You're offline
Skip to content
Memorandum

ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025_watermark.pdf

Subject: Isixhosa FalGrade 12202514 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 SEPTEMBA 2025 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 100 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-14.
2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2025) ICANDELO A: ISINCOKO UMBUZO 1 Imiyalelo yokumakisha • Kweli candelo umviwa ukhetha isihloko sibe siNYE. Xa ekhethe zazibini, makisha esokuqala. • QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo. • Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko. 1.1 Isihloko: Ndaphantsa ndalahla ithemba ngaloo mhla Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/angavelela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Umfundi angathetha ngokutshona kwakhe uvavanyo lwemini. • Angathetha ngokulahlekelwa yimali sele encama ukuba uza kugoduka ngantoni. • Ukulahleka kwakhe apho angazi mntu khona • Ukugulelwa ngumzali okonye umhlobo wakhe engenathemba ukuba uza kuphila. • Ukuphoxeka kwakhe kwinto ethile okanye emntwini afune ukulahla ithemba. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.2 Isihloko: Uthethathethwano yeyona nto ingaluncedo emakhayeni ethu. Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angachaza/camngca/angavelela amacala amabini/ xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Ingxabano ephakathi kwakhe nomzali okanye nabazali. • Ingxabano ephakathi kwakhe namanye amalungu osapho. • Ingxabano ephakathi kwamalungu osapho. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2025) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 3 1.3 Isihloko: Apha ebomini iindlela zimbini. Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifane- lekileyo. Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. • Umfundi angabonisa ngokuba ikhona indlela eya empumelelweni kanti naleyo eya kwantshabalalo. • Angachaza ngokubaluleka kokukhetha izinto ezilungileyo kwezingalunganga ebomini. • Angathetha ngokwasenkolweni umzekelo athathe loo nkolo ayaziyo achaze ngezo ndlela. • Iindlela zokuphila ezahlukileyo. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka] [50] 1.4 Isihloko: Ndaziva sele ndisithi, “Vuleka mhlaba ndingene ...” Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. • Umfundi kulindeleke ukuba athethe ngento eyamehlelayo eyamenza ukuba abe neentloni. • Mhlawumbi into elihlazo eyamehleleyo eyabangela ukuba abantu bothuke. • Umzekelo ukuwa kwakhe kuzele ngabantu kwindawo ethile, ukutshelwa kwakhe lilizwi eza kucula kwindawo ethile, ukuqhaqhekelwa yilokhwe okanye ibhulukhwe yakhe wabonwa ngabantu, ukungena komzali wakhe amphoxe kuloo ndawo ithile. • Nokuba yintoni elihlazo okanye ebuhlungu kanti neyamothusayo emehleleyo ze athethe la mazwi. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
4 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2025) 1.5 Isihloko: Yayingathi andisafiki esikolweni. Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele- kileyo. Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo: • Umfundi angathetha ngokungxama kwakhe engxamele loo nto ithile. • Mhlawumbi ingazindaba ezimnandi okanye ezimbi azivileyo • Mhlawumbi angangxamela itheko elithile. • Angangxamela ukubhala uvavanyo oluthile. • Angangxamela ukudibana nomhlobo wakhe owamgqibela kudala. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.6 Isihloko: Izinto ezinkulu ziqala kancinci Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele- kileyo. Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/ xoxela icala elinye. Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. • Umfundi angabhala ngokungathathi kwakhe izinto ngendlela elula. • Angathetha nangobungozi bokungaqwalaseli izinto ezithi zenzeke ebomini kanti ziya kuphela izizinto ezinokuba negalelo elihle kuye. • Angathetha ngetalente eye yavela sele kukudala mhlawumbi wayedlala ibhola engaziqondi ze waphela esiba ngusaziwayo. • Angathetha nangomnye umntu, mhlawumbi umhlobo okanye isizalwane. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2025) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 5 1.7.1 Isihloko: Umfundi makanike isihloko esihambelana nomfanekiso. Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. Makanike isihloko esifanelekileyo. • Angathetha ngokubaluleka kokulima. • Angathetha nangendlela eveza intsingiselo efihlakeleyo mhlawumbi ukuqeqeshwa ngabazali. • Angathetha nangendlela aye waqeqeshwa ngayo esikolweni. • Angathetha nangokubaluleka kwentsebenziswano phakathi komzali nomntwana. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.7.2 Isihloko: Umfundi makanike isihloko esihambelana nomfanekiso. Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. Makanike isihloko esifanelekileyo. • Umfundi angathetha ngolonwabo oluza nemali. • Angathetha ngokuphumelela imali kukhuphiswano abelungenele. • Amandla emali ekutshintsheni ubomi bomntu. • Angathetha gabalala ngemali. (Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.) [50] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
6 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2025) IIMPAWU ZESINCOKO Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu. • Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo. • Masibonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo. • Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo, mazibonakale. • Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela. • Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha. • Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa. • Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda isincoko, lungekrwada phofu. Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku. • Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo-njalo. • Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso. • Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi. • Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho. • Sivakalisa iimvakalelo zombhali. Isincoko esicamngcayo: • Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe. • Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo. • Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu. • Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho). • Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka. Isincoko esixoxayo: • Umviwa uthatha icala ngomba othile. • Uthotho lweengxoxo oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile. • Ukubethelela isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile lokuvula. • Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani. • Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo. • Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso. Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2025) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 7 Kwisincoko esixoxela amacala omabini • Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili. • Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo. • Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo. • Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo, luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa makalunike olwakhe uluvo xa evala. • Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani obuxhasayo. • Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso. • Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. [50] AMANQAKU ECANDELO A: 50 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
8 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2025) ICANDELO B: UMHLATHI OMDE Imiyalelo yokumakisha • Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubeMNYE. Ukuba ukhethe yamibini, makisha owokuqala. • Ubude bomhlathi omde mabube ngamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo kuphela. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 2 2.1 ILETA YOBUHLOBO • Idilesi inye yeyomntu obhala ileta. • Igama lesitalato, ilokishi nedolophu zibhalwa ngokupheleleyo. (azisetyenziswa izifinyezi). • Isibuliso – makabizwe ngokokwaziwa kwakhe umntu obhalelwayo. • Isakhiwo siquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. • Umhlathi wokuqala mawunike intsusa nezizathu zokubhala. • Umhlathi olandelayo ukhulisa umxholo. • Umhlathi wesithathu ungangena kwiindaba gabalala ezimalunga nobudlelwane obuphakathi kombhali nalowo ubhalelwayo. • Umxholo mawube malunga nokuxheleka kwakhe ngokungafumani indawo kwiDyunivesiti leyo. • Isiphelo ngokufutshane sishwankathela intsusa nesizathu sembalelwano: • Kwisiphelo kubhalwa igama kuphela. • Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo [30] 2.2 ILETA YOBURHULUMENTE • Iidilesi zimbini, eyombhali neyombhalelwa. • Isibuliso sesindilisekileyo. • Umcimbi mawubhalwe ngoonobumba abakhulu (ukuba ubhalwe ngoonobumba abancinci ukrwelelwe umgca ngaphantsi) • Makucaciswe isizathu sokubhalwa kweleta nokubaluleka komcimbi lowo kubhalwa ngawo. • Mayibe malunga nokucela impahla yezemidlalo kwimanejala leyo yaloo venkile ayichazileyo. • Makusetyenziswe ubungqina ukuba bukhona ukubonisa eli phulo. • Ithoni nerejista nabantu ekujoliswe kubo mazibe zezifanele ileta esesikweni. • Isiphelo sibe seseleta esesikweni. [30] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2025) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 9 2.3 I-OBHITSHUWARI • I-Obhitshuwari ibhalelwa umntu ongasekhoyo ibhalwa ngabo bahleliyo. • Sisikhumbuzo ngamagqabantshintshi obomi bakhe. • Akuvumelekanga ukuba kusetyenziswe oo-Ndi kuba ingenguye lo uswelekileyo obhalayo. • Umhlathi wokuqala makuvele igama longasekheyo, umhla azalwe ngawo, abazali bakhe, ungumntwana wesingaphi ebazalini kunye nomhla asweleke ngawo. • Isizathu sokusutywa kukufa singakhona asinyanzelekanga. • Umhlathi wesibini mawuqulathe imfundo yakhe nezinto azibalule ngazo ekuhlaleni. • Kungaveliswa nezinto azenzileyo njengokuba ebegcina abantwana nje. • Umhlathi olandelayo mawube ngamazwi entuthuzelo kusapho • Angakhatshwa ngamazwi naye lowo ungasekhoyo umzekelo – Hamba kakuhle njalo-njalo. [30] 2.4 UDLIWANO-NDLEBE • Undliwano-ndlebe malube malunga neendlela ezintsha zokulungiselelwa kwabafundi ukuze baphumelele ibanga labo le-12. • Malube phakathi komfundi nomphathiswa wezeMfundo uNkosazana Gwarube. • Ifomathi mayibe ngumbuzo olandelwa yimpendulo. • Izithethi mazinikwe amagama kushiywe umgca phakathi kwezithethi. • Amagama ezithethi abhalwe kwicala elisekhohlo ephepheni kubekwe ikholoni ze kulandele intetho yesithethi. • Kwintshayelelo unike imvelaphi yombuzo nalowo ubuzwayo. • Kwisiqu obuzayo ubuza imibuzo esemxholweni emalunga nokulungiselelwa kwabafundi bebanga le-12 ukuze baphumelele. • Iimpendulo mazicace ngokwaneleyo zinike izimvo neengongoma ezifanelekileyo. • Umntu obuzwayo uphendula imibuzo aze anike ulwazi olulindelekileyo. • Kuvumelekile ukusebenzisa umntu wokuqala umzekelo: ‘Ndi ...’ [30] AMANQAKU ECANDELO B: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
10 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2025) ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE Imiyalelo yokumakisha • Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubeMNYE, aze athi ukuba ukhethe yamibini, umakishe owokuqala. • Ubude bomhlathi omfutshane mawube ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo kuphela. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 3 3.1 ISIBHENGEZO-NTENGISO • Makuvele igama lalento ithengiswayo. • Makachaze nokuba ifumaneka phi. • Ulwimi lokubhengeza maluqatshelwe. • Umxholo mawube ngesidi (CD) leyo intsha ithengiswayo. • Makuvele ukuba kuthengiselwa bani. • Ixabiso layo malibonakale. [20] 3.2 UNGENISO KWIDAYARI • Ibhalwa kumntu wokuqala, kusetyenziswa izakhi oo ‘ndi’ • Mayibe lolweentsuku ezintlanu. • Umhla wokubhala ubalulekile. • Angalifaka ixesha xa eza kubhala kabini ngosuku. • Umxholo wakho mawube ngezinto oza kuzenza kwiiholide zikaSeptemba ukulungiselela iimviwo zokuphela konyaka. • Akunyanzelekanga ukuba imihla ilandelelane. • Iimvakalelo zakhe zingabonakala. • Umviwa uvumelekile ukuba asebenzise nolwimi olungekho sesikweni. [20] 3.3 IZALATHISI • Kunikwa izalathisi zendlela kumhlobo osuka Clifford Hotel oya kwiPublic Library. • Izalathisi mazingqale ngqo ngokomxholo nenjongo yayo. • Izalathisi mazichaneke. • Mazingabi nzima ukuba zilandeleke. • Umviwa makasebenzise izivakalisi ezifutshane kwaye isivakalisi esinye siqulathe umyalelo omnye. • Kusetyenziswa isiyaleli (izenzi ezikuhlobo lokuyalela) • Makubhalwe kwixesha langoku. • Umviwa angasebenzisa nayiphi indlela echanekileyo eya kumfikisa ePublic Library. [20] AMANQAKU ECANDELO C: 20 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2025) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 11 QAPHELA: • Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A. • Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili. • Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye. • Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi. ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe - Impendulo iyanelisa - Impendulo ingena iphuma - Impendulo ayikho enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu. ngokupheleleyo. emxholweni akukho mxholweni konke konke. Umgangatho ongentla (Impendulo nezimvo) kobekulindelekile. -Izimvo zinxulumene - Izimvo ziyanamathelana lunamathelwano kwizimvo. - Izimvo zibondene Ukubekelela izimvo -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye zinika noko kwaye - Izimvo azicacanga kwaye azingqalanga ntweni. ngenjongo zixhokonxa iingcinga kwaye umdla, bukho ubungqina zingakuguqula ukucinga ezinye zazo zezemboleko. - Azivakali izimvo kwaye yokucwangcisa. zinemfezeko. bemfezeko kwizimvo. kofundayo. - Buncinci kakhulu ziyaphindaphindwa/ Ukubonakalisa -Isincoko sibekelelwe -Iingcamango - Iingcamango zibekelelwe ubungqina bobekelelo uthetha into enye. ukuyazi injongo, ngobuchule zibekelelwe ngokunamatheleneyo nonamathelwano - Iingcamango zibekwe abantu ekujoliswe obungaqhelekanga kwaye ngokwakhelanayo kuquka kuquka intshayelelo, isiqu lweengcamango. xazalala kubo kunye nemeko. intshayelelo, isiqu intshayelelo, isiqu nesiphelo. azinalunxibelelwano. kwakunye nesiphelo nesiphelo. 30 AMANQAKU zibonakalisa unamathelwano olunemfezeko. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe - Impendulo iyanelisa - Impendulo iphumile - Impendulo itenxile Umgangatho ongezantsi kodwa akukho zimpawu ngobugcisa. nangona kumana emxholweni ubukhulu malunga nomxholo. zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni kubakho ukungacaci becala. - Izimvo zitenxile kwisincoko. kwaye zinika umdla. kwiindawo ezithile. - Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude -Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe ngobuchule, - Kukho ukunamathelana qhawuka ziyabhidisa. nomxholo. zixhokonxa iingcinga. kukho ukunamathelana okubonakalayo kwizimvo - Buyanqaphazeka - Iingcamango -Iingcamango zibekelelwe kweengcamango okuquka kwaye kuyanelisa. ubungqina ziyingxubevange zandindaniswa ngobugcisa intshayelelo, isiqu - Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka engenamgqalisela. kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. kweengcamango kweengcamango kunye nesiphelo. nonamathelwano nonamathelwano. kwintshayelelo, isiqu nesiphelo. Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
12 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2025) IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka) Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye ULWIMI, ISIMBO & 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 NOKUHLELA - Ithoni, irejista, isimbo, isigama - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, isigama - Ithoni, irejista, isimbo, - Ulwimi aluvakali. zifanelene ngokugqwesileyo isigama zifanelene sifanelene nenjongo, abantu isigama - Ithoni, irejista, Ukuhambelana kwethoni, nenjongo, abantu ekujoliswe kakhulu nenjongo, ekujoliswe kubo kunye azifanelananga ncam isimbo, isigama irejista, isimbo, isigama kubo kunye nemeko. abantu ekujoliswe kubo nemeko. nenjongo, abantu asifanelananga kunye nemeko - Ulwimi lusetyenziswe kunye nemeko. - Ulwimi olufanelekileyo ludlulisa ekujoliswe kubo kwaphela nenjongo, Umgangatho ongentla Ukhetho-magama ngokuzithemba, - Ulwimi luchaneke umyalezo. kunye nemeko. abantu ekujoliswe Ukusetyenziswa kolwimi luyathabathekisa. ngakumbi kwaye ithoni - Ithoni ifanelekile. - Ulwimi lusetyenziswa kubo kunye nemeko. nesigama - Ithoni enomtsalane nezafobe isetyenziswe - Izafobe zentetho zinonga ngendlela - Ukunqongophala Iimpawu zobhalo, izakhi zentetho eziphumeza injongo. ngokuchaneka umxholo. ebuthathaka. kwesigama zezivakalisi, nopelo - Phantse kube akukho nasinye kwisincoko siphela. - Ithoni nochongo kubaxekile isiphene solwakhiwo zivakalisi, - Iziphene magama kangangokuba 15 AMANQAKU upelo nokusetyenziswa kolwimi. zokusetyenziswa kolwimi azifanelekanga. ayinasihlahla into - Sixonxwe ngobugcisa obukhulu. nopelo zinqongophele. - Isigama ebhaliweyo. - Sixonxwe ngobugcisa sinqongophele. obukhulu. 13 10 7 4 Umgangatho ngezantsi - Ulwimi luchanekile kanye - Ulwimi lunomtsalane - Kuyanelisa ukusetyenziswa - Ukusetyenziswa nezafobe zisetyenziswe kwaye luyaziphumeza kolwimi kodwa asekho kolwimi kubonisa ngethoni ephumeza ukudlulisa iinjongo zokubhala. amakhwiniba. ububhetyebhetye. umyalezo. - Ithoni ifanelekile kwaye - Ithoni ifanelekile kodwa - Izivakalisi - Phantse kube akukho nasinye iyaziphumeza iinjongo izafobe zentetho zinobuthathaka- isiphene solwakhiwo zivakalisi, zokubhala. ezisetyenzisiweyo azitshintsha- upelo, nokusetyenziswa - Zimbalwa iziphene zinqongophele. tshintshwa. kolwimi. zezakhi zezivakalisi - Isigama - Sixonxwe ngobugcisa obukhulu. kunye nopelo. sinqongophele - Sixonxwe ngobugcisa. ngokubalaseleyo. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 - Isihloko sikhuliswe - Iinkcukacha ezinengqiqo - Iinkcukacha ezisemxholweni - Zikho iingcamango - Iingcamango Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo. zikhuliswe zikhulisiwe. ezamkelekileyo. ezifunekayo Ukukhula kwemihlathi - Iinkcukacha zibalasele ngokwakhelanayo. - Izivakalisi, imihlathi zakhiwe - Isakhiwo zinqongophele. nokwakhiwa kwezivakalisi ngokungaqhelekanga. - Izimvo zinamathelene. kuhle. sezivakalisi - Isakhiwo sezivakalisi - Izivakalisi, imihlathi zakhiwe - Izivakalisi, imihlathi - Isincoko sibunjwe ngengqiqo. nesemihlathi nesemihlathi 5 AMANQAKU zaqiqisiswa ngokugqwesileyo. zitshintshatshintshwa sinamakhwiniba. sigxoko-gxoko. ngobuchule - Isincoko sisenayo - Isincoko obuqiqisisiweyo. ingqiqo. asinangqiqo. UMMANDLA WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2025) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 13 ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO, UCWANGCISO 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 NEFOMATHI -Impendulo igqwesile idlule -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa okuqhelekileyo. ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi Ukungqala kwempendulo -Izimvo ziqiqisisiwe kwaye ulwazi olunzulu lweempawu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi nezimvo. zivuthiwe. zolu didi lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. Ukuqoqwa kwezimvo -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka ngenjongo yokucwangcisa. lweempawu zolu didi nasemxholweni. emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume Injongo yokubhala, abo lwetekisi. -Izimvo zixonxwe nokugqwidiza. kuninzi ukuphuma ecaleni. emxholweni. kujoliswe kubo, -Umsebenzi ungqalile uhleli zadakancwa -Ukunamathelana kumxholo -Kunqabile ukunamathelana -Akukho iimpawu/imigaqo yetekisi, emxholweni. ngokunamatheleneyo nezimvo kufanelekile. komxholo nezimvo. ukunamathelana kunye nemeko. -Kukho ukunamathelana kumxholo nezimvo. -Ezinye iinkcukacha zixhasa -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo. kwizimvo nomxholo. -Iinkcukacha zixhasa isihloko. ezixhasa isihloko. -Zimbalwa kakhulu 18 AMANQAKU -Iingcamango zidakancwe isihloko. -Ifomathi ifanelekile kodwa -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa ngobunono zonke -Ifomathi ifanelekile kusekho ukungachaneki. ephambili isetyenziswe isihloko. iinkcukacha zixhasa ineendawana ngokungaqondi. -Imigaqo eyimfuneko isihloko. ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ezininzi. yobhalo lwale tekisi -Ifomathi ifanelekile kwaye ezingephi. ityeshelwe. ichanekile. ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke kakhulu isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani kakhulu nenjongo nabo malunga nenjongo, abantu nenjongo, abantu nenjongo kwakunye nabantu nenjongo, imeko Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kwakunye ekujoliswe kubo kunye kwakunye nabantu injongo/ifuthe, abo kujoliswe nemeko. nemeko. nemeko. nemeko. ekujoliswe kubo. kubo kunye nemeko. -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo Ukusetyenziswa kolwimi zisetyenziswe zichanekile kwaye umyalezo zibonakalisa iimposiso. zineemposiso ezininzi ixazalala. nemigaqo. ngokuchanekileyo. wakheke kakuhle. -Isigama siyanelisa. eziphazamisa umyalezo. -Isigama asifanelananga Uchongo magama -Phantse kube akukho -Isigama sichanekile. -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama. nenjongo. Iimpawu zokubhala kunye nasinye isiphene. -Ubukhulu becala akukho ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahleke nopelo. zimpazamo. intsingiselo nomyalezo. kwintsingiselo. kakhulu. 12 AMANQAKU UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
14 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2025) ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile ibonisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI ukuqiqisiswa kwezimvo. ukuchaneka kanobom ulwazi ibonakalisa ulwazi ubunzima malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi -Izimvo zihlakaniphile kwaye olunzulu lweempawu zolu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi Impendulo nezimvo zivuthiwe. didi lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. Ukubekelelwa kwezimvo -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka rhoqo Iimpawu zetekisi/ lweempawu zolu didi lwetekisi. nasemxholweni. zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa kukho umgaqo kunye nemeko -Umsebenzi ungqalile akukho -Izimvo zixonxwe kukho nokugqwidiza. kuninzi ukuphuma ecaleni. Intsingiselo iduke kugqwidiza. zadakancwa -Ukunamathelana -Kunqabile kwisakhiwo esixazalala. 12 AMANQAKU -Kubonakala ukunamathelana ngokunamatheleneyo kumxholo nezimvo ukunamathelana komxholo -Akukho ukunamathelana kwizimvo nomxholo. kumxholo nezimvo. kwenzeka nezimvo. kumxholo nezimvo. -Iingcamango zidakancwe -Iinkcukacha zixhasa ngokufanelekileyo. -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu ngobunono kwaye zonke isihloko. -Ezinye iinkcukacha ezixhasa isihloko. iinkcukacha ezixhasa iinkcukacha zixhasa isihloko. -Ifomathi ingqalile iindawana zixhasa isihloko. -Imigaqo yefomathi isihloko. -Ifomathi ifanelekile kwaye ezikhoyo ezingachanekanga -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe -Imigaqo eyimfuneko ichanekile. aziyiphazamisi injongo zikho iindawana okanye isetyenziswe yobhalo lwale tekisi yokubhala. ezingachanekanga. ngokungaqondi. ityeshelwe. ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2 NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, isigama -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, zifanelene kakhulu nenjongo, nesigama sifanelene kakhulu isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama azifanelananga Ithoni, irejista, isimbo, abo kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu nenjongo, abantu nenjongo, imeko kwakunye nesigama singqamene nemeko. kubo kunye nemeko. ekujoliswe kubo kwakunye ekujoliswe kubo kunye nabantu ekujoliswe kubo. nenjongo kunye nemeko -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi nemeko. nemeko. -Izele ziimpazamo Ukusetyenziswa kolwimi zisetyenziswe zichanekile kwaye umyalezo -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi ixazalala iyadida. nemigaqo ngokuchanekileyo. wakheke kakuhle. zibonakalisa iimposiso. zineemposiso ezininzi -Isigama asihambelani Ukhetho- magama -Phantse kube akukho nasinye -Isigama sichanekile. -Isigama siyanelisa. eziphazamisa umyalezo. nenjongo. Iimpawu zokubhala isiphene. -Ubukhulu becala azikho -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama. -Intsingiselo ilahlekile kunye nopelo iimpazamo. ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi kakhulu. intsingiselo. kwintsingiselo. 8 AMANQAKU UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha

Published documents with matching subject and grade metadata.

Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

More from Grade 12 Isixhosa Fal

Explore more published documents in this catalogue.

View all