Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LESIBINI (P2)
FEBRUWARI/MATSHI 2018
AMANQAKU: 70
IXESHA: Iiyure 2
Olu viwo lunamaphepha angama-25.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2018 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 P2 Supplementary Exams 2018 QP
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 question paper from the Supplementary Exams 2018, 25 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isixhosa Fal · Grade 12 · Supplementary Exams · 2018 · isixhosa. Question paper, 25 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Question paper
- Year
- 2018
- Exam period
- Supplementary Exams
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 25
- File size
- 516.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 25
This exam
Supplementary Exams 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)18 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)17 marks
- Question 2.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)18 marks
- Question 2.2Uncwadi / Literature (Set Works)17 marks
- Question 3.1Uncwadi / Literature (Set Works)18 marks
- Question 3.2Uncwadi / Literature (Set Works)52 marks
Show all 14 questions
- Question 4.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)18 marks
- Question 4.2Uncwadi / Literature (Set Works)17 marks
- Question 5.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)18 marks
- Question 5.2Uncwadi / Literature (Set Works)17 marks
- Question 6.1Uncwadi / Literature (Set Works)18 marks
- Question 6.2Uncwadi / Literature (Set Works)17 marks
- Question 7.1Uncwadi / Literature (Set Works)19 marks
- Question 7.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)18 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 2 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
IMIYALELO NENGCACISO
1. Funda le miyalelo ngenyameko phambi kokuba uqalise ukuphendula imibuzo.
2. MUSA ukuzama ukufunda lonke iphepha lemibuzo. Yiya kwiphepha
lesiqulatho elilandelayo uze uphawule amanani emibuzo esetwe kwiincwadi
ozifundileyo kulo nyaka. Emva koko, funda le mibuzo uze ukhethe leyo ufuna
ukuyiphendula.
3. Eli phepha linamaCANDELO amaNE:
ICANDELO A: Inoveli (35)
ICANDELO B: Idrama (35)
ICANDELO C: Amabali amafutshane (35)
ICANDELO D: Isihobe (35)
4. Phendula IMIBUZO emiBINI iyonke: umbuzo NGAMNYE ukhethwa
NAKUWAPHI amacandelo amaBINI.
ICANDELO A: INOVELI
Phendula umbuzo kwinoveli oyifundileyo.
ICANDELO B: IDRAMA
Phendula umbuzo kwidrama oyifundileyo.
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
Phendula imibuzo esetwe kumabali amafutshane omaBINI.
ICANDELO D: IMIBONGO
Phendula imibuzo esetwe kwimibongo yomiBINI.
5. Sebenzisa itshekhlisti ukuzincedisa.
6. Landela imiyalelo esekuqaleni KWECANDELO NGALINYE ngononophelo.
7. Nombola iimpendulo zakho kanye ngokwendlela ekunonjolwe ngayo
kwiphepha lemibuzo.
8. Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.
9. Ingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha: Sebenzisa imizuzu engama-60
KWICANDELO NGALINYE.
10. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 3 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
IPHEPHA LESIQULATHO
Eli phepha liza kukunceda ukwazi ukukhetha imibuzo ofuna ukuyiphendula
ngaphandle kokufunda lonke iphepha.
ICANDELO A: INOVELI
Phendula umbuzo okwinoveli oyifundileyo.
INANI LOMBUZO AMANQAKU IPHEPHA
1. Kusa Kusihlwa 35 5
2. Umqol' Uphandle 35 8
3. UMonwabisi 35 11
ICANDELO B: IDRAMA
Phendula umbuzo okwidrama oyifundileyo.
4. Ndiyekeni 35 14
5. Inzala yamaRhamba 35 17
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
Phendula YOMIBINI imibuzo esetwe kumabali amafutshane.
6.1 'Ikhikhizela laseDangwana' 18 20
6.2 'Ngumntu onjani lo?' 17 21
ICANDELO D: ISIHOBE
Phendula YOMIBINI imibuzo esetwe kwimibongo.
7.1 'Indoda yokwenene' 18 23
7.2 'IDyunivesithi iFort Hare' 17 24
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 4 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
ITSHEKHLISTI
ICANDELO AMANANI INANI PHAWULA
EMIBUZO LEMIBUZO (√)
EPHENDU-
LWAYO
A: Inoveli
1–3 1
(Kusa Kusihlwa)
(Umqol' Uphandle)
(Umonwabisi)
OKANYE
B: Idrama
4–5 1
(Ndiyekeni)
(Inzala yamaRhamba)
OKANYE
C: Amabali amafutshane
6.1 + 6.2 1
('Ikhikhizela laseDangwana')
('Ngumntu onjani lo?')
OKANYE
D: Isihobe
7.1 + 7.2 1
('Indoda yokwenene')
('IDyunivesithi iFort Hare')
QAPHELA: Qinisekisa ukuba uphendule imibuzo kumaCandelo amaBINI kuphela.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 5 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
ICANDELO A: INOVELI
UMBUZO 1: KUSA KUSIHLWA – KS Bongela
1.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA A
Xa ephakathi kwabanye, wayeyinkomo edla yodwa, kuba wayesoloko
engumntu othuleyo engathathi nxaxheba kwiincoko neziqhulo zabanye
abafundi. Ngeso sizathu, abafundi abaninzi babengamgqibi ukuba ungumntu
oluhlobo luni na. Kodwa lo mntu wayesithi akuzimisela nokuba kusentwenini
na, akrwele umda. Yiyo nale nto oogxa bakhe bakhalayo kukungabikho 5
kwakhe namhla. Uninzi luthe nqa ukuba uye phi na ngakumbi eli qelana
lisafikayo, ukanti abanye babesebenomrhano wokuba wehlelwe yinto ngenxa
yezigigaba zempela-veki. Nabo ke ababukeli abavileyo ngokuya bekuthethwa
ngaye ngabadlali bencokola ngaye.
'Ndikhe ndeva ngathi noMpumelelo ebekhe wakhankanywa kweliya qela 10
lisengxoxweni,' itshilo enye intwana emaziyo.
'Ewe mfondini, ikho into elolo hlobo. Kodwa mna le nto kaNtsibande
andiyiqondi ngathi inento yayo. Angathi umntu lo akugqiba ukuba yindoda
isikhalo esi sibe lula apha kuye, nokothuka ibe yinto elula, loo nto idla
ngokuthi kanti asiyompilo,' iqokele yatsho enye ibilala ecaleni kwakhe. 15
Kuthe kusathethwa njalo, kwafika qhajana lithile ebelikwelinye icala, lafika
incoko iphakathi. Lithe lifika nje labe liphimisela ngentetho kubonakala ukuba
alinakuzinceda. Livakele libuza.
'He madoda, andiyithandi le nto yokuwangazelisa xa nithetha into ngomntu.
Andikwazi ukuyibamba intloko yale ncoko yenu ibhekise kuNtsibande. Nithi lo 20
mfo wenzeni kanye?'
1.1.1 Kwakutheni ukuze uMpumelelo angaphumeleli ukuya kwibala
lebhola? (1)
1.1.2 Tolika okuthethwa libinzana elingezantsi ngokwesicatshulwa.
… akrwele umda. (2)
1.1.3 Xela umnqweno kaLungile ngekamva likaMpumelelo. (2)
1.1.4 Xela ukuba isiganeko ngasinye kwezi zilandelayo sikweliphi
inqanaba lesakhiwo sebali.
(a) Ukubizwa kukaYolisa eBlysthwood.
(b) Ukutsha kukaNozililo noNtongana. (2)
1.1.5 Thelekisa imeko kaMpumelelo ngokwesicatshulwa nale
isekupheleni kwencwadi. (2)
1.1.6 Chaza isiganeko esikrotyiswa kuso ligama elibhalwe ngqindilili
kwisicatshulwa. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 6 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
1.1.7 Leliphi ixesha ezimbalini elidizwa bubukho besikolo? (1)
1.1.8 Xhasa uluvo lokuba uLungile wathatha isigqibo esifanelekileyo
ngokuzisa uThamsanqa phakathi kwekhaya. (2)
1.1.9 Xela nasiphi isenzo sikaNozililo esibonakalisa ubukrelekrele
ekuchaseni abakwaNtsibande. (2)
1.1.10 Nika umxholo weli bali. (2)
KUNYE
1.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA B
'Hayi suka, man Sizwe, yiba neentloni ngabantu abakhulu aba sihleli nabo.
Indawo yokuqala andiyazi nale nto yokuba ndifundekelwe ngamakhwenkwe
bekhona abantu abakhulu. Khawundiyeke ndithethe nabantu abadala.
Tatomncinci, niphilile, Jwarha?' Loo mpilo iphendulwe emva kwesiqhazolo
sentsini ebesikule moto, kuqhulwana. 5
Ibe ngumngcelele. Ezinye iimoto zilandela emva kwale. Nako zifunqula
iWest sitalato emazantsi zinyuka nayo ukuya kudibanisa kwisiphambuka
saseW'arwkk phezulu. Nanko kwakhona loo mngcelele ukhweza ngeSydney
ukuya kugqitha ngasesibhedlele iKing Edward, ukuya kutshona eMlazi. Hayi
ke ekufikeni ibe luvuyo novuyiswano olukhulu kubukwana ngabantwana 10
bakaThamsanqa noMpumelelo.
Kwenziwe nje ithekwana lolwamkelo novuyiswano, watsho nyani unyana
kaLungile waziva esekhaya. Izihlobo zona ziye zathontelana
ngokuthontelana. Zenziwe iintethwana zikhatshwa ziziselo nenyama
eyojiweyo yegusha. 15
Kuthe xa liza kutshona ilanga, sebemkile nabantu, uMpumelelo wakha
wathabatha imoto ukuya emangcwabeni abazali bakhe. Ufike wawa ngedolo
phezu kwawo. Wenze umthandazwana omfutshane, wawajonga
ngoqwalaselo olukhutshwa ziingcinga. Wayecinga into yokuba kanene ukuba
ibingeyiyo into yokufa, ngeba namhlanje abazali bakhe bavuyisana naye 20
akuba egqibile ukufunda, laa nto kanye uyise wayemyalele ukuba
makayenze. Kwakusele umyalelo omnye ngoku, lo wokuba aze asebenze.
Kambe wena mhlaba uyafihla.
1.2.1 Wayevela phi uMpumelelo sele esamkelwa nje? (1)
1.2.2 Linika ntsingiselo ni ngokwesicatshulwa ibinzana, 'zathontelana
ngokuthontelana'? (2)
1.2.3 Khetha impendulo echanekileyo kwizibiyeli; umbhali utyhila umoya
(wolonwabo/wonxunguphalo) kwintetho ekrwelelwe umgca
ngaphantsi kwisicatshulwa. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 7 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
1.2.4 Tshatisa indima yomlinganiswa ekuKHOLAM B nomlinganiswa
okuKHOLAM A.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) UYolisa A Usomashishini.
(b) UMebhelina B Ulwa nosapho lukaNtsibande.
(c) UMosia C Ukhulisa uMpumelelo.
(d) UNozililo D Ugxa kaLungile emsebenzini.
D Umyeni kaNozililo.
(4 x 1) (4)
1.2.5 Ludidi luni lwenoveli olu? Xhasa impendulo yakho. (3)
1.2.6 Xela isafobe esibhalwe ngqindilili kwisicatshulwa. (1)
1.2.7 Chaza ngeengongoma eziNTATHU igalelo likaThembisa
kwimpumelelo kaMpumelelo. (3)
1.2.8 Sifundiswa ntoni ngesimo somlinganiswa onguNozililo kweli bali? (2)
[35]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 8 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
UMBUZO 2: UMQOL' UPHANDLE – PM Ngani
2.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA C
'Kodwa, ke,' uqhubile, 'umbutho lo wequmrhu andiwutyi kakuhle. Ndive
kakuhle asingobantu bequmrhu aba ndingabatyiyo; ngumbutho ngokwawo.'
'Ndiyavuya. Khawuqhube nawe phambi kokuba ndikuphikise.'
'Uzuqonde kakuhle. Akukho nto khendiyive ithe tenxe emthethweni eyenziwa
ngulo mbutho. Kodwa ndiphawula le nto: awunasidima; hayi bo, awunasidima. 5
Iinjongo zawo zintle zona kodwa ziyanyeliseka kukungabikho kweso sidima.'
'Mhlawumbi ke abequmrhu bayangeniselwa ngumbutho wabo. Kungade kube
kunjalo, kodwa mna andihambisani nobuxelegu obunjengobuya baphaya;
apho kugquba amanxila, imigewu noonopatazana bodwa.'
'Yitsh' uphinde, Joe, mfondini. Bendikhe andakuqonda apho ukhoyo. Sekhe 10
ndazibonela mna ngala wam amehlo, unyanisile. Kodwa ke imeko yalo
mbutho makhe siyijonge ngeliso elibanzi.'
'Umbutho lo mtsha. Umtsha nje, ngowokuqala ukunikwa ilungelo lokuthengisa
utywala okoko ithe yasuswa imiqobo ebisoloko ikho ngokwasemthethweni
kwintengiso yotywala kumaAfrika. Phambi kokuba siwalathe ngomnwe, 15
makhe siwunike ithuba elanelayo, nabantu bade baliqhele eli lungelo
bebekade bebophelekile ukuba balixhamle. Iinto zobe zilunge ethubeni.
Abantu baseza kuzifundela ukuba inight club – njengazo zonke ezinye
esizaziyo – asindawo yantselo kuphela. Nokuba utywala bungumdliva, indawo
enjengale yeyolonwabo, yeyokuhlaziya iingqondo kubantu abadinwe zizilingo 20
neenzima zabo zemihla ngemihla.'
'Ndinayo ingqondo yokuba ukuba uEddie ebesaphila, nguyena mntu obeza
kukhawuleza abakhuphe abantu kwezo ngqondo.'
2.1.1 Nika isizathu sokuba uHlobo aye kwaJoe Bumba. (1)
2.1.2 Tolika ngokwesicatshulwa okuthethwa sisivakalisi esinomgca
ngaphantsi. (2)
2.1.3 Xela umnqweno kaEddie ngombutho iMoonglow Night Club. (2)
2.1.4 Xela ukuba ezi ziganeko zilandelayo zikweliphi inqanaba lesakhiwo
sebali.
(a) Ukubanjwa kwabona babulali bakaEddie noLulama.
(b) Ukundwendwela kukaLinda kwaMamKhey. (2)
2.1.5 Thelekisa imeko akuyo uLinda ngeli xesha uHlobo afika kwaJoe
nemeko akuyo ekupheleni kwencwadi. (2)
2.1.6 Chaza isiganeko esikrotyiswa kuso libinzana elibhalwe ngqindilili
kwisicatshulwa. (2)
2.1.7 Leliphi ixesha ezimbalini elidizwa bubukho beNight Club? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 9 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
2.1.8 Xhasa uluvo lokuba uHlobo wathatha isigqibo esifanelekileyo
ngokuya kuJoe Bumba. (2)
2.1.9 Xela nasiphi isenzo sikaThembisa Ntlokonkulu esibonakalisa
ubukrelekrele ekuchaseni uHlobo kuphando lwakhe. (2)
2.1.10 Nika umxholo weli bali. (2)
KUNYE
2.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA D
'Uthetha ke ukuba awungewakhumbuli amagama abo? Ndiza kukuxelela
ukuba ndibuzela ntoni na: ndiyayithanda le bhatyi kodwa ke bendingathanda
ukuba ndithi phambi kokuba ndiyithenge, khe ndiqale ndibone umfaneleko
wayo kulowo uyinxibileyo, ndiqonde nakwabanye ukuba bayithanda njani na;
ndiqiniseke kuqala ukuba eyam inkosikazi ingafanelwa na yiyo. Kaloku 5
iyakwazi ukuthi into intle, suke ingamfaneli umntu. Iinto ezinjalo mandiqale
ndiziqonde. Kunzima nokuyibiza inkosikazi izokulinganisela apha, ndiqonde
kuyo ukuba iyayithanda na. Kaloku iinjongo zam zezokuba ndenze isipho
engasilindele. Andifuni nokuthenga into engayifanele ngemali enkulu kuba
kwakubanzima kuyo ukuthi iyiphiwe okwenduk'omnquma, ikwazi 10
ukundixelela ukuba imbi, ayiyifuni. Kanti ukuba abaza kundicebisa bayibona
inxitywe ngomnye, ze babone ukuba yoyifanela inkosikazi, ndoyithenga
ngaphandle koloyiko lokusa into yexabiso kumntu ongazukuyithanda.
Ndiyavakala?'
'Ndikuva kakuhle ke ngoku. Yaye ndithanda umntu ongagxuphulekiyo 15
njengawe xa eza kuthenga into yexabiso. Ngelishwa ke kodwa, asinawo
amagama abo bantu sebezinyulele. Unobangela ngulo: xa into ihlawulwa
ngoko nangoko, asizidubi ngakugcina igama lalowo uyithengileyo. Kodwa ke
ukuba ungumntu walapha, umele ukuba sewukhe wababona, ngaphandle
kokuba ke akuzihambi iindibano zolutsha.' 20
'Kodwa ndiba ndiyamkhumbula omnye wabo … Ngubani kanene? … Ngubani
kanene? …'
2.2.1 Xela igama levenkile ekuqhubeka kuyo le ncoko ikwisicatshulwa. (1)
2.2.2 Kunika ntsingiselo ni ukubuza kukaHlobo umbuzo othi,
'Ndiyavakala?' ngokwesi sicatshulwa? (2)
2.2.3 Khetha impendulo echanekileyo kwizibiyeli; umbhali utyhila umoya
(wolonwabo/wenkxalabo) kwintetho ekrwelelwe umgca ngaphantsi
kwisicatshulwa. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 10 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
2.2.4 Tshatisa indima yomlinganiswa ekuKHOLAM B nomlinganiswa
okuKHOLAM A.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) USajini Ngqondi A isicaka sikaLinda esithembekileyo
(b) ULulama Zuma B umcuphi ophume izandla
ekuphandeni ityala lokufa
(c) UDuma Hlelo kukaEddie
(d) ULiziwe Mehlo C isithandwa sesibini sikaEddie
D ipolisa ekufikele kulo ityala lokufa
kukaEddie
E unobhala kaHlobo
(4 x 1) (4)
2.2.5 Ludidi luni lwenoveli olu? Xhasa impendulo yakho. (3)
2.2.6 Xela isafobe esibhalwe ngqindilili kwisicatshulwa. (1)
2.2.7 Chaza ngeengongoma eziNTATHU igalelo likaJoe Bumba
kwimpumelelo yophando lukaHlobo. (3)
2.2.8 Sifundiswa ntoni ngesimo somlinganiswa onguLinda kweli bali? (2)
[35]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 11 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
UMBUZO 3: UMONWABISI – Zama Japhta
3.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA E
Bathe abantwana bakaMamTolo bakubona ukuba uphethwe njani na
uMonwabisi ngunina nabo bancedisayo basele bemthuma yonke into le
ngokwesicaka sokwenene. Njengoko babengaphambili ngeminyaka apho
kuye babemvuyelela kwinto yonke. Kuthe kwakuba nje wathanda ukubaleka
apho ezindlwini uMonwabisi, wathanda ukuhlala apho evenkileni ngaphambili. 5
Kulapho athe wafunda ngezinto zevenkile noxa ebe semncinci kangako.
Wathanda ukuhamba nabo basebenzi balapho xa beya kugodusa loo
mithwalo ithengwe apho evenkileni. Bona ke babemthanda bengazenzisi
kuba ebakhumbuza unina owayebonwabisa ngaphambili. Babemfundisa ke
yonke into ngezevenkile. Ukuqhuba ukufunde eselula, bemana ukumnika 10
ezo moto ukuba aqhube xa bathe basithela apho evenkileni bengabonwa
nguThandabantu. Wayevuka ngonyezi ukuya kuvusa abo basebenzi efuna
ukubancedisa kwimisebenzi yabo kuba efuna ukude bahambe ukuze bamnike
imoto leyo aqhube. Ebuyile apho kwezo hambo zabo wayesiya ngasebuhlanti
ukuya kuncedisa nalapho, sele bemfundise nezapholo abo bajongene 15
nemfuyo abasebenzi. Yonke le nto ke wayenza uMonwabisi kuba esonqena
ukude aye apho endlwini kuba esazi ukuba uza kuphatheka njani apho. Wathi
eqala esikolweni wabe ewazi wonke umsebenzi walapho kuloo venkile.
Kwathi njengoko emncinci kunabanye abantwana aba wasiqala mva yena
isikolo sele noko kukudala bona beqalile. 20
3.1.1 Nika isizathu sokuba uMonwabisi akhuliswe nguThandabantu. (1)
3.1.2 Tolika okuthethwa libinzana elingezantsi ngokwesicatshulwa.
'… babemvuyelela kwinto yonke.' (2)
3.1.3 Xela umnqweno kaMamTolo ngeentombi zakhe. (2)
3.1.4 Xela ukuba ezi ziganeko zilandelayo zikweliphi inqanaba lesakhiwo
sebali.
(a) Ukuvalwa kwamashishini kaThandabantu.
(b) Ukuzalwa kukaMonwabisi. (2)
3.1.5 Thelekisa imeko akuyo uMonwabisi ngokwesi sicatshulwa nemeko
akuyo ekupheleni kwencwadi. (2)
3.1.6 Chaza isiganeko esikrotyiswa kuso sisivakalisi esibhalwe ngqindilili
kwisicatshulwa. (2)
3.1.7 Leliphi ixesha ezimbalini elidizwa bubukho bevenkile? (1)
3.1.8 Xhasa uluvo lokuba uThandabantu wathatha isigqibo
esifanelekileyo ngokukhulisa uMonwabisi. (2)
3.1.9 Xela nasiphi isenzo sikaMamTolo esibonakalisa ubukrelekrele
ekuchaseni indlela uThandabantu amkhulisa ngayo uMonwabisi. (2)
3.1.10 Nika umxholo weli bali. (2)
KUNYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 12 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
3.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA F
Ezi ntetho zazingemnandanga ngomphanga wonyana wakhe zamkhubekisa
kanobomi uThandabantu. Wathi ebathanda ebaxabisile abantu waguquka
ngoku uRhadebe wababona ngamehlo wambi. Wakhulelwa yingqumbo
engathethekiyo ngakuluntu lwalapho. Waba ngathi wonke loo msebenzi mhle
wayebenzele wona bawulibele kumbi bayamgxeka ngawo. Wathi ebekade 5
eyimvuzemvuze engakhethe bani ngobubele, waguquka waba
njengebesivalelwe sodwa ithuba elide isilo, ngumsindo awayeba nawo.
Enye into eyayongezelele loo nzondo nempindezelo wayesel' enayo
kukufumanisa ukuba apha kuloo mashishini akhe abo basebenzi
wayebaqashile babeyiba loo mali ingenayo. Wavumbulula iqumrhu 10
lobuqhophololo elibandakanya iqela elininzi kwabo basebenzi bakhe,
ingakumbi abo wayebaqeshe ngokuthi banolwazi ngasekuphatheni
amashishini. Babeneencwadana zabo zomgunyathi apho babebhala khona,
ezo ziqinisekiso zokuthenga ukuze banike abathengi abo. Bona ke babesala
bethatha imali leyo ukuze kweyona yenyani incwadi yeziqinisekiso kungaveli 15
kuthenga ukuze kube ngathi akukhange kuthengwe nto. Bona abathengi
babehamba beqinisekile ukuba bathengile akukho buqhophololo kuba
neziqiniseko zoko banazo. Le ndlela yokuba le mali yaqhuba ithuba elide
ingaqapheleki kuba abo babebandakanyeka kuyo babeyigcine iyimfihlo yabo
bodwa. Lathi livela elo qhinga labo wabe esithi xa abalayo uRhadebe 20
afumanise ukuba ininzi imali emkileyo.
3.2.1 Nika igama lelali ekuyo ivenkile kaThandabantu. (1)
3.2.2 Linika ntsingiselo ni ibinzana elingezantsi ngokwesicatshulwa?
'… wababona ngamehlo wambi.' (2)
3.2.3 Khetha impendulo echanekileyo kwizibiyeli; umbhali utyhila umoya
(wolonwabo/wentiyo) kwintetho ekrwelelwe umgca ngaphantsi
kwisicatshulwa. (1)
3.2.4 Tshatisa indima yomlinganiswa ekuKHOLAM B nomlinganiswa
okuKHOLAM A.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) MaRhadebe A igqwetha elingumcebisi
wakwaSihlunu.
(b) Hlubikazi
B usomashishini odumileyo
(c) Mnu. Zangone wakuTsolo.
(d) Thandabantu C intombi kasomashishini odumileyo
wakuTsolo.
D isimumu esafikela evenkileni
eNtshiqo.
E umntwana owaswelekelwa ngunina.
(4 x 1) (4)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 13 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
3.2.5 Ludidi luni lwenoveli olu? Xhasa impendulo yakho. (3)
3.2.6 Xela isafobe esibhalwe ngqindilili kwisicatshulwa. (1)
3.2.7 Chaza ngeengongoma eziNTATHU igalelo likaThandabantu
kwimpumelelo kaMonwabisi. (3)
3.2.8 Sifundiswa ntoni ngesimo somlinganiswa onguMamTolo kweli bali? (2)
[35]
AMANQAKU ECANDELO A: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 14 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
ICANDELO B: IDRAMA
UMBUZO 4: NDIYEKENI – DM Jongilanga
4.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA G
JEKWA: Mhlalingaphambili, kudala siquq' apha sixhoba sifohlela sixel'
igqirha limbulula. Siwabophile amaxonya akabopheka –
kwanele. Uthini yena lo mfana namhlanje? Makhe sive ngaye.
MADALA: Khawusiphakele mfo kaNdila.
NDILA: Ndiyavuma ukuba ndiyaginya, kodwa ke ayikho le yokuba 5
ndiginya ngexesha lesikolo.
LONI: Ushushu ngoku.
MADALA: Kahle, titshala, aninakuphendulana ngolu hlobo. Ubusathini mfo
kaNdila?
NDILA: Ndigqibile nkos' am. 10
JEKWA: Mhlalingaphambili, kudala siquqa apha kudala ndisitsho.
Uyabona mna ndiyanxanwa gqitha kodwa owam umntwana
andifuni tu ukuba afundiswe linxila elifana nam.
MADALA: Hlala phantsi Mnu. Jekwa. Ubushushu bobuyatha budla
ngokuwona umcimbi onje. 15
JEKWA: Uyandithuka?
MADALA: Nakanye nkos' am. He! Malungu ekomiti nivile ke,
nawaphulaphula amacala omabini. Ngabantwana benu aba
baxabana ngezesikolo. Sihlala intlalo yethu apha
yokubonelelana nokuvelana mhla ngengxaki. Phambi 20
kokuba niphendule, sizazi izisu zenu, makhe ndibuze le mibuzo:
Siyaqala na ukubona ititshala eselayo ngale? Andithi zisela
mfuleni mnye zonke? Siza kudiliza udonga lwale, sishiye
olwayiphi? UmntakaNdila ezalwa ekhay' apha nje uchukelwa
ngokuba kutheni? Nithi makaye phi, asebenze phi? 25
Andithi igeza libotshwa kowalo? Hee! –
JEKWA: Ukuba aliziva iintambo, andithi nabakowalo balinikezela
kwabasemzini?
ZUMA: Sidiniwe zezi ziyalo. Makuvotwe.
4.1.1 Nika isizathu sokuba amalungu ekomiti aquqe kule ndawo akuyo. (1)
4.1.2 Tolika okuthethwa libinzana elingezantsi ngokwesicatshulwa.
'… ndiyanxanwa gqitha …' (2)
4.1.3 Xela umnqweno kaMaziko ngokuxela uLoni kuMadala. (2)
4.1.4 Xela ukuba isiganeko ngasinye kwezi zilandelayo sikweliphi
inqanaba lesakhiwo sebali.
(a) Ukuya kukaMaziko kwaNdila.
(b) Ukusweleka kukaLoni. (2)
4.1.5 Thelekisa imeko kaLoni ekuqaleni komdlalo nemeko akuyo
ekupheleni komdlalo. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 15 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
4.1.6 Chaza isiganeko esikrotyiswa kuso sisivakalisi esibhalwe ngqindilili
kwisicatshulwa. (2)
4.1.7 Leliphi ixesha ezimbalini elidizwa bubukho botywala besiLungu? (1)
4.1.8 Xhasa uluvo lokuba uFuneka wathatha isigqibo esifanelekileyo
ngokuncedisa uNdila kwiyelenqe lokuwisa uMawonga. (2)
4.1.9 Xela isenzo sikaNdila esibonakalisa ubukrelekrele ekuchaseni
isimo sikaMawonga. (2)
4.1.10 Nika umxholo walo mdlalo. (2)
KUNYE
4.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA H
(UMawonga uviwa ethetha yedwa: Yintoni kanye? Suka khwelel' endleleni,
wafa nguMawonga –hehe –he! Kutheni na? Uthini na? Hayibo! Andiyi apho.)
(Angene)
Yintoni kufe bani? Nazalisa indlu?
(Cwaka) 5
NOMASOKA: O! Yini kodwa? Yintoni Mawonga mntwanam?
O! Nkosi ya-m? (Elila)
MAWONGA: Yintoni kodwa mama? Su-u-kuzikhathaza ngam. Ndone bani?
Thandie khawutsho mfazi, ndone bani?
RAY: Akonanga mntu, tu, qha nje sivelana nawe. 10
MAWONGA: O! Le ntlanganiso ingam?
RAY: Ukuba yintlanganiso ngubani owasemzini apha Lawu?
MAWONGA: Kunjalo kungenjalo, niqhele ukuba lapha, ngeli xesha?
Nibizwe ngubani apha?
RAY: Mfondini! Akusekho kuncwela fosilarha ngoku, kuba nawe 15
usidlwengule. Khawumamele sithethe nawe. Umntu
akazange azibone konakala kwathini na, ubonwa ngabanye.
MAWONGA: Ndonakaliswe yintoni?
NOMASOKA: Hayi mntwanam, siphulaphule nokuba akuzi kwenza nto
ngaloo nto. 20
RAY: Mfo kabawo, usapho lwakho uluhlalise bunyembezana.
Ibiyinto enani na le uyithanda ngaphezu kosapho lwakho?
Akutshiwo ukuba sukutya ukutya okuthandayo, kodwa funda
ukuzilinda nokuzilinganisela. Waqala kakuhle, wagqibela
ngamabibi. 25
MAWONGA: Uyagalela mfo kabawo kodwa ke nomlambo ukusuka elisweni
uphala kuhle uphilisa ubuye elwagcibeni utyekeza iingodo
namabibi. Ndiyekeni mna, ndiye-keni.
NOMASOKA: Ukhe ayekwe na umntu kusonakala? Yintoni mntanam
Mawonga? Kwasa kwahlwa sithetha nawe? Uya kude 30
uve liphi?
4.2.1 Wayevela kwabani uMawonga kwesi sicatshulwa? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 16 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
4.2.2 Sinika ntsingiselo ni isivakalisi esingezantsi ngokwesicatshulwa?
'Akusekho kuncwela fosilarha ngoku …' (2)
4.2.3 Khetha impendulo echanekileyo kwizibiyeli; umbhali utyhila umoya
(wolonwabo/wenkxalabo) kwintetho ekrwelelwe umgca ngaphantsi
kwisicatshulwa. (1)
4.2.4 Tshatisa indima yomlinganiswa ekuKHOLAM B nomlinganiswa
okuKHOLAM A.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) UThandiwe A ummelwane kaFuneka
(b) UZanele B utitshala othanda izikhundla
(c) UNomawele C inkosikazi kaLoni
(d) UMaziko D umhlobokazi kaFuneka
E umfazi kaNdila
(4 x 1) (4)
4.2.5 Ludidi luni lwedrama olu? Xhasa impendulo yakho. (3)
4.2.6 Xela isafobe esibhalwe ngqindilili kwisicatshulwa. (1)
4.2.7 Chaza ngeengongoma eziNTATHU igalelo likaFuneka
kwimpumelelo kaNdila ekuziphindezeleni kuLoni. (3)
4.2.8 Sifundiswa ntoni ngesimo somlinganiswa onguMadala kulo
mdlalo? (2)
[35]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 17 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
UMBUZO 5: INZALA YAMARHAMBA – Madoda Mlokoti
5.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA I
(Sekudlule unyaka ngoku uDina esebenza kwaNyoka. KukwaThambolenyoka
egumbini likaNyoka,kungene uNoyongo.)
NOYONGO: Heyi Mlungu, ikhona ingxaki.
NYOKA: (Efinge intshiyi.) Yintoni?
NOYONGO: NguDina Mlungu. Kaloku sekudlule unyaka wonke ngoku lo 5
mntwana elapha. Ukhulelwe.
NYOKA: Oh No! Yintoni maan Noyongo le undixelela yona
ngoku? Zange umxelele na kanti wena lo mntwana ukuba
makasebenzise iCondom?
NOYONGO: Ndandimxelele Mlungu. Bonke bayayazi loo nto. 10
NYOKA: (Enyevula, ephakamisa intende zezandla zozibini ejongisa
kuNoyongo) Well! Xa kunjalo asiyongxaki yam kaloku leyo.
NOYONGO: Mlungu nceda yinikele ingqalelo enzulu le nto. Okokuqala
lo mntwana ungoyena ufunwa nothandwa kakhulu ngabatyeleli
kule hotele, ingxaki yokuqala nantso. 15
NYOKA: Ngoku? (Esaxhome amehlo, ngelizenza msulwa.)
NOYONGO: Okwesibini Mlungu lo mntwana ungenwe kakhulu sisiyobisi,
ufuna uncedo. Ke akasakwazi ukuhlala ngaphandle kwaso.
NYOKA: Yingxaki yakho kaloku leyo Noyongo, uqheliswe nguwe.
Ndandithe kuwe kudala bankinkishele kancinci aba 20
bantwana.
NOYONGO: Hayibo Mlungu!
NYOKA: Ewe kunjalo. Ke ungakhe ulinge mfazi uthathe ingxaki zakho
uzenze iingxaki zam.
NOYONGO: Owu; Yini Mlungu! Yini yini Mlungu. Uthi mandithini mna ngoku? 25
NYOKA: Hayi hayi hayi Noyongo. Undincede mna, ungakhe
ulinge uze kundosulela ngesifo semfobe mna apha.
NOYONGO: Kungokuba uthi mandithini mna Mlungu, ngoba uyagula lo
mntwana, kwaye ukhulelwe?
NYOKA: (Efudumala) Noyongo! 30
NOYONGO: Mlungu.
NYOKA: Noyongo!
NOYONGO: Mlungu.
5.1.1 Nika isizathu sokuba uDina aye kusebenza ehotele. (1)
5.1.2 Tolika okuthethwa libinzana elingezantsi ngokwesicatshulwa.
'… yinikele ingqalelo enzulu le nto.' (2)
5.1.3 Xela umnqweno wabazali bakaDina ngaye. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 18 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
5.1.4 Xela ukuba ezi ziganeko zilandelayo zikweliphi inqanaba lesakhiwo
somdlalo.
(a) Ukugwetywa kwabasebenzi bakaNyoka.
(b) Ukuthengelwa kukaDina iselula nguNoyongo. (2)
5.1.5 Thelekisa imeko kaDina ngokwesivakalisi esikrwelelwe umgca
ngaphantsi kwisicatshulwa nemeko akuyo ekupheleni komdlalo. (2)
5.1.6 Chaza isiganeko esikrotyiswa kuso libinzana elibhalwe ngqindilili
kwisicatshulwa. (2)
5.1.7 Leliphi ixesha ezimbalini elidizwa bubukho behotele? (1)
5.1.8 Xhasa uluvo lokuba uThambolenyoka wathatha isigqibo
esifanelekileyo ngokugxotha uDina. (2)
5.1.9 Xela nasiphi isenzo sikaDina esibonakalisa ubukrelekrele
ekuchaseni izenzo zikaThambolenyoka. (2)
5.1.10 Nika umxholo walo mdlalo. (2)
KUNYE
5.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA J
NOYONGO: (Emangaliswe mpela ngoku.) Esithi ayinguye nje mhlekazi,
babulewe yintombazana enempahla emnyama?
GXALABA: Hayi nkosikazi sukuba sisibhanxa. Ulahla umkhondo
uThambolenyoka. Nguye lo unibulalayo. Unigqiba ngabanye-
ngabanye yaye kusele wena ngoku. Sikusindisa kulo ngozi ke 5
size sikugcina apha nje. Akubanjwanga.
NOYONGO: Ingqondo yam ixinene mhlekazi. Andazi. Angathini
uThambolenyoka?
GXALABA: Kaloku uThambolenyoka lo kudala simphanda, sifuna
ukumvalela ngobuqhokolo bakhe. Ke uyawabulala amangqina 10
ukuze kungabikho mntu uzakuma enkundleni anikele
ubungqina nxamnye naye. Nawe uyayazi loo nto. Yiyo loo nto
enibulala ngabanye-ngabanye. Uthi nazi gqitha ngobutshijolo
bakhe. Ngoko ke ninobungozi kuye.
NOYONGO: Ngoku athi babulewe yilaa ntombazana? 15
GXALABA: Uyaxoka. Ulahla nje umkhondo. Ufuna ningaqondi.
NOYONGO: Ngoku niza kuthini?
GXALABA: Hayi ungazikhathazi. Thoba ixhala, yonke into isezandleni
zethu. Siza kukugcina apha wena ukhuselekile. Inye nje wena
qha into esifuna usincede kuyo. Sifuna usixelele yonke into 20
oyaziyo ngaye noshishino lwakhe. Ume njengengqina.
Usixelele konke. Emva koko siza kumvalela ubomi bakhe
bonke ejele. Nawe ke ukhululeke. Uphile ungenaxhala.
NOYONGO: (Wanga ubotshwe emnweni.) Ushishina ngeziyobisi.
Ukwayoba nabantwana abangamantombazana, abafake 25
kushishino lwakhe lokuthengisa ngemizimba. Uyabaxhaphaza
nokubaxhaphaza, esakugqiba abakhanyele.
GXALABA: Ubabanjelwa ngubani?
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 19 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
5.2.1 Kuphi kule ofisi kuqhubeka kuyo le ncoko ikwisicatshulwa? (1)
5.2.2 Unika ntsingiselo ni umbuzo kaNoyongo othi, 'Angathini
uThambolenyoka?' (2)
5.2.3 Khetha impendulo echanekileyo kwizibiyeli; umbhali utyhila umoya
(wolonwabo/wenkxalabo) kwintetho ekrwelelwe umgca ngaphantsi
kwisicatshulwa. (1)
5.2.4 Tshatisa indima yomlinganiswa ekuKHOLAM B nomlinganiswa
okuKHOLAM A.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) UZanoxolo A umntu oqeshwe nguDina
(b) UNozici B umfundi okrelekrele
(c) UGxalaba C umxolelanisi wasemaTolweni
(d) UMzunzima D umsebenzi wasehotele
E umcuphi waseNgcobo
(4 x 1) (4)
5.2.5 Ludidi luni lomdlalo olu? Xhasa impendulo yakho. (3)
5.2.6 Xela isafobe esibhalwe ngqindilili kwisicatshulwa. (1)
5.2.7 Chaza ngeengongoma eziNTATHU igalelo likaDina kwimpumelelo
yephulo lokubamba uThambolenyoka. (3)
5.2.8 Sifundiswa ntoni ngesimo somlinganiswa onguDina kulo mdlalo? (2)
[35]
AMANQAKU ECANDELO B: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 20 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
UMBUZO 6: NDAKUYICELA IVUTHIWE – LL Ngewu no EZ Guqa
6.1 'IKHIKHIZELA LASEDANGWANA' – LL Ngewu
Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA K
Emva kweminyaka elishumi elinesixhenxe uFanabekho walahlekayo
ugalelekile eDangwana kowabo. Hayi ke uvuyo olwaba lapho umfazi
ebon'unyana wakhe owayesele embalela kwelabafileyo. Ufike urheme
iinwele zihlab'umkhosi, izihlangu kucaca ukuba sel'ebiza nje imali yazo kuzo
ukuba wayezihlawulele ngokwakhe; ibhulukhwe bekungekho themba lokuba 5
isawunonophele umsebenzi eyothulelwa wona kwixhayi eyayixhonywe kulo;
okuyihempe kona besekuxhathise nje amaqhosha aqobisa ngokuqhosha
nanto ingaqhoshisiyo. Ibhatyi yona kuyacaca ukuba yayishiya ivenkile
iyidyasi ethe emva kweminyaka baye busitha ngokutha ubudyasi bayo.
Eneneni abantwana abagezayo bamaGalane bebenokuyijijonga le dyasi 10
bathi, 'yidyatyi le!'
Kuvakele kwangevumba ukuba inkosi le ingenile endlwini. Eneneni
ibingasililo vumba linokuthelekiswa nelesivumbampunzi kumntu oqhele
amavumba. Ibilivumba nje, kungenjalo ilivunjana nje, elidiza ukuchasela
komninilo emlanjeni. Ubuso bomfo baburhiphilili ziindevu ebezilikhusi 15
lokwenene lokufihla ubumi bomninizo.
Ingqondo kaMakheswa ithathe ibeka, engaqinisekanga nokuba lo ngunyana
wakhe ngenene na nokuba sisithunzela. Into emenze uMaMpafane
wanxuba ziinzipho zikarheme ebekubonakala ukuba ngaphandle kokuba
mdaka kudala zagqibela ukuchetywa. Uye akazi nokuba uvuyo lwakhe akuthi 20
cakatha umcondo unyana wakhe ibiluvuyo lokwenene na. Ikhe yamfikela
nento yokuba akhe asothule isikhalo kuba le ingasiyiyo laa nkwenkwana
ayaziyo eyashiya iDangwana kwiminyaka elishumi elinesixhenxe
eyagqithayo.
6.1.1 Nika isizathu sokuba uFanabekho athiywe eli gama. (1)
6.1.2 Tolika okuthethwa libinzana elingezantsi ngokwesicatshulwa.
'… sel'ebiza nje imali yazo …' (2)
6.1.3 Xela umnqweno kaMaKheswa ngoFanabekho. (2)
6.1.4 Xela ukuba ezi ziganeko zilandelayo zikweliphi inqanaba lesakhiwo
sebali.
(a) Ukudinwa kukaMaKheswa kukondla uFanabekho.
(b) Ukusweleka kukaFikizolo. (2)
6.1.5 Thelekisa imeko kaFanabekho ngexesha ashiya ngalo ikhaya
nokubuyela kwakhe ekhaya. (2)
6.1.6 Chaza isimo esikrotyiswa kuso ngegama athiywe lona
uFanabekho. (2)
6.1.7 Leliphi ixesha ezimbalini elidizwa bubukho behempe nezihlangu? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 21 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
6.1.8 Xhasa uluvo lokuba uMaKheswa wathatha isigqibo esifanelekileyo
ngokwamkela uFanabekho phakathi kwekhaya. (2)
6.1.9 Xela isenzo sobuqhawe esenziwe nguFanabekho malunga
nekamva lakhe. (2)
6.1.10 Nika umxholo weli bali. (2)
KUNYE
6.2 'NGUMNTU ONJANI LO?' – LL Ngewu
Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA L
'Khawutsho, ngumntu onjani lo ndize kumngcwaba?' Uphendule
ngokukhawuleza lo mfana wathi, 'Hay' andimazi, baw' umfundisi.' Uthe
akufumana le mpendulo uNgxabane wathi thwasu okomntwana othunyiweyo.
Ubuzile umfundisi ukuba akuzi kufundwa zintyantyambo na. Kwesi sithuba
kubekho abafana ababini abatsibe bunkawu ukuza kufunda iintyantyambo 5
nakuba bekungekho nenye. Abantu bashiyiselene ukugqithisa imiyalezo yabo
ebibhaliwe. Le miyalezo ize iqulathwe zizingxobo ebeziqhaqhwa ngolunya
ngaba bafana. 'Lena ivela kumama uMaMvulana yaye ifundeka ngolu hlobo,'
Hamba kakuhle Khiwa.' Kukho ke nomkhonto weesenti ezintlanu.' Ibe yiloo
nto abafana ababini betshintshisana ngofundo lweenkatha ezingekhoyo. 10
Kude kwabetha intsimbi yesine kuphethwene nomngcwabo ubuqale
ngentsimbi yeshumi kusasa koko ngenxa yolo fundo. Nakule miyalezo
umfundisi akavanga ukuba umfi lo ubengumntu onjani na.
Apho afundwe agqitywa khona amazwi ovelwano uphakamile umfundisi
wakhalaza kakhulu ngomngcwabo othath' imini yonke. Uxelile ukuba yena 15
akananxibelelwano neli khaya kwezenkonzo koko ucelwe nje likhaya ngenxa
yokuba oyena mfundisi obemele ukungcwaba umfi elandule wabhebhetha
ngelithi umfi akakho ezincwadini zakhe zenkonzo. Ulumkise amadoda ukuba
makanyamekele inkonzo ayeke ukusoloko akhokelisa abafazi phambili.
6.2.1 Kukwabani kulo mzi kuqhubeka kuyo lo mngcwabo ukwesi
sicatshulwa? (1)
6.2.2 Unika ntsingiselo ni umbuzo kamfundisi othi, 'Khawutsho, ngumntu
onjani lo ndize kumngcwaba?' (2)
6.2.3 Khetha impendulo echanekileyo kwizibiyeli; umbhali utyhila umoya
(wolonwabo/wenkxalabo) kwintetho ekrwelelwe umgca ngaphantsi
kwisicatshulwa. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 22 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
6.2.4 Tshatisa indima yomlinganiswa ekuKHOLAM B nomlinganiswa
okuKHOLAM A.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) UNgxabane A oyena mzili uphambili
(b) UMaThiyane B uchazela abantu ngokungabikho
ntweni komfi lo
(c) UManduleli
C ukhokela umngcwabo
(d) UPhungulwana
D isimo sakhe asiqondakali
E umfazi wokuqala
(4 x 1) (4)
6.2.5 Ludidi luni lwebali elifutshane olu? Xhasa impendulo yakho. (3)
6.2.6 Xela isafobe esibhalwe ngqindilili kwisicatshulwa. (1)
6.2.7 Chaza ngeengongoma eziNTATHU igalelo likaMaThiyane
kwimpumelelo yokungcwatywa kukaManduleli. (3)
6.2.8 Sifundiswa ntoni ngesimo somlinganiswa onguManduleli kweli
bali? (2)
AMANQAKU ECANDELO C: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 23 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
ICANDELO D: ISIHOBE
Phendula imibuzo esetswe kwimibongo YOMIBINI.
UMBUZO 7: IVAMNA BAFAZI BOLUSU – Sibongile Maputi nabanye
7.1 Funda lo mbongo ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
INDODA YOKWENENE – KN Manciya
1 Indoda yokwenene yezindilel'umzi wayo.
2 Le nt' indoda ngumthandi wesizwe sayo.
3 Le nt' indoda ngumhloniphi wesiqu sayo.
4 Indoda yokwenene ihlonel' usapho lwayo,
5 De iqwele ukuthand' umfazi wayo,
6 Yenz' imihlol' ukuhlonel' inkosi yayo,
7 Ithand' isizwe nezalaman' eziyigcinayo.
8 Intl' indod' eyinkokel' ekhokel' usapho lwayo.
9 Indoda yingcongolo phezu kweziziba zezwe layo,
10 Ezimanz' anzongonzongo iinzonzobila zezwe layo,
11 Ayijwed' indoda sel' ingxang' engxangxasini;
12 Igcin' isidima owenen' umgcini lusapho lwakhe.
13 Eyenene mwethu akulopholopho lamtshulatshu.
14 Eyokwenene ayinguy' uBhabhezilokhweni, ingcathu.
7.1.1 Loluphi udidi lombongo olu? Xhasa impendulo yakho. (2)
7.1.2 Kudala ntoni ukushiywa kwesikhamiso kumqolo wesi-2 nowesi-3? (2)
7.1.3 Xela into ibeNYE ehlonelwa yindoda yokwenene ngokwembongi. (1)
7.1.4 Tshatisa uhlobo lophindaphindo olukuKHOLAM B neempawu zalo
ezikuKHOLAM A.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) De iqwele ukuthand' umfazi A Imfano-zandi
wayo,/Yenz' imihlol' ukuhlonel'
B Imvano siqalo
inkosi yayo
C Imvano siphelo
(b) Ezimanz' anzongonzongo
iinzonzobila zezwe layo
(2 x 1) (2)
7.1.5 Ntsingiselo ni evezwa kukusetyenziswa kwebinzana 'De iqwele …'
kumqolo wesi-5? (2)
7.1.6 Mfanekiso-ngqondweni mni ovezwa kukusetyenziswa kwegama,
'yingcongolo' elikumqolo we-9? Xhasa impendulo yakho. (2)
7.1.7 Nika ingcinga ebethelelekileyo etyhilwa ngumqolo we-11. (2)
7.1.8 Chaza okuthethwa ngamagama abhalwe ngqindilili kumqolo
we-13. (2)
7.1.9 Xela okungamkelekanga kwindoda yokwenene ngokomqolo
we-14. (2)
KUNYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 24 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
7.2 Funda esi sicatshulwa sombongo singezantsi uze wandule ukuphendula
imibuzo elandelayo.
IDYUNIVESITHI IFORT HARE – S Maputi
1 Ntsika yeDike, mvaba yolwazi,
2 Ubombo lujong' ezantsi.
3 Awugungqiswa qhwithelo, njengasikhondo.
4 Kuloo mathafa uvelele iXesi;
5 Kuwe baty' udaka, baphefumla isiNgesi
6 Ntsikandini yeDike.
7 Maxa onke ubhonxile;
8 Ulibo luyamfimfithekisa, luyafunxa;
9 Luphambukela kuwe lukhwaza
10 Umsindo ozayo nentsokolo.
11 Ntsikandini yeDike.
12 Imibele yakho iyahluhluza;
13 Umgqeku uyancela, uyalenca.
14 Isimbonono sesendlala nokungazi,
15 Umi, uyafundisa uthibaza impalalo.
16 Zidle ngobunkokheli kwimfundo;
17 Khalima impambano, ubhanxo nembudo;
18 Nwenwisa uluchwe lwakho ekhaya;
19 Uze uphe iintsatshana ukukhanya.
20 Wena uyintsika yeDike.
21 Iinkokheli zeAfrika zirhabule kuwe,
22 Nabaphambuki imbala bafunda lutho;
23 Injongo ikukufohlela nokuzixhobisa;
24 Eneneni awaphoxisa wafundisa.
25 Ntsikandini yeDike.
7.2.1 Xela isafobe esifumaneka kumqolo woku-1. (1)
7.2.2 Ntsingiselo ni enikwa ngumqolo wesi-3? (2)
7.2.3 Ntsingiselo ni enikwa libinzana '… baphefumla isiNgesi' elikumqolo
wesi-5? (1)
7.2.4 Isityhilela ntoni imbongi ngokusebenzisa igama elinomgca
ngaphantsi kumqolo wesi-7? (2)
7.2.5 Uphindaphindo lwebinzana ekupheleni kwesitanza soku-1, sesi-2
nesesi-5 luqaqambisa ntoni ngale dyunivesithi? (2)
7.2.6 Nika izizathu eziBINI ezibangela ukuba abantu baye kule
dyunivesithi ngokwembongi. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 25 DBE/Februwari–Matshi 2018
NSC
7.2.7 Sahluke njani isitanza sesi-3 kwesesi-4 ngokwesakhiwo? (2)
7.2.8 Khankanya zibeMBINI iindidi zabantu abafundileyo kule
dyunivesithi ngokwembongi kwisitanza sesi-5. (2)
7.2.9 Ibhekisa kubani imbongi kwisitanza sesi-4? Xhasa impendulo
yakho. (2)
7.2.10 Nika umxholo walo mbongo. (2)
AMANQAKU ECANDELO D: 35
AMANQAKU EWONKE: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Supplementary Exams 2018 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Supplementary Exams 2016 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Supplementary Exams 2014 QP

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Supplementary Exams 2018 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Supplementary Exams 2018 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC November Exams 2018 Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Memorandum