SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
CANZIBE/SILIMELA 2025
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 80
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-9.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2025 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2025, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2025 · isixhosa. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2025
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 496.7 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
NSC June Exam 2025
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)24 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)6 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)11 marks
- Question 4Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions11 marks
- Question 5.1Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions14 marks
- Question 5.2Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions6 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 2 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
Ukumakisha uvavanyo lokuqonda
1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene
zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo ziphene
zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene
zibonakaliswe.)
2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo
olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo
isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka
kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku
kuyakwamkeleka.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase,
akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI,
noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Isizathu/Ukunika ubungqina/
nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela.
4. Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI,
noYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona
makuthathelwe ingqalelo.
5. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo
esisivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe njengokuchanekileyo kuphela
xa igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe.
6. Xa kufunwa iimpendulo ezimbini/ezintathu/iingongoma ezimbini kwezintathu,
aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha kuphela
isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo.
7. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa
kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi.
8. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 3 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.1 ISICATSHULWA A
1.1.1 Kukutshintsha kweemo zemozulu.√ (1)
1.1.2 Zizinambuzane.√
Zizityalo.√
Zizilwanyana.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
1.1.3 Sisizathu sokutshintsha kwemo yemo yemozulu√/lifuthe
lokutshintsha kwemo yemozulu.√ (1)
1.1.4 ... ukuguquka√/ukujikajika.√ (1)
1.1.5 Kukucutheka kwenwebu yesibhakabhaka.√
Kukubakho kwamanzi amaninzi emhlabeni.√ (2)
1.1.6 '... ekungekho sandla samntu kuzo.'√√ (2)
1.1.7 B√/B√ isizathu√/isizathu.√ (1)
1.1.8 Sithetha ukuba ayihlali isenzeka into yokuba abantu bahlalisane
kakuhle nezilwanyana√√/ukuba kuyinto engenzeki ngalo lonke
ixesha ukuba abantu bahlalisane kakuhle nezilwanyana.√√ (2)
1.1.9 ... liya ...√ (1)
1.1.10 Sibhekisa kwigama 'izisombululo'.√ (1)
1.1.11 Lisetyenziselwe ukugxininisa ukuba singabantu sinoxanduva
esinalo lokunciphisa igalelo elibi kwiimo zemozulu √√/ukuhlaba
ikhwelo lokuba singabantu sithi amabanciphise igalelo elibi kwiimo
zemozulu.√√ (2)
1.1.12 Kukusinda komhlaba.√
Kukusinda kwekamva labantu jikelele.√ (2)
1.1.13 Yinyani kuba nathi umhlaba sawushiyelwa sisizukulwana
esingaphambili ukuze siwusebenzisele ukuziphilisa, kwaye nathi
siza kubhubha siwushiye kwisizukulwana esilandelayo.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 4 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.1.14 Kubalulekile kuba njengoko kutshiwo kwitekisi ukuba
kukuphazamisana kwabantu nendalo okubangela ukuba indalo
itshabalale nto leyo enokungenzeki xa beyilondoloza indalo√√/
kuba lungcoliseko lomoya olwenziwa ngabantu olunyusa umthamo
wolwandle ngokunobungozi√√/kubalulekile kuba ngokwetekisi
sivezelwa izinto ezenziwa ngabantu ezichaphazela ukutshintsha
kweemo zemozulu nendalo, ezinjengokutshiswa kwamadlelo,
ukugawulwa kwamahlathi; ukubulawa nokutshatyalaliswa
kwezityalo, izinambuzane nezinye iintaka, nto ezo
ezinokungenzeki xa abantu beyikhusela indalo.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo ngokomxholo wetekisi iya
kwamkeleka.] (2)
1.1.15 Isihloko setekisi sithi, 'oonobangela nefuthe lokutshintsha kweemo
zemozulu', ube nomxholo wetekisi ungokutshintsha kweemo
zemozulu nefuthe loko endalweni√√/lube nolwazi olufumaneka
kwitekisi luquka oonobangela bokutshabalala kwendalo ngenxa
yeengxaki eziziziphumo zokutshintsha kwemo yemozulu.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
1.2 ISICATSHULWA B
1.2.1 Kukho inkunkuma eziintlobo ezahlukileyo edada emanzini
elwandle/emlanjeni√√/kwisigodo somthi esisemanzini kukho ibhegi
yephepha ephuma izinto ezimdaka ezidada emanzini.√√ (2)
1.2.2 Kukuqinisekisa ukuba inkunkuma ilahlwa kwiindawo
ezifanelekileyo ukuze ingathi saa idale ungcoliseko lwamanzi.√√ (2)
1.2.3 Ngowokuba abantu mabathintele ungcoliseko lwendalo ngokulahla
inkunkuma kwiindawo ezifanelekileyo√√/ngowokuba abantu
mabayeke ukulahla inkunkuma kwiindawo ezingafanelekanga kuba
babangela ungcoliseko lwendalo.√√ (2)
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 5 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2
Ukumakisha ushwankathelo
Ukumakisha isishwankathelo kusekwe ekugqaleni iingongoma ezingundoqo.
Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo:
• Ulwabiwo-manqaku
o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma
nganye).
o Amanqaku ama-3 olwimi.
o Amanqaku ewonke: 10
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo.
o 1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1.
o 4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
o 6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3.
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo.
o 6–7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku
kwawolwimi.
o 4–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE.
o 2–3 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe amanqaku olwimi ABE
MABINI.
QAPHELA
• Ubalo-magama:
o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise ukuba alidlulanga kuma-60
inani lamagama asetyenzisiweyo.
o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
ngokungachanekanga.
o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani
lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo
sakhe.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 6 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
IINGONGOMA EZICATSHULWE IINGONGOMA
NGQO EZISHWANKATHELWEYO
1. 'Cutha uhambo ngemoto ngokuthi 1. Kunciphise ukuhamba ngemoto
uthenge kwiivenkile ezingekho ngokuthenga kwiivenkile ezikufutshane.
kude kwindawo ohlala kuyo.'
2. 'Hamba nabantu abaya kwindawo 2. Khwela kwimoto enye nabantu abaya
oya kuyo nisebenzise imoto kwindawo oya kuyo.
enye.'
3. 'Sebenzisa isola kuba ingumbane 3. Sebenzisa isola kuba iphehlwa
owenziwa ngamandla avela ngamandla endalo.
kwindalo.'
4. 'Sebenzisa izixhobo zombane 4. Sebenzisa izixhobo zombane
ezisebenzisa amandla asezantsi eziwusebenzisa kancinci.
ombane.'
5. 'Musa ukusoloko uqhumisa 5. Sukusoloko uqhumisa ngokutshisa
ngokutshisa izinto inkunkuma.
eziyinkunkuma.'
6. 'Qinisekisa ucoceko lomoya 6. Lima imithi nemithana eluhlaza
ngokulima imithi kunye ukuqinisekisa ukusulungeka komoya.
nemithana eluhlaza.'
7. 'Ngalo lonke ixesha fundisa 7. Mawusoloko ufundisa abantu ngeendlela
abantu ngeendlela zokucutha zokunciphisa ungcoliseko lomoya.
ungcoliseko lomoya.'
[58 amagama ] [ 43 amagama ]
QAPHELA: Izifinyezi okanye ii-akhronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
zavela kushwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo.
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 7 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
Ukumakisha ICANDELO C
1. Upelo
• Iimpendulo ezingoogama-nye/eziligama elinye mazimakishwe
njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.
• Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga
luya kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
• Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe
iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo.
2. Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo.
UMBUZO 3
3.1 Entsha.√ (1)
3.2 Kubantu abafuna ukususa amabala obumdaka atsheleyo kwimpahla yabo√/
kubantu abafuna ukususa intsila kwimpahla yabo.√ (1)
3.3 Kukucoca imithwalo yevasi engama-30.√
Kukucoca ukungcola empahleni.√
Kukususa intsila empahleni.√
[Nayiphi kwezi.] (1)
3.4 Yeyokuqinisekisa umthengi ukuba le mveliso iyawasusa amabala
nakwimpahla ekhanyayo√√/kukubonisa ukuba le mveliso isetyenziswa
kwimpahla emhlophe kuphela√√/ kukubonisa amandla ale sepha ekususeni
amabala amdaka.√√ (2)
3.5 B√/B okucoceka nzima√/okucoceka nzima.√ (1)
3.6 Sesokungalazi ixabiso efumaneka ngalo kuba alixelwanga.√
Sesokungaxelwa kwendawo efumaneka kuyo.√ (2)
3.7 Lisisiqinisekiso sokuba iyasebenza kuba kwaukuba umthengi alibhale eli nani
lingama-99% kubonakalisa ukuba uqinisekile ukuba le mveliso iyasebenza√√/
iipesenti ezingama-99 ekhulwini linani eliphezulu kakhulu nelisisiqinisekiso
sokuba le mveliso iyasebenza.√√
OKANYE
Alisosiqinisekiso sokuba iyasebenza, kuba kwaukuba kubekwe ama-99
eepesenti, loo nto bonakalisa phandle ukuba kukho ukusilela kumandla
ayo√√/umthengi akanakuqinisekiswa lulwazi aluxelelwa ngumthengisi
ngokusebenza kwayo le mveliso, ubungqina bokusebenza kwayo uya
kububona xa athe wayisebenzisa√√/kuba kwaukuba umthengisi angathi
likhulu leepesenti loo nto ibonakalisa phandle ukuba akaqinisekanga
ngamandla ayo.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 8 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
UMBUZO 4
4.1 wanelisekile.√ (1)
4.2 Kukusetyenziswa kwamachaphaza amathathu alandelelanayo kwintetho
yakhe√/kukusetyenziswa kwe-elipsisi.√ (1)
4.3 Yiselfowuni√/yithabhlethi√/ayi-phedi.√ (1)
4.4 B√/B kuyamdika ukungayifumani iwayifayi√/kuyamdika ukungayifumani
iwayifayi.√ (1)
4.5 Kunjalo, kuba uTommy wonwabele umoya omtsha, kanti bona abalinganiswa
abakwisakhelo sesi-2 bakhathazwa kukungabikho kwewayifayi okanye
kwesignali.√√ (2)
4.6 Sife fi! √√/kuphelile ngathi!!!√√ (2)
4.7 Yeyokuba abantu abafani ngoko ke bayahluka nangokwezinto abazibona
zixabisekile√√/yeyokuba abantu bayahluka ngokwezinto ezibanelisayo√√/
asingabo bonke abantu abonwabela unxibelwano nendalo√√/yeyokuba
itekhonoloji yenze ukuba singabi naxesha lokonwabela indalo.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 9 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 Sisiphawuli.√ (1)
5.1.2 impilo.√ (1)
5.1.3 Sisetyenziswe sandulela isibizo esiyintloko√√/sisetyenziswe
phambi kwesibizo esiyintloko.√√ (2)
5.1.4 Intloko yesikolo sam ibuyele emsebenzini emva kokuthatha
ikhefu.√√
Intloko kaloliwe ihlala umqhubi kaloliwe kuphela.√√
Intloko yesivakalisi ikholisa ukulandelwa sisenzi.√√
[Nasiphi isivakalisi esisemxholweni siya kwamkeleka.] (2)
5.1.5 Iinzululwazi.√ (1)
5.1.6 Sisakhi sokuzenza.√ (1)
5.1.7 Liyintloko yesivakalisi.√√ (2)
5.1.8 Abantu bahlaselwa sisifo somhlaza.√√ (2)
5.1.9 Izifo zihlasela amajoni akhusela umzimba.√ (1)
5.1.10 angaphila.√ (1)
5.2 5.2.1 Indalo iyatshabalala kuba ibulawa lungcoliseko.√√ (2)
5.2.2 Abakhuseli bendalo bathe√ ziyafa iintlanzi lungcoliseko lwamanzi.√ (2)
5.2.3 Iphepha liyalwenza ungcoliseko lwamanzi.√√ (2)
[20]
AMANQAKU ECANDELO C: 40
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June Exams 2018 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2018 Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 Eastern Cape Mock 2024 QP

Memorandum