SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LESIBINI (P2)
CANZIBE/SILIMELA 2025
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 70
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-18.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2025 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2025, 18 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2025 · isixhosa. Memorandum, 18 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2025
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 18
- File size
- 575.5 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 18
This exam
NSC June Exam 2025
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Uncwadi / Literature (Set Works)18 marks
- Question 1.2Uncwadi / Literature (Set Works)17 marks
- Question 2.1Uncwadi / Literature (Set Works)18 marks
- Question 2.2Uncwadi / Literature (Set Works)17 marks
- Question 3.1Uncwadi / Literature (Set Works)18 marks
- Question 3.2Uncwadi / Literature (Set Works)52 marks
Show all 14 questions
- Question 4.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)18 marks
- Question 4.2Uncwadi / Literature (Set Works)17 marks
- Question 5.1Uncwadi / Literature (Set Works)18 marks
- Question 5.2Uncwadi / Literature (Set Works)52 marks
- Question 6.1Uncwadi / Literature (Set Works)18 marks
- Question 6.2Uncwadi / Literature (Set Works)17 marks
- Question 7.1Uncwadi / Literature (Set Works)17 marks
- Question 7.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)18 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 2 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
1. Umfundi akavumelekanga ukuphendula ngaphezu kombuzo omnye kwijenra
enye.
2. Ukuba umfundi unike iimpendulo ezimbini apho le yokuqala ingamkelekanga,
ize le yesibini ibe yeyamkelekileyo, makisha le yokuqala ungayihoyi le
yesibini nokuba yiyo ayiphendule kakuhle.
3. Ukuba imibuzo inonjolwe ngendlela engeyiyo, makisha ngokwendlela
ekunonjolwe ngayo kwimemo.
4. Ukuba impazamo yopelo inika ntsingiselo yimbi kule ibilindelwe, musa
ukunika inqaku kuloo mpendulo. Ukuba ayiyichaphazeli intsingiselo, nika
inqaku ngokufanelekileyo.
5. Ukuba umfundi akazisebenzisanga iimpawu zocaphulo apho ayalelwe ukuba
acaphule, makangohlwaywa.
6. Kwimibuzo evulelekileyo, akukho manqaku anikwa uEWE/HAYI okanye
u-NDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI. Isizathu/Ukuxhasa/Ukungqina
yeyona nto mayinikwe ingqalelo.
7. Akukho manqaku aya kwabelwa uYINYANI/ASIYONYANI okanye
LULUVO/YINYANI. Isizathu/Ukuxhasa/Ukungqina yeyona nto mayinikwe
ingqalelo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 3 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO A: INOVELI
UMBUZO 1: KUSA KUSIHLWA – KS Bongela
ISICATSHULWA A
1.1 1.1.1 Ngumsantsa ombi wokungabikho kwemvisiswano phakathi
kukaLungile noNomakhwezi.√ (1)
1.1.2 Yeyokuba babehlekisa ngayo intlungu yokungabikho
kwemvisiswano phakathi kukaNomakhwezi noLungile√√/
babeyenza intlekisa ingxabano kaLungile noNomakhwezi.√√ (2)
1.1.3 Sesala maxesha okhanyo.√
Kuthethwa ngomntu ontsundu oneshishini elilelakhe.√
Kuthethwa ngomanejala ongumntu ontsundu.√
Kukhankanywe iincwadi zevenkile.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (3)
1.1.4 Kungokuba wayefuna ukuba aze kuba luncedo kuNomakhwezi
evenkileni.√ (1)
1.1.5 NguMamTolo.√
NguMaMiya.√ (2)
1.1.6 B√/ULungile uthenga ivenkile kuMosia.√
A√/UNtongana uyokufuna iincwadi zevenkile kuThamsanqa.√
C√/UMpumelelo wenzelwa itheko lokumamkela.√ (3)
1.1.7 Ndiyangqina, kuba wathi ejongene nentlungu yokuswelekelwa
ngabazali bakhe bobabini akatyhafa wafunda wade waphumelela
izifundo zobugqirha.√
Wathi nangona wayede wafumana uxinzelelo lwengqondo nokulala
esibhedlele iinyanga eziliqela, waqhuba ngezifundo zakhe
ezalisekisa iminqweno kayise owayemshiye namazwi athi aze
angayiyeki imfundo.√ (2)
1.1.8 Kukuba ikwanguNozililo owayesasaza iindaba zolwimi
ezazimxabanisa noLungile kwanabathengi bevenkile yakhe√√/
Wayengayazi ukuba uNozililo ezenza umhlobo wakhe nje
unenjongo zokumtshabalalisa emke apho ukuze bafumane ivenkile
leyo wayesithi lilungelo lakwaMakhwetshu.√√ (2)
1.1.9 Yeyokuba kubalulekile ukuba nomqolo√√/kubalulekile
ukunyaniseka kwizenzo zobulungisa ebomini√√/kuyinto elungileyo
ukumela inyaniso.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
KUNYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 4 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ISICATSHULWA B
1.2 1.2.1 Kukunyemba kwakhe uYolisa.√
Kukusebenzisa kwakhe intlamba xa ethetha noYolisa.√ (2)
1.2.2 Sisibaxo√/lugqithiso√/lubabazo.√ (1)
1.2.3 Ziindaba azivileyo zokuba uLungile uyathandana√/lulwimi
olusasazwe nguNozililo oluthi uLungile uyathandana kwaye
uhamba elala ezihotele noMebhelina.√ (1)
1.2.4 Ngokuthi athi akuphuma aye ngasemotweni uLungile, yena
uNomakhwezi acinge ukuba uyahamba ze amlandele afike
ngasemotweni achole amatye ayityoboze imoto yomsebenzi
kaLungile.√√ (2)
1.2.5 Luzobo mayana√ kuba asixelelwanga ngokuphandle ukuba
uLungile ungumlinganiswa onobubele, zizenzo zakhe ezityhila olu
phawu lobubele bakhe kusapho lwakhe.√√ (3)
1.2.6 (a) Yimpixano yangaphandle.√ (1)
(b) Ngokuthi usapho lwakwaMakhwetshu lusweleke ngokutshela
endlwini.√√ (2)
1.2.7 Kukwesi sikolo saseBlythswood kuphela apho saphuhla khona
isakhono sakhe kuba wayedlalela amaqela aphambili kwaye
ezibalule kakhulu kwezemidlalo.√√ (2)
1.2.8 Yinoveli engemiba yentlalo√ kuba iveza amahla-ndinyuka
ahlangene nawo uMpumelelo akuswelekelwa ngabazali bakhe
bobabini, de waba uyaphumelela ebomini√√/kuba iveza
ukubaluleka kokuxhasana kwezizalwana njengoko uThamsanqa
noYolisa baye bawugcina umzi wakwaNtsibande sele bengasekho
ooLungile√√/kuba idandalazisa ububi bokunyolukela ilifa njengoko
uNozililo noNtongana bebhubhe ngenxa yokwenza mayelenqe
okuzuza ilifa elingelolabo.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (3)
[35]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 5 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
UMBUZO 2: UMQOL'UPHANDLE – MAP Ngani
ISICATSHULWA C
2.1 2.1.1 Kukuba wayelindele ukuthetha nesithandwa sakhe uEddie
emnxebeni√/wayeza kuthetha noEddie Maga osisithandwa sakhe√/
wayecinga incoko awayeza kubanayo kunye noEddie osisithandwa
sakhe√/wayesenziwa kukuba ecinga ngomntu amthandayo
uEddie.√ (1)
2.1.2 Yeyokuzirhuqa kwakhe ngesitulo engaphakamanga.√√ (2)
2.1.3 Sesala maxesha okhanyo√ kuba kukhankanywa umnweba
osisinxibo sokuvuka.√
Kuthethwa ngewotshi enxitywa esihlahleni.√
Kuthethwa ngezitulo ezimfumamfuma√/
Kuthethwa ngomnxeba weendaba.√
Kuthethwa ngomboniso bhanya-bhanya.√
Kukhankanywa iileta ezibhalwayo.√
[Nasiphi isibini kwezi.} (3)
2.1.4 Kungokuba wayefuna ukuqonda ukuba uLinda ubanjelwe ntoni
na√/wayefuna ukuqonda ngemeko kaLinda√/wayefuna ukuqonda
ityala abekwa lona uLinda.√ (1)
2.1.5 NguThemba Mdoda.√
NguThembisa Ntlokonkulu.√
NguWelile Nzulube.√
NguKhulile Dungana.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
2.1.6 B√/ UEddie noLulama basweleka ngenxa yokudutyulwa.√
A√/ UHlobo undwendwela eMoonglow Night Club.√
C√/UNksk. Hobe undwendwela isikhululo samapolisa.√ (3)
2.1.7 Ndiyangqina, kuba uthi naxa sele embambile uLinda Monti
elandela ubungqina obabumkhonkxa, aphinde aphandisise
elandela obunye ubungqina akholelwa ukuba buza kuveza abona
babulali bakaEddie noLulama.√
Kuba undwendwele eMoonglow Night Club ngobumnyama ebeka
impilo yakhe esichengeni.√ (2)
2.1.8 Kukuba loo nkosikazi yayizenza uNksk. Hobe yayinguThembisa
Ntlokonkulu nongomnye wamalungu aseMoonglow Night Club
nabangabona babulali bakaEddie Maga noLulama Zuma, aba
uphando lwakhe lwalujolise kubo.√√ (2)
2.1.9 Yeyokuba izenzo zenkohlakalo azifihlakali kuphele√√/ukuba
ukunyolukela imali nolwaphulo-mthetho kuneziphumo ezibi.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 6 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ISICATSHULWA D
2.2 2.2.1 Kukuba walibona ukuba alidanga lasifumana isihlalo apho
eholweni.√
Waqaphela ukuba lihamba ngokukhawuleza kuba wada
akalifumana xa wayezama ukulinceda.√
Walibona ukuba lihamba ngemoto.√
Wazibona izibane zemoto yalo zicinywa kwindawo elalimise kuyo.√
Walibona ukuba lalinxibe idyasi yeMink. (2)
[Nasiphi isibini kwezi.]
2.2.2 Sisifaniso.√ (1)
2.2.3 Kungokuba zaziza kumnceda kuphando awayelwenza kuba
ziinkcukacha ezazinika umkhondo awayecinga ukuba ucacile
malunga nokubulawa kukaEddie√/kungokuba wayefumana
iinkcukacha ezithe vetshe ngombutho iMoonglow Night Club le
wadutyulwa elilungu lawo uEddie Maga awayephanda ngokufa
kwakhe.√ (1)
2.2.4 Ngokuthi asebenzise amazwi akhatshwa bubukhwele ekhulula
uEddie ukuba ahambe nesinye sezithandwa zakhe kuba yena
wayengazi kuphumelela ukuya eRio ngobo busuku kanti loo mazwi
aza kusetyenziswa nguHlobo njengobungqina obumbophelelayo
njengomrhanelwa onesizathu sokubulala uEddie.√√ (2)
2.2.5 Luzobo ngqo√ kuba kuxelwa ngokuphandle ukuba unomzimba
omkhulu.√√ (3)
2.2.6 (a) Yimpixano yangaphandle.√ (1)
(b) Ngokuthi amalungu aseMoonglow Night Club abanjwe
agwetywe.√√ (2)
2.2.7 Basebenzise imoto enxiba uhlobo lwamavili asetyenziswa
nguLinda ukuze kukrokrelwe yena√√/bebe umpu kaLinda ze
basebenzisa wona ukudubula uEddie, oko kwabangela ukuba
uLinda abe ngumrhanelwa√√/uThembisa Ntlokonkulu uzenze
uNksk. Hobe ongumakazi kaEddie wayalela uHlobo ukuba
ekuphandeni kwakhe angamyeki uLinda kuba uyamkrokrela kuba
efuna ukuba ityala lokubulala uEddie losuleleke lula kuLinda√√/
Unxibe neMink coat ekwaziwa uLinda yedwa onayo√√/uMdoda
unike ubungqina enkundleni bokuba uLinda wayenolwazi ngesinye
sezithandwa zikaEddie kwaye sasimsokolisa.√√ (2)
2.2.8 Yinoveli yophando√ kuba kukho umcuphi onguHlobo owenza
uphando lokusombulula isishiqi sokubulawa kukaEddie Maga
noLulama Zuma√√/kuba kuphandwa ngababulali bakaEddie Maga
noLulama Zuma.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka. (3)
[35]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 7 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
UMBUZO 3: UMONWABISI – ZA Japhta
ISICATSHULWA E
3.1 3.1.1 Kukusweleka kukaMaRhadebe√/ kukungcwatywa komntu (1)
ababemthanda.
3.1.2 Yeyokuba wayenabo ubungqwabalala kwingqeqesho yakhe
ebantwaneni√√/yeyokuba wayenengqeqesho egadalala (2)
ngakubantwana bakhe.√√
3.1.3 Sesala maxesha okhanyo.√
Kuthethwa ngevenkile eyiyeyomntu oNtsundu.√
Kuthethwa ngemali ekuthengwa ngayo evenkileni.√ (3)
3.1.4 Kungokuba wayebaleka ityala lokubhaqwa kwakhe elele
kumagumbi abafundi abangamakhwenkwe.√ (1)
3.1.5 NguSamkelo Zangone.√
NguMonwabisi.√ (2)
3.1.6 B√ Usapho lwakwaSihlunu lufudukela edolophini kuTsolo.√
A√ Amashishini kaThandabantu ayavalwa.√
C√ UMonwabisi uphuthuma uHlubikazi noNobuntu.√ (3)
3.1.7 Ndiyangqina, kuba uThandabantu akazange azihoye izityholo
zokuba uthwele xa wayephumelela kwishishini lakhe waqhuba
wasebenza nzima.√
Waliququzelela iqumrhu loosomashishini abasakhulayo
ukuqinisekisa ukuba ishishini lakhe nabanye oosomashishini
liyaphuhla.√
Wayeqinisekisa ukuba abathengi bakhe ubenzela izinwe
ezinjengokubaxhelela, abakhele intente, abakhaphe ebagodusa
ngeentsuku zokwamkela inkamnkam.√
Ngokulima amasimi anemifuno ukuze ithengiswe evenkileni.√
Ngokufuya iinkomo zenyama ukuze axhelele isilarha sakhe.√
Ukonga imali ukuze aqale amanye amashishini angapheleli kweli
lokuqala lakhe laseNtshiqo.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
3.1.8 Yeyokuba uMamTolo wayeziqaphele iintombi zakhe ukuba
ziyasela waza wathatha isigqibo sokuba ibe lihlebo lakhe nazo elo
angamxeleli uThandabantu√√/yeyokuba uHlubikazi utshone ibanga
le-9√√/ukuba umana ukuthumelela uHlubikazi imali ngebhasi
eThekwini.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 8 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
3.1.9 Yeyokuba kufuneka umphathe kakuhle umntwana nokuba
akangowakho kuba ungaphela uncedwa nguye kwixesha
elizayo√√/yeyokuba akulunganga ukubatefisa abantwana
ungabaniki ngqeqesho eyiyo√√/yeyokubakuba kulungile
ukuguquka kwisimo esibi.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
KUNYE
ISICATSHULWA F
3.2 3.2.1 Kukunyakazela kwabantu kwasekuseni besiya emisebenzini.√
Kukuhla kwezinga lobundlobongela.√ (2)
3.2.2 Sisaci.√ (1)
3.2.3 Kungokuba ngoku zazisele zinikezelwe ngokusemthethweni kuye
ukuba azilawule√/kungokuba nguye ngoku owayenikwa igunya
lokuzilawula√/kungokuba amandla okuzilawula ayengasekho
zandleni zikaThandabantu ngoku.√ (1)
3.2.4 Waguqula intlalo nempilo yoluntu ngokululungiselela iindlela√√/
waluzisela amanzi acocekileyo√√/walufakela umbane
ofikelelekayo.√√ (2)
3.2.5 Luzobo ngqo√kuba igama athiywe lona ngabantu lingqinwa
zizenzo zakhe zokubathanda nokuxabisa abantu√√/luzobo
mayana√kuba zizenzo zakhe ezibonakalisa ukuba ungumntu
obathandayo abantu.√√ (3)
3.2.6 (a) Yimpixano yangaphandle.√ (1)
(b) Ngokuthi uThandabantu athathe isigqibo sokunikezela
amashishini ukuba alawulwe nguMonwabisi.√√ (2)
3.2.7 UMonwabisi wathatha indawo yonyana wakhe ngokupheleleyo
akuba eswelekelwe nguGcinumzi√√/kuba uncedo ulufumene
kuMonwabisi ngokuthi avuselele amashishini akhe emva kokuba
ezakhe iintombi zimfulathele√√/kuba kuMonwabisi ufumana
umlawuli othembakeleyo wamashishini akhe ngethuba yena
engasenawo amandla okuzilawulela wona√√/kuba nguMonwabisi
obuyisa iintombi zakhe ebezitshiphile zingasenalo unxibelelwano
nekhaya√√/nguMonwabisi omzisela ulonwabo kwimpilo yakhe xa
ibali liphela.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 9 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
3.2.8 Yinoveli engemiba yentlalo√ kuba ibonisa ukuba ubuntu obenzela
omnye umntu bulithamsanqa kwakuwe kuba uThandabantu
uncedwe yinkedama enguMonwabisi abayithatha bayikhulisa
nomamTolo√√/ukuba iinkolelo ezingokuthakatha zidala ubutshaba
phakathi kwabantu kuba uThandabantu waphela engavani nabantu
ngenxa yokumtyhola kwabo ngokuthwala ngenyoka.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (3)
AMANQAKU ECANDELO A: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 10 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO B: IDRAMA
UMBUZO 4: NDIYEKENI – DM Jongilanga
ISICATSHULWA G
4.1 4.1.1 Kukuba wayegxothiwe eNobutho Primary School. √ (1)
4.1.2 Yeyokuba unobuchule bokuwalobela kuye amadoda afumileyo.√√ (2)
4.1.3 Sesala maxesha okhanyo.√
Kuthethwa ngemfundo.√
Kuthethwa ngotywala besilungu obuselwa ngeglasi.√
Kukhankanywa isimo sentlalo yasezilokishini.√
Kuthethwa ngamapolisa.√
Kuthethwa ngeentambo zegesi.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (3)
4.1.4 Kungokuba wayemazi ukuba uFuneka uwuqhelile lo mdlalo
wokuloba amadoda ngoko ke kuza kuba lula kuye ukuloba
uMawonga amenze ukuba athandane noZanele.√ (1)
4.1.5 NguNaniwe.√
NguNomadinga.√ (2)
4.1.6 B√/ UNdila uphelelwa ngumsebenzi eNobutho Primary School.√
A√/ UMaziko undwendwela kwaNdila eye kumlukuhla ukuba
aziphindezele kuMawonga.√
C√ Usapho lukaMawonga lumbizela entlanganisweni.√ (3)
4.1.7 Ndiyangqina, kuba uMaziko uye kuNdila eyokumfaka umoya
wempindezelo kuMawonga kuba efuna ukuba noMawonga
aphelelwe ngumsebenzi njengoNdila ukuze isikhundla
sobunqununu eNobutho sishiyeke kuye.√
UMaziko uye kusihlalo wekomiti yesikolo uMadala ngenjongo
yokugxothisa uMawonga esikolweni ukuze ibe nguye inqununu
yesikolo saseNobutho Primary School.√
UMaziko uyavuma xa uMadala esithi makamnyobe ukuze afumane
isihlalo sobunqununu. √ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 11 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
4.1.8 Kukuba itheko likaFuneka lenziwe ngenjongo yokusondeza yena
ukuze athandane noZanele ukuze kube lula ukumfaka kumgibe
wokusela utywala aphalale abe ngolo hlobo uNdila uyayifumana
impindezelo yakhe kuye.√√ (2)
4.1.9 Yeyokuba impindezelo ayilunganga kuba ineziphumo ezibi kulowo
uziphindezelayo√√/yeyokuba ukuzinikela etywaleni kuneziphumo
ezibi.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
KUNYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 12 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ISICATSHULWA H
4.2 4.2.1 Kukungalali emzini wakhe engaziwa ukuba uye phi.√
Kukunxila kakhulu.√
Kukunganyaniseki kwakhe xa echaza ihambo yakhe yangosuku
olungaphambili.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
4.2.2 Lubaxo√/lubabazo√/lugqithiso.√ (1)
4.2.3 Kukuba uZanele wothukile akubona ukuba lo Mawonga uphambi
kwakhe akafani noMawonga ebezakhele yena
engqondweni√/kukuba lo Mawonga ambonileyo ebengenguye lo
yena ebecinga ukuba iya kuba nguye ngezenzo.√ (1)
4.2.4 UMadala wamthethelela uNdila malunga nesimo sakhe sokunxila
esikolweni phambi kwamalungu ekomiti.√√ (2)
4.2.5 Luzobo mayana√ kuba akaxelwa ngokuphandle ukuba utshatile√√/
kuba ifihlakele le nkcaza, ayixeli poqo ukuba uMawonga ungumntu
otshatileyo.√√ (3)
4.2.6 (a) Yimpixano yangaphandle.√ (1)
(b) Ngokuthi uNdila noMawonga babhubhe.√√ (2)
4.2.7 Iinkcukacha awazinika uSajini Njobe zaba luncedo ekulandeni
umkhondo wabantu ababebandakanyeka ekurhuqweni
kwesidumbu sikaMawonga esafunyanwa sishiywe ngasemfuleni
waba uNdila, uFuneka noZanele bayabanjwa bagwetywe.√√ (2)
4.2.8 Yidrama eyintlekele√ kuba iphela ngokufa kukaMawonga
noNdila√√/ngokubanjwa kukaFuneka noZanele.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (3)
[35]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 13 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
UMBUZO 5: INZALA YAMARHAMBA – M Mlokothi
ISICATSHULWA I
5.1 5.1.1 Kukuba aze akhe athethe noDina malunga nesigezo sakhe√/
kukuthetha noDina malunga nokugeza kwakhe√/kukuba athethe
ngoDina ngesimo sakhe esibangela inkxalabo kubazali bakhe. (1)
5.1.2 Yeyokuba ugezo lukaDina lukwiqondo eliphezulu√√/yeyokuba
uDina ugeza ngokugqithisileyo.√√ (2)
5.1.3 Sesala maxesha okhanyo.√
Kuthethwa ngobukho besikolo.√
Kukhankanywe indlu enamagumbi ngamagumbi.√
Kuthethwa ngezifundiswa.√√
Bbukho bemphla.√
Bubukho bezikhonkwane.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (3)
5.1.4 Kungokuba babeye kulobela uThambolenyoka abantwana
abangamantombazana.√ (1)
5.1.5 NguMkhefa.√
NguSdokhwe.√ (2)
5.1.6 B√/ UNoyongo uloba uDina ngonomyayi.√
A√/ UDina uthenga incula.√
C√/ USdokhwe noMkhefa babhukuqa nemoto.√ (3)
5.1.7 Ndiyangqina, kuba uzenzele ubutyebi ngendlela engekho
semthethweni ngokuba abantwana abangamantombazana,
abatyise iziyobisi ukuze bahlale bengamaxhoba akhe.√
Kuba uye walalisa abantwana abangamantombazana nabatyeleli
basehotele yakhe ukuze afumane imali ngawo.√
Kuba uqinisekisa ukuba akade abanjwe ngokuthi abulale
amangqina ukuze aqhubeke nezenzo zakhe zenkohlakalo.√
Ude ayithi chatha ikhomishini xa eqonda ukuba umntwana
ofunyeneyo uza kungenisela inali eninzi.√
Ude awaqaphele amaxesha azakumngengisela imali eninzi kule
ndelela yakhe yokuzenzela ubutyebi.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
5.1.8 Kukuba obo bubele babunganyanisekanga, yayilicebo lokumfaka
kwiziyobisi nokuxhatshazwa ngokwesondo.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 14 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
5.1.9 Yeyokuba kubalulekile ukuhlonipha umthetho√√/yeyokuba
kubalulekile ukunikezela ngenkxaso kubazali nosapho√√/yeyokuba
kubalulekile ukuthatha uxanduva lokudala uxolo phakathi
kosapho. √√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
KUNYE
ISICATSHULWA J
5.2 5.2.1 Kukuba bangamanxila azincamileyo.√
Kukuba abanandawo iyeyabo yokuhlala bohlulelene ngegumbi.√ (2)
Kukuba bahlala ematyotyombeni.√
5.2.2 Sisifaniso.√ (1)
5.2.3 Kungokuba ucinga nzulu ngokuba ezi ndaba aziva ngoKuku
zimenza naye acinge ngeyakhe imeko yokuxhatshazwa kwakhe
nguThambolenyoka.√ (1)
5.2.4 Ngokuthi uMacebo abe kuphela kwesizalwana sikaNcaphayi
abanokufikela kuso abantwana bakhe xa beseKapa√√/ ngokuthi
uMacebo abe ngumzali kuZanoxolo noDina ngethuba
beseKapa.√√ (2)
5.2.5 Luzobo mayana√kuba amazwi asetyenziswa nguDina amveza
njengomntu onenzondo√√/ kuba uvezwa njengomntu ongayekiyo
engaziphindezelanga kumntu omenze okubi.√√ (3)
5.2.6 (a) Yimpixano yangaphandle.√ (1)
(b) Ngokuthi uThambolenyoka abanjwe, agwetywe.√√ (2)
5.2.7 Ngokumka kwaThambolenyoka ufumene ithuba lokusebenza
msebenzi wumbi√√/uye wancedakala ngokuthi asuke kwimeko
embi abephantsi kwayo kwaThambolenyoka atsho afumane
ukuphumla engqondweni√√/ (2)
5.2.8 Yidrama eyintlekele-siyolisi√ kuba kuyo kuxhatshazwa abantwana
abangamantombazana ngokwesondo, batyiswa iziyobisi,
bathengisiswe nemizimba nto leyo imbi neyonakalisa ikamva labo
kodwa iphela umenzi wobubi onguThambolenyoka egwetyiwe
ngezenzo zakhe√√/kuba uThambolenyoka ubulala ikamva
labantwana abangamantombazana kodwa iphela egwetywa ze
ngolo hlobo abe uDina uphumelele ekuchitheni obo bukumkani
bakhe.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (3)
[35]
AMANQAKU ECANDELO B: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 15 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
UMBUZO 6: 'IKHIKHIZELA LASEDANGWANA' – LL Ngewu
6.1 6.1.1 Kukuba wayengavuzwanga kuyaphi ngabantwana, wayephelele
kuFanabekho.√ (1)
6.1.2 Yeyokuba wayeneenwele ezingakanywangwa ziyekwe nje
zazikhulela zingakhathalelekanga.√√ (2)
6.1.3 Sesala maxesha okhanyo.√
Kuthethwa ngemizi ebizwa ngokuba ngamabhotwe.√
Kuba kukhankanywa izihlangu.√
Kuba kuthethwa ngehempe, ngedyasi nebhulukhwe.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (3)
6.1.4 Kungokuba wafika etshintshile ngenkangeleko enxibe amadlavu
emdaka.√ (1)
6.1.5 NguSonwatyisiwe Tyiweni.√
NguSilumko Nkalweni.√
NguQaqambile.√
NguNombono Mbinana.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
6.1.6 B√/ UFikizolo uyasweleka.√
A√/ Unyana kaMakheswa ushiya ikhaya.√
C√/ UMakheswa undwendwela kwamthandazeli.√ (3)
6.1.7 Ndiyangqina, kuba ngethuba ebetshiphe eTinarha uFanabekho
unina wayehamba efuna uncedo koosiyazi nakubathandazeli efuna
ukuba unyana wakhe abuye ukuze ajonge ikhaya lakhe.√
Kuba wathi naxa sele ebuyile uFanabekho wamhombisa
ngokumthengela impahla entsha efuna ukuba abuyele kwisimo
esisiso ukuze ahoye ikhaya lakhe.√
Kuba uMakheswa umyalela ngemisebenzi efuna ukwenziwa
phakathi kwekhaya enjengokulima intsimi yakowabo kunye
nokulanda iinkomo zikanina ezazigciniswe eMzimkhulu
ngeenjongo zokumenza ukuba abe noxanduva aluthathayo
kokwabo.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
6.1.8 Kukuba wayengasebenzi eTinarha koko wayengumguvela
wokuqala nowokugqibela√√/ kungokuba wayezenza ingcibi.√√ (2)
6.1.9 Yeyokuba ubomi bokuziphatha kakubi
abunambuyekezo√√/yeyokuba ukulahla ilifa eliyimfundo
kulandelwa kukuzisola√√/yeyokuba akulunganga ukuzinikela
kubomi bokuphalala.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
KUNYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 16 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
6.2 ISICATSHULWA L: 'IZIBHOVUBHOVU ZASEBHAYI' – LL Ngewu
6.2.1 Zazithatha izinto zomzi wakhe ekhona.√
Zazihamba ngokukhululekileyo ukungena nokuphuma emzini
wakhe.√ (2)
6.2.2 Sisifaniso.√ (1)
6.2.3 Kukubethwa kwaso ngamadoda aseDikeni emva kokuba
sidutyulwe eqatheni.√ (1)
6.2.4 Ngokuthi atsho akwazi ukuhlala ngokukhululekileyo emizini yawo
emva kokudutyulwa kwesikrelemnqa nguMaqhazolo√√/ngokuthi
aphinde azive ekhuselekile emizini yawo emva kokudutyulwa kwesi
sikrelemnqa.√√ (2)
6.2.5 Luzobo ngqo√ kuba kwa igama eli lixela phandle ukuba kuthethwa
ngabantu abaziindlobongela, ezenza ubukrelemnqa ngolunya
nangesinyalumani√√/ luzobo myana√ kuba izimo zazo zityhilwa
ngegama ezinikwe lona loba zizibhovubhovu.√√ (3)
6.2.6 (a) Yimpixano yangaphandle.√ (1)
(b) Ngokuthi esinye seziBhovubhovu zaseBhayi sidutyulwe
sivuthuluke iqatha√√/ngokuthi sibethwe de sikhubazeke.√√ (2)
6.2.7 Kuthiwa sasisele sinomnqweno wokudibana nezinye izikrelemnqa
ezazise kwikhondo lobukrelemnqa sizilumkise.√√ (2)
6.2.8 Libali elingolwaphulo-mthetho√liveza ingxaki awayejongene nayo
amadoda aseDikeni ngenxa yobusela obabusenziwa zizikrelemnqa
zaseBhayi ezazingena ngenkani kwimizi yawo zizithathele nantoni
na eziyifunayo.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (3)
AMANQAKU ECANDELO C: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 17 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO D: ISIHOBE
UMBUZO 7: IVAMNA BAFAZI BOLUSU – S Maputi nabanye
7.1 UKWINDLA – Z Mtumane
7.1.1 Lisixelela ukuba abantu balihloniphile eli xesha lonyaka√/
bayakuvuyela ukufika kweli xesha lonyaka.√ (1)
7.1.2 Yimfanozandi.√
Kukugxininisa ukuba abantu bayakuvuyela ukungena kweli xesha
lonyaka√/ukuba kudala bekulangazelela ukufika kwexesha
loKwindla.√ (2)
7.1.3 Sikubhotisa.√
Sikwamkela.√ (2)
7.1.4 Sahluka ngokuba istanza sesi-2 sithetha ngokwahluka kwemozulu
yexesha laseKwindla kweyaseBusika neyeHlobo√ kanti esesi-3
sithetha ngendyebo yokutya ebakho eKwindla kwabo bebesebenze
nzima balima eHlotyeni.√ (2)
7.1.5 (a) Lubaxo√/lubabazo√/lugqithiso.√
(b) Sinika intsingiselo yokuba ngexesha laseKwindla umntu uvuna
ngokokusebenza kwakhe.√ (2)
7.1.6 Kukugxininisa ukuba nakuba ixesha laseKwindla ilelentlutha umntu
uyayisebenzela loo ntlutha akayifumani nje√√/kukuba ukuze uzuze
indyebo yentlutha eKwindla kufuneka usebenze nzima√√/kukuba
intlutha yaseKwindla ayizi mahala, iyasetyenzelwa.√√ (2)
7.1.7 Kuphuhlisa ukuba akukho hlobo lwasilimo singavuthwayo
eKwindla√√/ukuba iintlobo ezininzi zezilimo zivuthwa
eKwindla√√/ukuba kulixesha lendyebo nentlutha eKwindla.√√ (2)
7.1.8 Isimo sentlalo.√ (1)
7.1.9 Imbongi yonwabile√ kuba isebenzisa isincomo esithi, 'xeshandini',
isigama 'siyakhahlela' 'siyakwamkela' kuba mnandi√√/isebenzisa
isigama esizoba imeko entle eyonwabisayo ikwachaza neemeko
ezilulonwabo neziyinzuzo ebantwini ngeli xesha.√√ (3)
KUNYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 18 DBE/Canzibe/Silimela 2025
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
7.2 ENXUKHWEBE – T Mabeqa
7.2.1 Yindawo esikuyo.√
Bubume bendawo esakhiwe kuyo.√ (2)
7.2.2 Yimvano-siqalo.√
Kukudala isingqisho.√ (2)
7.2.3 Yeyokuba sibe luncedo kakhulu kwiilali ezikufutshane√√/sibe
lulutho olukhulu kubantu beelali ezikufutshane.√√ (2)
7.2.4 YiNxukhwebe.√
YiTyatyorha.√
Yilali yakuNgwevu.√
Yilali yaseMaBheleni.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
7.2.5 Yimfundo.√
Kuthiwa ngamanz' olwazi kuba ikholisa unxano lokufuna ukwazi
ngokunika ulwazi, kutyhileke ingqondo njengoko namanzi ekholisa
unxano.√ (2)
7.2.6 Yeyokuba kwisikolo saseNxukhwebe kufunde zonke iintlobo
zabantu abaziwayo kwilizwekazi i-Afrika.√√ (2)
7.2.7 Njengomntu oyicingisisayo, eyihluza into ayifundiswayo okanye
ayixelelwayo√√/njengomntu ongasuke ayamkele
engayicingisisanga into ayifundiswayo.√√ (2)
7.2.8 Yinyaniso kuba kuthiwa iMbongi yesizwe yavusa imixhelo
yabafundi ngezibongo zayo.√√ (2)
7.2.9 Imbongi ivakalisa uncedo olukhulu lwesi sikolo saseNxukhwebe
kwiilali ezikufutshane.√
Iveza ukuba kuso kufunde iintlobo zonke zabantu abaziwayo
eAfrika, kuquka nokaMandela, lilonke sikhuphe iinkokeli.√
Ikhankanya ifuthe elenziwe yiNxukhwebe kulutsha lwaloo maxesha
olwalulapho ngokuludibanisa nokaMqhayi.√
Ithi xa ithetha ngemfundo efumaneka khona, ithi ngamanzi olwazi
nto leyo ebonisa umgangatho wemfundo yesi sikolo.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
AMANQAKU ECANDELO D: 35
AMANQAKU EWONKE: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2022 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper