Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LESIBINI (P2)
FEBRUWARI/MATSHI 2014
AMANQAKU: 70
IXESHA: 2 iiyure
Olu viwo lunamaphepha angama-24.
*XHOFA2*
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2014 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 P2 Supplementary Exams 2014 QP
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 question paper from the Supplementary Exams 2014, 25 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isixhosa Fal · Grade 12 · Supplementary Exams · 2014 · isixhosa. Question paper, 25 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Question paper
- Year
- 2014
- Exam period
- Supplementary Exams
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 25
- File size
- 458.9 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 25
This exam
Supplementary Exams 2014
- Paper 1Question paper
- Paper 2Question paper
- Paper 3Question paper
- Other filesMemo
Questions in this paper
- Question 2.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)18 marks
- Question 2.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)17 marks
- Question 4.1Uncwadi / Literature (Set Works)18 marks
- Question 4.2Uncwadi / Literature (Set Works)17 marks
- Question 6.1Uncwadi / Literature (Set Works)15 marks
- Question 6.2Uncwadi / Literature (Set Works)20 marks
Show all 12 questions
- Question 8.1Uncwadi / Literature (Set Works)18 marks
- Question 8.2Uncwadi / Literature (Set Works)52 marks
- Question 9Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions17 marks
- Question 10Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)18 marks
- Question 11Uncwadi / Literature (Set Works)21 marks
- Question 12Uncwadi / Literature (Set Works)18 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 2 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
IMIYALELO NENGCACISO
1. Funda le miyalelo ngenyameko phambi kokuba uphendule imibuzo.
2. Musa ukuzama ukufunda lonke iphepha. Yiya kwisiqulatho kwiphepha
elilandelayo uze uphawule amanani emibuzo esetwe kwiincwadi ozifundileyo
kulo nyaka. Emva koko, yifunde le mibuzo uze ukhethe ofuna ukuyiphendula.
3. Eli phepha linamaCANDELO amaNE:
ICANDELO A: Inoveli (35)
ICANDELO B: Idrama (35)
ICANDELO C: Amabali amafutshane (35)
ICANDELO D: Isihobe (35)
4. Landela imiyalelo ngononophelo ekuqaleni kwecandelo ngalinye.
5. Phendula umbuzo ube mNYE nakweliphi ICANDELO kula, A, B noC.
Phendula imibuzo ibe miBINI kwiCANDELO D.
6. Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.
7. Qala icandelo NGALINYE kwiphepha ELITSHA.
8. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.
9. Ingcebiso yokulawula ixesha: Sebenzisa imizuzu engama-60 kwicandelo
ngalinye.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 3 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
IPHEPHA LESIQULATHO
Eli phepha liza kukunceda ukuba ukwazi ukukhetha imibuzo ofuna ukuyiphendula
ngaphandle kokufunda lonke iphepha.
ICANDELO A: INOVELI
Phendula umbuzo ube mNYE kweli Candelo.
INANI LOMBUZO UMBUZO AMANQAKU INOMBOLO
YEPHEPHA
1. Kusa Kusihlwa Umbuzo omde 35 5
OKANYE
2. Kusa kusihlwa Umbuzo omfutshane 35 5–7
OKANYE
3. Umqol'uphandle Umbuzo omde 35 8
OKANYE
4. Umqol'uphandle Umbuzo omfutshane 35 8–10
ICANDELO B: IDRAMA
Phendula umbuzo ube mNYE kweli Candelo.
5. Ndiyekeni Umbuzo omde 35 11
OKANYE
6. Ndiyekeni Umbuzo omfutshane 35 11–14
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
Phendula umbuzo ube mNYE kweli Candelo.
7. Ngumntu onjani lo? Umbuzo omde 35 15
OKANYE
8. Umntu akalahlwa Umbuzo omfutshane 35 15–17
ICANDELO D: ISIHOBE
Phendula nayiphi imibuzo emiBINI kweli Candelo.
9. Ibhabhathane Umbuzo omfutshane 17½ 18
OKANYE
10. Intaba kandoda Umbuzo omfutshane 17½ 19–21
OKANYE
11. Intyatyambo Umbuzo omfutshane 17½ 21–22
OKANYE
12. Ukungcwatywa Umbuzo omfutshane 17½ 23–24
kwetalente
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 4 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
ULUHLU LOKUKHANGELA
ICANDELO AMANANI INANI LEMIBUZO PHAWULA
EMIBUZO EPHENDULWAYO
A: INoveli
(Umbuzo omde OKANYE umbuzo 1–4 1
omfutshane)
B: Idrama
(Umbuzo omde OKANYE umbuzo 5–6 1
omfutshane)
C: Amabali amafutshane
(Umbuzo omde OKANYE umbuzo 7–8 1
omfutshane)
D: Isihobe 9–12 2
QAPHELA: Phendula umbuzo ube mNYE nakweliphi ICANDELO kula, A, B no C.
Phendula imibuzo ibe miBINI kwiCANDELO D.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 5 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
ICANDELO A: INOVELI
UMBUZO 1 (UMBUZO OMDE)
KUSA KUSIHLWA – KS Bongela
Bonisa ukuba isihloko senoveli, Kusa Kusihlwa singqinelana njani nomxholo webali.
(240 amagama) [35]
OKANYE
UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUTSHANE)
KUSA KUSIHLWA – KS Bongela
ISICATSHULWA A
2.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
Umoya wokungakhululeki uhleli ukho phakathi kwabo lada lafika ithuba
lokuba indoda iphangele ngoMvulo, imadolo anzima injalo ngenxa yesenzo
somfazi. Uthe phambi kokuba aphume namhlanje uLungile wabiza unyana
wakhe.
'Mpumelelo namhlanje ndifuna ukukwazisa ukuba impilo yam ayintle konke.
Nanjengonyana ekuphela kwakhe, ndifuna ukhule usazi into ofanelwe
kukuyenza ukwenzela ukuba ze kuthi nokuba kwenzeka ntoni na kum okanye
kunyoko, ungaxakwa. Umdala ngoku kangangokuba ndingakucuntsulela
ubuncinane kumahlebo alapha ekhaya. Impilo yam ayithembisi mntwan'am.
Ugqirha undixelele.'
'Ke Mpumelelo le mizamo siyenzayo xa sisonke apha ekhaya, sizamela
ukuba uze ufunde ube ngumntu elizweni, ungathi xa sesifile ufane nompha
ochutywe walahlwa. Uze ungayiyeki imfundo naphantsi kwayiphi na imeko de
ufikelele kweli nqanaba ndihlala ndisithi ndingaxola ukuba ungafikelela kulo.
Eyesibini yile yokuba uze uthi nokuba sewugqibile ukufunda, ugcine ilifa
likayihlo lisebenze mntwan'am. Nabu ubutyebi bakwaNtsibande namhlanje
bujinga buza kutsityelwa ngamaxhwili. Ingaze ife le venkile.'
'Into ebangela ukuba nditsho kukuba phambi kokuba ndiyivule, ndavelelwa
ngubawo omkhulu ongasekhoyo, wandibonisa ikhondo lempumelelo neliya
kugcina igama lakwaNtsibande lihleli. Ke, kule mpilo yam ikekeleyo;
nendiyibonayo ukuba iye isonakala ngokonakala nakuba unyoko engayiqondi,
nali endifuna ukuba uligcine engqondweni. Nokuba sekuyintoni, ungaze
umlahle unyoko koku kuporha kwakhe, ndawo-nye noyihlomncinci kwakunye
nomakhulu lo sihleli naye, uYolisa.
2.1.1 Bangaphi oonyana bakaNtsibande? (1)
2.1.2 Yintoni eli lifa lingunobangela wokungavisisani phakathi komzi
kaNtsibande nomzi wakwaMakhwetshu? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 6 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
2.1.3 Senzo sini esenziwe ngumfazi kaLungile esimbangela ukuba abe
madolwa nzima uLungile? (1)
2.1.4 ULungile ufuna afikelele kweliphi inqanaba lemfundo uMpumelelo? (1)
2.1.5 ULungile ukhala ngempilo eya ikekela ngokukekela. Yintoni
unobangela woko? (1)
2.1.6 Ukuvelelwa kukaLungile nguyisemkhulu ongasekhoyo kube
nafuthe lini kwivenkile yakhe? (2)
2.1.7 La mazwi kaLungile athi, '... koku kuporha kwakhe, ...' abonisa
ukuba uNomakhwezi ungumntu onjani? (2)
2.1.8 Chonga isivakalisi esibonisa ukuba sesichengeni kobutyebi
bakwaNtsibande. (1)
2.1.9 UNomakhwezi ubeqhuba imoto enempixano yangaphakathi,
ibibangelwa yintoni le mpixano? (2)
2.1.10 Ungathi ngumlinganiswa onjani uNtongana? Xhasa impendulo
yakho. (2)
2.1.11 Chaza isiphelo somzi wakwaMakhwetshu. (2)
2.1.12 UNozililo uyingcuka eyambethe ufele lwegusha. Yinyani okanye
bubuxoki? Xhasa impendulo yakho. (2)
ISICATSHULWA B
2.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
'Owu, umntwana kaLungile madoda, nithi nguye kakuhle lo uthi ugqibile,
uyabuya? Nithi andiphuphi? Kunini lo mntwana wafunda, madoda! Ngathi
nale mini ayifiki. Mna besendincamile. Noko xa sithethela phantsi,
besendingxamele ukungayiqondi le nto kaMpumelelo. Besendineengqondo
zokuba wabulawa ngokufunda lo mntwana ngala magqwirha alo Mlazi.'
'Owu, hayi nawe tata, ukhe ufane uthethe. Uthini umntu ukubulawa
ngokufunda? Asiyonto ibhetele leyo kunokuba abulawe ngokungafuni
imfundo?' Itshilo intombi yakhe iphelile yintsini. Andisathethi ngonina wayo,
owayebobotheka ngathi lo nyana wabo selekhona.
Khangela ke engathunywanga njalo uThamsanqa, nako esiya eWentworth
ukuya kuxelela abahlobo bakaMpumelelo ngalo mhla wokufika kwakhe
owawusewuxeliwe licingo olwafika kwiveki elandela leya yokufumana kwakhe
incwadi.
Ukhona lo wavuya waphambana akuva olu daba. Yayingumhlobo
kaMpumelelo owayexelenga kwaMashu. Igama lakhe yayinguSizwe into
kaMpoyi. Wathi naye akuyiva le nto waqokelela abanye oogqirha nabahlobo
bakaMpumelelo ukuba baye kumhlangabeza esikhululweni seenqwelo-moya.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 7 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
UMpumelelo uthe engalindelanga wafika kuyinginginya yabantu abeze
kuphuthuma yena. Yeka ke ukumkhwaza ngobubele bonke bembulisa.
'Mpumelelo, mfondini, ubuyile? Yintoni kodwa uburhumsha obu kwedini?'
2.2.1 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zikwizibiyeli.
La mazwi, 'Owu, umntwana kaLungile madoda, nithi nguye kakuhle
lo uthi ugqibile, uyabuya?', abonisa (uvuyo/ukukhathazeka). (1)
2.2.2 Yeyiphi le mini athi uThamsanqa ingathi ayifiki? (1)
2.2.3 Ngaphandle koThamsanqa, sesiphi esinye isizalwana
sikaMpumelelo esidlale indima yobuzali kubomi bukaMpumelelo? (1)
2.2.4 Yintoni edibanisa uMpumelelo neWentworth? (1)
2.2.5 Xela isafobe esisetyenziswe kweli binzana.
'... wavuya waphambana ...' (1)
2.2.6 Yintoni injongo kaThamsanqa yokuya kuxelela abahlobo
bakaMpumelelo ngomhla wokufika kwakhe? (1)
2.2.7 Ukuphuthunywa kukaMpumelelo yinginginya yabantu kubonisa
ntoni ngaye? (1)
2.2.8 Myolelo mni owazalisekayo ngale mini kuyiyo kwesi sicatshulwa? (1)
2.2.9 UThamsanqa ungumntu okholelwa kumasiko. Ngqina oku
ngokwasebalini. (2)
2.2.10 Sasisithini isizathu sikaMpumelelo sokuya kusebenza eLusikisiki? (1)
2.2.11 Umbhali udlulisa yiphi imfundiso ngobuhlobo bukaNozililo
noNomakhwezi kweli bali? (2)
2.2.12 Yintoni eyayisenza ukuba uMalungisa abe nesikrokro ngokufa
kukaNozililo noNtongana? (2)
2.2.13 Ubukhwele bukaNomakhwezi ubusebenzise njani uNozililo ukufeza
iinjongo zakhe? (2)
[35]
OKANYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 8 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
UMBUZO 3 (UMBUZO OMDE)
UMQOL'UPHANDLE – PM Ngani
Bonisa ukuba isihloko senoveli, Umqol'uphandle singqinelana njani nomxholo webali.
(240 amagama) [35]
OKANYE
UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UMQOL'UPHANDLE – PM Ngani
ISICATSHULWA A
4.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
Yayiyintsasa emnandi yehlobo – enye yezo mini zimbalwa zobusika zithi
zikhumbuze ezimyoli zehlobo. Nangona imini yayingqina, yena okaHlobo
wayengaziva kuchulumanca. Umzimba wawungangqinelani mpela nemini
leyo. Wayehleli vuxaxa phezu kwesitulo, esisibingibingi. Ubuso
wayebugqume ngephephandaba laloo mini. Wayengasalifundi koko
egxwalise nje amehlo phezu kwalo.
Iofisi le yayimi kwindawo ebundulana, izivelele kakuhle iilokishi
ezazisemazantsi. Unge uyalithoba phezu kwamehlo iphepha awayejamelene
nalo okaHlobo. Ngefestile eyayiphambi kwakhe, uyibone kakuhle ilokishi
yakwaTsolo – ithe natya yada yaya kunqandwa ngumfula weNgcabanga.
Uthe ebesoloko engemhle kakade, wavuselelwa ngakumbi ngumbono
owawuphambi kwamehlo akhe: inkoliso yezindlu yayingamabobosi
afanyawulwe ngamacangci agqole ade anomhlwa, engqo yimibala ngemibala
yepeyinti – naloo peyinti seyixwebile. Kwakungekho zindlu nto apho. Koko
kukekela kwazo, zazixhaswe ngamaplanga aselebolile nawo ngokwawo.
Umfo kaHlobo wayibukela engenamdla imibhodamo eyayisenziwa ngabantu,
ziinqwelo zamafutha nezoodonki. Kwelinye icala yayiziibhayisikili
nezithuthuthu – zonke ezi zinto zisihla zinyuka kwezo zitalato zimxinwa.
Kwezinye iirhatyi yayingunkxwenkxwenkxwe wezikhalo zabantu, bephepha
iziphekepheke zeemoto neebhasi eziqhutywa ngaphandle kwenyameko.
Abanye babephepha iimela neentshuntshe, amabhunguza neembokodo,
amazembe neevolovolo ...
4.1.1 Kwakutheni ukuze uHlobo angabi nakuchulumanca? (1)
4.1.2 Chonga igama elibonisa ukuba okaHlobo wayehleli kwesa situlo
engonwabanga. (1)
4.1.3 Uyintoni lo kaHlobo kweli bali le nto azikhathaza kangaka ngeli
phephandaba? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 9 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
4.1.4 Nika injongo yokuba umbhali ayizobe ngolu hlobo le lokishi
yakuTsolo apha kwisicatshulwa. (2)
4.1.5 Khetha impendulo echanekileyo:
Le mpixano ibonakala kulo kaHlobo xa wayejonge iphephandaba
namabobosi akuTsolo:
A Yeyangaphandle.
B Iphakathi kwakhe noEddie.
C Yeyangaphakathi. (1)
4.1.6 Bungqina buni obubonisa ukuba uLinda wayengenanto yakwenza
nokufa kukaEddie noLulama? (2)
4.1.7 Kwakutheni ukuze amanxila aseshibhini ahlekise ngoLinda xa
wayeyokuzithengela utywala? (2)
4.1.8 Nika izinto zibe MBINI ezibonisa ukuba ubomi baselokishini
buneengozi ezininzi. (2)
4.1.9 Ucinga ukuba luxanduva lukabani ukuphucula intlalo yabantu
bakuTsolo? (1)
4.1.10 Bubuphi ubungqina obabonakalisa ukuba iqumrhu elalilawula
iMoonglow lalingavani? (2)
4.1.11 Emva kophando lukaHlobo ngenene umqolo waba phandle
kubabulali bakaEddie noLulama. Kwenzeka ntoni? (2)
4.1.12 Yintoni ebangela ukuba uLinda Monti aziwe ngumntu wonke? (1)
ISICATSHULWA B
4.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
Kungekudala, kwavakala unkqonkqozo oluzolileyo kumnyango wendlu
kaEddie. Uthe khwasu kwangoko umfan'omkhulu. Ekuluvuleni kwakhe
ucango uluthe genge ngathi ulindele ukungena kwenqwelo ...
'Wamkelekile Lulu, sithandwa,' watsho esithi naa isandla sokunene,
emalathisa igumbi lakhe.
Luthe lwakuthi cakatha phakathi olo ndwendwe, wayivusa kuhle intloko
umfana, wasondela. Uluthe ntshoo ngamehlo athethayo – bancumelana!
Wolula nje isandla umfana, yanga iyabizelwa intwazana ukusondela. Usithe
bhije kweso sinqana sayo.
Naabo ke bengcemba kunye ukuya kwisihlalo esisentla, begxeleshene kuyo
yonke loo ndlela ...
'Masihambe Lulu,' utshilo uEddie.
'Sihambe siyephi?' ubuze emangalisiwe umntwana.
'Siye eRio, andifuni kuphoswa nasisiqalo salo wanamhlanje umboniso. Nawe
ufike sendilungiselele ukuhamba.' ...
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 10 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
'Ungandifeketheli apha Eddie', uLulu utsho emthe ntshoo umfana ngamehlo
abukhali ... 'Uthetha ukuba ubundibizela ukuba siye eRio? Wabiza mna – uphi
uLinda, umntu wakho? Ufuna ukuba ndiphoxwe nguLinda kulaa Rio?
Ndixolele, sithandwa sam. Andifuni kuzifaka enkathazweni ndiyibona ...
Khumbula Eddie uLinda ngumntu wakho. Ngoko ke ndiyamhlonipha.
Ndimhlonipha ngentw'enye kubantu bonke bakho – yena unengeji yakho ...'
'ULinda akayi eRio, usisigulana apho akhoyo. Ufunyenwe yilaa ngqele
uyaziyo nawe. Ngaphaya koko, undinike imvume yokuba ndiphume nawe.'
'Dyakalashendini! Ucinga ukuba andiwazi la maqhokolo akho, Eddie? Yinto
oyithatha phi leyo? Ucinga ukuba angathi uLinda enobukhwele kangaka athi
phuma nam?'
4.2.1 Caphula amazwi abonisa ukuba uLulu wamkelwa ngothando
nguEddie kule ndlu. (1)
4.2.2 Isifanekisozwi esithi 'khwasu' sikunika umfanekiso womntu
ophakame njani? (1)
4.2.3 UEddie ucela ukuba baye phi noLulu? (1)
4.2.4 Kutheni uEddie esithi akafuni kuphoswa ngulo mboniso? (1)
4.2.5 Sisiphi isizathu esinikwa nguEddie sokuba angakwazi ukuhamba
noLinda? (1)
4.2.6 Kutheni uLulu emhlonipha nje uLinda? (1)
4.2.7 Yinyani okanye asiyonyani? ULulu wayesazi ukuba uEddie
unomntu wakhe. Xhasa impendulo yakho. (2)
4.2.8 Nika isizathu sokuba uHlobo ancume akufumana ileta evela
kuLinda kugqogqo awayelwenza kwaEddie. (2)
4.2.9 Ubungqina obanikwa nguDuma bunafuthe lini kweli tyala
likaLinda? (1)
4.2.10 Bonisa indima edlalwe nguJoe Bumba kweli tyala lokufa
kukaEddie. (2)
4.2.11 Ungathi uHlobo ungumcuphi ophume izandla? Xhasa impendulo
yakho. (2)
4.2.12 UJoe Bumba ubonakala engumntu onenkathalo nonesiphatho
esihle kubasebenzi bakhe. Ngqina oku ngokwalapha encwadini. (2)
[35]
AMANQAKU ECANDELO A: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 11 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
ICANDELO B: IDRAMA
UMBUZO 5 (UMBUZO OMDE)
NDIYEKENI – DM Jongilanga
Bonisa ukuba isihloko sedrama, Ndiyekeni singqinelana njani nomxholo womdlalo.
(240 amagama) [35]
OKANYE
UMBUZO 6 (UMBUZO OMFUTSHANE)
NDIYEKENI – DM Jongilanga
6.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
Madala: Hee! Bendisatsho ke. Andiyazi into evusa umnyele apha
kooJekwa. Iyaxaka into yokuba athi umntu ezele
njengooJekwa aba, athi qhiwu izembe eliya kubaxaka
kwingomso loonyana babo.
Nkosk Zinzo: Mhlalingaphambili, sidiniwe yile ngqushu yomacelu. Ukuba
isitya silixekexwa soyise neengcibi, uza kufuna ingcibi yeso
sitya kwelingakhali masele. Andithi nyake ...
Madala: Andazi nkosikazi ukuba ucikoza utyibela phezu kwayiphi na
ingongoma. Nagxothwa enkundleni ngezi zimbo
zokuyihlabela ingoma isintsikizi. Basenza kambe abeLungu
ukunibuyisela enkundleni.
Nkosk Zinzo: Ndiyeke ndigqibe, yile ntlanganiso eya kundibona ubuntsikizi.
Kukangaphi sixovula imicimbi yale titshala? Andithi zithe
zingekehli nezibilini yaqhayisa ngokushusha kwitheko
lamabhaso? Sakuva liphi sithathe liphi, sishiye liphi?
Madala: Asizi koyiswa nto. Ukunyamezela nokuthantamisa ziziqalo
zokululeka.
Nkosk Zinzo: Siya kuwunyamezela umvambo kude kube nini? Wakwanda
lo mhlambi kwesi sikolo, soxoza wuphi umphini?
Mavuso: Ukuxozwa kwemiphini kukutya kwamadoda. Eliyinyaniso leli
loMnu. Madala.
6.1.1 Le ncoko ingasentla yenzeka phi? (1)
6.1.2 Ingaba uMadala ngenene akayazi into evusa umnyele kooJekwa?
Xhasa impendulo yakho. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 12 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
6.1.3 Ukuthunywa kukaLiziwe utywala ngexesha lesikolo kunyhasha
eliphi ilungelo lakhe? (1)
6.1.4 Umbhali usivelisela ntoni xa uNkosk. Zinzo esithi, 'Sidiniwe yile
ngqushu yomacelu'? (1)
6.1.5 Anantsingiselo ni amazwi kaMawonga athi 'Ndiyekeni' kulo mdlalo? (2)
6.1.6 UMadala ugxeka abeLungu ngokubuyisela amakhosikazi
enkundleni. Loo nto ithetha ukuba uMadala ngumntu onjani? (1)
6.1.7 Matanisa isafobe esikuKHOLAM A nenkcazo ekuKHOLAM B.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) Umbuzo buciko A Ukuvusa umnyele.
(b) Isaci B Ukuhlabela ingoma
isintsikizi.
C Sakuya phi, sithathe liphi,
sishiye liphi? (2)
6.1.8 Ingaba uMhlalingaphambili uyinkokheli yokwenene xa eyiqhuba
ngolu hlobo intlanganiso? Nika isizathu sempendulo yakho. (2)
6.1.9 Wathi wakwanda umhlambi kwesi sikolo kwaxozwa wuphi
umphini? (2)
6.1.10 Saba yintoni isiphumo sale ntlanganiso? (1)
ISICATSHULWA B
6.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
(Waphuma wonda kwaFuneka apho afike kungekho mntu.
Wangena ngefestile eyayingavalwanga kakuhle. UFuneka
nabahlobo bakhe bafika ngentsimbi yesibini ekuseni, bevela
eBhayaskopu bonwabile.)
Funeka: O! (Ezamla) Zanele khawenze ikofu wethu.
Zanele: Yi Bethu! Ikofu ebusuku apha?
Ndila: Look girls, get us something cool from the refrigerator.
Funeka: Ufuna ukulandela umhlobo wakho uMawonga?
Ndila: Akusekho mntu apho.
Zanele: Shame! Fan'ukuba unkqonkqoze ubusuku bonke namhlanje.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 13 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
Funeka: Unani engahlali endlwini yakhe nje. Asinaxesha leentaka ezithi
zindala nje zibe zifuna umfunzelo.
Ndila: Niyawona ke lo msitho woloyiso.
Funeka: Kulungile wethu akukho nto imbi ekuqongqotheni umongo emva
kokutya inyama.
Zanele: Maqela bumkile ubusuku masibeke amathambo ngoku, lide eli
thuba.
Ndila: Unyanisile mtshana ngamanyangaza asahleliyo ngeli xesha.
(Zabekwa izitya baya ngeendawo zabo zokulala. Wakhulula
uZanele wanxiba ezokulala. Uthe xa ambula iingubo unyawo
lwakhe lwakhubeka kwinto ephantsi kwebhedi. Wakroba wasitsho
isikhalo. Wangena ebaleka uFuneka noNdila.)
Funeka: Yintoni Zanele?
Zanele: Yhu! Nanku umntu phaya. (Esalatha)
Ndila: Mfondini phuma apho. (Cwaka)
Ufuna ukuba side sikurhole? (Cwaka)
Funeka: Suka akukho mntu apho. (Watsho esiya)
Zanele: Uzulumke. (Esoyika)
Funeka: (Ekrobile): Tyhinile! NguMawonga ulele.
Mtsaleni. Unxilile lowo.
(Bamtsala weza wonke)
Yhu! Nkosi yam akusekho mntu apha.
6.2.1 Waphuma wonda kwaFuneka. Eli gama umbhali ulisebenzisele
ukuba lisizobele umfanekiso-ntelekelelo wantoni? (1)
6.2.2 Ukungena ngefestile kukaMawonga kwaFuneka xa efika
kutshixiwe kubonisa ntoni ngoMawonga? (1)
6.2.3 OoNdila nooFuneka bonwatyiswe yimpumelelo yezenzo zabo
ezibi. Xela le mpumelelo ibonwabisileyo. (1)
6.2.4 Ingaba ubudlelwane obuphakathi kukaMawonga noZanele
bobenene? Nika isizathu sempendulo yakho. (2)
6.2.5 Uthetha ukuthini uFuneka xa esithi uNdila ufuna ukulandela
umhlobo wakhe uMawonga xa efuna into ebandayo? (2)
6.2.6 Caphula amazwi athetha ukuba uMawonga waphelelwa sisidima
kuNdila. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 14 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
6.2.7 Umbhali usivezela ntoni ngoZanele xa esithi, Shame! Fan'ukuba
unkqonkqoze ubusuku bonke namhlanje? (1)
6.2.8 Lithetha ukuthini eli binzana lithethwa nguNdila xa esithi,
'Niyawona ke lo msitho woloyiso?' (2)
6.2.9 Saba yintoni isiphelo salo mdlalo? (1)
6.2.10 Leliphi ibinzana elichaza indlela uNdila amthatha ngayo
uMawonga? (1)
6.2.11 Nika iintsingiselo zamabinzana AMABINI abhalwe ngqindilili. (2)
6.2.12 Kwakutheni ukuze uMawonga afunyanwe ngamapolisa emfuleni
ebhubhile? (2)
6.2.13 Xela isizathu sokuba uNdila angamfuni uMawonga ngokwalapha
encwadini. (1)
6.2.14 Ngowuphi umntu owaziphindezela ngempumelelo kukho
uMawonga noNdila? Nika isizathu sempendulo yakho. (2)
[35]
AMANQAKU ECANDELO B: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 15 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
NDAKUYICELA IVUTHIWE – LL Ngewu no EZ Guqa
UMBUZO 7 (UMBUZO OMDE)
NGUMNTU ONJANI LO? – LL Ngewu
Bonisa ukuba isihloko sebali singqinelana njani nomxholo webali.
(240 amagama) [35]
OKANYE
UMBUZO 8 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UMNTU AKALAHLWA – LL Ngewu
ISICATSHULWA A
8.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
UMathidala ke ubeneenkomo ezityaliweyo kuyo yonke loo lali
yaseThembeni. Imali yona ebengayikhathalelanga nganto kuba
ubengawuqondi kakuhle umsebenzi wayo.
Ubelima umbona, imbotyi namazimba ngeenkomo zakhe kanti ekwasenga
kwalapha kuzo. Izinto ezithengwa evenkileni bezinqabile kweli khaya
kangangokuba abantwana bakhe babethande ukudlakazela nokuhleleleka
phakathi kwabanye abantwana.
Unobangela wokuba iintombi zakhe ezimbini nonyana bangafundi kukuba
bebesolusa loo mhlambi kuloo mathambeka aseThembeni. Ibiluvuyo
olungathethekiyo kunkabi ukuba neentombi ezingaka kuba eqonda ukuba
umhlambi wakhe uza kuya ukhula ngokukhula. Ithemba lakhe letha mhla
kwamitha uThandile intombi yakhe yamazibulo. Le ntombi yehlelwa sesi siwo
xa igqibezela izifundo zayo zobutitshalakazi eBhencuthi. UMathidala
wambetha loo mntwana walutywantsi emxelela ukuba soze aphindele kweso
sikolo, phofu enziwa kukungaqondi ukuba intombi le sele iyigqibile imfundo
yayo.
Ube kwazama ukuyigocagoca eyomba ukuba leliphi eli tshivela
limenzakalisileyo, wabuya nembande yesikhova nakuba bekubonakala ukuba
oyena mntu onobungozi bokumenzakalisa nguyise ncakasana. Uthe ngenxa
yomsindo wazikhupha neentombi zakhe ezimbini esikolweni ezithuka
ezifanisa nayo yonke into eyakha yambi apha phantsi kwelanga.
8.1.1 Isivakalisi esibhalwe ngqindilili sisixelela ntoni ngoMathidala? (2)
8.1.2 Le mpendulo uyinike kumbuzo 8.1.1 ibonisa ukuba esi sivakalisi
sibhalwe ngqindilili sikweliphi inqanaba ebalini? (1)
8.1.3 Abantwana bakaMathidala bebengafani ngokwemeko nabanye
abantwana. Chonga isivakalisi esingqina oku. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 16 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
8.1.4 Wayehlala phi uTyhobeka? (1)
8.1.5 Kwakutheni ukuze uMathidala acinge ukuba, ukuba neentombi
ezininzi kuza kukhulisa umhlambi wakhe? (2)
8.1.6 UMaMthi ungumfazi oyoyikayo indoda yakhe. Chaza ukuba
umbhali ukuveze njani oko. (2)
8.1.7 UThandile uzotywe wangumlinganiswa onjani apha ebalini? Xhasa
impendulo oyinikileyo. (2)
8.1.8 Isenzo sikaMathidala sokubetha uThandile abe lutywantsi besiya
kuba nasiphumo sini ngokoMgaqo-Siseko weli loMzantsi Afrika? (1)
8.1.9 Umbhali usisebenzise njani isigqebelo kwisenzo sokukhutshwa
kukaThandile esikolweni nguMathidala? (2)
8.1.10 Bonisa indlela igama elibhalwe ngqindilili kwesi sivakalisi
silandelayo, elichaza indlela azenza ngayo izinto uMathidala.
'Ube kwazama ukuyigocagoca eyomba ukuba leliphi eli
tshivela ...' (2)
8.1.11 Yayilungile into yokuba uMathidala akhuphe uNomtha
noNobesuthu esikolweni ngenxa yokumitha kukaThandile? Xhasa
impendulo yakho. (2)
ISICATSHULWA B
8.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
Intombi kaMathidala itsale nzima kakhulu kangangokuba nakuba ibiphangela
nje, akukho nto ibidiza ukuba ngumntu owamkelayo. Eyakhe imali
ebeyicukuceza ayicukuceze kude kungasali kwanto. Inyanga ibiphela
kungekho nesepha le yokuhlamba ubuso. Mhla babeleka oodade wabo
kwaba nzima kakhulu kuThandile. Eyona nto ingummangaliso luhlobo
awayebantantamise ngalo oodade wabo de axolele ukuba kungadli yena
kunokuba kubekho olala engasanga nto emlonyeni. Nasebusuku bekungekho
kuphumla ngokwaneleyo kuba xa bengagezelwanga ngokumana
benkqonkqozelwa zizibhongobhiyana zamakhwenkwe angenasimilo,
bezitshintshiselana ukujwed'iintsana.
Phantsi kweemeko ezilusizi uThandile uzenze idini wabathumela esikolweni
oodade wabo baya kugqibezela imfundo yabo eli lixa yena
ebesisinxadanxada ejongene neentsana ezintathu. UNobesuthu noNomtha
abadlalanga ngexesha labo kuba bebeyiqonda intlungu kaThandile. Uphele
unyaka sele ngathi akanqakuli uThandile koko kucaca ukuba usenzile
isifungo sokuba oodade wabo akanakubalahla, nokuba sekumnyam' entla,
ngokungabikho kwemali yokuthenga isibane.
Nakuba bekunzima nje ukufumana isikolo sokuhlohla ezi mbacu, zona
azithathanga xesha lide zingasifumananga isikolo ukugqiba kwazo ukufunda.
Iphelile iminyaka emine ezi ntombi zingazanga zilubeke unyawo kowazo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 17 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
8.2.1 Yintoni ebisenza ukuba intombi kaMathidala itsale nzima nakuba
ibiphangela? (1)
8.2.2 Wayesebenza phi uThandile? (1)
8.2.3 Xela izinto zibe MBINI ebezisenza kungabikho kuphumla ebusuku
kwindlu ebihlala uThandile noodade wabo. (2)
8.2.4 Sigqibo sini esathathwa ziintombi zikaMathidala malunga nekhaya
lazo? (1)
8.2.5 Yeyiphi eyona nto yayimenza ixhala uThandile xa babehlala kuye
oodadewabo? (2)
8.2.6 Ibinzana, ' ... ezi mbacu ...' elisetyenziswe ngumbhali, lingqinelana
njani nemeko kaNobesuthu noNomtha? (2)
8.2.7 Luthini uluvo lukaTyhobeka malunga nokohlwaya umntwana
owonileyo? (2)
8.2.8 Kwakutheni ukuze bemke kwaTyhobeka uNomtha noNobesuthu? (1)
8.2.9 Sesiphi isiganeko esibonisa inqanaba lesisombululo kweli bali? (2)
8.2.10 Xa ubunokuba nguMathidala ubungavakalelwa njani xa ubona
ooNobesuthu bephumelele? (2)
8.2.11 Nika umxholo weli balana? (1)
[35]
AMANQAKU ECANDELO C: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 18 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
ICANDELO D: ISIHOBE
VUKANI MADODA KUSILE – A Stemela: Umhleli
Phendula nayiphi imibuzo emiBINI.
UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUTSHANE)
Funda lo mbongo ungezantsi uze wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.
Ibhabhathane – LS Ngcangatha
1 Nal'ibhabhathane libhabha-bhabha.
2 Sisinambuzan'esithand'ukudl'amacwaka.
3 Iintaka ziyatsholoza, iinyenzane zenz'inzwinini,
4 Kodwa lona lithe cwaka, alivakalelwa.
5 Phofu loo nto ayalathi kudakumba;
6 Nditsho kuba naku lindanda ngodlamko.
7 Phakathi kwezityalo liman'ukuhlola-hlola.
8 Amathafa namagcume ziindawo zalo.
9 Obu buhle busisigubungelo somphefumlo wam.
10 Ngumahlal'ehleli ombejezelayo owanez'umxhelo.
11 Abukhathalele busika neqabak'incamile.
12 Iintyatyambo zoyisiwe, wen'uzigqwesile.
13 Nekhiwane lisadalele, alinakucel'umngeni,
14 Kuba obalo bon'ubuhle bunempethu.
9.1 Gqibezela esi sivakalisi ngokufakela amagama akwibhokisana kwindawo
efanelekileyo.
yisonethi; ngumbongo-mbaliso; uvakalelo lwayo ngobuhle bebhabhathane;
indlela eliphila ngayo; ukugxeka ibhabhathane
Imiqolo eli-14 inika lo mbongo uphawu lokuba (9.1.1) ... Kwimigca esibhozo
yokuqala, imbongi ichaza (9.1.2) ... ibhabhathane, ize kwemi-6 elandelayo
ibonise (9.1.3) ... (1½)
9.2 Caphula umqolo osebenzise imfanozandi kulo mbongo. (1)
9.3 Imbongi itsho ngasiphi isizathu ukuba alidakumbanga ibhabhathane? (2)
9.4 Ngokwembongi lahluke njani ibhabhathane kwiintaka? (2)
9.5 Lifunyanwa phi ibhabhathane ngokwalo mbongo? Xela iindawo zibe MBINI. (2)
9.6 Futhe lini elenziwa bubuhle bebhabhathane kumoya wembongi? (2)
9.7 Kukuthini ukusadalala? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 19 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
9.8 Yintoni esiyifundiswa yimbongi ngokuthelekisa ingxolo yeentaka
neenyenzane nokuthi cwaka kwebhabhathane? (2)
9.9 Ungaluxhasa njani uluvo oluthi le mbongi iyayithanda indalo? (2)
9.10 Xela isafobe esiphawulwe ngqindilili, usicacise. (2)
[17½]
OKANYE
UMBUZO 10 (UMBUZO OMFUTSHANE)
Funda lo mbongo ungezantsi uze wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.
Intaba kaNdoda – LS Ngcangatha
1 Ngemihla yantlandlolo, nditsho mandulo,
2 Kwez'uRharhabe nehlokondiba labalandeli.
3 Bafika babek'ubilo kuyo le ntaba,
4 Bevela kwaPhalo, phesheya komlambo.
5 Babeqephuke kuGcaleka baziph'amathafa,
6 Kuba ezi nkunzi zazingooxholovane zombini.
7 Nangona zaziphuma kuPhalo, yena ncakasana,
8 Zingathandi ukukhonya buhlantini bunye.
9 Wamisa kule ntab'uRharhabe wavul'umlomo.
10 Wathetha ebhekisa kwiindwalutho ezazimlandela,
11 Wathi, 'Madoda, kudala sixhinkxa, kwanele.
12 Eli likhaya lethu ukususela namhla'.
13 Ayembazel'iindlebe amaXhos'akowabo.
14 Ephambi kwawo waphinda wathetha kwakhona,
15 'Masakhe imizi apha, silime nokulima,
16 Kule mimandla erhangqe le Ntaba kaNdoda'.
17 Yatsho inkonyane yohlanga, ithole lomthonyama.
18 Latsho likhomb'iziphaluk'eziphahl'iNtaba kaNdoda.
19 Kwathi kanti lisitsho nje lizifak'engozini.
20 Kumhla labon'inyoka ikhwela emthini ingenanyawo.
21 AmaLawu wayewaphath'emanyeni ngokumisa kule ntaba.
22 Laf'ilizwe ngesiquphe, kwanyathelwana ngoobhontsi.
23 Laphalala lisisantyalantyala igazi, lafunxwa ngumhlaba.
24 Yagqoloda, yangqulwa indoda, yaya kwelemimoya.
25 Kwaba masikizi kuloo mfazwe ikuloo ntaba
26 Kungekudala lwadilik'udonga kwicala lamaLawu.
27 AbaThwa bada bavus'umnyele, bangenelela.
28 Zanqoza kwakhona kuhlaselw'amaXhosa.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 20 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
29 'Tsiha-a-a-a-a-a—a-a! izikhali zikaRharhabe!'
30 Watsho umXhosa egwaz'ephindelela.
31 Kwada kwacac'icala ovuthuzela ngakul'umoya.
32 Babalek'abaThwa, bayifulathela loo ntaba.
33 Zahamba iintsuku, nditsho iintsuku ngeentsuku.
34 Zahamba iintsuku, izidumbu zithe gangalala.
35 Zahamba iintsuku, zada zabola zalilifa leempethu.
36 Zahamba iintsuku, abasindileyo bephefumla nzima
10.1 Khetha impendulo ibe nye:
Lo mbongo usibalisela:
A Ngendlela uRharhabe awafumana ngayo umhlaba okwiNtaba kaNdoda.
B Ngemfazwe kaRharhabe noGcaleka.
C NgamaLawu namaXhosa. (1)
10.2 Namhlanje ukubiza umntu ngokuba liLawu kuyanyelisa, yiyiphi indlela
eyamkelekileyo yokubiza aba bantu? (1)
10.3 Chonga isivakalisi esithetha ukuba oku kubaliswayo kwehla kudala. (1)
10.4 Wemkiswa yintoni uRharhabe kowabo? (½)
10.5 Ucinga ukuba yindlela efanelekileyo yokufumana umhlaba le yasetyenziswa
nguRharhabe? Xhasa impendulo yakho. (2)
10.6 Ngqina ukuba intaba kaNdoda yathengwa ngegazi? (1)
10.7 Nguwuphi umfanekiso ntelekelelo oziswa ngumqolo, 'kunyathelwana
ngoobhontsi' kwisitanza 6. (1)
10.8 Umqolo othi, 'babalek'abaThwa' kwisitanza 8 usixelela ukuba bangabantu
abanjani? (1)
10.9 Liliphi elinye igama onokulibeka endaweni yelinomgca ngaphantsi lisale
lingatshintshanga ntsingiselo?
'Zanqoza kwakhona kuhlaselw'amaXhosa.' (1)
10.10 Njengokuba uwufunde wonke umbongo ucinga ukuba uRharhabe
wancedakala? Xhasa impendulo yakho. (2)
10.11 Sisiphi isitanza esenza sikholelwe ukuba ngela xesha kwakungekho gqirha
nasibhedlele? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 21 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
10.12 Matanisa uKHOLAM A kunye nezitanza ezikuKHOLAM B.
KHOLAM A KHOLAM B
10.12.1 URharhabe wanikisa A Isitanza 7
ngomhlaba omelene
nentaba kaNdoda kanti B Isitanza 5
uzifaka engxakini.
C Isitanza 6
10.12.2 Akoyiswa amaLawu
bawancedisa abaThwa. (2)
10.13 Loluphi olu phindaphindo lufumaneka kwisitanza sokugqibela? (1)
10.14 Safobe sini esisetyenziswe libinzana elibhalwe ngqindilili kumqolo wama-24? (1)
10.15 Amazwi kaRharhabe athi 'Masakhe imizi apha silime nokulima' abonakalisa
ukuba kwakuphilwa njani apha kwiNtaba kaNdoda? (1)
[17½]
UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUTSHANE)
Funda lo mbongo ungezantsi uze wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.
Intyatyambo – M Mbuthuma
1 Ewe, ntyatyambo, kha usibonise,
2 Ewe kaloku, kha usixelele;
3 Elona xesha lokuba ume,
4 Liliphi n'elona ziko lakho,
5 Aph'umnt'angakha khona,
6 Uphi n'owona mthombo wakho,
7 Aph'umnt'angazikholisa khona,
8 Aph'angahlal'azikhelele,
9 Aph'angazidid'akruquke.
10 Baxolil'abahamb'emimangweni,
11 Kub'ubaph'ukuyol'emathafeni,
12 Babukel'ubuhle nehombo yakho.
13 Ubaxolisil'abazingeli bakho.
14 Balibala bebuk'ubuhle bakho.
15 Uzidlamkisil'iinyamakazi,
16 Ziphaphile zinokuqavakazi
17 Zidl'obakh'ubuncuthu,
18 Zikunye neentaka zezulu,
19 Zidl'incind'emyoli kakhulu
20 Ziindid'ezininz'iintyatyambo.
21 Ulinganiswa noMxesibe nabaMbo.
22 Kant'umthinjana ukwenz'ihombo,
23 Ukwenz'uvunywe lilizwe
24 Ngomsebenzi wakho wobuzwe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 22 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
25 Waa, ntyatyambo, uvunyiwe,
26 Ngenene ngevumb'uthandiwe,
27 Kanti ngobuhl'uvunyiwe.
28 Ngokomfaneleko wasamele.
11.1 Khetha impendulo ibe NYE echanekileyo:
Lo mbongo:
A Uhlekisa ngentyatyambo.
B Usichazela ngentyatyambo.
C Ugxeka intyatyambo. (1)
11.2 Eli gama 'iziko' libhekisa entwenini ngokwalo mbongo? (1)
11.3 Kwisitanza 1 chonga umqolo obonisa ukuba imbongi inomnqweno wokuhlala
nentyatyambo. (1)
11.4 Bhala igama elithetha into enye neli likrwelelwe umgca ngaphantsi.
Kub'ubaph'ukuyol'emathafeni. (½)
11.5 Yakhiwe njani imiqolo emibini yokuqala yalo mbongo ukwenza isingqisho? (2)
11.6 Chaza umoya wembongi kulo mbongo. (2)
11.7 Kumqolo we-22 imbongi ithetha ngomthinjana, ibhekisa kubani? (1)
11.8 Yintoni edliwa ziinyamakazi ngokwahlukileyo kwiintaka zezulu? (1)
11.9 Uthini owona myalezo uphambili wembongi kulo mbongo? (2)
11.10 Emva kokuba ufunde lo mbongo ungabanqanda ngasiphi isizathu abantu
ababulala iintyatyambo? (2)
11.11 Xela naliphi icala elibi lentyatyambo. (1)
11.12 Sisiphi isafobe esisetyenziswe ngumbhali kuwo wonke lo mbongo ukudlulisa
umyalezo wayo? (1)
11.13 Bhala isaci esithetha into enye nomqolo 20. (2)
[17½]
OKANYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 23 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
UMBUZO 12 (UMBUZO OMFUTSHANE)
Funda lo mbongo ungezantsi uze wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.
Ukungcwatywa kwetalente – C Nqakula
1 Ndithi ndakucinga indlela endiphile ngayo emhlabeni,
2 Ubomi endingenakho ukuthetha ngabo ngeqhayiya,
3 Kuba kungekho msebenzi mhle endithi ndiyawushiya
4 Njengokuba sendisondele kangakanana ngoku ekufeni,
5 Ndiqonde ukuba bendinokuzidla okukhulu emphefumlweni
6 Okwenze ukuba ndingabinasipho ndisinikezela eluntwini
7 Ngeenjongo zokuphucula isizwe sam ezizweni,
8 Ukuze singabisosizwe sabangqibi, sihluthe esiswini.
9 Umntu ngamnye uyintsika nomsimelelo wabanye,
10 Kumntu ngamnye ebomini kulindeleke imisebenzi
11 Eza nempucuko nempumelelo nempilo nakwabanye,
12 Kuba kaloku sonke emhlabeni singabakhonzi.
13 Inkonzo yethu mayityhutyhe ilizwe;
14 Iitalente zethu mazikhonze isizwe.
12.1 Gqibezela esi isivakalisi ngokufakela amagama akwibhokisana kwindawo
efanelekileyo.
italente; sonethi; umbongo-mbaliso; isazela
Lo ngumbongo okudidi lwe (12.1.1) ... kwimigca emine yokuqala uvuselela
(12.1.2) ... kumntu ngamnye enze igalelo kubomi babanye ngokusebenzisa
(12.1.3) ... (1½)
12.2 Ucinga ukuba ibhekisa kubani imbongi ngala mazwi akulo mbongo? Utsho
kuba kutheni? (2)
12.3 Imvano-siphelo esetyenziswe yimbongi kwimiqolo emine yokuqala ngu:
A abac
B abba
C abbc (1)
12.4 Matanisa umongo kunye nemiqolo.
KHOLAM A KHOLAM B
12.4.1 Imbongi icenga abantu A imiqolo 1–8
ngabanye ukuba babe
negalelo kubomi babanye. B imiqolo 9–12
12.4.2 Ikhalela ukungabi nagalelo C imiqolo 13–14
kwayo kwabanye ngexesha
ephile ngalo emhlabeni. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 24 DBE/Februwari–Matshi 2014
NSC
12.5 Anyanisile amazwi embongi akwimiqolo 10 nowe11? Xhasa impendulo yakho. (2)
12.6 Xela isafobe esisetyenziswe kumqolo we-9. (1)
12.7 Imbongi isenze njani isingqisho kwisitanza sesibini? (2)
12.8 Nika nayiphi imizekelo EMIBINI yemisebenzi emihle enokushiywa ngabantu
abasebenzise iitalente zabo. (2)
12.9 Yintoni le imbongi iyithatha njengempucuko kwisizwe sayo? (2)
12.10 Xela umoya wembongi kwimiqolo 1-4. Xhasa impendulo yakho. (2)
[17½]
AMANQAKU ECANDELO D: 35
AMANQAKU EWONKE: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Downloaded from hlayiso.com
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 NSC Exemplars 2014 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 NSC November Exams 2014 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Supplementary Exams 2016 QP

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC November Exams 2014 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Supplementary Exams 2016 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November Exams 2014 QP
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Memorandum