NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
SEPTEMBA 2015
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA
OLONGEZELELWEYO – P1
IMEMORANDAM
AMANQAKU: 80
Le memorandam inamaphepha asi-8.
Skip to contentAll 2015 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2015 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2015, 8 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2015. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2015
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 402.5 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
Eastern Cape Mock Exam 2015
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)
- Question 4Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)
- Question 5Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)6 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 5.1Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions14 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2015)
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
Imigaqo yokuMakisha uVavanyo lokuqonda
1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga
neziphene zolwimi kwiimpendulo mazingohlwayelwa ngaphandle kokuba
ezo ziphene zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba
iziphene zibonakaliswe).
2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi
olungelulo olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba
impendulo isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama
elisuka kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa
impendulo, oku kuya kwamkeleka.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase,
akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI,
noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Isizathu/ukunika ubungqina/
nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela.
4. Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI,
noYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa
kukona makuthathelwe ingqalelo.
5. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo
esisivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe njengokuchanekileyo
kuphela xa igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/
ligqanyisiwe.
6. Ukuba kufunwa iimpendulo ezimbini ukuya kwisithathu/amanqaku amabini-
mathathu, aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo,
makisha kuphela isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana
nombuzo.
7. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa
kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi.
8. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo
KUNYE/OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhilaiphepha
Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 3
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
ISICATSHULWA A
1.1 1.1.1 IsiNgesi. √ (1)
1.1.2 B/Ulwimi umntwana azalwa nalo. √ (1)
1.1.3 Babasa kwizikolo zabucala / Model C, ukuze bafumane imfundo
ephakamileyo, bazi ngcono neSingesi. √√ (2)
1.1.4 Umhlala phantsi. √ (1)
1.1.5 Uthi ezi zikolo zifaka uxinzelelo ebantwaneni zibenza bayeke
ukuthetha ulwimi lwabo √ (2)
1.1.6 Utitshala/ utitshalakazi/ umntu ofundisa abanye abantu. √ (1)
1.1.7 Bangalahlekana nemvelaphi yabo. √ (1)
1.1.8 Ibangela abantwana baphulukane nolwimi lwasekhaya. √ (1)
1.1.9 Kufuneka abantwana bakhuthazwe bathethe ulwimi lwabo. √
Kufuneka bazithembe ngenkcubeko nemvelaphi yabo. √ (2)
1.1.10 Ewe-iziseko zolwimi zinceda abantwana balwazi ulwimi lwabo
lwasekhaya/ bazi nenkcubeko kunye neziseko. √ (1)
1.1.11 Hayi alusekho uninzi lwabantwana luyalumela / luyaxuba/
alusakwazi ukugqiba intetho lungakhange lusebenzise ulwimi
lwasemzini./ bazibona bephantsi kakhulu xa benokuthetha ulwimi
lwabo / impakamo, inkululeko zibe nefuthe kulwimi lwethu. √√ (2)
1.1.12 Andihambisana / ndiyayicaphukela into yokuthethwa kwesiNgesi
ngabantwana phakathi kwabantu abangafundanga, kuba loo nto
idala umsantsa, baphela bebajongela phantsi abanye abantu/
bazibone bebhetele. √√
OKANYE
Kulungile / akukho gxeke kuloo nto kuba loo mntu uya kutsho
akhuthazeke kubekho nto ayifundayo naye. (2)
1.1.13 Yiba nexesha lokufunda ngolwimi lwakho nabantwana.
Yiba neencwadi ezibhalwe ngolwimi lwasekhaya.
Yisa abantwana ezindaweni apho luzakusetyenziswa khona ulwimi
umzekelo: emigidini √√
[Nasiphi na isibini] (2)
1.1.14 Zilishumi elinanye / 11. √ (1)
1.1.15 Ulwimi ngalunye lunamasiko nezithethe zalo / lubalulekile liveza
inkcubeko. √√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
4 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2015)
1.1.16 Kunyanzelekile / kuyimfuneko ukuba silusebenzise, silugcine
ulwimi lwethu kunye nenkcubeko yalo. √√ (2)
ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO
1.2 1.2.1 Umbhoxo- udidi lwebhola/ ibhola iba sesandleni ixesha elininzi. √ (1)
1.2.2 Abancinci kunye nabadala, amakhwenkwe amancinci awuqala lo
mdlalo kwimidlalwana yasekhaya kanti nasezikolweni zamabanga
aphantsi bayawufundiswa lo mdlalo/ kunjalo nakwaba badala
nabo bayalolongwa kulo mdlalo umntu awudlale de aziyekele. √√ (2)
1.2.3 D/Ebusika. √ (1)
1.2.4 Unomdla kakhulu ujonge indlela edlalwa/elawulwa ngayo ibhola
kulo mdlalo/umele kufutshane nabadlali kunye nebhola. (2)
[30]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhilaiphepha
Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 5
ICANDELO B: ISISHWANKATHELO
UMBUZO 2
Ukumakisha isishwankathelo:
Isishwankathelo masimakishwe ngolu hlobo:
Ulwabiwo-manqaku:
Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezi-7 (inqaku elinye ngengongoma nganye)
Amanqaku ama-3 olwimi.
Amanqaku ewonke: 10.
Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engachapulanga ngqo.
1–3 amanqaku achanekileyo: Nika inqaku eli-1.
4–5 amanqaku achanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
6–7 amanqaku achanekileyo: Nika amanqaku ama-3.
Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo.
6–7 amanqaku acatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku kwawolwimi.
1–5 amanqaku acatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE.
Ubalo-magama:
o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama
asetyenzisiweyo.
o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibhalanga inani
lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
ngokungachanekanga.
o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani
lamagama eliqingqiweyo liphele kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo
sakhe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
6 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2015)
IINGONGOMA EZICATSHULWE IINGONGOMA EZINOKUBHALWA
NJENGOKO ZINJALO. NGUMFUNDI.
1. Idrama kanomathotholo 1. Impumelelo yomdlalo wereyido
ixhomekeke kwisandi siso uxhomekeke kwisandi sayo.
esibalulekileyo kule drama noxa
siphelelwa ngenxa kamabonakude.
2. Isandi sereyido sisebenzisa izandi 2. Isandi sereyido sahlukile kwaye
ezahlukeneyo sidala ihlombe sivuselela umxhelo kubaphulaphuli.
nomxhelo kubaphulaphuli.
3. Kubalulekile wazi indlela 3. Qonda ukuba isandi sereyido
esisebenza ngayo isandi sisebenza njani kwabamameleyo.
kubaphulaphuli.
4. Amagama asetyenziswayo 4. Izimvo, amagama omdlalo wereyido
kwireyido yimiqondiso yezinto mawabe mnandi kubaphulaphuli.
okanye imvakalelo avuselela
abaphulaphuli.
5. Amagama asetyenziswayo 5. Kuchongwa ngobuchule amagama
achongwa ngobuchule khonukuze khonukuze avakale kamnandi
avakale kamnandi ezindlebeni kubaphulaphuli.
zabaphulaphuli.
6. Inkcutshe zomdlalo wereyido 6. Lifutshane ixesha elisetyenziswayo
ziqingqe ixesha elifutshane kuba kwirediyo yimizuzu eli-15 ukuya
inkcazelo ende itya ixesha. kwimizuzu engama-30.
7. Umdlalo kamabonakude ukhuthaza 7. Umabonakude wenza ababukeli
ababukeli babengamavila amavila kuba bayambukela kakhulu.
ngengqiqo okanye ngokucinga
kuba bayabukela ixesha elide.
(70) (50)
QAPHELA: Izifinyezi okanye i-akronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
zavela kwisishwankathelo mazibalwe ngokwamagama azimeleyo.
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhilaiphepha
Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 7
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
Ukumakisha iCandelo C
1. UPELO
Iimpendulo ezingoogama-nye/eziligama elinye mazimakishwe
njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.
Kwiimpendulo ezi zivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya
kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe
iziphumlisi ngokuchanekileyo.
2. Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo
KUNYE/OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
UMBUZO 3: ISIBHENGEZO-NTENGISO
3.1 Kuthengiswa umbane kunye neenkonzo zebhanki nebhanki iNedbank. √√ (2)
3.2 Kuye wonke umntu onomdla, oomama, abantu abanezindlu. √√ (2)
3.3 Kutsalwa umdla wabathengi, abantu bayibone bekude. √ (1)
3.4 MAKE THINGS HAPPEN. √ (1)
3.5 Akukho mrhumo. √ (1)
3.6 Utsala abathengi, kuba u Zahara yintandane, indumasi wonke umntu
uzakufuna ukuza kule ndawo akuyo. √√ (2)
3.7 D/Ulwimi oluqhathayo. √ (1)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
8 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2015)
UMBUZO 4: IKHATHUNI
4.1 Umakhulu ujonge amakhasi asetafileni-uzakufundisa abazukulwana
bakhe. √√ (2)
4.2 Ulungele ukuqalisa umdlalo. √/ unomdla √/ wonwabile √/ uyayithanda. √ (1)
4.3 Ibonisa ukungabinambeko, ukuqaqadeka kunye nokungalawuleki. √ (1)
4.4 Siyacaphuka/bonakalisa ukuba uzakumbethisisa. √√ (2)
4.5 Ubenolwazi ngamakhasi wade wafumana nebhaso. √ (1)
4.6 Hayi- akanalwazi lwamakhasi, akanaso nesipho. √ (1)
4.7 Zibonisa ubunye/ubuhlobo obububo nobuxhasanayo. √√ (1)
[10]
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 Ntu. √ (1)
5.1.2 Wam √- isimnini. √ (2)
5.1.3 Isikhankanyi. √√ (2)
5.1.4 Wena- isimelabizo soqobo. √√ (2)
5.1.5 C.√ / into ekude.√ (1)
5.1.6 Olu- udidi lokuqala. √√ / isikhombisi sodidi lokuqala. √√ (1)
5.1.7 Umbuzo-buciko. √ (1)
5.1.8 Ukunyemba / ukudikwa. √ (1)
5.1.9 Icetyana. √ (1)
5.1.10 Andiyazi into endiza kuyenza. (1)
5.2 5.2.1 Ubuhle. √ (1)
5.2.2 Intloko- injongosenzi. √√ (2)
5.2.3 Emva kwisalathisi/ kwisimelabizo sokukhomba iceba
liyashiywa. √ (1)
5.2.4 Inenekazi lithe lihle, liyabukeka malifotwe. √√ (2)
[20]
AMANQAKU ECANDELO C: 40
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhilaiphepha
Tyhila iphepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2015 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Supplementary Exams 2015 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2018 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 Eastern Cape Mock 2015 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Supplementary Exams 2015 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper