NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
SEPTEMBA 2025
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 100
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-14.
You're offline
Skip to contentMemorandum --08268c23-92d0-41e7-ad72-e102f1782957/v1-dc5b83c66f1594cc8aae/card.webp)


View all




ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025_watermark.pdf
Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2025 · isixhosa. Memorandum, 14 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Isixhosa Fal
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2025
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 3
- Pages
- 14
- File size
- 787.0 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 14
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2025)
ICANDELO A: ISINCOKO
UMBUZO 1
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha isihloko sibe siNYE. Xa ekhethe zazibini, makisha
esokuqala.
• QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo.
• Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko.
1.1 Isihloko: Ndaphantsa ndalahla ithemba ngaloo mhla
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala
amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
• Umfundi angathetha ngokutshona kwakhe uvavanyo lwemini.
• Angathetha ngokulahlekelwa yimali sele encama ukuba uza
kugoduka ngantoni.
• Ukulahleka kwakhe apho angazi mntu khona
• Ukugulelwa ngumzali okonye umhlobo wakhe engenathemba
ukuba uza kuphila.
• Ukuphoxeka kwakhe kwinto ethile okanye emntwini afune
ukulahla ithemba.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.2 Isihloko: Uthethathethwano yeyona nto ingaluncedo emakhayeni ethu.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angachaza/camngca/angavelela amacala amabini/
xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
• Ingxabano ephakathi kwakhe nomzali okanye nabazali.
• Ingxabano ephakathi kwakhe namanye amalungu osapho.
• Ingxabano ephakathi kwamalungu osapho.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2025) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 3
1.3 Isihloko: Apha ebomini iindlela zimbini.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifane-
lekileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
• Umfundi angabonisa ngokuba ikhona indlela eya
empumelelweni kanti naleyo eya kwantshabalalo.
• Angachaza ngokubaluleka kokukhetha izinto ezilungileyo
kwezingalunganga ebomini.
• Angathetha ngokwasenkolweni umzekelo athathe loo nkolo
ayaziyo achaze ngezo ndlela.
• Iindlela zokuphila ezahlukileyo.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka] [50]
1.4 Isihloko: Ndaziva sele ndisithi, “Vuleka mhlaba ndingene ...”
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/xoxela icala elinye.
• Umfundi kulindeleke ukuba athethe ngento eyamehlelayo
eyamenza ukuba abe neentloni.
• Mhlawumbi into elihlazo eyamehleleyo eyabangela ukuba
abantu bothuke.
• Umzekelo ukuwa kwakhe kuzele ngabantu kwindawo ethile,
ukutshelwa kwakhe lilizwi eza kucula kwindawo ethile,
ukuqhaqhekelwa yilokhwe okanye ibhulukhwe yakhe
wabonwa ngabantu, ukungena komzali wakhe amphoxe kuloo
ndawo ithile.
• Nokuba yintoni elihlazo okanye ebuhlungu kanti
neyamothusayo emehleleyo ze athethe la mazwi.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
4 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2025)
1.5 Isihloko: Yayingathi andisafiki esikolweni.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo:
• Umfundi angathetha ngokungxama kwakhe engxamele loo nto
ithile.
• Mhlawumbi ingazindaba ezimnandi okanye ezimbi azivileyo
• Mhlawumbi angangxamela itheko elithile.
• Angangxamela ukubhala uvavanyo oluthile.
• Angangxamela ukudibana nomhlobo wakhe owamgqibela
kudala.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.6 Isihloko: Izinto ezinkulu ziqala kancinci
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/ xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
• Umfundi angabhala ngokungathathi kwakhe izinto ngendlela
elula.
• Angathetha nangobungozi bokungaqwalaseli izinto ezithi
zenzeke ebomini kanti ziya kuphela izizinto ezinokuba
negalelo elihle kuye.
• Angathetha ngetalente eye yavela sele kukudala mhlawumbi
wayedlala ibhola engaziqondi ze waphela esiba ngusaziwayo.
• Angathetha nangomnye umntu, mhlawumbi umhlobo okanye
isizalwane.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2025) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 5
1.7.1 Isihloko: Umfundi makanike isihloko esihambelana nomfanekiso.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama
sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo
ilandelayo.
Makanike isihloko esifanelekileyo.
• Angathetha ngokubaluleka kokulima.
• Angathetha nangendlela eveza intsingiselo efihlakeleyo
mhlawumbi ukuqeqeshwa ngabazali.
• Angathetha nangendlela aye waqeqeshwa ngayo
esikolweni.
• Angathetha nangokubaluleka kwentsebenziswano
phakathi komzali nomntwana.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.7.2 Isihloko: Umfundi makanike isihloko esihambelana nomfanekiso.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama
sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala
omabini/xoxela icala elinye.
Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo
ilandelayo.
Makanike isihloko esifanelekileyo.
• Umfundi angathetha ngolonwabo oluza nemali.
• Angathetha ngokuphumelela imali kukhuphiswano
abelungenele.
• Amandla emali ekutshintsheni ubomi bomntu.
• Angathetha gabalala ngemali.
(Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.) [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
6 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2025)
IIMPAWU ZESINCOKO
Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
• Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.
• Masibonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
• Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo,
mazibonakale.
• Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana
nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
• Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.
• Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.
• Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda
isincoko, lungekrwada phofu.
Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.
• Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo-njalo.
• Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
• Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo,
izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.
• Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.
• Sivakalisa iimvakalelo zombhali.
Isincoko esicamngcayo:
• Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
• Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
• Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
• Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana
nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana
nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho).
• Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.
Isincoko esixoxayo:
• Umviwa uthatha icala ngomba othile.
• Uthotho lweengxoxo oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile.
• Ukubethelela isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
lokuvula.
• Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye
ukucaphula kumava anawo ayinyani.
• Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
• Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2025) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 7
Kwisincoko esixoxela amacala omabini
• Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili.
• Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
• Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
• Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa
makalunike olwakhe uluvo xa evala.
• Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani
obuxhasayo.
• Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso.
• Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. [50]
AMANQAKU ECANDELO A: 50
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
8 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2025)
ICANDELO B: UMHLATHI OMDE
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubeMNYE. Ukuba ukhethe yamibini,
makisha owokuqala.
• Ubude bomhlathi omde mabube ngamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo
kuphela.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 2
2.1 ILETA YOBUHLOBO
• Idilesi inye yeyomntu obhala ileta.
• Igama lesitalato, ilokishi nedolophu zibhalwa ngokupheleleyo.
(azisetyenziswa izifinyezi).
• Isibuliso – makabizwe ngokokwaziwa kwakhe umntu obhalelwayo.
• Isakhiwo siquka intshayelelo, isiqu nesiphelo.
• Umhlathi wokuqala mawunike intsusa nezizathu zokubhala.
• Umhlathi olandelayo ukhulisa umxholo.
• Umhlathi wesithathu ungangena kwiindaba gabalala ezimalunga
nobudlelwane obuphakathi kombhali nalowo ubhalelwayo.
• Umxholo mawube malunga nokuxheleka kwakhe ngokungafumani indawo
kwiDyunivesiti leyo.
• Isiphelo ngokufutshane sishwankathela intsusa nesizathu sembalelwano:
• Kwisiphelo kubhalwa igama kuphela.
• Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo [30]
2.2 ILETA YOBURHULUMENTE
• Iidilesi zimbini, eyombhali neyombhalelwa.
• Isibuliso sesindilisekileyo.
• Umcimbi mawubhalwe ngoonobumba abakhulu (ukuba ubhalwe
ngoonobumba abancinci ukrwelelwe umgca ngaphantsi)
• Makucaciswe isizathu sokubhalwa kweleta nokubaluleka komcimbi lowo
kubhalwa ngawo.
• Mayibe malunga nokucela impahla yezemidlalo kwimanejala leyo yaloo
venkile ayichazileyo.
• Makusetyenziswe ubungqina ukuba bukhona ukubonisa eli phulo.
• Ithoni nerejista nabantu ekujoliswe kubo mazibe zezifanele ileta esesikweni.
• Isiphelo sibe seseleta esesikweni. [30]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2025) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 9
2.3 I-OBHITSHUWARI
• I-Obhitshuwari ibhalelwa umntu ongasekhoyo ibhalwa ngabo bahleliyo.
• Sisikhumbuzo ngamagqabantshintshi obomi bakhe.
• Akuvumelekanga ukuba kusetyenziswe oo-Ndi kuba ingenguye lo
uswelekileyo obhalayo.
• Umhlathi wokuqala makuvele igama longasekheyo, umhla azalwe ngawo,
abazali bakhe, ungumntwana wesingaphi ebazalini kunye nomhla asweleke
ngawo.
• Isizathu sokusutywa kukufa singakhona asinyanzelekanga.
• Umhlathi wesibini mawuqulathe imfundo yakhe nezinto azibalule ngazo
ekuhlaleni.
• Kungaveliswa nezinto azenzileyo njengokuba ebegcina abantwana nje.
• Umhlathi olandelayo mawube ngamazwi entuthuzelo kusapho
• Angakhatshwa ngamazwi naye lowo ungasekhoyo umzekelo – Hamba
kakuhle njalo-njalo. [30]
2.4 UDLIWANO-NDLEBE
• Undliwano-ndlebe malube malunga neendlela ezintsha zokulungiselelwa
kwabafundi ukuze baphumelele ibanga labo le-12.
• Malube phakathi komfundi nomphathiswa wezeMfundo uNkosazana
Gwarube.
• Ifomathi mayibe ngumbuzo olandelwa yimpendulo.
• Izithethi mazinikwe amagama kushiywe umgca phakathi kwezithethi.
• Amagama ezithethi abhalwe kwicala elisekhohlo ephepheni kubekwe
ikholoni ze kulandele intetho yesithethi.
• Kwintshayelelo unike imvelaphi yombuzo nalowo ubuzwayo.
• Kwisiqu obuzayo ubuza imibuzo esemxholweni emalunga nokulungiselelwa
kwabafundi bebanga le-12 ukuze baphumelele.
• Iimpendulo mazicace ngokwaneleyo zinike izimvo neengongoma
ezifanelekileyo.
• Umntu obuzwayo uphendula imibuzo aze anike ulwazi olulindelekileyo.
• Kuvumelekile ukusebenzisa umntu wokuqala umzekelo: ‘Ndi ...’ [30]
AMANQAKU ECANDELO B: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
10 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2025)
ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubeMNYE, aze athi ukuba ukhethe
yamibini, umakishe owokuqala.
• Ubude bomhlathi omfutshane mawube ngama-60 ukuya kuma-80 amagama
umxholo kuphela.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 3
3.1 ISIBHENGEZO-NTENGISO
• Makuvele igama lalento ithengiswayo.
• Makachaze nokuba ifumaneka phi.
• Ulwimi lokubhengeza maluqatshelwe.
• Umxholo mawube ngesidi (CD) leyo intsha ithengiswayo.
• Makuvele ukuba kuthengiselwa bani.
• Ixabiso layo malibonakale. [20]
3.2 UNGENISO KWIDAYARI
• Ibhalwa kumntu wokuqala, kusetyenziswa izakhi oo ‘ndi’
• Mayibe lolweentsuku ezintlanu.
• Umhla wokubhala ubalulekile.
• Angalifaka ixesha xa eza kubhala kabini ngosuku.
• Umxholo wakho mawube ngezinto oza kuzenza kwiiholide zikaSeptemba
ukulungiselela iimviwo zokuphela konyaka.
• Akunyanzelekanga ukuba imihla ilandelelane.
• Iimvakalelo zakhe zingabonakala.
• Umviwa uvumelekile ukuba asebenzise nolwimi olungekho sesikweni. [20]
3.3 IZALATHISI
• Kunikwa izalathisi zendlela kumhlobo osuka Clifford Hotel oya kwiPublic
Library.
• Izalathisi mazingqale ngqo ngokomxholo nenjongo yayo.
• Izalathisi mazichaneke.
• Mazingabi nzima ukuba zilandeleke.
• Umviwa makasebenzise izivakalisi ezifutshane kwaye isivakalisi esinye
siqulathe umyalelo omnye.
• Kusetyenziswa isiyaleli (izenzi ezikuhlobo lokuyalela)
• Makubhalwe kwixesha langoku.
• Umviwa angasebenzisa nayiphi indlela echanekileyo eya kumfikisa
ePublic Library. [20]
AMANQAKU ECANDELO C: 20
AMANQAKU EWONKE: 100
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2025) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 11
QAPHELA:
• Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A.
• Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.
• Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi
yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye.
• Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi.
ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe - Impendulo iyanelisa - Impendulo ingena iphuma - Impendulo ayikho
enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu. ngokupheleleyo. emxholweni akukho mxholweni konke konke.
Umgangatho ongentla
(Impendulo nezimvo) kobekulindelekile. -Izimvo zinxulumene - Izimvo ziyanamathelana lunamathelwano kwizimvo. - Izimvo zibondene
Ukubekelela izimvo -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye zinika noko kwaye - Izimvo azicacanga kwaye azingqalanga ntweni.
ngenjongo zixhokonxa iingcinga kwaye umdla, bukho ubungqina zingakuguqula ukucinga ezinye zazo zezemboleko. - Azivakali izimvo kwaye
yokucwangcisa. zinemfezeko. bemfezeko kwizimvo. kofundayo. - Buncinci kakhulu ziyaphindaphindwa/
Ukubonakalisa -Isincoko sibekelelwe -Iingcamango - Iingcamango zibekelelwe ubungqina bobekelelo uthetha into enye.
ukuyazi injongo, ngobuchule zibekelelwe ngokunamatheleneyo nonamathelwano - Iingcamango zibekwe
abantu ekujoliswe obungaqhelekanga kwaye ngokwakhelanayo kuquka kuquka intshayelelo, isiqu lweengcamango. xazalala
kubo kunye nemeko. intshayelelo, isiqu intshayelelo, isiqu nesiphelo. azinalunxibelelwano.
kwakunye nesiphelo nesiphelo.
30 AMANQAKU zibonakalisa
unamathelwano
olunemfezeko.
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe - Impendulo iyanelisa - Impendulo iphumile - Impendulo itenxile
Umgangatho ongezantsi
kodwa akukho zimpawu ngobugcisa. nangona kumana emxholweni ubukhulu malunga nomxholo.
zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni kubakho ukungacaci becala. - Izimvo zitenxile
kwisincoko. kwaye zinika umdla. kwiindawo ezithile. - Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude
-Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe ngobuchule, - Kukho ukunamathelana qhawuka ziyabhidisa. nomxholo.
zixhokonxa iingcinga. kukho ukunamathelana okubonakalayo kwizimvo - Buyanqaphazeka - Iingcamango
-Iingcamango zibekelelwe kweengcamango okuquka kwaye kuyanelisa. ubungqina ziyingxubevange
zandindaniswa ngobugcisa intshayelelo, isiqu - Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka engenamgqalisela.
kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. kweengcamango kweengcamango
kunye nesiphelo. nonamathelwano nonamathelwano.
kwintshayelelo, isiqu
nesiphelo.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
12 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2025)
IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka)
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
ULWIMI, ISIMBO & 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
NOKUHLELA - Ithoni, irejista, isimbo, isigama - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, isigama - Ithoni, irejista, isimbo, - Ulwimi aluvakali.
zifanelene ngokugqwesileyo isigama zifanelene sifanelene nenjongo, abantu isigama - Ithoni, irejista,
Ukuhambelana kwethoni, nenjongo, abantu ekujoliswe kakhulu nenjongo, ekujoliswe kubo kunye azifanelananga ncam isimbo, isigama
irejista, isimbo, isigama kubo kunye nemeko. abantu ekujoliswe kubo nemeko. nenjongo, abantu asifanelananga
kunye nemeko - Ulwimi lusetyenziswe kunye nemeko. - Ulwimi olufanelekileyo ludlulisa ekujoliswe kubo kwaphela nenjongo,
Umgangatho ongentla
Ukhetho-magama ngokuzithemba, - Ulwimi luchaneke umyalezo. kunye nemeko. abantu ekujoliswe
Ukusetyenziswa kolwimi luyathabathekisa. ngakumbi kwaye ithoni - Ithoni ifanelekile. - Ulwimi lusetyenziswa kubo kunye nemeko.
nesigama - Ithoni enomtsalane nezafobe isetyenziswe - Izafobe zentetho zinonga ngendlela - Ukunqongophala
Iimpawu zobhalo, izakhi zentetho eziphumeza injongo. ngokuchaneka umxholo. ebuthathaka. kwesigama
zezivakalisi, nopelo - Phantse kube akukho nasinye kwisincoko siphela. - Ithoni nochongo kubaxekile
isiphene solwakhiwo zivakalisi, - Iziphene magama kangangokuba
15 AMANQAKU upelo nokusetyenziswa kolwimi. zokusetyenziswa kolwimi azifanelekanga. ayinasihlahla into
- Sixonxwe ngobugcisa obukhulu. nopelo zinqongophele. - Isigama ebhaliweyo.
- Sixonxwe ngobugcisa sinqongophele.
obukhulu.
13 10 7 4
Umgangatho ngezantsi
- Ulwimi luchanekile kanye - Ulwimi lunomtsalane - Kuyanelisa ukusetyenziswa - Ukusetyenziswa
nezafobe zisetyenziswe kwaye luyaziphumeza kolwimi kodwa asekho kolwimi kubonisa
ngethoni ephumeza ukudlulisa iinjongo zokubhala. amakhwiniba. ububhetyebhetye.
umyalezo. - Ithoni ifanelekile kwaye - Ithoni ifanelekile kodwa - Izivakalisi
- Phantse kube akukho nasinye iyaziphumeza iinjongo izafobe zentetho zinobuthathaka-
isiphene solwakhiwo zivakalisi, zokubhala. ezisetyenzisiweyo azitshintsha-
upelo, nokusetyenziswa - Zimbalwa iziphene zinqongophele. tshintshwa.
kolwimi. zezakhi zezivakalisi - Isigama
- Sixonxwe ngobugcisa obukhulu. kunye nopelo. sinqongophele
- Sixonxwe ngobugcisa. ngokubalaseleyo.
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
- Isihloko sikhuliswe - Iinkcukacha ezinengqiqo - Iinkcukacha ezisemxholweni - Zikho iingcamango - Iingcamango
Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo. zikhuliswe zikhulisiwe. ezamkelekileyo. ezifunekayo
Ukukhula kwemihlathi - Iinkcukacha zibalasele ngokwakhelanayo. - Izivakalisi, imihlathi zakhiwe - Isakhiwo zinqongophele.
nokwakhiwa kwezivakalisi ngokungaqhelekanga. - Izimvo zinamathelene. kuhle. sezivakalisi - Isakhiwo sezivakalisi
- Izivakalisi, imihlathi zakhiwe - Izivakalisi, imihlathi - Isincoko sibunjwe ngengqiqo. nesemihlathi nesemihlathi
5 AMANQAKU zaqiqisiswa ngokugqwesileyo. zitshintshatshintshwa sinamakhwiniba. sigxoko-gxoko.
ngobuchule - Isincoko sisenayo - Isincoko
obuqiqisisiweyo. ingqiqo. asinangqiqo.
UMMANDLA
WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2025) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 13
ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO, UCWANGCISO 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4
NEFOMATHI -Impendulo igqwesile idlule -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa
okuqhelekileyo. ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi
Ukungqala kwempendulo -Izimvo ziqiqisisiwe kwaye ulwazi olunzulu lweempawu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
nezimvo. zivuthiwe. zolu didi lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi.
Ukuqoqwa kwezimvo -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka
ngenjongo yokucwangcisa. lweempawu zolu didi nasemxholweni. emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume
Injongo yokubhala, abo lwetekisi. -Izimvo zixonxwe nokugqwidiza. kuninzi ukuphuma ecaleni. emxholweni.
kujoliswe kubo, -Umsebenzi ungqalile uhleli zadakancwa -Ukunamathelana kumxholo -Kunqabile ukunamathelana -Akukho
iimpawu/imigaqo yetekisi, emxholweni. ngokunamatheleneyo nezimvo kufanelekile. komxholo nezimvo. ukunamathelana
kunye nemeko. -Kukho ukunamathelana kumxholo nezimvo. -Ezinye iinkcukacha zixhasa -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo.
kwizimvo nomxholo. -Iinkcukacha zixhasa isihloko. ezixhasa isihloko. -Zimbalwa kakhulu
18 AMANQAKU -Iingcamango zidakancwe isihloko. -Ifomathi ifanelekile kodwa -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa
ngobunono zonke -Ifomathi ifanelekile kusekho ukungachaneki. ephambili isetyenziswe isihloko.
iinkcukacha zixhasa ineendawana ngokungaqondi. -Imigaqo eyimfuneko
isihloko. ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ezininzi. yobhalo lwale tekisi
-Ifomathi ifanelekile kwaye ezingephi. ityeshelwe.
ichanekile.
ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke kakhulu isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani
kakhulu nenjongo nabo malunga nenjongo, abantu nenjongo, abantu nenjongo kwakunye nabantu nenjongo, imeko
Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kwakunye ekujoliswe kubo kunye kwakunye nabantu
injongo/ifuthe, abo kujoliswe nemeko. nemeko. nemeko. nemeko. ekujoliswe kubo.
kubo kunye nemeko. -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo
Ukusetyenziswa kolwimi zisetyenziswe zichanekile kwaye umyalezo zibonakalisa iimposiso. zineemposiso ezininzi ixazalala.
nemigaqo. ngokuchanekileyo. wakheke kakuhle. -Isigama siyanelisa. eziphazamisa umyalezo. -Isigama asifanelananga
Uchongo magama -Phantse kube akukho -Isigama sichanekile. -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama. nenjongo.
Iimpawu zokubhala kunye nasinye isiphene. -Ubukhulu becala akukho ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahleke
nopelo. zimpazamo. intsingiselo nomyalezo. kwintsingiselo. kakhulu.
12 AMANQAKU
UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
14 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2025)
ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile ibonisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI ukuqiqisiswa kwezimvo. ukuchaneka kanobom ulwazi ibonakalisa ulwazi ubunzima malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi
-Izimvo zihlakaniphile kwaye olunzulu lweempawu zolu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
Impendulo nezimvo zivuthiwe. didi lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi.
Ukubekelelwa kwezimvo -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka rhoqo
Iimpawu zetekisi/ lweempawu zolu didi lwetekisi. nasemxholweni. zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa kukho
umgaqo kunye nemeko -Umsebenzi ungqalile akukho -Izimvo zixonxwe kukho nokugqwidiza. kuninzi ukuphuma ecaleni. Intsingiselo iduke
kugqwidiza. zadakancwa -Ukunamathelana -Kunqabile kwisakhiwo esixazalala.
12 AMANQAKU -Kubonakala ukunamathelana ngokunamatheleneyo kumxholo nezimvo ukunamathelana komxholo -Akukho ukunamathelana
kwizimvo nomxholo. kumxholo nezimvo. kwenzeka nezimvo. kumxholo nezimvo.
-Iingcamango zidakancwe -Iinkcukacha zixhasa ngokufanelekileyo. -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu
ngobunono kwaye zonke isihloko. -Ezinye iinkcukacha ezixhasa isihloko. iinkcukacha ezixhasa
iinkcukacha zixhasa isihloko. -Ifomathi ingqalile iindawana zixhasa isihloko. -Imigaqo yefomathi isihloko.
-Ifomathi ifanelekile kwaye ezikhoyo ezingachanekanga -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe -Imigaqo eyimfuneko
ichanekile. aziyiphazamisi injongo zikho iindawana okanye isetyenziswe yobhalo lwale tekisi
yokubhala. ezingachanekanga. ngokungaqondi. ityeshelwe.
ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2
NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, isigama -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
zifanelene kakhulu nenjongo, nesigama sifanelene kakhulu isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama azifanelananga
Ithoni, irejista, isimbo, abo kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu nenjongo, abantu nenjongo, imeko kwakunye
nesigama singqamene nemeko. kubo kunye nemeko. ekujoliswe kubo kwakunye ekujoliswe kubo kunye nabantu ekujoliswe kubo.
nenjongo kunye nemeko -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi nemeko. nemeko. -Izele ziimpazamo
Ukusetyenziswa kolwimi zisetyenziswe zichanekile kwaye umyalezo -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi ixazalala iyadida.
nemigaqo ngokuchanekileyo. wakheke kakuhle. zibonakalisa iimposiso. zineemposiso ezininzi -Isigama asihambelani
Ukhetho- magama -Phantse kube akukho nasinye -Isigama sichanekile. -Isigama siyanelisa. eziphazamisa umyalezo. nenjongo.
Iimpawu zokubhala isiphene. -Ubukhulu becala azikho -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama. -Intsingiselo ilahlekile
kunye nopelo iimpazamo. ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi kakhulu.
intsingiselo. kwintsingiselo.
8 AMANQAKU
UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.
--08268c23-92d0-41e7-ad72-e102f1782957/v1-dc5b83c66f1594cc8aae/card.webp)
Memorandum
ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2022 (Corr 23 Aug).pdf

Question paper
IsiXhosa FAL P3 May-June 2025.pdf
Question paper
ISIXHOSA FAL P3 GR12 QP SEPT2024_watermark.pdf
Question paper
ISIXHOSA FAL P3 GR12 QP SEPT2022 (Corr 23 Aug).pdf

Memorandum
IsiXhosa FAL P3 May-June 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
IsiXhosa FAL P3 Nov 2018 FINAL Memo_hlayiso.com_._hlayiso.com_.pdf
More from Grade 12 Isixhosa Fal
Explore more published documents in this catalogue.

Question paper
XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025_watermark.pdf

Question paper
XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025_watermark.pdf
Question paper
IsiXhosa FAL P1 May-June 2025.pdf

Question paper
XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2024_watermark.pdf

Question paper
IsiXhosa FAL P1 Nov 2024.pdf

Question paper



