Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Supplementary Exams 2018 Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 1220189 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the Supplementary Exams 2018, 9 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Supplementary Exams 2018

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) FEBRUWARI/MATSHI 2018 IMEMORANDAM AMANQAKU: 80 Le memorandam inamaphepha ali-9. Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 2 DBE/Februwari–Matshi 2018 NSC – Imemorandam ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA UMBUZO 1 Ukumakisha uvavanyo lokuqonda 1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo ziphene zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene zibonakaliswe.) 2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku kuyakwamkeleka. 3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase, akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI, noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Ngokunjalo akuko manqaku anikwayo nakwezingu-YINYANISO/BUBUXOKI, okanye uYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona makuthathelwe ingqalelo. 4. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esi- sivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe nje ngokuchanekileyo kuphela xa igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe. 5. Xa kufunwa iimpendulo ezimbini/ezintathu/iingongoma ezimbini kwezintathu, aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha kuphela isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo. 6. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi. 7. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/ OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo. Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 3 DBE/Februwari–Matshi 2018 NSC – Imemorandam 1.1 ISICATSHULWA A 1.1.1 NguNtsikana kaGabha.√ (1) 1.1.2 Kungokuba wayefuna sakheke sibe sisizwe√ [Nayiphi kwezi.] (1) 1.1.3 Akukho nto unokuyenza ngaphandle kwemali kuba umbhali uthi ungafanelana unayo yonke into, ungenayo imali akunto nto yanto.√√ (2) 1.1.4 D√/D Ukumosha ngemali√/ukumosha ngemali.√ (1) 1.1.5 Shwaka.√ (1) 1.1.6 (a) C√/C Utiki ayivumani nepokotho√/utiki ayivumani nepokotho.√ (b) A√/A Ligqolo/ ligqolo.√ (2) 1.1.7 Ubhekiselele kwimeko yokuba umntu alondoloze imali ade adlakazele, athwaxwe yindlala kunokuba kuchukunyiswe imali yakhe.√√ (2) 1.1.8 Baqeqeshwa besebancinci. √√ (2) 1.1.9 Eyokuba le nkonkxa incinane.√√ (2) 1.1.10 Yokuba uyayifundiswa indlela yokuvalela imali.√√ (2) 1.1.11 Ukuzilawula nokuzilinda ekusebenziseni imali.√ (1) 1.1.12 Kukukhupha rhoqo√ nokunqaphaza ukufaka imali.√ (2) 1.1.13 … uhlala ahlale.√ (1) 1.1.14 Kungaluncedo kuba iza kumphathela inzuzo.√√ OKANYE Ayiloncedo kuba akakwazi ukuyifumana ngexesha ayifuna ngayo.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) 1.1.15 Ukubaluleka kokulondoloza imali√√/Amacebo okugcina imali√√/Isilumkiso sokuchitha imali ngendlela engeyiyo. √√ (2) Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 4 DBE/Februwari–Matshi 2018 NSC – Imemorandam 1.2 ISICATSHULWA B 1.2.1 Kusesikolweni √kuba kukho umfundi ohleli edesikeni/kukho utitshalakazi.√ (2) 1.2.2 Umfundi ubonakala othukile kuba uthe gqa amehlo, utitshalakazi ukhamisile, uvule amehlo ukubonakalisa ukuba ungxolisa umfundi.√√ (2) 1.2.3 Hayi, kuba amaziko emfundo agunyazisa ukuba kungabikho lugonyamelo phakathi komfundi notitshalakazi.√√ Ewe, amaziko emfundo agunyazisa ukuthobeka xa abafundi benikwa imiyalelo ngootitshala babo kumagumbi okufundela.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) AMANQAKU ECANDELO A: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 5 DBE/Februwari–Matshi 2018 NSC – Imemorandam ICANDELO B: USHWANKATHELO UMBUZO 2 Ukumakisha ushwankathelo Ukumakisha makuthathele ingqalelo ukufakwa kolwazi olunexabiso kwakunye nokususwa kolwazi olungenaxabiso. Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo:  Ulwabiwo-manqaku o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma nganye). o Amanqaku ama-3 olwimi. o Amanqaku ewonke: 10  Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo. o 1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1. o 4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2. o 6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3.  Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo. o 6–7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku kwawolwimi. o 1–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE. QAPHELA  Ubalo-magama: o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise ukuba alidlulanga kuma-60 inani lamagama asetyenzisiweyo. o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe ngokungachanekanga. o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo sakhe. Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 6 DBE/Februwari–Matshi 2018 NSC – Imemorandam IINGONGOMA EZICATSHULWE NGQO IINGONGOMA EZISHWANKATHELWEYO 1. 'Umdlalo ngumdlalo ngokudlalwa eqongeni. 1. Umdlalo mawulungiswe ukulungele Kufuneka kuqala umdlalo uqalwe uxozwe ukudlalwa eqongeni. ulungiselelwa iqonga.' 2. 'Umfundisi makaqale awulungise umdlalo 2. Umdlalo mawubambe isimo sawo ngohlobo olufanele iqonga. Angawujiki sasekusekweni kwawo, ngohlobo obhalwe ngalo. Ukuba uyintlekele ungaguqulwa. mawube njalo, ukuba usisiyoliso ube njalo.' 3. 'Kufuneka kukhethwe abadlali abafanele 3. Abalinganisi mabakhethwe iindawo ezithile apha encwadini. Umdlali ngokweendima ezibafaneleyo. ngamnye makazikhethele indawo athanda ukuyidlala ukuze utitshala abavavanye ukuba bazifanele na ezo ndawo.' 4. 'Kufuneka umdlali ngamnye akwazi 4. Umlinganisi makangohluki ukulinganisa umlinganiswa twatsa, kumlinganiswa osemdlalweni, afane ngesinxibo; ngokuma, ngokuhamba naye ngqo ngako konke. nangokuthetha. Kufuneka umdlali alandele kangangoko indlela umlinganiswa azotywe ngayo.' 5. 'Kufuneka umdlali afunde incoko njengoko 5. Mabangawaguquli amazwi ombhali injalo encwadini. Angawajiki amagama. abalinganisi ukuze injongo Awalandelise ngohlobo alandeliswe ngalo yombhali ifezeke. encwadini nangohlobo asetyenziswe ngalo kuba ukhe wawajika uya kujika iinjongo zombhali.' 6. 'Xa ulungiselela ukudlala umdlalo eqongeni 6. Masithathelwe ingqalelo isimo kufuneka usebenzise ingqikelelo. Kufuneka sentlalo somdlalo. uqonde ukuba umdlalo lo ubhalwe nini na, , usenzeka phi na, xeshani na, intlalo yelo xesha injani na.' 7. 'Imiboniso mayingajika-jiki msinyane. Ukuba 7. Mayilungiswe imiboniso ngendlela umdlalo wenzeka ecaweni komnye yokuba ingazitshintshi rhoqo umboniso uze kolandelayo ube semasimini iindawo edlalwa kuzo kuba uze emva kwalowo ube sevenkileni ukutshintsha tshintsha iqonga kufuneka ulungiswe ngendlela yokuba kungade kuwulahle umsonto ingajika-jiki ngolu hlobo ngokwethutyana webali. kuba ukumana kutshintshwa-tshintshwa imiboniso eqongeni kungadala nokulahlekana komsonto webali nobumnandi bomdlalo.' [Naziphi iingongoma ezisixhenxe kwezi.] [165 amagama] [55 amagama] AMANQAKU ECANDELO B: 10 Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 7 DBE/Februwari–Matshi 2018 NSC – Imemorandam ICANDELO C: ULWIMI Ukumakisha iCandelo C  Upelo o Iimpendulo ezingoogama-nye/eziligama elinye mazimakishwe njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama. o Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya kohlwaywa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo. o Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo.  Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.  Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela ZOMBINI unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo. UMBUZO 3 3.1 Amafutha eenwele iJabu Stone invisi wax√/Jabu Stone Invisi Wax.√ (1) 3.2 Kubantu abaneedredzi√/kubantu abanqwenela ukwenza iidredzi √/kuba intengiso ithi la mafutha ayitekhnoloji yale mihla yokuphotha iinwele.√ (2) 3.3 Kukugqamisa imveliso.√√ (2) 3.4 Ngohlobo lokuba umfanekiso ubonisa iidredzi ezinde, ezicocekileyo, ezikhangeleka zingenankwethu, zisempilweni njengoko inkcazelo nayo isitsho.√√ (2) 3.5 C.√/C. Yale mihla√/Yale mihla.√ (1) 3.6 Uphumelele kuba umfanekiso womfana omhle osemtsha okhapha le tekisi uyakwazi ukukhwebela abantu kule mveliso netekisi iyazinika izinto eziza kuzuzwa ngoyithengileyo.√√ OKANYE Akaphumelelanga kuba umfanekiso ngowendoda kuphela ngoko ke amantombazana aya kucinga ukuba yeyabantu abangamadoda kuphela le mveliso.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 8 DBE/Februwari–Matshi 2018 NSC – Imemorandam UMBUZO 4 4.1 NguDod-zi√ (1) 4.2 Bubukhulu bakhe ngomzimba√ (1) 4.3 Bham√ (1) 4.4 B√/B Amazinyo aziinyanda√/Amazinyo aziinyanda. √ (1) 4.5 Yimeko yokuba uNgamla olahla amaxolo ngokungakhathali, enqandwa uwiswe wenzakala kwalixolo lebhanana.√√/Intetho kaNgamla ethi 'benze ni...' xa ebelahla amaxolo ibuyela kuye xa efuna ukuncedwa akube ewiswe lixolo wenzakala.√√ (2) 4.6 Kungokuba usetyenziselwe ukuphoxisa kwisakhelo sesi-5.√√ (2) 4.7 Ewe kuba kwisakhelo sesi-2, uNgamla wonwabile kuba uyageza √√ OKANYE Hayi kuba kwisakhelo sesi-5 uveze amazinyo kuba ephethwe ziintlungu zokwenzakala. √√ (2) [10] UMBUZO 5 5.1 5.1.1 Kunyanzelekile ukuba zingalingani ngokulunga√/akunyanzelekanga ukuba zilingane ngokulunga.√ [Nayiphi kwezi.] (1) 5.1.2 Udidi.√ (1) 5.1.3 Umbhali uthi, √ 'Yiyo loo nto ndithi√ mandincede√ abantu abanokuthi baphazame, bakhethe uhlobo olungelona lululo.' (3) 5.1.4 Amadoda√/ubudoda√/isidoda.√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (1) 5.1.5 Sisihlomelo sendawo√/sisihlomelo√/sisenzi.√ (2) 5.1.6 Loo√, isimelabizo sokwalatha √/mna √, isimelabizo soqobo,√/abo√, isimelabizo sokwalatha. [Nasiphi kwezi.] (2) Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 9 DBE/Februwari–Matshi 2018 NSC – Imemorandam 5.1.7 A. Igatya eliyintloko B. Igatya elayamileyo Ubutyebi abufane bubhange√ ukuba ubunonophele.√ (2) 5.1.8 ... ubugcwabalalana√ (1) 5.1.9 Kukuba isibizo silandela isikhombisi.√√ (1) 5.2 5.2.1 B√/B Sesokuba likwimo yesininzi√/Sesokuba likwimo yesininzi.√ (1) 5.2.2 Ixesha elidlulileyo.√ (1) 5.2.3 I√ngaba kulula ukonga imali kwi-intanethi? √ (2) 5.2.4 UJohn ujonge kude.√√/Kude kwasa nakuJohn ngemali.√√ (2) [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] [20] AMANQAKU ECANDELO C: 40 AMANQAKU EWONKE: 80 Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all