidlulanga kuma-70
inani lamagama asetyenzisiweyo.
o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
ngokungachanekanga.
o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani
lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo
sakhe.
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 6 DBE/2018
SCE – Imemorandam
IINGONGOMA EZICATSHULWE NGQO IINGONGOMA
EZISHWANKATHELWEYO
1. 'Bakho abantu abaqala phantsi eluthuthwini, 1. Ukusebenza nzima usenza
babile besoma, bawe bevuka, banyuke bade amacebo yenye yeendlela
baye kufikelela encochoyini batsho babe zokufumana ubutyebi.
ziingcungcu'.
2. 'Abanye abantu batyeba ngenxa yelifa 2. Ukushiywa nelifa ikwayenye
abashiywe nalo ngabazali babo'. indlela yokufumana ubutyebi.
3. 'Mntu wumbi uyakwazi ukuzibona sele 3. Ukungenela ukhuphiswano
esisityebi ngenxa kaqashi-qashi okanye kunye nooqashi-qashi
ukhuphiswano ... iindidi ngeendidi kungakwenza ubone sele
zokhuphiswano eziye ziphume kumaphepha- usisityebi.
ndaba, koonomathotholo nakoomabonwa-
kude ...'
4. 'Imidlalo nayo imenza ukuba umntu atyebe... 4. Nangemidlalo buyafumaneka
ufunjathiswa iimali ezinkulu ngokuvumela ubutyebi kothengisa ngegama
ukusetyenziswa kwegama lakhe nomfanekiso lakhe kubenzi bezibhengezo.
wakhe xa kusenziwa izibhengezo-ntengiso ...'
5. 'Batyebile abantu phandl'apha ngumculo ... 5. Nomculo obukelwa ngemali
Abantu baxolele ukukhupha iimali ezinkulu ukwayenye yeendlela zokwenza
kuba befuna ukubukela uzibaningeshe ubutyebi.
ecula,...'
6. 'Ubhalo-ncwadi nalo luyakwazi ukuyigxothela 6. Ukuzinikela ngokuhlala ubhala
kude indlala xa athe ubani wazinikela iincwadi nako kungakwenza
ngokupheleleyo kulo'. isityebi.
7. 'Ubutyebi bangoku bumbiwa ngaphantsi 7. Izimbiwa ezifana negolide
komhlaba. ... amatye exabiso anje ngegolide, ziyakwazi ukugcinwa koovimba
isilivere, idayimani .... Igolide yona ide bemali njengobutyebi
yenziwe ibe zizitena ezithi zigcinwe koovimba obufuyiweyo.
bemali abakhulu apho ihlala khona
njengobutyebi obufuyiweyo'
[103 amagama] [54 amagama]
QAPHELA: Izifinyezi okanye ii-akhronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
zavela kushwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo. [10]
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 7 DBE/2018
SCE – Imemorandam
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
Ukumakisha iCANDELO C
1. Upelo
• Iimpendulo ezingoogama-nye/eziligama elinye mazimakishwe
njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.
• Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya
kohlwaywa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
• Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe
iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo.
2. Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo.
UMBUZO 3
3.1 Ayibaleki isus'amaphepha!√ (1)
3.2 Kukuxela ukuba le moto yenziwe kwaMercedes Benz.√ (1)
3.3 B. √/B Umthengi ayiqaphele ukuze ayinqwenele√/umthengi ayiqaphele ukuze
ayinqwenele.√ (1)
3.4 Kuvuselela imvakalelo yokuba umthengi azibone sele engakwicala
lomthengisi ngoluvo√√/kuvuselela ingcinga yokubangathi nguwe wedwa
ongenayo.√√ (2)
3.5 Eyokuba kubaxiwe ubukho bezixhobo zokhuseleko kule moto√/eyokuba
akukho nasinye isixhobo sokhuseleko esingekhoyo kule moto.√ (1)
3.6 Ukongelwa amafutha nemali√/ukhuseleko olungamandla√/ukufika
ngokukhawuleza apho uya khona√/ubuhle bemoto√/ isantya esinomahluko√.
(Nasiphi isibini kwezi.) (2)
3.7 Kulungile, kuba kunceda umthengisi ukuba abalobe ngobuninzi abathengi.√√
OKANYE
Akulunganga kuba abathengi bayaqhathwa ngabathengisi.√√
(Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.) (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 8 DBE/2018
SCE – Imemorandam
UMBUZO 4
4.1 Iidesika√/iincwadi√/ isitulo√/ iphepha.√
(Nasiphi isibini kwezi) (2)
4.2 Luphawu lokhuzo nolombuzo olusetyenziswe ngaxeshanye√/uthe gqa
amehlo√/ufinge iintshiyi usinekile√/usondeze umzimba wakhe kuSipho.√
(Nasiphi isibini kwezi.) (2)
4.3 C√/C yeyokuqiniseka√/yeyokuqiniseka.√ (1)
4.4 Intsingiselo yokuba wothukile utitshala.√ (1)
4.5 Kukuvuya/ kukonwaba√ /kukukhwanqiseka√/kukumangaliseka√/ukothuka√
kuba ukuhleka luphawu lokuvuya√/ kuba ukuthi gqa amehlo luphawu
lomothuko√/ (2)
4.6 Ngowokuba intsingiselo oyinika igama ngalinye kulwimi, ixhomekeka
kumxholo elisetyenziswe kuwo hayi kwintsingiselo-ngcalo yalo√√/omnye
umntu usenokuba nolwazi lwento eyenye ingeyiyo le kuthethwa ngayo.√√
(Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.) (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 9 DBE/2018
SCE – Imemorandam
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 B √/B Kukubonisa ubuncinane ngokwenani√/kukubonisa
ubuncinane ngokwenani.√ (1)
5.1.2 Sikwimo emfutshane.√ (1)
5.1.3 Sisakhi salathandawo.√ (1)
5.1.4 Okufutshane.√
Isiphawuli.√ (2)
5.1.5 Imizi yokwaluka ukhuko ayikho.√√ (2)
5.1.6 Sisikhombisi√/sisalathisi√/isimelabizo sokwalatha.√ (1)
5.1.7 Ubulula√/ubukhaphukhaphu√/ ukuchebelezela.√ (1)
5.1.8 Owamqeshela.√ (1)
5.1.9 ... wayephathwa√ – sisixando sokwenziwa √ sisenziwa.√ (2)
5.1.10 Ndiza kufuna ulondoloze igxamesi lam√√/Ndofuna ulondoloze
igxamesi lam.√√ (2)
5.2 5.2.1 Iingozi zendlela ziyabagqiba abantu√√/ziyabagqiba abantu iingozi
zendlela√√/abantu ziyabagqiba iingozi zendlela.√√ (2)
5.2.2 Imithetho yendlela ifuna ukuqatshelwa kuba yenzelwe ukuthintela
iingozi.√√ (2)
5.2.3 Iingozi zemoto zibenzakalisile abantu√√/Iingozi zemoto
zibonzakalisile abantu.√√ (2)
[20]
AMANQAKU ECANDELO C: 40
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam
Verified matching documents
The question paper, memo or addendum that belongs with this document.
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.

Memorandum
ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025_watermark.pdf

Memorandum
ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025_watermark.pdf

Memorandum
IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG.pdf
Memorandum
IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG.pdf

Memorandum
XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024.pdf
Memorandum
ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024.pdf
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

Memorandum
IsiXhosa FAL P3 May-June 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiXhosa FAL P1 Nov 2018 FINAL Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf

Question paper
IsiXhosa FAL P1 Nov 2018_hlayiso.com_.pdf
Question paper
IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2018_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiXhosa FAL P2 Nov 2018 FINAL Memo_hlayiso.com_.pdf
More from Grade 12 Isixhosa Fal
Explore more published documents in this catalogue.

Question paper
XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025_watermark.pdf

Question paper
XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025_watermark.pdf
Question paper
IsiXhosa FAL P1 May-June 2025.pdf

Question paper
IsiXhosa FAL P3 May-June 2025.pdf

Question paper
XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2024_watermark.pdf
Question paper
