Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 12202518 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2025, 18 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2025

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL) IPHEPHA LESIBINI (P2) CANZIBE/SILIMELA 2025 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 70 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-18. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 2 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ISIKHOKELO SOKUMAKISHA 1. Umfundi akavumelekanga ukuphendula ngaphezu kombuzo omnye kwijenra enye. 2. Ukuba umfundi unike iimpendulo ezimbini apho le yokuqala ingamkelekanga, ize le yesibini ibe yeyamkelekileyo, makisha le yokuqala ungayihoyi le yesibini nokuba yiyo ayiphendule kakuhle. 3. Ukuba imibuzo inonjolwe ngendlela engeyiyo, makisha ngokwendlela ekunonjolwe ngayo kwimemo. 4. Ukuba impazamo yopelo inika ntsingiselo yimbi kule ibilindelwe, musa ukunika inqaku kuloo mpendulo. Ukuba ayiyichaphazeli intsingiselo, nika inqaku ngokufanelekileyo. 5. Ukuba umfundi akazisebenzisanga iimpawu zocaphulo apho ayalelwe ukuba acaphule, makangohlwaywa. 6. Kwimibuzo evulelekileyo, akukho manqaku anikwa uEWE/HAYI okanye u-NDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI. Isizathu/Ukuxhasa/Ukungqina yeyona nto mayinikwe ingqalelo. 7. Akukho manqaku aya kwabelwa uYINYANI/ASIYONYANI okanye LULUVO/YINYANI. Isizathu/Ukuxhasa/Ukungqina yeyona nto mayinikwe ingqalelo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 3 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO A: INOVELI UMBUZO 1: KUSA KUSIHLWA – KS Bongela ISICATSHULWA A 1.1 1.1.1 Ngumsantsa ombi wokungabikho kwemvisiswano phakathi kukaLungile noNomakhwezi.√ (1) 1.1.2 Yeyokuba babehlekisa ngayo intlungu yokungabikho kwemvisiswano phakathi kukaNomakhwezi noLungile√√/ babeyenza intlekisa ingxabano kaLungile noNomakhwezi.√√ (2) 1.1.3 Sesala maxesha okhanyo.√ Kuthethwa ngomntu ontsundu oneshishini elilelakhe.√ Kuthethwa ngomanejala ongumntu ontsundu.√ Kukhankanywe iincwadi zevenkile.√ [Nasiphi isibini kwezi.] (3) 1.1.4 Kungokuba wayefuna ukuba aze kuba luncedo kuNomakhwezi evenkileni.√ (1) 1.1.5 NguMamTolo.√ NguMaMiya.√ (2) 1.1.6 B√/ULungile uthenga ivenkile kuMosia.√ A√/UNtongana uyokufuna iincwadi zevenkile kuThamsanqa.√ C√/UMpumelelo wenzelwa itheko lokumamkela.√ (3) 1.1.7 Ndiyangqina, kuba wathi ejongene nentlungu yokuswelekelwa ngabazali bakhe bobabini akatyhafa wafunda wade waphumelela izifundo zobugqirha.√ Wathi nangona wayede wafumana uxinzelelo lwengqondo nokulala esibhedlele iinyanga eziliqela, waqhuba ngezifundo zakhe ezalisekisa iminqweno kayise owayemshiye namazwi athi aze angayiyeki imfundo.√ (2) 1.1.8 Kukuba ikwanguNozililo owayesasaza iindaba zolwimi ezazimxabanisa noLungile kwanabathengi bevenkile yakhe√√/ Wayengayazi ukuba uNozililo ezenza umhlobo wakhe nje unenjongo zokumtshabalalisa emke apho ukuze bafumane ivenkile leyo wayesithi lilungelo lakwaMakhwetshu.√√ (2) 1.1.9 Yeyokuba kubalulekile ukuba nomqolo√√/kubalulekile ukunyaniseka kwizenzo zobulungisa ebomini√√/kuyinto elungileyo ukumela inyaniso.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) KUNYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 4 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ISICATSHULWA B 1.2 1.2.1 Kukunyemba kwakhe uYolisa.√ Kukusebenzisa kwakhe intlamba xa ethetha noYolisa.√ (2) 1.2.2 Sisibaxo√/lugqithiso√/lubabazo.√ (1) 1.2.3 Ziindaba azivileyo zokuba uLungile uyathandana√/lulwimi olusasazwe nguNozililo oluthi uLungile uyathandana kwaye uhamba elala ezihotele noMebhelina.√ (1) 1.2.4 Ngokuthi athi akuphuma aye ngasemotweni uLungile, yena uNomakhwezi acinge ukuba uyahamba ze amlandele afike ngasemotweni achole amatye ayityoboze imoto yomsebenzi kaLungile.√√ (2) 1.2.5 Luzobo mayana√ kuba asixelelwanga ngokuphandle ukuba uLungile ungumlinganiswa onobubele, zizenzo zakhe ezityhila olu phawu lobubele bakhe kusapho lwakhe.√√ (3) 1.2.6 (a) Yimpixano yangaphandle.√ (1) (b) Ngokuthi usapho lwakwaMakhwetshu lusweleke ngokutshela endlwini.√√ (2) 1.2.7 Kukwesi sikolo saseBlythswood kuphela apho saphuhla khona isakhono sakhe kuba wayedlalela amaqela aphambili kwaye ezibalule kakhulu kwezemidlalo.√√ (2) 1.2.8 Yinoveli engemiba yentlalo√ kuba iveza amahla-ndinyuka ahlangene nawo uMpumelelo akuswelekelwa ngabazali bakhe bobabini, de waba uyaphumelela ebomini√√/kuba iveza ukubaluleka kokuxhasana kwezizalwana njengoko uThamsanqa noYolisa baye bawugcina umzi wakwaNtsibande sele bengasekho ooLungile√√/kuba idandalazisa ububi bokunyolukela ilifa njengoko uNozililo noNtongana bebhubhe ngenxa yokwenza mayelenqe okuzuza ilifa elingelolabo.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (3) [35] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 5 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha UMBUZO 2: UMQOL'UPHANDLE – MAP Ngani ISICATSHULWA C 2.1 2.1.1 Kukuba wayelindele ukuthetha nesithandwa sakhe uEddie emnxebeni√/wayeza kuthetha noEddie Maga osisithandwa sakhe√/ wayecinga incoko awayeza kubanayo kunye noEddie osisithandwa sakhe√/wayesenziwa kukuba ecinga ngomntu amthandayo uEddie.√ (1) 2.1.2 Yeyokuzirhuqa kwakhe ngesitulo engaphakamanga.√√ (2) 2.1.3 Sesala maxesha okhanyo√ kuba kukhankanywa umnweba osisinxibo sokuvuka.√ Kuthethwa ngewotshi enxitywa esihlahleni.√ Kuthethwa ngezitulo ezimfumamfuma√/ Kuthethwa ngomnxeba weendaba.√ Kuthethwa ngomboniso bhanya-bhanya.√ Kukhankanywa iileta ezibhalwayo.√ [Nasiphi isibini kwezi.} (3) 2.1.4 Kungokuba wayefuna ukuqonda ukuba uLinda ubanjelwe ntoni na√/wayefuna ukuqonda ngemeko kaLinda√/wayefuna ukuqonda ityala abekwa lona uLinda.√ (1) 2.1.5 NguThemba Mdoda.√ NguThembisa Ntlokonkulu.√ NguWelile Nzulube.√ NguKhulile Dungana.√ [Nasiphi isibini kwezi.] (2) 2.1.6 B√/ UEddie noLulama basweleka ngenxa yokudutyulwa.√ A√/ UHlobo undwendwela eMoonglow Night Club.√ C√/UNksk. Hobe undwendwela isikhululo samapolisa.√ (3) 2.1.7 Ndiyangqina, kuba uthi naxa sele embambile uLinda Monti elandela ubungqina obabumkhonkxa, aphinde aphandisise elandela obunye ubungqina akholelwa ukuba buza kuveza abona babulali bakaEddie noLulama.√ Kuba undwendwele eMoonglow Night Club ngobumnyama ebeka impilo yakhe esichengeni.√ (2) 2.1.8 Kukuba loo nkosikazi yayizenza uNksk. Hobe yayinguThembisa Ntlokonkulu nongomnye wamalungu aseMoonglow Night Club nabangabona babulali bakaEddie Maga noLulama Zuma, aba uphando lwakhe lwalujolise kubo.√√ (2) 2.1.9 Yeyokuba izenzo zenkohlakalo azifihlakali kuphele√√/ukuba ukunyolukela imali nolwaphulo-mthetho kuneziphumo ezibi.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 6 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ISICATSHULWA D 2.2 2.2.1 Kukuba walibona ukuba alidanga lasifumana isihlalo apho eholweni.√ Waqaphela ukuba lihamba ngokukhawuleza kuba wada akalifumana xa wayezama ukulinceda.√ Walibona ukuba lihamba ngemoto.√ Wazibona izibane zemoto yalo zicinywa kwindawo elalimise kuyo.√ Walibona ukuba lalinxibe idyasi yeMink. (2) [Nasiphi isibini kwezi.] 2.2.2 Sisifaniso.√ (1) 2.2.3 Kungokuba zaziza kumnceda kuphando awayelwenza kuba ziinkcukacha ezazinika umkhondo awayecinga ukuba ucacile malunga nokubulawa kukaEddie√/kungokuba wayefumana iinkcukacha ezithe vetshe ngombutho iMoonglow Night Club le wadutyulwa elilungu lawo uEddie Maga awayephanda ngokufa kwakhe.√ (1) 2.2.4 Ngokuthi asebenzise amazwi akhatshwa bubukhwele ekhulula uEddie ukuba ahambe nesinye sezithandwa zakhe kuba yena wayengazi kuphumelela ukuya eRio ngobo busuku kanti loo mazwi aza kusetyenziswa nguHlobo njengobungqina obumbophelelayo njengomrhanelwa onesizathu sokubulala uEddie.√√ (2) 2.2.5 Luzobo ngqo√ kuba kuxelwa ngokuphandle ukuba unomzimba omkhulu.√√ (3) 2.2.6 (a) Yimpixano yangaphandle.√ (1) (b) Ngokuthi amalungu aseMoonglow Night Club abanjwe agwetywe.√√ (2) 2.2.7 Basebenzise imoto enxiba uhlobo lwamavili asetyenziswa nguLinda ukuze kukrokrelwe yena√√/bebe umpu kaLinda ze basebenzisa wona ukudubula uEddie, oko kwabangela ukuba uLinda abe ngumrhanelwa√√/uThembisa Ntlokonkulu uzenze uNksk. Hobe ongumakazi kaEddie wayalela uHlobo ukuba ekuphandeni kwakhe angamyeki uLinda kuba uyamkrokrela kuba efuna ukuba ityala lokubulala uEddie losuleleke lula kuLinda√√/ Unxibe neMink coat ekwaziwa uLinda yedwa onayo√√/uMdoda unike ubungqina enkundleni bokuba uLinda wayenolwazi ngesinye sezithandwa zikaEddie kwaye sasimsokolisa.√√ (2) 2.2.8 Yinoveli yophando√ kuba kukho umcuphi onguHlobo owenza uphando lokusombulula isishiqi sokubulawa kukaEddie Maga noLulama Zuma√√/kuba kuphandwa ngababulali bakaEddie Maga noLulama Zuma.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka. (3) [35] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 7 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha UMBUZO 3: UMONWABISI – ZA Japhta ISICATSHULWA E 3.1 3.1.1 Kukusweleka kukaMaRhadebe√/ kukungcwatywa komntu (1) ababemthanda. 3.1.2 Yeyokuba wayenabo ubungqwabalala kwingqeqesho yakhe ebantwaneni√√/yeyokuba wayenengqeqesho egadalala (2) ngakubantwana bakhe.√√ 3.1.3 Sesala maxesha okhanyo.√ Kuthethwa ngevenkile eyiyeyomntu oNtsundu.√ Kuthethwa ngemali ekuthengwa ngayo evenkileni.√ (3) 3.1.4 Kungokuba wayebaleka ityala lokubhaqwa kwakhe elele kumagumbi abafundi abangamakhwenkwe.√ (1) 3.1.5 NguSamkelo Zangone.√ NguMonwabisi.√ (2) 3.1.6 B√ Usapho lwakwaSihlunu lufudukela edolophini kuTsolo.√ A√ Amashishini kaThandabantu ayavalwa.√ C√ UMonwabisi uphuthuma uHlubikazi noNobuntu.√ (3) 3.1.7 Ndiyangqina, kuba uThandabantu akazange azihoye izityholo zokuba uthwele xa wayephumelela kwishishini lakhe waqhuba wasebenza nzima.√ Waliququzelela iqumrhu loosomashishini abasakhulayo ukuqinisekisa ukuba ishishini lakhe nabanye oosomashishini liyaphuhla.√ Wayeqinisekisa ukuba abathengi bakhe ubenzela izinwe ezinjengokubaxhelela, abakhele intente, abakhaphe ebagodusa ngeentsuku zokwamkela inkamnkam.√ Ngokulima amasimi anemifuno ukuze ithengiswe evenkileni.√ Ngokufuya iinkomo zenyama ukuze axhelele isilarha sakhe.√ Ukonga imali ukuze aqale amanye amashishini angapheleli kweli lokuqala lakhe laseNtshiqo.√ [Nasiphi isibini kwezi.] (2) 3.1.8 Yeyokuba uMamTolo wayeziqaphele iintombi zakhe ukuba ziyasela waza wathatha isigqibo sokuba ibe lihlebo lakhe nazo elo angamxeleli uThandabantu√√/yeyokuba uHlubikazi utshone ibanga le-9√√/ukuba umana ukuthumelela uHlubikazi imali ngebhasi eThekwini.√√ (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 8 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 3.1.9 Yeyokuba kufuneka umphathe kakuhle umntwana nokuba akangowakho kuba ungaphela uncedwa nguye kwixesha elizayo√√/yeyokuba akulunganga ukubatefisa abantwana ungabaniki ngqeqesho eyiyo√√/yeyokubakuba kulungile ukuguquka kwisimo esibi.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) KUNYE ISICATSHULWA F 3.2 3.2.1 Kukunyakazela kwabantu kwasekuseni besiya emisebenzini.√ Kukuhla kwezinga lobundlobongela.√ (2) 3.2.2 Sisaci.√ (1) 3.2.3 Kungokuba ngoku zazisele zinikezelwe ngokusemthethweni kuye ukuba azilawule√/kungokuba nguye ngoku owayenikwa igunya lokuzilawula√/kungokuba amandla okuzilawula ayengasekho zandleni zikaThandabantu ngoku.√ (1) 3.2.4 Waguqula intlalo nempilo yoluntu ngokululungiselela iindlela√√/ waluzisela amanzi acocekileyo√√/walufakela umbane ofikelelekayo.√√ (2) 3.2.5 Luzobo ngqo√kuba igama athiywe lona ngabantu lingqinwa zizenzo zakhe zokubathanda nokuxabisa abantu√√/luzobo mayana√kuba zizenzo zakhe ezibonakalisa ukuba ungumntu obathandayo abantu.√√ (3) 3.2.6 (a) Yimpixano yangaphandle.√ (1) (b) Ngokuthi uThandabantu athathe isigqibo sokunikezela amashishini ukuba alawulwe nguMonwabisi.√√ (2) 3.2.7 UMonwabisi wathatha indawo yonyana wakhe ngokupheleleyo akuba eswelekelwe nguGcinumzi√√/kuba uncedo ulufumene kuMonwabisi ngokuthi avuselele amashishini akhe emva kokuba ezakhe iintombi zimfulathele√√/kuba kuMonwabisi ufumana umlawuli othembakeleyo wamashishini akhe ngethuba yena engasenawo amandla okuzilawulela wona√√/kuba nguMonwabisi obuyisa iintombi zakhe ebezitshiphile zingasenalo unxibelelwano nekhaya√√/nguMonwabisi omzisela ulonwabo kwimpilo yakhe xa ibali liphela.√√ (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 9 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 3.2.8 Yinoveli engemiba yentlalo√ kuba ibonisa ukuba ubuntu obenzela omnye umntu bulithamsanqa kwakuwe kuba uThandabantu uncedwe yinkedama enguMonwabisi abayithatha bayikhulisa nomamTolo√√/ukuba iinkolelo ezingokuthakatha zidala ubutshaba phakathi kwabantu kuba uThandabantu waphela engavani nabantu ngenxa yokumtyhola kwabo ngokuthwala ngenyoka.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (3) AMANQAKU ECANDELO A: 35 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 10 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO B: IDRAMA UMBUZO 4: NDIYEKENI – DM Jongilanga ISICATSHULWA G 4.1 4.1.1 Kukuba wayegxothiwe eNobutho Primary School. √ (1) 4.1.2 Yeyokuba unobuchule bokuwalobela kuye amadoda afumileyo.√√ (2) 4.1.3 Sesala maxesha okhanyo.√ Kuthethwa ngemfundo.√ Kuthethwa ngotywala besilungu obuselwa ngeglasi.√ Kukhankanywa isimo sentlalo yasezilokishini.√ Kuthethwa ngamapolisa.√ Kuthethwa ngeentambo zegesi.√ [Nasiphi isibini kwezi.] (3) 4.1.4 Kungokuba wayemazi ukuba uFuneka uwuqhelile lo mdlalo wokuloba amadoda ngoko ke kuza kuba lula kuye ukuloba uMawonga amenze ukuba athandane noZanele.√ (1) 4.1.5 NguNaniwe.√ NguNomadinga.√ (2) 4.1.6 B√/ UNdila uphelelwa ngumsebenzi eNobutho Primary School.√ A√/ UMaziko undwendwela kwaNdila eye kumlukuhla ukuba aziphindezele kuMawonga.√ C√ Usapho lukaMawonga lumbizela entlanganisweni.√ (3) 4.1.7 Ndiyangqina, kuba uMaziko uye kuNdila eyokumfaka umoya wempindezelo kuMawonga kuba efuna ukuba noMawonga aphelelwe ngumsebenzi njengoNdila ukuze isikhundla sobunqununu eNobutho sishiyeke kuye.√ UMaziko uye kusihlalo wekomiti yesikolo uMadala ngenjongo yokugxothisa uMawonga esikolweni ukuze ibe nguye inqununu yesikolo saseNobutho Primary School.√ UMaziko uyavuma xa uMadala esithi makamnyobe ukuze afumane isihlalo sobunqununu. √ (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 11 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 4.1.8 Kukuba itheko likaFuneka lenziwe ngenjongo yokusondeza yena ukuze athandane noZanele ukuze kube lula ukumfaka kumgibe wokusela utywala aphalale abe ngolo hlobo uNdila uyayifumana impindezelo yakhe kuye.√√ (2) 4.1.9 Yeyokuba impindezelo ayilunganga kuba ineziphumo ezibi kulowo uziphindezelayo√√/yeyokuba ukuzinikela etywaleni kuneziphumo ezibi.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) KUNYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 12 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ISICATSHULWA H 4.2 4.2.1 Kukungalali emzini wakhe engaziwa ukuba uye phi.√ Kukunxila kakhulu.√ Kukunganyaniseki kwakhe xa echaza ihambo yakhe yangosuku olungaphambili.√ [Nasiphi isibini kwezi.] (2) 4.2.2 Lubaxo√/lubabazo√/lugqithiso.√ (1) 4.2.3 Kukuba uZanele wothukile akubona ukuba lo Mawonga uphambi kwakhe akafani noMawonga ebezakhele yena engqondweni√/kukuba lo Mawonga ambonileyo ebengenguye lo yena ebecinga ukuba iya kuba nguye ngezenzo.√ (1) 4.2.4 UMadala wamthethelela uNdila malunga nesimo sakhe sokunxila esikolweni phambi kwamalungu ekomiti.√√ (2) 4.2.5 Luzobo mayana√ kuba akaxelwa ngokuphandle ukuba utshatile√√/ kuba ifihlakele le nkcaza, ayixeli poqo ukuba uMawonga ungumntu otshatileyo.√√ (3) 4.2.6 (a) Yimpixano yangaphandle.√ (1) (b) Ngokuthi uNdila noMawonga babhubhe.√√ (2) 4.2.7 Iinkcukacha awazinika uSajini Njobe zaba luncedo ekulandeni umkhondo wabantu ababebandakanyeka ekurhuqweni kwesidumbu sikaMawonga esafunyanwa sishiywe ngasemfuleni waba uNdila, uFuneka noZanele bayabanjwa bagwetywe.√√ (2) 4.2.8 Yidrama eyintlekele√ kuba iphela ngokufa kukaMawonga noNdila√√/ngokubanjwa kukaFuneka noZanele.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (3) [35] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 13 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha UMBUZO 5: INZALA YAMARHAMBA – M Mlokothi ISICATSHULWA I 5.1 5.1.1 Kukuba aze akhe athethe noDina malunga nesigezo sakhe√/ kukuthetha noDina malunga nokugeza kwakhe√/kukuba athethe ngoDina ngesimo sakhe esibangela inkxalabo kubazali bakhe. (1) 5.1.2 Yeyokuba ugezo lukaDina lukwiqondo eliphezulu√√/yeyokuba uDina ugeza ngokugqithisileyo.√√ (2) 5.1.3 Sesala maxesha okhanyo.√ Kuthethwa ngobukho besikolo.√ Kukhankanywe indlu enamagumbi ngamagumbi.√ Kuthethwa ngezifundiswa.√√ Bbukho bemphla.√ Bubukho bezikhonkwane.√ [Nasiphi isibini kwezi.] (3) 5.1.4 Kungokuba babeye kulobela uThambolenyoka abantwana abangamantombazana.√ (1) 5.1.5 NguMkhefa.√ NguSdokhwe.√ (2) 5.1.6 B√/ UNoyongo uloba uDina ngonomyayi.√ A√/ UDina uthenga incula.√ C√/ USdokhwe noMkhefa babhukuqa nemoto.√ (3) 5.1.7 Ndiyangqina, kuba uzenzele ubutyebi ngendlela engekho semthethweni ngokuba abantwana abangamantombazana, abatyise iziyobisi ukuze bahlale bengamaxhoba akhe.√ Kuba uye walalisa abantwana abangamantombazana nabatyeleli basehotele yakhe ukuze afumane imali ngawo.√ Kuba uqinisekisa ukuba akade abanjwe ngokuthi abulale amangqina ukuze aqhubeke nezenzo zakhe zenkohlakalo.√ Ude ayithi chatha ikhomishini xa eqonda ukuba umntwana ofunyeneyo uza kungenisela inali eninzi.√ Ude awaqaphele amaxesha azakumngengisela imali eninzi kule ndelela yakhe yokuzenzela ubutyebi.√ [Nasiphi isibini kwezi.] (2) 5.1.8 Kukuba obo bubele babunganyanisekanga, yayilicebo lokumfaka kwiziyobisi nokuxhatshazwa ngokwesondo.√√ (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 14 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 5.1.9 Yeyokuba kubalulekile ukuhlonipha umthetho√√/yeyokuba kubalulekile ukunikezela ngenkxaso kubazali nosapho√√/yeyokuba kubalulekile ukuthatha uxanduva lokudala uxolo phakathi kosapho. √√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) KUNYE ISICATSHULWA J 5.2 5.2.1 Kukuba bangamanxila azincamileyo.√ Kukuba abanandawo iyeyabo yokuhlala bohlulelene ngegumbi.√ (2) Kukuba bahlala ematyotyombeni.√ 5.2.2 Sisifaniso.√ (1) 5.2.3 Kungokuba ucinga nzulu ngokuba ezi ndaba aziva ngoKuku zimenza naye acinge ngeyakhe imeko yokuxhatshazwa kwakhe nguThambolenyoka.√ (1) 5.2.4 Ngokuthi uMacebo abe kuphela kwesizalwana sikaNcaphayi abanokufikela kuso abantwana bakhe xa beseKapa√√/ ngokuthi uMacebo abe ngumzali kuZanoxolo noDina ngethuba beseKapa.√√ (2) 5.2.5 Luzobo mayana√kuba amazwi asetyenziswa nguDina amveza njengomntu onenzondo√√/ kuba uvezwa njengomntu ongayekiyo engaziphindezelanga kumntu omenze okubi.√√ (3) 5.2.6 (a) Yimpixano yangaphandle.√ (1) (b) Ngokuthi uThambolenyoka abanjwe, agwetywe.√√ (2) 5.2.7 Ngokumka kwaThambolenyoka ufumene ithuba lokusebenza msebenzi wumbi√√/uye wancedakala ngokuthi asuke kwimeko embi abephantsi kwayo kwaThambolenyoka atsho afumane ukuphumla engqondweni√√/ (2) 5.2.8 Yidrama eyintlekele-siyolisi√ kuba kuyo kuxhatshazwa abantwana abangamantombazana ngokwesondo, batyiswa iziyobisi, bathengisiswe nemizimba nto leyo imbi neyonakalisa ikamva labo kodwa iphela umenzi wobubi onguThambolenyoka egwetyiwe ngezenzo zakhe√√/kuba uThambolenyoka ubulala ikamva labantwana abangamantombazana kodwa iphela egwetywa ze ngolo hlobo abe uDina uphumelele ekuchitheni obo bukumkani bakhe.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (3) [35] AMANQAKU ECANDELO B: 35 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 15 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE UMBUZO 6: 'IKHIKHIZELA LASEDANGWANA' – LL Ngewu 6.1 6.1.1 Kukuba wayengavuzwanga kuyaphi ngabantwana, wayephelele kuFanabekho.√ (1) 6.1.2 Yeyokuba wayeneenwele ezingakanywangwa ziyekwe nje zazikhulela zingakhathalelekanga.√√ (2) 6.1.3 Sesala maxesha okhanyo.√ Kuthethwa ngemizi ebizwa ngokuba ngamabhotwe.√ Kuba kukhankanywa izihlangu.√ Kuba kuthethwa ngehempe, ngedyasi nebhulukhwe.√ [Nasiphi isibini kwezi.] (3) 6.1.4 Kungokuba wafika etshintshile ngenkangeleko enxibe amadlavu emdaka.√ (1) 6.1.5 NguSonwatyisiwe Tyiweni.√ NguSilumko Nkalweni.√ NguQaqambile.√ NguNombono Mbinana.√ [Nasiphi isibini kwezi.] (2) 6.1.6 B√/ UFikizolo uyasweleka.√ A√/ Unyana kaMakheswa ushiya ikhaya.√ C√/ UMakheswa undwendwela kwamthandazeli.√ (3) 6.1.7 Ndiyangqina, kuba ngethuba ebetshiphe eTinarha uFanabekho unina wayehamba efuna uncedo koosiyazi nakubathandazeli efuna ukuba unyana wakhe abuye ukuze ajonge ikhaya lakhe.√ Kuba wathi naxa sele ebuyile uFanabekho wamhombisa ngokumthengela impahla entsha efuna ukuba abuyele kwisimo esisiso ukuze ahoye ikhaya lakhe.√ Kuba uMakheswa umyalela ngemisebenzi efuna ukwenziwa phakathi kwekhaya enjengokulima intsimi yakowabo kunye nokulanda iinkomo zikanina ezazigciniswe eMzimkhulu ngeenjongo zokumenza ukuba abe noxanduva aluthathayo kokwabo.√ [Nasiphi isibini kwezi.] (2) 6.1.8 Kukuba wayengasebenzi eTinarha koko wayengumguvela wokuqala nowokugqibela√√/ kungokuba wayezenza ingcibi.√√ (2) 6.1.9 Yeyokuba ubomi bokuziphatha kakubi abunambuyekezo√√/yeyokuba ukulahla ilifa eliyimfundo kulandelwa kukuzisola√√/yeyokuba akulunganga ukuzinikela kubomi bokuphalala.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) KUNYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 16 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 6.2 ISICATSHULWA L: 'IZIBHOVUBHOVU ZASEBHAYI' – LL Ngewu 6.2.1 Zazithatha izinto zomzi wakhe ekhona.√ Zazihamba ngokukhululekileyo ukungena nokuphuma emzini wakhe.√ (2) 6.2.2 Sisifaniso.√ (1) 6.2.3 Kukubethwa kwaso ngamadoda aseDikeni emva kokuba sidutyulwe eqatheni.√ (1) 6.2.4 Ngokuthi atsho akwazi ukuhlala ngokukhululekileyo emizini yawo emva kokudutyulwa kwesikrelemnqa nguMaqhazolo√√/ngokuthi aphinde azive ekhuselekile emizini yawo emva kokudutyulwa kwesi sikrelemnqa.√√ (2) 6.2.5 Luzobo ngqo√ kuba kwa igama eli lixela phandle ukuba kuthethwa ngabantu abaziindlobongela, ezenza ubukrelemnqa ngolunya nangesinyalumani√√/ luzobo myana√ kuba izimo zazo zityhilwa ngegama ezinikwe lona loba zizibhovubhovu.√√ (3) 6.2.6 (a) Yimpixano yangaphandle.√ (1) (b) Ngokuthi esinye seziBhovubhovu zaseBhayi sidutyulwe sivuthuluke iqatha√√/ngokuthi sibethwe de sikhubazeke.√√ (2) 6.2.7 Kuthiwa sasisele sinomnqweno wokudibana nezinye izikrelemnqa ezazise kwikhondo lobukrelemnqa sizilumkise.√√ (2) 6.2.8 Libali elingolwaphulo-mthetho√liveza ingxaki awayejongene nayo amadoda aseDikeni ngenxa yobusela obabusenziwa zizikrelemnqa zaseBhayi ezazingena ngenkani kwimizi yawo zizithathele nantoni na eziyifunayo.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (3) AMANQAKU ECANDELO C: 35 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 17 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO D: ISIHOBE UMBUZO 7: IVAMNA BAFAZI BOLUSU – S Maputi nabanye 7.1 UKWINDLA – Z Mtumane 7.1.1 Lisixelela ukuba abantu balihloniphile eli xesha lonyaka√/ bayakuvuyela ukufika kweli xesha lonyaka.√ (1) 7.1.2 Yimfanozandi.√ Kukugxininisa ukuba abantu bayakuvuyela ukungena kweli xesha lonyaka√/ukuba kudala bekulangazelela ukufika kwexesha loKwindla.√ (2) 7.1.3 Sikubhotisa.√ Sikwamkela.√ (2) 7.1.4 Sahluka ngokuba istanza sesi-2 sithetha ngokwahluka kwemozulu yexesha laseKwindla kweyaseBusika neyeHlobo√ kanti esesi-3 sithetha ngendyebo yokutya ebakho eKwindla kwabo bebesebenze nzima balima eHlotyeni.√ (2) 7.1.5 (a) Lubaxo√/lubabazo√/lugqithiso.√ (b) Sinika intsingiselo yokuba ngexesha laseKwindla umntu uvuna ngokokusebenza kwakhe.√ (2) 7.1.6 Kukugxininisa ukuba nakuba ixesha laseKwindla ilelentlutha umntu uyayisebenzela loo ntlutha akayifumani nje√√/kukuba ukuze uzuze indyebo yentlutha eKwindla kufuneka usebenze nzima√√/kukuba intlutha yaseKwindla ayizi mahala, iyasetyenzelwa.√√ (2) 7.1.7 Kuphuhlisa ukuba akukho hlobo lwasilimo singavuthwayo eKwindla√√/ukuba iintlobo ezininzi zezilimo zivuthwa eKwindla√√/ukuba kulixesha lendyebo nentlutha eKwindla.√√ (2) 7.1.8 Isimo sentlalo.√ (1) 7.1.9 Imbongi yonwabile√ kuba isebenzisa isincomo esithi, 'xeshandini', isigama 'siyakhahlela' 'siyakwamkela' kuba mnandi√√/isebenzisa isigama esizoba imeko entle eyonwabisayo ikwachaza neemeko ezilulonwabo neziyinzuzo ebantwini ngeli xesha.√√ (3) KUNYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 18 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 7.2 ENXUKHWEBE – T Mabeqa 7.2.1 Yindawo esikuyo.√ Bubume bendawo esakhiwe kuyo.√ (2) 7.2.2 Yimvano-siqalo.√ Kukudala isingqisho.√ (2) 7.2.3 Yeyokuba sibe luncedo kakhulu kwiilali ezikufutshane√√/sibe lulutho olukhulu kubantu beelali ezikufutshane.√√ (2) 7.2.4 YiNxukhwebe.√ YiTyatyorha.√ Yilali yakuNgwevu.√ Yilali yaseMaBheleni.√ [Nasiphi isibini kwezi.] (2) 7.2.5 Yimfundo.√ Kuthiwa ngamanz' olwazi kuba ikholisa unxano lokufuna ukwazi ngokunika ulwazi, kutyhileke ingqondo njengoko namanzi ekholisa unxano.√ (2) 7.2.6 Yeyokuba kwisikolo saseNxukhwebe kufunde zonke iintlobo zabantu abaziwayo kwilizwekazi i-Afrika.√√ (2) 7.2.7 Njengomntu oyicingisisayo, eyihluza into ayifundiswayo okanye ayixelelwayo√√/njengomntu ongasuke ayamkele engayicingisisanga into ayifundiswayo.√√ (2) 7.2.8 Yinyaniso kuba kuthiwa iMbongi yesizwe yavusa imixhelo yabafundi ngezibongo zayo.√√ (2) 7.2.9 Imbongi ivakalisa uncedo olukhulu lwesi sikolo saseNxukhwebe kwiilali ezikufutshane.√ Iveza ukuba kuso kufunde iintlobo zonke zabantu abaziwayo eAfrika, kuquka nokaMandela, lilonke sikhuphe iinkokeli.√ Ikhankanya ifuthe elenziwe yiNxukhwebe kulutsha lwaloo maxesha olwalulapho ngokuludibanisa nokaMqhayi.√ Ithi xa ithetha ngemfundo efumaneka khona, ithi ngamanzi olwazi nto leyo ebonisa umgangatho wemfundo yesi sikolo.√ [Nasiphi isibini kwezi.] (2) AMANQAKU ECANDELO D: 35 AMANQAKU EWONKE: 70 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all