NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
SEPTEMBA 2015
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA
OLONGEZELELWEYO P2
AMANQAKU: 70
IXESHA: 2 iiyure
*XHOFA2*
Olu viwo lunamaphepha angama-22.
Skip to contentAll 2015 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2015 QP
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 question paper from the Eastern Cape Mock Exam 2015, 23 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2015. Question paper, 23 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Question paper
- Year
- 2015
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 23
- File size
- 422.5 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 23
This exam
Eastern Cape Mock Exam 2015
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Uncwadi / Literature (Set Works)9 marks
- Question 1.2Uncwadi / Literature (Set Works)15 marks
- Question 2.1Uncwadi / Literature (Set Works)18 marks
- Question 2.2Uncwadi / Literature (Set Works)52 marks
- Question 3.1Uncwadi / Literature (Set Works)18 marks
- Question 3.2Uncwadi / Literature (Set Works)17 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 (EC/SEPTEMBA 2015)
IMIYALELO NENGCACISO
1. Funda le miyalelo ngenyameko phambi kokuba uphendule imibuzo.
2. Musa ukuzama ukufunda lonke iphepha. Yiya kwisiqulatho kwiphepha
elilandelayo uze uphawule amanani emibuzo esetwe kwiincwadi
ozifundileyo kulo nyaka. Emva koko, yifunde le mibuzo uze ukhethe ofuna
ukuyiphendula.
3. Eli phepha linamaCANDELO amaNE:
ICANDELO A: Inoveli (35)
ICANDELO B: Idrama (35)
ICANDELO C: Amabali amafutshane (35)
ICANDELO D: Imibongo (35)
4. Phendula IMIBUZO EMIBINI iyonke: umbuzo ngamNYE ukhethwa
NAKUWAPHI amacandelo amaBINI.
ICANDELO A: INOVELI
Phendula umbuzo kwincwadi yenoveli oyifundileyo.
ICANDELO B: IDRAMA
Phendula umbuzo kwincwadi yedrama oyifundileyo.
ICANDELO C: IDRAMA
Phendula imibuzo esetwe kumabali amafutshane omaBINI.
ICANDELO D: IMIBONGO
Phendula imibuzo esetwe kwimibongo yomiBINI.
5. Sebenzisa uluhlu lokukhangela ukuzincedisa.
6. Landela imiyalelo esekuqaleni kwecandelo ngaliNYE ngononophelo.
7. Nombola iimpendulo zakho kanye ngokwendlela ekunonjolwe ngayo
kwiphepha lemibuzo.
8. Qala icandelo ngaliNYE kwiphepha ELITSHA.
9. Ingcebiso yokulawula ixesha: Sebenzisa imizuzu engama-60 kwicandelo
ngalinye.
10. Bhala ngokucacileyo nangokucocekileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 3
IPHEPHA LESIQULATHO
Eli phepha liza kukunceda ukuba ukwazi ukukhetha imibuzo ofuna ukuyiphendula
ngaphandle kokufunda lonke iphepha.
ICANDELO A: INOVELI
Phendula umbuzo ube mNYE kweli Candelo.
INANI LOMBUZO UMBUZO AMANQAKU INOMBOLO
YEPHEPHA
1. Kusa kusihlwa Umbuzo omfutshane 5–7 35
OKANYE
2. Umqol’uphandle Umbuzo omfutshane 8–10 35
OKANYE
ICANDELO B: IDRAMA
Phendula umbuzo ube mNYE kweli Candelo.
3. Ndiyekeni Umbuzo omfutshane 11–14 35
OKANYE
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE: Ndakuyicel’ivuthiwe
Phendula yomiBINI imibuzo kweli Candelo.
INOMBOLO
INANI LOMBUZO UMBUZO AMANQAKU
YEPHEPHA
4.1 Umhlahlo ngamehlo Umbuzo omfutshane 15–16 18
4.2 “Ndakuy’icela Umbuzo omfutshane 17–18 17
Ivuthiwe”
OKANYE
ICANDELO D: IMIBONGO
Phendula yomiBINI imibuzo kweli Candelo.
5.1 Ibhabhathane Umbuzo omfutshane 19–20 18
OKANYE
5.2 Inkonjane Umbuzo omfutshane 21–22 17
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
4 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 (EC/SEPTEMBA 2015)
ULUHLU LOKUKHANGELA
Kunyanzelekile ukuba ujongisise olu luhlu lulandelayo ukuze uqiniseke ukuba
ukhethe imibuzo ngendlela eyiyo.
ICANDELO AMANANI INANI LEMIBUZO PHAWULA
EMIBUZO EPHENDULWAYO
A iNoveli 1–2 1
(Kusa Kusihlwa,
Umqol’uphandle)
OKANYE
B Idrama 3 1
(Ndiyekeni)
OKANYE
C Amabali amafutshane 4 1
(Umhlahlo ngamehlo,
Ndakuyicela ivuthiwe)
OKANYE
D IMIBONGO 5 1
(Ibhabhathane,
Inkonjane)
QAPHELA: Qiniseka ukuba uphendula imibuzo kumaCandelo amaBINI kuphela.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 5
ICANDELO A: INOVELI
Phendula umbuzo kwinoveli oyifundileyo.
UMBUZO 1
KUSA KUSIHLWA – K.S. BONGELA
ISICATSHULWA A
1.1 Funda ngocoselelo esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
Yayingumgudu omkhulu ukwazisa izizalwana nezihlobo ngesi sehlo, kodwa
owona mgudu uya kuhlala ubalasele kwabo babezenze idini lokubika,
ngowokuphalaza olu daba kuMpumelelo noYolisa eKing Edward. Nangani le
nto yayisenzeka bekho, bathi bakukhawuleziswa ukusiwa esibhedlele
kungekabikho nto isisigxina icacileyo mayela nemeko yabo babesitsha,
labakho noko ithemba lokuba basaphila.
Isikhalo nokugqukruleka emva kwesi sithwakumbe, kwanyanzeleka oogqirha
nabongikazi ukuba benze omnye umsebenzi wokubhilabhila abo bafelweyo. Le
nto yoku kuxelwa kolu daba kwaba babini, yaba yimpazamo kuba
ngokwemithetho kagqirha eli yayingekabi lixesha lokuba bathethiswe kodwa
ngelishwa ababiki basuka bathi ngqo kubo bengadibananga nomongikazi
oyintloko owayenikwe le miyalelo.
Isingcwabo sabafi sabekelwa iCawa yeveki elandelayo eMlazi kuba
kubonakele ukuba koba kude eLusikisiki kokwabo, kwaye uninzi lwabantu
ababebazi aba bantu belulapha eThekwini. Enziwa onke amalungiselelo
afanelekileyo nguThamsanqa encediswa zizizalwana zabo eziseNatala
naseLusikisiki. Izithethi zonyulwa ngobuchule.
Imini yeCawa yayizole ngolona hlobo. Iibhasi neemoto zaziluthothotho
ukusinga eMlazi ngale mini. Iinginginya zabantu zaqhaphuka kumacala
ngamacala, kwizithili ngezithili ezinjengomaLusikisiki, Thekwini,
Mgungundlovu, Lusuthu, Swazini nakumazwana aPhesheya kweNciba.
Izihlobo nezizalwana zaziphume ngendlu.
1.1.1 Kumgca wokuqala kwesi sicatshulwa kuthethwa ngesehlo: Sesiphi esi (1)
sehlo kuthethwa ngaso?
1.1.2 Le mpendulo uyinike kuMBUZO 1.1 yenzeke koobani? Nika abantu
babe babini. (2)
1.1.3 UYolisa ekuthethwa ngaye wayezalana njani noMpumelelo? (1)
1.1.4 Isifanekisozwi “bathi ngqo” sinika yiphi intsingiselo? (1)
1.1.5 Samchaphazela njani uMpumelelo isehlo ekuthethwa ngaso
kwisicatshulwa? (2)
1.1.6 Ucinga ukuba yintoni injongo yombhali ukusivezela uMpumelelo
okhula ngaphandle kwabazali? (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
6 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 (EC/SEPTEMBA 2015)
1.1.7 Umxholo obonakalisa ukungalungi komona uphuhliswe njani
ngumbhali ngokubhekisele kwisimo sikaNozililo? (2)
1.1.8 Bonisa ukuchaneka kwegama elithiywe uThamsanqa ngumbhali (2)
1.1.9 Isiganeko sokushiywa kukaMpumelelo esemncinci ngabazali sibe
nafuthe lini ebomini bakhe? (2)
1.1.10 Ingaba umbhali usifundisa ntoni ngentsebenziswano ebiphakathi
kukaYoliswa noThamsanqa, ngexesha uMpumelelo eshiywe
ngabazali bakhe? (2)
1.1.11 Esi sihelegu sehlileyo siqhubekeka kweliphi inqanaba lesakhiwo
sebali? (1)
ISICATSHULWA B
1.2 Funda esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
Emva kokuba kwenziwe amatheko kaMpumelelo ndawo-nye nokunikwa
intsikelelo kwivenkile yakhe, izinto zibonise inguqulelo. Ivenkile yathanda
ukuba nabantu abaninzi ngokumangalisayo, izale lide litshone ilanga. Lento
yenza ukuba uThamsanqa aqeshe abanye abantu bokuncedisa. Yayiqwela
ukuzala ngempela-veki nangeeKrisimesi. Nalaa nto kwakuxambuliswana
ngayo yaduka esithubeni kuba amagqwetha kaNozililo aminxwa kukulahleka
kobungqina neencwadi zemvumelwano phakathi kukaSondlo noMosia.
Kwaba nzima ngakumbi akungafumaneki uMosia. Zaba ezo mali zikaNozililo
nomyeni wakhe ziyatshona.
Sigqibelene nabo bevalelwe ngesityholo sokuncedisa nokuyila iyelenqe
lokutshisa ivenkile kaMpumelelo. Athi akuba elugqibile amapolisa uphando,
alifaka ityala. UNozililo wafuna igqwetha lokuba libathethelele. Ngenxa
yokuba aba tsotsi babeqeqeshwe nguNozililo babeyimigulukudu eyaziwayo,
kwaba nzima ukuba ingakholeleka inkcazo yabo. Negqwetha likaNozililo
lavuthuza libonisa ukuba abantu abanesidima nabahloniphekileyo
abanjengaba abanakuze bayenze into ephantsi olu hlobo nabantu abaziwa
ngobugulukudu.
OoNozililo bayikhanyela into yokuba abevani nabantu bakwaNtsibande.
Beza namangqina okubonisa ukuba babeziitshomi noNomakhwezi esaphila.
Baba ngaloo ndlela bayaliphumelela ityala. Imigulukudu yashiyeka
entolongweni idontsa iminyaka. Nakwesiya siganeko sokuhlatywa komntu
emdanisweni kaMpumelelo, lakha lafuna ukumeyama ityala kodwa nalapho
walibhebhetha. Waba uyayishiya intolongo emva kokuvalelwa iinyanga
ezintathu.
1.2.1 UThamsanqa lo kuthethwa ngaye kwesi sicatshulwa singentla,
wayeyintoni kuMpumelelo? (1)
1.2.2 Ivenkile kaLungile yayikweyiphi idolophu? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 7
1.2.3 Yintoni edibanisa uSondlo noMosia evenkileni kaLungile? (1)
1.2.4 “Isikhuni sibuye nomkhwezeli”. Ngqina eli qhalo ngokuthi uchaze
intsingiselo yalo ngokucaphula kwiziganeko ebalini. (2)
1.2.5 Chaza ukuba ingaba yintoni eyayibangela ukuba uNozililo atshise
ivenkile kaLungile? (2)
1.2.6 Lithetha ntoni igama elikrelelwe umgca ngaphantsi kwesi
sicatshulwa singentla? (1)
1.2.7 Saba yintoni isiphelo sikaNozililo apha ebalini? (1)
1.2.8 Ukungaziphindizeli kukaMpumelelo kuNozililo kubonisa ntoni
ngesimo sakhe? (2)
1.2.9 Imali ingunozala weengxaki ebomini boluntu: LULUVO okanye
YINYANI. Nika isizathu sempendulo yakho. (2)
1.2.10 (a) Nika udidi lwempixano eyayiphakathi kukaNozililo
noNomakhwezi. (1)
(b) Ingaba le mpixano uyichaze ku(a) iliqhubele phambili njani
ibali? (1)
1.2.11 Ukuba yayinguwe umantyi, ucinga ukuba imigulukudu ekuthethwa
ngayo ebalini, ngowawuyigwebe njani? (2)
[35]
OKANYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
8 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 (EC/SEPTEMBA 2015)
UMBUZO 2
UMQOL’UPHANDLE – M.A.P. NGANI
ISICATSHULWA A
2.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
Kwakuphithizela izicaka, ezivathiswe ngempahla efanayo nefanelekileyo
negcinwe icocekile. Zazikhangeleka zonwabile, zidlamkile,zisebenza
ngenkuthalo nentekelelo kwabo bazindwendwe. Umnini shishini ke yena
wayesisicagogo esibulawa ziisuthu mihla le, into esoloko itshitshiliza
ngomrhubhe wemoto obengezelayo, yona isithele ngaphaya kweendondo
zamehlo.
“Kambe ke uwunyusile umgangatho, Joe. Wenza njani na wena kuba
ukhangeleka usemncinci?” Wawubeka loo mbuzo ngathi unento
ayirhanelayo uHlobo.
“Undibuza into endibuzwa yona mihla le ngabantu endiqonda ukuba
bamangalisiwe njengawe … Ndingathi, Dick, ngumvuzo wokunyaniseka
nokuthandwa ngabazali.
Ndandiyinci kubawo esaphila kodwa kwenzeka ukuba athi ekuswelekeni
kwakhe, ashiye umyolelo wokuba zendinikwe esona sixa sikhulu kwilifa
awasishiya nalo. Konke oku ukubonayo kukuhluma kwesam isabelo.”
“Ndiyavuya ukuva ukuba kanti akuzanga waqhekeza,” utsho ehleka uHlobo,
ezenza oqhulayo kanti ke ngaphakathi wayenomkro.
“Owu hayi, Dick!” utsho ehleka nomnye: “Into eza ngondlela-mnyama
andiyithandi.
Njengokuba ndilapha kule dolophu yaseMonti inezigigaba, andifuni kungena
nakancinci kumaqumrhu angaqondakaliyo. Andikhathali nokuba ngasekwe
ngokusemthethweni. Andikhathali nokuba akhangeleka enenzuzo yemali.
Iqumrhu labantu beengqondo ngeengqondo andilingene. Ndikholwa
kukuziphilela ngokubila kwebunzi lam. “Mhlawumbi utsho kuba
sewuphumelele kade, nempumelelo yakho isekwe entweni.”
2.1.1 UHlobo uncokola nabani kwesi sicatshulwa singentla? (1)
2.1.2 Babencokola bekweyiphi indawo? (1)
2.1.3 Uyintoni umsebenzi womntu oncokola noHlobo kwisicatshulwa
esingentla? (1)
2.1.4 Kwakutheni uHlobo aze acinge ngokuza kwesi sithethi athetha
naso? (2)
2.1.5 Imfano-zandi esetyenziswe ngumbhali kumgca wesibini
kwisicatshulwa ibonisa wuphi umfanekiso-ntelekelelo ngeshishini
likaJoe? (2)
2.1.6 Isithethi esithetha noDick kumhlathi wokugqibela sithetha
ngamaqumrhu angaqondakaliyo. Leliphi eli qumrhu, siligxeka
ngokuba litheni? (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 9
2.1.7 “Ukuba ubungeyo ndoda, loo ngongoma yakho ngeyisekhosi” La
mazwi ayebhekiswa kuHlobo, athetha ukuthini? (2)
2.1.8 Ingaba igama elinikwe uJoe Bumba ngumbhali limfanele? Cacisa. (2)
2.1.9 UHlobo wafumana bungqina buni kulo mlinganiswa wayencokola
naye? (2)
2.1.10 Ezi zithethi zibini kwintetho yazo zaye zathetha ‘ngoNongqawuse’.
Cacisa ukuba wazi ntoni ngoNongqawuse? (2)
2.1.11 Igama lendawo eyayibonisa imifanekiso bhanyabhanya nalapho
abantu babezonwabisa khona yi … Gqibezela ngokufakela igama
elichanekileyo. (1)
ISICATSHULWA B
2.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
“Kodwa ke kuyo yonke le nto aningekholwa xa ndisithi zonke ezi zihlobo
zikaEddie namhlanje zibekwa ityala lokubulala uEddie Maga lowo kunye
noLulama Zuma.”
Kuqale kwatsho isikhalo sikaThembisa, engenelela amadoda amphahlileyo,
engqukruleka ngezibi zona izingqala. Wona amapolisa akhuza akalibala.
Indlela ayemjonge ngayo uHlobo yayicacisa ukuba akakholelwa ncam yinto
ayithethayo. Kodwa athi akumjonga lo soka-dala womcuphi, afika kumntu
ongavelisanga nelinye izinyo. Wayezulazula endlwini elinde ukudamba
kwaloo ngxolo yezikhalo zaba banjiweyo. Kwathi zekucace emapoliseni
ukuba ngokwenene akaqhuli uHlobo, afunda ulusu lwabo babetyholwa.
Babebibitheka, abanye bemhunyhamhunyheka bejonge phantsi.
Uthe uHlobo akuqonda ukuba zithothile izikhalo nomothuko, wabhekisa
kumabanjwa akhe: “Phikani ukuba niyatyholwa!!”
Cwaka.
UHlobo uthe guququ kumapolisa angoogxa bakhe ngelithi, “Mhlawumbi nina
bantu bangazinto niya kuthi zenikholelwe kweli phupha ndililawulayo, nive
into ethethwa kulo mshini ndiwuphetheyo.”
Utsho equbula laa tape recorder. Uyichukumise apha naphaya, wabuya
wathi, “Phulaphulani ke.”
Cwaka endlwini.
“Linda sithandwa sam,” uqalile ukuthetha umshini: “Ngu-Eddie lo uthethayo.
Ndifuna ukukuxelela ukuba komnye wemisonto yale tape recorder kukho
incoko eyayiphakathi kwam nezihlobo zam zaseMoonglow-
2.2.1 Ezi zihlobo kuthethwa ngazo apha ngasentla zazisazana phi
noEddie? (1)
2.2.2 Njengokuba uEddie sekusithiwa ngumfi, kwenzeke ntoni? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
10 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 (EC/SEPTEMBA 2015)
2.2.3 Phambi kokuba kufumaneke ababulali abakwisicatshulwa
kwakurhanelwa bani? (1)
2.2.4 “Kuqale kwatsho isikhalo sikaThembisa, engenelela amadoda
amphahlileyo” Yintoni eyayibangela ukuba uThembisa asitsho
esofelweyo? (2)
2.2.5 Chonga amazwi kwisicatshulwa athetha ngemo yomtshato kuHlobo. (2)
2.2.6 Nika igama lomntu ekuthiwa wangena ezihlangwini zikaEddie. (1)
2.2.7 (a) Xela udidi lwempixano eyayiphakathi kukaEddie namalungu
aseMoonglow. (1)
(b) Le mpixano uyixele ku(a) ibenafuthe lini apha ebalini? (1)
2.2.8 Chaza umxholo wencoko kaEddie noThembisa owafumaneka
kumshini wokushicilela. (2)
2.2.9 Inxaxheba kaThembisa apha encwadini ibaveza njani abantu
abangomama? (2)
2.2.10 Ukuvela kobungqina kumashini kube nefuthe elinjani apha
kubalinganiswa beli bali? (2)
2.2.11 Obu bungqina buvela kulo mashini kubonakalisa eliphi inqanaba
apha ebalini? (1)
[35]
AMANQAKU ECANDELO A: 35
OKANYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 11
ICANDELO B: IDRAMA
Phendula umbuzo osetwe kwidrama.
UMBUZO 3
NDIYEKENI – D.M. JONGILANGA
ISICATSHULWA A
3.1 Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo engezantsi.
Maziko: Kamnandi.
Madala: Heke titshala. Seluzithabathela isitulo eso, akukho bantwana
apha. Isaphila inkosi yakho?
Maziko: Iyaphila ingaphili noko.
Madala: Uthini na mfo kaMaziko?
Maziko: Ndikuxelela inyaniso. Akusekho mntu tu.
Ndilapha nje yiloo nto kanye.
Madala: Eyiphi mfo wam?
Maziko: Awu! Wenzani kaloku bawo? Ndithi ndisandlala umcimbi
wathanda ukundinquphela?
Madala: Hayi mfo wam andinqupheli, ndingagabangxi, into kunayo
ngekuba ndithi zalela elubala.
Maziko: Sekumasuku bawo ndihambela lo mcimbi kweli khaya.
Madala: Owuphi kanene? Makhe sikhumbuzane kuba zininzi, zaye
azilali mbethe.
Maziko: Kudala bawo ndikuxelela ngoLoni ochitha isikolo. Phofu
nditsho kuba inguwe. Lo mfo wayeka ukusebenza, yonke into
isemagxeni kum. Ndingxamele ukusinda-sindana kungoku
nje.
Madala: Ke lilonke uthi mandithini?
Maziko: Mboneleni icebo uLoni. Andinakwenza umdovu womsebenzi
ndingamkeli ngawo.
Madala: Ucebisa ukuba senze ntoni ke wena titshala?
Maziko: Awu! Uya kuthini kaloku bawo ukuzenza ibhenqa ulizingela.
Ndize kukuvusa njengelungu lekomiti, nalungu lekomiti
usihlalo.
Madala: Kaloku titshala kufuneka xa undulula umcimbi uqiniseke
ngawo. Andimntu uthanda ukubamba intulo ngomsila.
Maziko: Uthetha ukuba animboni ukuba uLoni utshila ngesidanga
sikaNdila? Iziphumo zizibi nje le minyaka mithathu, nithi
zibangwa yintoni?
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
12 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 (EC/SEPTEMBA 2015)
Madala: Ewe zinjalo zonke ezi zinto uzithethayo kodwa ke besilindele
intloze singazi nokuba siya kufumana bani na endaweni
yakhe.
3.1.1 Zazithetha ziphi ezi zithethi zikwesi sicatshulwa singentla? (1)
3.1.2 Nika igama lesikolo ewayephangela kuso uMaziko? (1)
3.1.3 UMaziko wayehambele ntoni kuMadala? (1)
3.1.4 Phakathi koNdila noMaziko ngowuphi obangele impixano apha
ebalini? Xhasa impendulo yakho ngemizekelo ucaphula ebalini. (2)
3.1.5 (a) Umbhali usebenzise esiphi isafobe kwintetho kaMaziko
ekrwelelwe umgca ngaphantsi? (1)
(b) Nika intsingiselo yesafobe osixele ku (a). (1)
3.1.6 Indima edlalwe nguMadala apha ebalini imveza njengomntu onjani? (2)
3.1.7 UMaziko noMadala ngamaphuth’ ahlathinye. Ngqina esi saci
ucaphula kokuthe kwenzeka encwadini. (2)
3.1.8 Yintoni le yenziwe nguLoni ebangela ukuba athi uMaziko ‘uchitha
isikolo’? (1)
3.1.9 Iimilo yabafundisi ntsapho ngezikhundla ezikolweni ilichaphazela
njani ikamva labafundi? (2)
3.1.10 Ukufakwa komthetho wokubandakanywa kwabazali kulawulo
lwezikolo kwabangela ukwehla komgangatho wezikolo. YINYANI
okanye LULUVO. Nika isizathu sempendulo yakho. (2)
3.1.11 Umntu osondele kuwe nguyena unobungozi!. Ngqina le ngcamango
ucaphula kokuthe kwenzeka ebalini. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 13
ISICATSHULWA B
3.2 Funda isicatshulwa esingezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
Ndila: Kwekhu! Ndifike kamnandi Funie girl neh?
(Atsho ahlale phantsi)
Funeka: Asazi ke bhuti Dicksie, sova ngawe, hleze uthi kanti uza
kutshatisa iLawukazi.
Ndila: Watsho mfondini, nihleli apha nenene lodumo lwale ngingqi.
(Atsho esalatha uLoni)
Loni: Kanti ke, noko zisaqhwaya, andikafikeleli kummango
wezikhova.
Funeka: Tyhu bethu! Yintoni embi kule nto ithethwa nguDicksie? Ukuba
ummithi, yitsho siphendule leyo.
Ndila: Hayi noko ntozakuthi ndiyaqhula.
Zanele: Akukho nto ibitheni kakade, (inja ebe amaqanda izidiza
ngokuyebeyebeza.)
Loni: Bendingazi ukuba uthando kanti sihleli nje lukhokho lobutshijolo
notshaba.
Funeka: Ubuncwane bobomi zizothuso eziza nantyilelo zimbi.
Loni: Ndiyabona ndiqonda kakuhle ukuba iinyosi azinabudlelwane
neempukane. (Atsho ephakama).
Ndila: Hayi mfo kaLoni sukugqiba ukuthetha unge uyayolela, makhe
sihlinze le nkabi. (Atsho ebeka umngxu phezu kwetafile)
Funeka: Zanele, yiza nezitya sana ubeke phambi koDicksie.
Ndila: Hambisa mtshana. (athabathe, uZanele ahambise kuselwe)
Ndila: Ndicinga ukuba ngoku imizimba iswabulukile, kuba siphethe
ezesibini iibhekile.
Loni: Hayi mfo kaNdila uyibethe yee shwaka nengcalangcala.
Ndila: Ndiyavuya ukuba elo lizwi liphume kuwe mfo kaLoni. Wakha
wathi mhlamnene utywala ziingcambu zomthombe.
Loni: (Ebothuka) Ihasa alichukunyiswa, hleze ivumba lalo lonakalise
umbuso.
Funeka: Awuzi konakala, wonakalayo, ibe andazi nanto osafuna yona
apha kudala sisithi canda umoya uxele utolo lwabaThwa.
3.2.1 Yayingubani igama lomhlobokazi kaFuneka? (1)
3.2.2 Lo mlinganiswa umchaze ngentla kuMBUZO 3.2.1 wayedityaniswa
yintoni noNdila? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
14 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 (EC/SEPTEMBA 2015)
3.2.3 Wawuyintoni umsebenzi kaNdila? (1)
3.2.4 Ezi zithethi zincokola apha, zazibekwa yintoni kule ndawo zazikuyo? (1)
3.2.5 Nika intsingiselo yebinzana elikrwelwe umgca ngaphantsi. (2)
3.2.6 Ngubani owafika ngorhatya kule ndawo ezi zithethi zazikuyo? (1)
3.2.7 Indibano kaNdila noFuneka iye yeza neziphumo ezinjani apha
ebalini? (2)
3.2.8 Kutheni le nto uMawonga sele ebonwa njengempukane nje kwezi
ndibano zabo? (2)
3.2.9 Nika iqhalo/isaci esihambelana nebinzana elibhalwe ngqindilili, kule
ntetho ikwisicatshulwa. (2)
3.2.10 Ingaba ubutywala buvezwe njani apha ebalini? (2)
3.2.11 (a) Imo kaMawonga Loni ngokwalapha kwisicatshulwa ibonisa
eliphi inqanaba lesakhiwo sebali? (1)
(b) Isiganeko esidalwe yimo oyichaze ku(a) sibe nafuthe lini apha
ebalini? (1)
[35]
AMANQAKU ECANDELO B: 35
OKANYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 15
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
Phendula imibuzwana esetwe kumabalana omaBINI.
UMBUZO 4
NDAKUYICELA IVUTHIWE – L.L. NGEWU no E.Z. GUQA
UMHLAHLO NGAMEHLO: L.L. NGEWU
ISICATSHULWA A
4.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo elandelayo.
Inkundla ibigcwele kungekho nendawo yokunyathela. Ummangali ebefutha
ngumsindo, equmbe esisifu kangangokuba ukuba ebelizulu abanye abantu
ngebesithi usibekele, bambi bathi uhlomile. Ummangali lo ebeyintwazana
emalunga neshumi elinethoba leminyaka ubudala. Ubenxibe ibhulukhwe ehobe
kanti nebhatyi ibikwanjalo. Iinwele zakhe bezandisiwe ngeenwele zemboleko
zaza zaphothwa ngobuchule ngumntu ekubonakala ukuba uphila
ngokuphazamisana neenwele zendalo. Iinzipho zakhe bezinde zibonakala ukuba
zilondolozwe ngocoselelo. Ubemde umntwan’omntu kangangokuba kurhaneleka
ukuba nakuba ubude bungaphangwa nje, yena zange azibambe koko
wabuphanga ubude obu. Nakuba ebeceliwe nje ukuba ahlale phantsi ukwenze
oko okwexeshana nje waphakama wema ngeenyawo ngathi uyadlisela.
Kwelinye icala lenkundla bekuhleli ummangalelwa, uZolani unyana kaNozolile
umfazi wakwaNozulu. Umfo lo ubemalunga neminyaka engamashumi amabini
anesithathu. Ubehleli kwisitulo ebesilungiselelwe yena buqu ezolile engashukumi
nokushukuma ngokungathi ngumfanekiso oqingqiweyo. Abantu bedla
ngokuheshela kude iimpukane ezibaphazamisayo nje, le ndedeba yona
ibingazidubi koko iziyeka ezoo mpukane zizidakasele kobo buso bayo
bumpuluswa zimke ngokudikwa. Apha esidleleni sasekhohlo uZolani ebenesiva
ebesimdiza ukuba wakha wadibana nokuthungwa ngugqirha. Apha ngezantsi
kwekhosi ubenento enokwaziwa ngokuba yingongoma okanye liduma ngumntu
ongamaziyo kodwa omaziyo ebenokuthi lilifa.
4.1.1 Kule nkundla kuthiwa yayigcwele, kwakuxoxwa ityala lantoni? (1)
4.1.2 Yayingubani igama lommangali kwesi sicatshulwa singentla? (1)
4.1.3 Ngubani igama lomtshutshisi owayechophele eli tyala? (1)
4.1.4 Ummangali kunye nommangalelwa babenezinto ababefana ngazo.
Zinto zini ezo. Nika zibe MBINI. (2)
4.1.5 Chonga ibinzana kwisicatshulwa elibonakalisa ukuba
ummangalelwa wayelilandele igama lakhe. (1)
4.1.6 Isifaniso esikrwelelwe umgca ngaphantsi sinika owuphi umfanekiso
ntelekelelo. Cacisa. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
16 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 (EC/SEPTEMBA 2015)
4.1.7 Isigwebo sikamantyi kweli tyala saba nefuthe elibi kummangali:
Xhasa olu luvo ngemizekelo oyikhupha ebalini. (2)
4.1.8 Sesiphi isini sabantu esithanda ukubanjelwa ityala elalixoxwa
kwisicatshulwa? Nika isizathu sempendulo yakho. (2)
4.1.9 Thelekisa uNompoxeko kunye noNonkanyezi malunga nendlela
athe umbhali wabaveza ngayo apha ebalini. (2)
4.1.10 Ukusetyenziswa kwamayeza esiXhosa xa umntu enetyala, kunceda
umntu aphume etshaya etyaleni. YINYANI okanye BUBUXOKI.
Xhasa impendulo yakho. (2)
4.1.11 Ingaba ithini imfundiso kweli bali? (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 17
ISICATSHULWA B
NDAKUYICELA IVUTHIWE – E.Z. GUQA
4.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo elandelayo.
Esi sibini sivuzwe ngomntwana oyinkwenkwe othiywe igama lokuba
nguMakwenzeke. Into emothusileyo uNozukile kukufumanisa ukuba
uninazala ukroba qho emphandeni. Akabanga nako ukuyinyamezela into
yokuphula-phula imbudede yomntu ozivelela etywaleni. Eyona into
ibimgqiba ngamagwijo kaninazala ebevakala esekude ukuba uyeza. Kuye
kwacaca ukuba esi sibini asinakuhlalisana kakuhle. UNozukile ucinge ukuba
aphindele esikolweni ukuya kufunda ecinga ngokwenza njalo uninazala uza
kujongana nekhaya.
Intokazi ilahlele kude impahla zobufazi yangena kwimpahla zesikolo.
Ukhuze wancama uMavumisa koko wabe umntwana waseThekwini enze
isigqibo sokuba akanakubuya mva. Uthe chu esikolweni ehamba
noMnyamezeli. UMavumisa ukhe wayithi thsuphe le nyewe kumadoda
akwaNdlambe. Asabele amadoda eze kuziqondela. Afike aqobisa, engxolisa
uNozukile, emxelela ngozuko lomfazi ukuba lukwisinxibo sakhe. Umfazi
waseThekwini akaqheliselanga nokuqhelisela, ebaxelela ukuba
akathengelwa mpahla ngabo. UNgabuni ukhe wathembisa ngenduku, koko
le ntokazi yamxelela ukuba angaba ugqibelisile ebomini bakhe ukubetha
umntu. Amadoda anikine iintloko eyiqonda ukuba le into ayingangawo.
UMluleki utsholo phantsi esithi, “Ndandikhe ndayitsho ke le nto.” Emke ngale
mini amadoda akwaNdlambe edikwe yeyokosa evuthiweyo engayidlanga.
4.2.1 Sesiphi esi sibini kuthethwa ngaso apha ebalini? (2)
4.2.2 Nika igama likamama wesi sibini kuthethwa ngaso apha. (1)
4.2.3 Loluphi udidi lwesafobe olusetyenziswe kumqolo okrwelelwe
umgca ngaphantsi? (1)
4.2.4 Chaza into ibe NYE eyenziwa ngunyana kaMavumisa, engazange
iwaxolise amaNdlambe? (2)
4.2.5 Chonga ibinzana kwisicatshulwa elichaza ukuba umamazala
kaNozukile wayezithanda iinyembezi zikaVitoliya. (1)
4.2.6 (a) Xela udidi lwempixano eyayiphakathi koNozukile
naMandlambe. (1)
(b) Sabayintoni isiphumo sale mpixano uyichaze ku(a)? (2)
4.2.7 Umyeni kaNozukile wenza ntoni akuqaphela ukuba uxakene
nomfazi wakhe? (2)
4.2.8 Saba yintoni isiphumo sale mpendulo uyichaze kuMBUZO 4.2.7? (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
18 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 (EC/SEPTEMBA 2015)
4.2.9 Ukungabi namyeni kukamazala kaNozukile kubange iingxaki
ekukhuleni kwabantwana bakhe. EWE okanye HAYI. Xhasa
impendulo yakho. (2)
4.2.10 “Ndandikhe ndayithetha ke le nto” La mazwi abonakalisa eliphi
inqanaba apha encwadini? (1)
[35]
AMANQAKU ECANDELO C: 35
OKANYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 19
ICANDELO D: IMIBONGO
Phendula imibuzo esetwe kwimibongo yomiBINI.
VUKANI MADODA – A. STEMELE
UMBUZO 5.1 (UMBUZO OMFUTSHANE)
5.1 Funda lo mbongo ungezantsi wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.
IBHABHATHANE: L.S. NGCANGATHA
1. Nal’ibhabhathane libhabha-bhabha.
2. Sisinambuzan’esithand’ukudl’amacwaka.
3. Iintaka ziyatsholoza, iinyenzane zenz’inzwinini,
4. Kodwa lona lithe cwaka, alivakalelwa.
5. Phofu loo nto ayalathi kudakumba;
6. Nditsho kuba naku lindanda ngodlamko.
7. Phakathi kwezityalo liman’ukuhola-hola.
8. Amathafa namagcume ziindawo zalo.
9. Obu buhle busisigubungelo somphefumlo wam.
10. Ngumahlal’ehleli ombejezelayo owanez’umxhelo.
11. Abukhathalele busika, neqabak’incamile.
12. Iintyatyambo zoyisiwe, wen’uzigqwesile.
13. Nekhiwane lisadalele, alinakucel’umngeni,
14. Kuba obalo bon’ubuhle bunempethu.
5.1.1 Nika udidi lwesafobe esikrwelelwe umgca ngaphantsi kumqolo
wokuqala. (1)
5.1.2 Chonga umqolo ochaza ukuba ibhabhathane alinangxolo. (1)
5.1.3 Ibhabhathane sisilwanyana okanye sisinambuzane? Khetha
impendulo ibe NYE echanekileyo. (1)
5.1.4 Umbhali uthi ‘Intaka ziyatsholoza’. Yintoni enye oyaziyo
etsholozayo? (1)
5.1.5 (a) Xela ukuba sesiphi isafobe esifumaneka kumgca we-5 kunye
nowe-6. (1)
(b) Sicacisa ntoni ngebhabhathane esi safobe usixele ku(a)? (1)
5.1.6 Ibhabhathane lithanda ukuhlala kwindawo ezinjani? Nika zibe
MBINI. (2)
5.1.7 Nika iqhalo elithetha into enye neli: Ubuhle bekhiwane
zimpethwana. (1)
5.1.8 Imbongi isebenzise awaphi amazwi ukuncoma ubuhle
bebhabhathane? (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
20 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 (EC/SEPTEMBA 2015)
5.1.9 Ibhabhathane liqala libe yintoni phambi kokuba libe libhabhathane? (1)
5.1.10 Imiqolo esibhozo yokuqala yalo mbongo yahluke njani kwimiqolo
emithandathu yokugqibela? (2)
5.1.11 Chaza okuthethwa yimiqolo emine yokugqibela kulo mbongo. (2)
5.1.12 Ungawubalela koluphi udidi lwemibongo lo mbongo? (1)
5.1.13 Ingaba liluncedo njani ibhabhathane eluntwini? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 21
UMBUZO 5.2 (UMBUZO OMFUTSHANE)
Funda lombongo ungezantsi wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.
INKONJANE: V.V. SIGONYA
1. Ndayibon’indand’ipheph’okwengelosi.
2. Ndayibanga ngeliso ndathi yeyam.
3. Mpiko zayo zaphendlwa-phendlwa;
4. Ngumoy’ongephi zityhil’ubumbeje-mbeje.
5. Ndayibonga ndagqiba ngentliziyo.
6. Ndafihl’izikhwazo ndisoyik’uluntu.
7. Yandimemez’ibikudaba,
8. Yavakal’intlontl’ingqayi’ubomi bam.
9. Wavakal’umoya wentumekelelo.
10. Zagungq’iingcango zentliziyo.
11. Lwabeth’uvalo lundityel’uba yeyam.
12. Umoya wembala nawo wandingqinela.
13. Ndayondela; ndayijonga; ndayiphonononga;
14. Ndafik’iyimfezek’ingqibelelo.
15. Yayizotyiwe ngenene ngemini yehlobo.
16. Yabuthabatha bonk’ubume bam.
17. Ndalama ndakondela eso sihlwitha
18. Ndadandatheka ndakubon’eso sifuba.
19 Ndawubon’umandlalo wenzala yam umtyinga-ntyingana.
20. Isisila sona sixhentsa mva.
21. Luqhotyoshwe kweso sithuba ke olu lwimi.
22. Ndithethe ndagqiba kodwa hayi intlokomo.
23. Ndazibona ndindodwa ndisemehlwen’oluntu.
24. Ndanyalasa; ndingqola-ngqola; ndibheshuza;.
25. Ngomphefumlo ndingaboni mntu.
26. Manqina manina la andicof’umphefumlo?
27. Nzipho zini na ezi zindikrwemp’ulonwabo?
28. Ncumo luni na olu lukuwe ntaka ndini?
29. Mdiki mni lo ulele kwezo nzipho?
30. Ntaka ndini yezulu;
31. Ngeba wena uyinzulu;
32. Ngoba wena unyulu.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
22 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2 (EC/SEPTEMBA 2015)
5.2.1 Inkonjane ungayibalela koluphi udidi kwezi zingezantsi?
Khetha ibe NYE echanekileyo.
(a) Sisinambuzane
(b) Yintaka
(c) Sisilwanyana (1)
5.2.2 Chaza ulwakheko lwangaphandle lwesitanza soku-1. (2)
5.2.3 Chonga umqolo obonakalisa ukuba inkonjane yayintle. (1)
5.2.4 Ingaba siqulathe eyiphi ingcamango isitanza sesibini? (2)
5.2.5 Inkonjane ithanda ukufumaneka kwiindawo ezinjani? (1)
5.2.6 Loluphi udidi lwempixano elifumaneka kwisitanza sesi-6? (1)
5.2.7 Nika udidi lwesafobe esifumaneka kumqolo weshumi
elinesithathu. (1)
5.2.8 Umbhali xa ethetha usoloko esebenzisa isivumelanisi sodidi
lokuqala esingu-Nda. Nika isizathu soko. (1)
5.2.9 Umqolo we-13 kunye nowe-17 unika wuphi umfanekiso-ntekelelo? (1)
5.2.10 Ithini intsingiselo efihlakeleyo yalo mbongo? (2)
5.2.11 Umbhali uthi ngeli xesha abona le nkonjane wayeyedwa.
NGQINA le ngcamango ngokuthi ucaphule impendulo
embongweni. (2)
5.2.12 Ngawaphi amazwi asetyenziswa ngumbhali achaza ukuba
inkonjane ayinasono? Nika iimpendulo zibeMBINI. (2)
AMANQAKU ECANDELO D: 35
AMANQAKU EWONKE: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 Eastern Cape Mock 2015 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 NSC November Exams 2015 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2019 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2013 QP

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2015 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2015 Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Memorandum