Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LESITHATHU (P3)
2018
IMEMORANDAM
AMANQAKU: 100
Le memorandam inamaphepha ali-13.
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
You're offline
Skip to contentMemorandum 








View all



IsiXhosa FAL P3 May-June 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC June Exams · 2018 · isixhosa. Memorandum, 13 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Isixhosa Fal
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC June Exams
- Paper
- 3
- Pages
- 13
- File size
- 330.8 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 13
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 2 DBE/2018
SCE – Imemorandam
ICANDELO A: ISINCOKO
UMBUZO 1
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha isihloko sibesinye. Xa ekhethe zazibini, makisha
esokuqala.
• QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko
asikhethileyo.
• Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko.
1.1 Isihloko: Eyona ndibano yathetha lukhulu ebomini bam
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Usenokuchaphazela ukudibana kwakhe nomntu owenza
utshintsho ebomini bakhe/Usenokubalisa ibali ngale ndibano
okanye achaze le ndibano/Makayixele ukuba yayiyindibano
engantoni, inini, iphi/Makazivelele iindidi zabantu ababelapho/
Makachaze ukuba yintoni le yenzeka okanye yathethwa kuloo
ndibano neemvakalelo awaba nazo ngaloo mini/Makachaze
indlela le ndibano eyenza utshintsho ngayo okanye eyenza
umahluko ngayo ebomini bakhe.
(Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.) [50]
1.2 Isihloko: Ubuhle
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Makachaze ukuba buyintoni ubuhle, achaphazele iindidi zabo/
Makaveze izimvo ezahlukileyo malunga nobuhle/Iziphumo
zobuhle nesiphelo sabo ebantwini nasentlalweni.
(Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.) [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 3 DBE/2018
SCE – Imemorandam
1.3 Isihloko: Mhla ndawongwa ngembasa
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifane-
lekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Anike iinkcukacha zembali yale mini/Makuvele ukuba kwakuphi,
kunini/Makaxele ukuba yayiyimbasa efunyanwa ngumntu
ozibalule entwenini/Makachaze iimvakalelo zakhe nemeko
awayekuyo ngaloo mini/Makatsho ukuba ukuwongwa kwakhe
ngembasa kwenze okanye kungenza mahluko mni ebomini
bakhe.
(Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.) [50]
1.4 Isihloko: Emva konyaka …
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Makaxele okwenzekayo emva konyaka othile, isenokuba
sisiganeko esamehlelayo okanye omnye umntu, impumelelo
okanye imeko ethile/Akukhankanyayo okwenzeka ngesithuba
esisemva konyaka kuqhagamshelane nokwenzeke ngaphambili
kuchatshazelwe neziphumo.
(Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.) [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 4 DBE/2018
SCE – Imemorandam
1.5 Isihloko: Ukulunga nokungalungi kwemfundo eqhutyelwa ekhaya
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Makachaphazele ukulunga okanye ukungalungi kwemfundo
eqhutyelwa ekhaya/ Makakhankanye ukuba kunanzuzo ni
ukuba umntwana afumanele imfundo ekhaya/ angachaphazela
ixesha elaneleyo lokufundiswa/ inkxaso engangxengwanga/
Kukungalungi angachaphazela ubulolo bomntwana/
ukuchaphazeleka kwesimo sengqondo/ ukusilela kobuchule
bonxibelelwano.
(Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.) [50]
1.6 Isihloko: Ipalamente yolutsha ingasisisombululo kwiingxaki ezikhoyo
eMzantsi Afrika
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-
lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-
kileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
UMfundi unokuxhasa okanye achase/Makathathe icala/
Oxhasayo makavelise izizathu ezibangela ukuba axhase/
Makanyathele kwiimbono neengcinga ezintsha ulutsha
olunokuza nazo zibeyimpendulo kwiimeko ezingaginyisi mathe
ezikhoyo eMzantsi Afrika/Iingongoma azibekayo mazidize
ulwazi oluphangaleleyo malunga nokuqhubekayo kwiinkalo
ngeenkalo kweli lizwe/Makabonise ukuba ulutsha lukulungele
ukuxwaya uxanduva oluhambelana nokuzisa iinguqu
nenkqubela/Unokukhankanya ukuba ulutsha lonyaka we-1976
lwenza inguqu kwimbali yeli, ngoko ke kumele ukuba luthenjwe/
Ochasayo makanike izizathu ezibangela ukuba angahambisani
nesihloko/Makabonise ukuswela amava kolutsha
njengesithintelo sezimvo ezinokuzisa inguqu nenkqubela/
Makachaphazele ukuba ulutsha lunomngeni wokungakwazi
ukuzalanisa ilungelo noxanduva/Makavelise ukuba
luyalambatha ngezakhono ezidiza ukomelela
ngokwasengqondweni ngoko ke izinto luzithatha ngegazi
elishushu.
(Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.) [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 5 DBE/2018
SCE – Imemorandam
1.7.1 Isihloko:
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Ukuncedana kwabantu/Izandla ziyahlambana/Unokuveza intlalo
yobuntu/Indima emele ukudlalwa ngumntu kwabanye/
Ukuxhomekeka komntu komnye/Uxanduva/Ubunkokeli/
Ukufuneka kwesinye isandla.
(Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.) [50]
1.7.2 Isihloko:
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Mhla wafika ucango luvaliwe/Angabhala ngokuvula iingcango
zobomi eziya kwimpumelelo/Ikamva eliqaqambileyo/
Ukunganikezeli ebomini/Angabalisa ibali lentlupheko okanye
umonakalo wezindlu ngenxa yentlekele yendalo/ Ukhuseleko.
(Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.) [50]
IIMPAWU ZESINCOKO
Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
• Makasebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.
• Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
• Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo,
mazibonakale.
• Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana
nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
• Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.
• Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.
• Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda
isincoko, lungekrwada phofu.
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 6 DBE/2018
SCE – Imemorandam
Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.
• Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo.
• Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
• Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo,
izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.
• Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.
• Sivakalisa iimvakalelo zombhali.
Isincoko esicamngcayo:
• Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
• Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
• Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
• Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza
ezifana nezichazi, imifanekiso - ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana
nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho).
• Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.
Isincoko esixoxela icala elinye:
• Umviwa uthatha icala ngomba othile.
• Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma
ezithile.
• Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
lokuvula.
• Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani
okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani.
• Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
• Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso.
Kwisincoko esixoxela amacala omabini
• Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili.
• Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
• Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
• Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa
makalunike olwakhe uluvo xa evala.
• Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani
obuxhasayo.
• Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso.
• Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. [50]
AMANQAKU ECANDELO A: 50
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 7 DBE/2018
SCE – Imemorandam
ICANDELO B: UMHLATHI OMDE
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubemnye. Ukuba ukhethe yamibini,
makisha owokuqala.
• Ubude bomhlathi omde mabubengamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo
kuphela.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 2
2.1 ILETA ESESIKWENI
• Iidilesi zimbini, eyombhali neyombhalelwa.
• Isibuliso.
• Umcimbi (ukuba ubhalwe ngoonobumba abancinci ukrwelelwe umgca
ngaphantsi).
• Umxholo mawube malunga nesicelo senkxaso-mali yokuncedisa
kumnyhadala womboniso weetalente.
• Ithoni nerejista mazibe zezifanele ileta esesikweni.
• Isiphelo sibe seseleta esesikweni. [30]
2.2 IOBHITSHUWARI
• Igama elipheleleyo; umhla wokuzalwa; indawo awazalelwa kuyo, abazali
bakhe; ukukhula kwakhe.
• Ukufunda ukuba ufundile; ukusebenza kwakhe ukuba ubesebenza
nezinto azibalule ngazo.
• Ukuhlabeka kwakhe (uqale nini ukugula), umhla wokusweleka.
• Usapho alushiya ngasemva (abazali, iqabane lakhe, abantwana,
abantakwabo) namagama alo.
• Amazwi amkhaphayo. [30]
2.3 INQAKU LEMAGAZINI
• Isihloko masibe nomtsalane sidlwengule umxhelo.
• Igama lomntu obhala inqaku.
• Indlela yokubhala mayibe yevela kumbhali ithethe ngqo nomfundi.
• Isimbo sokubhala singaba sesichazayo nesikhatshwa zizafobe ukutsala
umdla.
• Amagama, iindawo, amaxesha obume bendawo kunye nezinye
iinkcukacha ezifunekayo mazifakwe kwinqaku elo.
• Malibhalwe ngokweekholam.
• Umxholo mawube malunga nesilumkiso ngokuxhatshazwa kwabantu
kumaqonga ezonxibelelwano.
• Makusetyenziswe ulwimi olufanelekileyo. [30]
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 8 DBE/2018
SCE – Imemorandam
2.4 INTETHO
• Intetho mayivulwe ivalwe ngeempawu zocaphulo.
• Intshayelelo itsale umdla wabaphulaphuli.
• Amanqaku ezinto aza kuthetha ngazo mawaphuhle.
• Isimbo sokuthetha masihambe namazwi angentlalo yasebudeni bonyaka
neminqweno yeeholide ezimnandi koogxa bakhe.
• Isiphelo masibe ngendlela encamisa umxhelo nezakwenza abaphulaphuli
bahlale bekhumbula ebekuthethwa. [30]
AMANQAKU ECANDELO B: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 9 DBE/2018
SCE – Imemorandam
ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubemnye, aze athi ukuba ukhethe
yamibini, makisha owokuqala.
• Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo
kuphela.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 3
3.1 IFLAYA
• Isihloko, isilogani nelogo mazitsale umdla.
• Makubekho inkcaza emfutshane ngemveliso.
• Makudweliswe amaqithiqithi ehamba nawo.
• Mazivele iinkcukacha zoqhagamshelwano. [20]
3.2 IPOSIKHADI
• Makulandelwe ifomathi efanelekileyo; idilesi yombhalelwa ngasekunene,
ekhohlo indawo abhala ekuyo nomhla.
• Isibuliso esifanelekileyo esibonisa ubudlelwane obuphakathi kombhali
nombhalelwa.
• Umxholo ngowokunika umfanekiso-ngqondweni wako konke athe
wakubona nathathe inxaxheba kuzo.
• Makusetyenziswe ulwimi olungekho sikweni.
• Ithoni nerejista mazibe zezifanelekileyo. [20]
3.3 IZALATHISI
• Xa uphuma eBelfast Recreation Centre, ekudibaneni kwezitalato iBelfast
Terrace neKerry, wena jika ekhohlo ungene ngeKerry.
• Hamba ngqo ngeKerry udlule isitalato iDrive ekhohlo.
• Ngena kwisitalato iBallarat.
• Hamba ngqo unqumle isitalato iHellenstein.
• Usahamba njalo ngesitalato iBallarat nqumla isitalato iStanley.
• Hamba njalo de uyokunqumla isitalato iCamp.
• Qhubeka uhambe ujike kwisitalato iRees ekunene.
• Hamba umganyana ujike ekhohlo kwisitalato iBeach.
• Qhubeka uhambe ngesitalato iBeach.
• Gqitha isitalato iHay ekunene.
• Hamba de ugqithe isitalato iLake ekwasekunene.
• Hamba njalo ude ufike kwisiphambuka esinesitalato iBrunswick.
• Jonga ekhohlo uza kubona indawo yokungena eReal Journey Visitor
Centre ube ufikile.
[Ukuba umviwa usebenzise enye indlela echanekileyo esuka eBelfast
Recreation Centre eya eReal Journey’s Visitor Centre makanikwe
amanqaku.] [20]
AMANQAKU ECANDELO C: 20
AMANQAKU EWONKE: 100
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/2018
SCE – Imemorandam
QAPHELA:
• Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A.
• Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.
• Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi
yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye.
• Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi.
ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo ingena iphuma -Impendulo ayikho
enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu. ngokupheleleyo. emxholweni akukho mxholweni konke konke.
Umgangatho ongentla
(Impendulo nezimvo) kobekulindelekile. -Izimvo zinxulumene -Izimvo ziyanamathelana lunamathelwano kwizimvo. -Izimvo zibondene
Ukubekelela izimvo -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye zinika noko kwaye zingakuguqula -Izimvo azicacanga kwaye azingqalanga ntweni.
ngenjongo zixhokonxa iingcinga kwaye umdla, bukho ubungqina ukucinga kofundayo. ezinye zazo zezemboleko. -Azivakali izimvo kwaye
yokucwangcisa. zinemfezeko. bemfezeko kwizimvo. -Iingcamango zibekelelwe -Buncinci kakhulu ziyaphindaphindwa/
Ukubonakalisa -Isincoko sibekelelwe -Iingcamango ngokunamatheleneyo ubungqina bobekelelo uthetha into enye.
ukuyazi injongo, ngobuchule zibekelelwe kuquka intshayelelo, isiqu nonamathelwano -Iingcamango zibekwe
abantu ekujoliswe obungaqhelekanga kwaye ngokwakhelanayo kuquka nesiphelo. lweengcamango. xazalala
kubo kunye nemeko. intshayelelo, isiqu kwakunye intshayelelo, isiqu azinalunxibelelwano.
nesiphelo zibonakalisa nesiphelo.
30 AMANQAKU unamathelwano
olunemfezeko.
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo iphumile -Impendulo itenxile malunga
Umgangatho ongezantsi
kodwa akukho zimpawu ngobugcisa. nangona kumana kubakho emxholweni ubukhulu nomxholo.
zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni ukungacaci kwiindawo becala. -Izimvo zitenxile
kwisincoko. kwaye zinika umdla. ezithile. -Izimvo ziyaqhawu-qhawuka zingcwecwela kude
-Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe ngobuchule, -Kukho ukunamathelana ziyabhidisa. nomxholo.
zixhokonxa iingcinga. kukho ukunamathelana okubonakalayo kwizimvo -Buyanqaphazeka -Iingcamango
-Iingcamango zibekelelwe kweengcamango okuquka kwaye kuyanelisa. ubungqina bokubekeleleka ziyingxubevange
zandindaniswa ngobugcisa intshayelelo, isiqu -Kukho ukubekelelwa kweengcamango engenamgqalisela.
kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. kweengcamango nonamathelwano.
kunye nesiphelo. nonamathelwano
kwintshayelelo, isiqu
nesiphelo.
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/2018
SCE – Imemorandam
IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka)
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
ULWIMI, ISIMBO & 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ulwimi aluvakali.
isigama zifanelene isigama zifanelene kakhulu isigama sifanelene isigama azifanelananga -Ithoni, irejista, isimbo,
Ukuhambelana ngokugqwesileyo nenjongo, nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu ekujoliswe ncam nenjongo, abantu isigama asifanelananga
kwethoni, irejista, abantu ekujoliswe kubo kubo kunye nemeko. kubo kunye nemeko. ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo, abantu
Umgangatho ongentla
isimbo, isigama kunye kunye nemeko. -Ulwimi luchaneke -Ulwimi olufanelekileyo nemeko. ekujoliswe kubo kunye
nemeko -Ulwimi lusetyenziswe ngakumbi kwaye ithoni ludlulisa umyalezo. -Ulwimi lusetyenziswa nemeko.
Ukhetho-magama ngokuzithemba, isetyenziswe ngokuchaneka -Ithoni ifanelekile. ngendlela ebuthathaka. -Ukunqongophala
Ukusetyenziswa luyathabathekisa. kwisincoko siphela. -Izafobe zentetho zinonga -Ithoni nochongo magama kwesigama kubaxekile
kolwimi nesigama -Ithoni enomtsalane -Iziphene zokusetyenziswa umxholo. azifanelekanga. kangangokuba
Iimpawu zobhalo, nezafobe zentetho kolwimi nopelo -Isigama sinqongophele. ayinasihlahla into
izakhi zezivakalisi, eziphumeza injongo. zinqongophele. ebhaliweyo.
nopelo -Phantse kube akukho -Sixonxwe ngobugcisa
nasinye isiphene obukhulu.
15 AMANQAKU solwakhiwo zivakalisi, upelo
nokusetyenziswa kolwimi.
-Sixonxwe ngobugcisa
obukhulu.
13 10 7 4
-Ulwimi luchanekile kanye -Ulwimi lunomtsalane kwaye -Kuyanelisa ukusetyenziswa -Ukusetyenziswa kolwimi
Umgangatho ngezantsi
nezafobe zisetyenziswe luyaziphumeza iinjongo kolwimi kodwa asekho kubonisa ububhetyebhetye.
ngethoni ephumeza zokubhala. amakhwiniba. -Izivakalisi zinobuthathaka-
ukudlulisa umyalezo. -Ithoni ifanelekile kwaye -Ithoni ifanelekile kodwa azitshintsha-tshintshwa.
-Phantse kube akukho iyaziphumeza iinjongo izafobe zentetho -Isigama sinqongophele
nasinye isiphene zokubhala. ezisetyenzisiweyo ngokubalaseleyo.
solwakhiwo zivakalisi, -Zimbalwa iziphene zezakhi zinqongophele.
upelo, nokusetyenziswa zezivakalisi kunye nopelo.
kolwimi. -Sixonxwe ngobugcisa.
-Sixonxwe ngobugcisa
obukhulu.
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha ezinengqiqo -Iinkcukacha -Zikho iingcamango -Iingcamango ezifunekayo
Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo. zikhuliswe ezisemxholweni zikhulisiwe. ezamkelekileyo. zinqongophele.
Ukukhula kwemihlathi -Iinkcukacha zibalasele ngokwakhelanayo. -Izivakalisi, imihlathi -Isakhiwo sezivakalisi -Isakhiwo sezivakalisi
nokwakhiwa ngokungaqhelekanga. -Izimvo zinamathelene. zakhiwe kuhle. nesemihlathi nesemihlathi sigxoko-gxoko.
kwezivakalisi -Izivakalisi, imihlathi -Izivakalisi, imihlathi -Isincoko sibunjwe sinamakhwiniba. -Isincoko asinangqiqo.
zakhiwe zaqiqisiswa zitshintshatshintshwa ngengqiqo. -Isincoko sisenayo ingqiqo.
5 AMANQAKU ngokugqwesileyo. ngobuchule
obuqiqisisiweyo.
UMMANDLA
WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 12 DBE/2018
SCE – Imemorandam
ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4
UCWANGCISO -Impendulo igqwesile idlule -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI okuqhelekileyo. ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi
-Izimvo ziqiqisisiwe kwaye ulwazi olunzulu lweempawu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
Ukungqala kwempendulo zivuthiwe. zolu didi lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi.
nezimvo. -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka rhoqo
Ukuqoqwa kwezimvo lweempawu zolu didi nasemxholweni. emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa ide iphume emxholweni.
ngenjongo yokucwangcisa. lwetekisi. -Izimvo zixonxwe nokugqwidiza. kuninzi ukuphuma ecaleni. -Akukho ukunamathelana
Injongo yokubhala, abo -Umsebenzi ungqalile uhleli zadakancwa -Ukunamathelana kumxholo -Kunqabile ukunamathelana kumxholo nezimvo.
kujoliswe kubo, emxholweni. ngokunamatheleneyo nezimvo kufanelekile. komxholo nezimvo. -Zimbalwa kakhulu
iimpawu/imigaqo yetekisi, -Kukho ukunamathelana kumxholo nezimvo. -Ezinye iinkcukacha zixhasa -Zimbalwa iinkcukacha iinkcukacha ezixhasa
kunye nemeko. kwizimvo nomxholo. -Iinkcukacha zixhasa isihloko. ezixhasa isihloko. isihloko.
-Iingcamango zidakancwe isihloko. -Ifomathi ifanelekile kodwa -Imigaqo yefomathi -Imigaqo eyimfuneko
18 AMANQAKU ngobunono zonke -Ifomathi ifanelekile kusekho ukungachaneki. ephambili isetyenziswe yobhalo lwale tekisi
iinkcukacha zixhasa ineendawana ngokungaqondi. ityeshelwe.
isihloko. ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ezininzi.
-Ifomathi ifanelekile kwaye ezingephi.
ichanekile.
ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke kakhulu isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani
kakhulu nenjongo nabo malunga nenjongo, abantu nenjongo, abantu nenjongo kwakunye nabantu nenjongo, imeko kwakunye
Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kwakunye ekujoliswe kubo kunye nabantu ekujoliswe kubo.
injongo/ifuthe, abo nemeko. nemeko. nemeko. nemeko. -Izele ziimpazamo ixazalala.
kujoliswe kubo kunye -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Isigama asifanelananga
nemeko. zisetyenziswe zichanekile kwaye umyalezo zibonakalisa iimposiso. zineemposiso ezininzi nenjongo.
Ukusetyenziswa kolwimi ngokuchanekileyo. wakheke kakuhle. -Isigama siyanelisa. eziphazamisa umyalezo. -Intsingiselo ilahleke
nemigaqo. -Phantse kube akukho -Isigama sichanekile. -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama. kakhulu.
Uchongo magama nasinye isiphene. -Ubukhulu becala akukho ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi
Iimpawu zokubhala kunye zimpazamo. intsingiselo nomyalezo. kwintsingiselo.
nopelo.
12 AMANQAKU
UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 13 DBE/2018
SCE – Imemorandam
ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI ibonisa ukuqiqisiswa ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ubunzima malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi
kwezimvo. ulwazi olunzulu lweempawu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
Impendulo nezimvo -Izimvo zihlakaniphile kwaye zolu didi lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi.
Ukubekelelwa kwezimvo zivuthiwe. -Ingqalile ayiphumi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka rhoqo
Iimpawu zetekisi/ umgaqo -Luphangalele ulwazi nasemxholweni. zisemxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa kukho
kunye nemeko lweempawu zolu didi -Izimvo zixonxwe nokugqwidiza. kuninzi ukuphuma ecaleni. Intsingiselo iduke
lwetekisi. zadakancwa -Ukunamathelana kumxholo -Kunqabile ukunamathelana kwisakhiwo esixazalala.
12 AMANQAKU -Umsebenzi ungqalile ngokunamatheleneyo nezimvo kwenzeka komxholo nezimvo. -Akukho ukunamathelana
akukho kugqwidiza. kumxholo nezimvo. ngokufanelekileyo. -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo.
-Kubonakala -Iinkcukacha zixhasa -Ezinye iinkcukacha zixhasa ezixhasa isihloko. -Zimbalwa kakhulu
ukunamathelana kwizimvo isihloko. isihloko. -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa
nomxholo. -Ifomathi ingqalile iindawana -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe isihloko.
-Iingcamango zidakancwe ezikhoyo ezingachanekanga zikho iindawana okanye isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko
ngobunono kwaye zonke aziyiphazamisi injongo ezingachanekanga. ngokungaqondi. yobhalo lwale tekisi
iinkcukacha zixhasa yokubhala. ityeshelwe.
isihloko.
-Ifomathi ifanelekile kwaye
ichanekile.
ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2
NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
isigama zifanelene kakhulu nesigama sifanelene isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama azifanelananga
Ithoni, irejista, isimbo, nenjongo, abo kujoliswe kakhulu nenjongo, abantu nenjongo, abantu nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, imeko kwakunye
nesigama singqamene kubo kunye nemeko. ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kwakunye kubo kunye nemeko. nabantu ekujoliswe kubo.
nenjongo kunye nemeko -Izakhi zezivakalisi nemeko. nemeko. -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo ixazalala
Ukusetyenziswa kolwimi zisetyenziswe -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi zineemposiso ezininzi iyadida.
nemigaqo ngokuchanekileyo. zichanekile kwaye umyalezo zibonakalisa iimposiso. eziphazamisa umyalezo. -Isigama asihambelani
Ukhetho- magama -Phantse kube akukho wakheke kakuhle. -Isigama siyanelisa. -Sinqongophele isigama. nenjongo.
Iimpawu zokubhala kunye nasinye isiphene. -Isigama sichanekile. -Iimpazamo zobhalo -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahlekile
nopelo -Ubukhulu becala azikho ezikhoyo aziyiphazamisi kwintsingiselo. kakhulu.
iimpazamo. intsingiselo.
8 AMANQAKU
UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.

Memorandum
ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025_watermark.pdf

Memorandum
ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025_watermark.pdf

Memorandum
IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG.pdf
Memorandum
IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG.pdf

Memorandum
XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024.pdf
Memorandum
ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024.pdf
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

Memorandum
IsiXhosa FAL P1 May-June 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
IsiXhosa FAL P3 Nov 2018 FINAL Memo_hlayiso.com_._hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiXhosa FAL P3 Feb-March 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf

Question paper
IsiXhosa FAL P1 May-June 2018_hlayiso.com_.pdf

Question paper
IsiXhosa FAL P3 Nov 2018_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiXhosa FAL P1 Nov 2018 FINAL Memo_hlayiso.com_.pdf
More from Grade 12 Isixhosa Fal
Explore more published documents in this catalogue.

Question paper
XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025_watermark.pdf

Question paper
XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025_watermark.pdf
Question paper
IsiXhosa FAL P1 May-June 2025.pdf

Question paper
IsiXhosa FAL P3 May-June 2025.pdf

Question paper
XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2024_watermark.pdf
Question paper