NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
SEPTEMBA 2024
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO
(FAL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 80
Esi sikhokelo sokumakisa sinamaphepha ali-10.
Hosted by www.ecexams.co.za.
Skip to contentAll 2024 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2024 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2024, 10 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2024. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2024
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 10
- File size
- 563.0 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 10
This exam
Eastern Cape Mock Exam 2024
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)24 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)6 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 5.1Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions14 marks
- Question 5.2Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions6 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2024)
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
Imigaqo yokuMakisha uvavanyo lokuqonda.
1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene
zolwimi kwiimpendulo mazingohlwayelwa ngaphandle kokuba ezo ziphene
zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene
zibonakaliswe.)
2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo
olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo
isavakala ilungile, musa ukunika isohlwayo. Kanti ke, ukuba igama elisuka
kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku
kuya kwamkeleka.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase,
akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI
noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Isizathu/ukunika
ubungqina/nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela.
4. Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu: YINYANISO/BUBUXOKI,
noYINYANISO / LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa
kukona makuthathelwe ingqalelo.
5. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esi
sivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe njengokuchanekileyo kuphela xa
igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/lingqanyaniswe.
6. Ukuba kufunwa iimpendulo ezimbini ukuya kwisithathu/amanqaku amabini –
amathathu, aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo,
makisha kuphela isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana
nombuzo.
7. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa
kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi.
8. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE /
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 3
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
1.1 ISICATSHULWA A
1.1.1 NguDaniswa. √ (1)
1.1.2 ... esasikwidolophu yaseMonti. √ (1)
1.1.3 Sesokulandela umgaqo wengqesho kuba wayeza kufinca
amashumi amathandathu eminyaka ephangela √√/ sesokulandela
imigaqo yengqesho yakwarhulumente. √√ (2)
1.1.4 B/ √ubukhomokazi √/B/ Ubukhomokazi √. (1)
1.1.5 Yimalini aza kuyifumana √/ingena nini √/ ingena kweyiphi ibhanki √ /
zithini izicwangciso zakhe. √
[Naziphi ezimbini kwezi.] (2)
1.1.6 Akangommi weli lizwe √/ ungowelinye ilizwe √/ ungumphambukeli
kweli lizwe. √
[Nayiphi na kwezi.] (1)
1.1.7 Umhlalaphantsi ligama elisetyenziswa xa ubani efikelela
kwinqanaba lokuyeka ukuphangela, nesi sicatshulwa sithetha
ngetitshalakazi eyayifikelela kwiminyaka engamashumi
amathandathu yokuyeka ukuphangela. √√ (2)
1.1.8 Wayezidla kakhulu kuba wayenconywa. √
[Nayiphi impendulo echanekileyo iyakwamkeleka.] (1)
1.1.9 Ndiyangqina kuba kulo mhlathi sichazelwa ukuba wayekhe wayeka
ukuthandana ngenxa yokudinwa kukuphoxwa ngamadoda √√ /
Kwakukumzuzu engathandani ngenxa yokudinwa kukuphoxwa
ngamadoda.√√ (2)
1.1.10 Amakhandlela avuthayo neentyantyambo ezibomvu √/ ivumba
elinuka kamnandi lokutya √/ ukufunqulwa kukaDaniswa ngulo mfana
eze. √
[Nayiphi na kwezi.] (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
4 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2024)
1.1.11 Iyamxhasa kuba uyamlumkisa ngelithi angaziboni esisisulu salo
mfana ude athi makazibuze umbuzo wokuba ziphi iintanga zalo
mfana. √√
OKANYE
Iyamchasa kuba endaweni yokumenza acacelwe uDaniswa
yimpazamo ayenzileyo usuke amenyelise/amphoxe
ngobuxhegwazana bakhe. √√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
1.1.12 ... akaphozisanga maseko. √ (1)
1.1.13 Wazula naye akafumaneka tu endlwini yakhe. √ (1)
1.1.14 Wabona sekufika abakwantsasana/ abomthetho bagubhulula
indlu. √√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
1.1.15 Masizifundise ukwahlula phakathi komoya wothando kumoya
wemali/wesono.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
1.1.16 Kukulumkisa abantu basetyhini abaza kuthatha/ nabasele
bewuthathile umhlalaphantsi bangatyelwa iimali zabo beqhathwa
ngothando./ Kukulumkisa abantu basetyhini abaza kuthatha
nabasele bewuthathile umhlalaphantsi bangamfanyekiswa
ngothando. √√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
[24]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 5
ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO
1.2 ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO
1.2.1 Umntwana ufaka/ugcina/wonga imali kwipiggybank/etotini √√/
umntwana ufaka imali kwibhokisi yokugcina imali √√ / ufaka imali
kwikheshbhoks. √√ (2)
1.2.2 Ityhila ukumilisela ingqondo kule nto ayenzayo.√√/ uyenza
ngokuyithanda kuba uncumile √√/ uza kuthanda izifundo
zezoshishino/zekhomesi/zeAkhawuntingi/ zemali √√/ uza kulandela
ikhondo lezoqoqosho √√/ uza kuba ngusomashishini. √√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iyakwamkeleka.] (2)
1.2.3 Wenzele ukukhuthaza nabani ocinga ngokonga imali ukuba
akunyanzelekanga ubemdala ukuze ube nemali eninzi/
√√ukhuthaza abantwana ukuba uyakwazi ukonga imali uthathela
kule uyinikwayo incinci/√√ kukhuthazwe abantwana beselula ukuba
bonge imali. √√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iyakwamkeleka.] (2)
[6]
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
6 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2024)
ICANDELO B: ISISHWANKATHELO
UMBUZO 2
Ukumakisha isishwankathelo:
Isishwankathelo masimakishwe ngolu hlobo:
Ulwabiwo-manqaku:
• Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezi-7 (inqaku elinye ngengongoma nganye)
• Amanqaku ama-3 olwimi
• Amanqaku ewonke ali-10
Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo:
• 1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1.
• 4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
• 6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3.
Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo.
• 6–7 amanqaku acatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku kwawolwimi.
• 1–5 amanqaku acatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE.
Ubalo-magama:
• Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama
asetyenzisiweyo.
• Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibhalanga inani lamagama
asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
ngokungachanekanga.
• Xa udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani
lamagama eliqingqiweyo liphele kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo
sakhe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 7
Iingongoma ezicatshulwe njengoko zinjalo. Iingongoma ezinokubhalwa
ngumfundi.
1 Thenga izinto ezisetyenzisiweyo kuba leyo 1 Zithengele izinto
yindlela entle yokonga imali njengomfundi, ezisetyenzisiweyo ukuze
ulondoloze imali
kakuhle.
2 Yeka ukuthenga ukutya okuvuthiweyo 2 Sukuthenga ukutya
ezivenkileni kuyabiza kakhulu ziphekele. okuvuthiweyo kuba
kuduru zenzele.
3 Ziphephe iindibano zabahlobo ngakumbi 3 Sukuya kwimihlangano
ngeempelaveki kulapho kusetyenzisawa khona yabahlobo
imali kungacingangwa. ngempelaveki kuba
kuchithwa imali.
4 Zama ukungawasebenzisi amakhadi okuthenga 4 Sukuthenga
ngetyala (credit cards) akufaka ematyaleni ngamakhadi wamatyala
amakhulu ungaqondanga. ebhanki aya kukuthi
ntyu ematyaleni.
5 Khangela ukuzonwabisa simahla njengoko 5 Zonwabise kwiindawo
iintlobo ezininzi zokonwaba zixhaphakile zamahala zifumaneka
zifumaneka kuso nasiphi na isixeko. lula kuzo zonke izixeko.
6 Qasha okanye uthenge iincwadi zokufunda 6 Renta okanye uthenge
esele zisetyenzisiwe kunokuba uthenge iincwadi esele
ezintsha kraca. zisetyenzisiwe
7 Xa uthenga bonisa ikhadi lakho lokuba 7 Veza ikhadi lesikolo xa
ungumfundi okanye uxwebhu lwesazisi ngelixa uthenga ukuze ufumane
uthenga ukuze ufumane isaphulelo sepesenti isaphulelo.
encinci
8 Ndwendwela ithala leencwadi okanye 8 Yiya koovimba
iwebhusayithi yeyunivesithi yakho ujonge beyunivesithi ujonge
amaphepha eemviwo ezidlulileyo kunokuya amaphepha eemviwo
kufota ngemali. ezigqithileyo.
9 Ndwendwela amaziko ezempilo akufutshane 9 Yiya eklinikhi ufune
nawe uze xa kuyimfuneko uthenge amayeza amayeza afikelelekayo
afikelelekayo Generic meds zidla ngokungabizi kuba awabizi
kakhulu kunezo zaziwa kakhulu.
10 Endaweni yokuthenga rhoqo impahla yiya xa 10 Thenga iimpahla xa
kukho isaphulelo okanye xa amaxabiso amaxabiso efikeleleka.
ethotyiwe, oko kwakwenza wonge kakhulu imali.
(165 Amagama) (69 Amagama)
QAPHELA: Izifinyezi okanye i-akronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
zavela kwisishwankathelo mazibalwe ngokwamagama azimeleyo.
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
8 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2024)
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
Ukumakisha iCANDELO C
1. Upelo
• Iimpendulo ezingongoma-nye/eziligama elinye mazimakishwe
njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.
• Kwiimpendulo ezizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya
kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
• Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezi, impendulo iya kwamkeleka xa
ifakwe iziphumlisi ngokuchanekileyo.
2. Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo
KUNYE/OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
UMBUZO 3
ISIBHENGEZO-NTENGISO
3.1 YeyakwaWoolworthsfood √ / Woolworths. √ (1)
3.2 Wakuyithenga ufumana ipakethi ibenye yeepeanuts simahla/mahala. √ /
ifumaneka ngexabiso eliphantsi. √ (1)
3.3 Kubazali √ (1)
3.4 Lichaza ukuba le mveliso iyafika ayindalanda mayiqwalaselwe. √√ (2)
3.5 Lizisa ulwazi lokuba igqibelele ayifakelwanga ezinye izithako. √√ (2)
3.6 ... yiyani. √ (1)
3.7 Ndiyangqina ukuba uphumelele kuba ubathembisa ngokufumana ipakethi
enye yeepeanuts mahala/simahla, ibe ithandwa inzuzo yamahala
ngabathengi. √√
OKANYE
Ndiyachasa akaphumelelanga kuba ayingabo bonke abathengi
abazithandayo iipeanuts, bangangayithengi le mveliso √√/ Esi sivakalisi
senzelwe nje ukutsala umdla wabathengi kungenzeka ixabiso lazo selifakiwe
kweliya lepeanut butter. √√
[Nayiphi na impendulo echanekileyo iyakwamkeleka.] (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 9
UMBUZO 4
IKHATHUNI
4.1 Ngumntwana nomama wakhe. √ (1)
4.2 Akamjonganga umntu omdala othetha naye √ / ujonge kude √/ uvale
umlomo ubeke izandla esinqeni. √ (1)
4.3 Yokuba umama kaNancy uyakhathala, usixabisile isikolo kwaye
ukwangumxhasi emntwaneni wakhe. √√ (2)
4.4 Titshala. √ (2)
4.5 C√/ wesikolo √/ C-wesikolo. √ (1)
4.6 Akamlindi agqibe utitshala ukuthetha√ / uthetha esathetha. √ (1)
4.7 Kunento ekuyichazayo kubonisa ukuhlonipha iziko lemfundo nokuba
ungumzali ozixabisileyo. √√
OKANYE
Akunanto kuyichazayo kuba akukho migaqo emisiweyo malunga
nokunxiba xa usiya esikolweni ungumzali. √√
[Nayiphi na impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
10 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2024)
UMBUZO 5
IPROZI
5.1 5.1.1 Sisibizo, √ sisenzi. √ (2)
5.1.2 Abanye abafundi bazazi besebancinane ukuba√ bafuna ukuya phi. (1)
5.1.3 ... wonke. √ Isimelabizo soquko. √ (2)
5.1.4 Abafundi. √ (1)
5.1.5 ... ze emva √ konyaka batshintshe. (1)
5.1.6 Isikolo yindawo yokuqeqeshela ukufumana imfundo. √ (1)
5.1.7 A – (iii) √/ isizathu √ /A-isizathu. √
B – (i) √ /Isiphumo √/ B-isiphumo √ (2)
5.1.8 Uza kuyibhatalela njani imfundo yakho mfundi. √√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
5.1.9 ... ndlela√ Emva kwesigxininisi. √ (2)
5.2 UMFANEKISO
5.2.1 Abafundi bafundisana kakuhle. √√/ Bayafundisana kakuhle aba
bafundi. (2)
5.2.2 Ikamva lakhiwa ngokufunda mfundi. √√/ Ikamva mfundi lakhiwa
ngokufunda. √√ (2)
5.2.3 Bajonge iphetshana abafundi. √√ (2)
[20]
AMANQAKU ECANDELO C: 40
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2024 QP

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2018 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2015 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Question paper