Skip to content

isiZulu FAL Grade 12 P1 NSC November 2022 Question Paper

Question paperisiZulu FALGrade 12202213 pages

Grade 12 isiZulu FAL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2022, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2022

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA LE-12 ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) NOVEMBA 2022 AMAMAKI: 80 ISIKHATHI: Amahora ama-2 Leli phepha linamakhasi ayi-13. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2022 NSC IMIYALELO KWABAHLOLWAYO 1. Leli phepha lehlukaniswe IZIQEPHU EZINTATHU: ISIQEPHU A: Isivivinyo sokuqondisisa (30) ISIQEPHU B: Ukufingqa (10) ISIQEPHU C: Uhlelo nokusetshenziswa kolimi (40) 2. Phendula YONKE imibuzo ekuleli phepha. 3. Qala ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA. 4. Dweba umugqa emva KWESIQEPHU NGASINYE. 5. Bhala izinombolo zezimpendulo kahle ngendlela ezihlelwe ngayo kuleli phepha lemibuzo. 6. Shiya umugqa emva kombuzo ngamunye. 7. Qaphela upelomagama kanye nokwakheka kwemisho. 8. Ungahlukanisa isikhathi obhala ngaso ngokwalezi ziqephu: ISIQEPHU A: Imizuzu engama-50 ISIQEPHU B: Imizuzu engama-20 ISIQEPHU C: Imizuzu engama-50 9. Bhala ngobunono nangesandla esifundekayo. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2022 NSC ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA UMBUZO 1 1.1 Fundisisa UMBHALO A bese uphendula imibuzo ezolandela. UMBHALO A (OFUNDWAYO) ISIKHATHI SAMAHOLIDI ASEHLOBO 1 Isikhathi samaholidi asehlobo sibaluleke kakhulu ezweni lethu. Ngalesi sikhathi abantu abaningi abasebenzayo bayaphumula nemindeni yabo. Imindeni eminingi iphana/inikana izipho. Ngalesi sikhathi kukhona imicimbi eminingi eyahlukene eyenziwayo ukubungaza/ukujabulela ukuphela konyaka. Lokhu kwenzeka ehlobo 5 ilanga likhipha umkhovu etsheni, kwande imvula kanti izitshalo ziluhlaza zikhombisa impilo. Abantu bashintsha nemibala yezingubo bagqoke/bafake ezinemibala egqamile ezikhombisa ukuthi kusehlobo. 2 Osomabhizinisi benza inzuzo enkulu ngalawa maholidi, kusukela ngenyanga kaLwezi okuyiyona nyanga okuqala ngayo ukuphithizela. 10 Benza imali eningi ngosuku olubizwa nge-Black Friday. Ngalolu suku izimpahla eziningi zisuke zishibhile. Kuyagcwala kakhulu ezitolo. Abanye abathengi bavuka phakathi kwamabili bayolinda ezitolo. Kuthi kuvulwa ezitolo uthole abantu sebedudulana baze bathole ukulimala. Onogada bayasiza ukubahlela bame emigqeni. Izigebengu zithola 15 ithuba lokuntshontsha. Abantu bajabula kakhulu ngalesi sikhathi kuze kufike uNcibijane (New Year). 3 Wonke umuntu usuke esibheke ngamehlo abomvu lesi sikhathi sonyaka. Izikole zivalwa isikhathi eside ukuze izingane zithole isikhathi esanele sokuphumula. Abasebenzayo bathatha ikhefu ukuze 20 babe nesikhathi sekhethelo nemindeni yabo. Iningi labo lithola amabhonasi abasiza ukuthi bajabule nemindeni. Abantu abaningi abasebenza kude babuyela emakhaya ukuze bachithe lesi sikhathi esibalulekile sonyaka nemindeni yabo. 4 Kukhona imindeni elondoloza imali unyaka wonke ngenhloso 25 yokuzijabulisa ngesikhathi samaholidi. Imindeni emikhulu ijwayele ukuhlela ukuvakasha ndawonye ukuze nezingane zithole ukwazana kahle. Abanye bakhetha umuzi omkhulu emndenini bahlanganele khona ukwenza imicimbi yokuzijabulisa bendawonye. Ngesikhathi behlangene kuyenzeka kuhlelwe nemidlalo ehlukene ezobenza 30 bazane kangcono. 5 Ngalesi sikhathi salamaholidi oMasipala bahlobisa amadolobha nemigwaqo kube ubukhazikhazi. Izitolo ngokunjalo ziyahlotshiswa ngezihlahla zikaKhisimusi nezinto eziningi. Lokhu kwenzelwa ukuheha amakhasimende, nalaba abathanda ukuhlonipha lesi 35 sikhathi. Abanikazi bezitolo basebenzisa leli thuba ukugcwalisa amashalofu nakho konke okuzobenzela inzuzo enkulu. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2022 NSC 6 Abantu abaningi bayayimosha imali ngalesi sikhathi samaholidi ngenhloso yokujabulisa ababathandayo. Iningi labo lizithokozisa ngokweqile. Bathenga izimpahla ezintsha ezinhlobonhlobo 40 nezingenasidingo. Abanye bayavakasha nemindeni yabo baye ezindaweni ezikude. Abakude nolwandle bashiya imizi yabo bachithe amaholide lapho kunolwandle khona. Lokhu kuthenga kwabantu ngokwedlulele kuba nomthelela omubi kweminye imindeni njengoba abanye abantwana bayaye baswele nezidingo zesikole uma kuqala 45 unyaka. Abanye abazali bagcina beyoboleka imali komashonisa (loan sharks) nasemabhange. 7 Emabhishi kugcwala ngokweqile abantu bangabe besalawuleka/ besavimbeka. Abanye abantwana badukelana nabazali ngenxa yokuphithizela okuba khona. Izwe lethu laziwa kakhulu ngamabhishi 50 athandwayo njengeClifton Beach eseKapa kanye Durban South Beach eseThekwini. Abantu abaningi bakhetha izindawo ezigudle ulwandle ukuchitha lesi sikhathi samaholidi. Abantu babuye bangaqapheli uma bevakashele lezi zindawo kanti ulwandle lubuye lube ingozi. Okunye okubi ukuthi bangalahlekelwa izimpilo 55 zabo ngenxa yokuyishaya indiva imithetho yasolwandle njengokubhukuda bedle amanzi amponjwana bagcine sebeminza. 8 Abanye bachitha lesi sikhathi ngokuthokozela ubuhle bemvelo. Ukuba semahlathini nokubuka izilwane zasendle kuyigugu kwabanye ngalesi sikhathi sonyaka. I-Kruger National Park yaziwa kakhulu ngokugcina 60 izilwane ezidume kakhulu nezibizwa ngokuthi yi-Big Five ezifana nezindlovu, amabhubesi, obhejane, izingwe kanye nezinyathi. 9 Emgwaqweni kugcwala kakhulu izimoto. Lokhu kudala izingozi eziningi. Abanye abashayeli abanaso isineke futhi bashayela bengekho esimweni esilungele ukushayela. Amaphoyisa abopha 65 abantu abangawuthobeli umthetho womgwaqo. Abashayeli bamatekisi bagijima kakhulu bejahe ukwenza inzuzo bese bezithola besenkingeni nomthetho. Asijabule sonke ngalesi sikhathi futhi siqaphele! [Umbhalo osuselwe ocwaningweni wase uyahunyushwa] 1.1.1 Siqala ngayiphi inyanga lesi sikhathi okukhulunywa ngaso esiqeshini? (1) 1.1.2 Bhala OKUBILI okwenziwa imindeni ngale sikhathi sonyaka, ngokwesigaba soku-1. (2) 1.1.3 Ngokwesigaba soku-1 bagqoka kanjani abantu ukutshengisa ukuthi yisikhathi sasehlobo? (1) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2022 NSC 1.1.4 Khetha impendulo efanele kulezi ozinikeziwe. Ukuba nesikhathi sekhethelo nomndeni kusho ukuba nesikhathi … A esimnandi. B esijwayelekile. C esiphoqelekile. D esibuhlungu. (1) 1.1.5 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU okwenzeka ngosuku lwe-Black Friday ngokwesigaba sesi-2. (3) 1.1.6 Chaza ngobuhle bokuhlangana kwemindeni ezinganeni ngalesi sikhathi sonyaka ngokwesigaba sesi-4. (2) 1.1.7 Ngokwendaba kungani osomabhizinisi behlobisa izitolo zabo? (2) 1.1.8 Qhathanisa izindlela abantu abazijabulisa ngazo ngalesi sikhathi sonyaka ngokwesigaba sesi-7 kanye nesesi-8. (2) 1.1.9 Chaza lezi zimo zokukhuluma ezilandelayo ezibhalwe ngokugqamile. (a) Kusuke kusehlobo ilanga likhipha umkhovu etsheni. (2) (b) Balahlekelwa izimpilo zabo ngenxa yokushaya indiva imithetho yasolwandle. (2) 1.1.10 Bhala izizathu EZIMBILI ezenza ukuthi ngalesi sikhathi sonyaka kudaleke izingozi eziningi ngokwendaba. (2) 1.1.11 Ngokwendaba, kungaba namuphi umthelela emndenini ukusebenzisa imali ngokweqile ngesikhathi samaholidi? (2) 1.1.12 Phawula ngezindlela okufanele zisetshenziswe ukuvimbela ukuminza kwabantu emabhishi. (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2022 NSC 1.2 Bukisisa UMBHALO B bese uphendula imibuzo ezolandela. UMBHALO B (OBUKWAYO) Izindlela Abafundi Basemanyuvesi Abasebenzisa Ngazo Imali. ABAFANA AMANTOMBAZANE R250 R1 000 R3 000 R3 500 R2 000 R1 800 R50 R150 [Icashunwe ephephandabeni yabe isihunyushwa] 1.2.1 Yini ethengwa kakhulu abafana ngemali ngokwale grafu? (1) 1.2.2 Abafundi bamantombazane bathengani ngemali encane ngokwegrafu? (1) 1.2.3 Kungaba namuphi umphumela kubafundi ukusetshenziswa kwemali otshwaleni? Sekela impendulo yakho. (2) 1.2.4 Ngokucabanga kwakho yini eyenza amantombazane asebenzise imali eningi ukuthenga izinto zokugcoba? (2) AMAMAKI ESIQEPHU A: 30 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2022 NSC ISIQEPHU B: UKUFINGQA UMBUZO 2 Fundisisa UMBHALO C ongezansi bese uwufingqa ngamaphuzu ayi-7, ubhale ngezimpawu zengcindezi. IMIYALELO 1. Bhala ngemisho ephelele. Amagama angeqi/angadluli kwangama-60. 2. Imisho yakho mayibe nezinombolo kusukela kweyoku-1 kuya kweye-7. 3. Bhala iphuzu elilodwa emshweni ngamunye. 4. Ekugcineni kwamaphuzu wonke owabhalile bhala inani lamagama owasebenzisile. UMBHALO C (OFUNDWAYO) IZIMPAWU ZENGCINDEZI Ziningi izifo eziphatha abantu kodwa bagcine bengazi ukuthi ziyini. Ingcindezi ingenye yezifo ezivela ngezindlela ezingajwayelekile. Kumele siqaphele izimpawu ezikhomba ukuthi umuntu unengcindezi. Wonke umuntu kufanele alale isikhathi esanele. Ukukhathala komzimba ngokweqile, ukungakwazi kwenza lutho nokulala ngaso sonke isikhathi kungezinye zezimpawu zengcindezi. Omunye umuntu uze angafuni ukuvuswa. Umzimba womuntu uhambisana nendlela adla ngayo. Omunye umuntu uyancipha noma akhuluphale ngendlela ethusayo ngenxa yokushintsha indlela adla ngayo, okungaba ukudla ngokweqile noma ukungadli nhlobo. Lokhu kwenza umuntu agcine esephelelwa amandla. Ziningi izinto ezenziwa yingcindezi kubantu ezingadala ingozi ezimpilweni zabo. Abantu baba nolaka olubi okwenza basatshwe ngoba bacasuka kalula bese beba nodlame. Lokhu kudinga ukuqashelwa kungaze kube nomonakalo omkhulu. Abantu abanengcindezi babonakala ngokungazethembi. Ukuzibukela phansi ucabanga ukuthi abantu bakhuluma ngawe nokukhalela ubala enye yezinto abazenzayo. Omunye umuntu akafuni ukuba nabantu ufisa sengathi angaphila emhlabeni wakhe yedwa. Konke lokhu kuseyizinkomba zokucindezeleka. Baningi abantu abaphelelwa umsebenzi bengalindele. Ukuphelelwa uthando lomsebenzi, ukuvilapha, ukulova emsebenzini nokungabi nandaba nomsebenzi wabo kuhambisana naso lesi sifo. Kungasiza ukukhuluma nabaphathi ukuze uthole usizo noma uthathe ikhefu lokulungisa isimo sakho. Umzimba nengqondo kudinga isikhathi sokuphumula esanele ukuze kuvimbeke ingcindezi. Lokhu kwenzeka uma ulele. Ngokuvamile umuntu onengcindezi uphupha amaphupho ezinto ezimbi esezenzeka kudala empilweni noma angabi nabo nhlobo ubuthongo. Esimweni sokungalali amaphilisi okulala ayasiza. Ungavumeli ingcindezi ilawule/ibuse impilo yakho, thola usizo kusenesikhathi. [Icashunwe kuSolezwe yabe isihlelwa kabusha] AMAMAKI ESIQEPHU B: 10 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 8 DBE/Novemba 2022 NSC ISIQEPHU C: UHLELO NOKUSETSHENZISWA KOLIMI UMBUZO 3 Bukisisa UMBHALO D bese uphendula imibuzo ezolandela. UMBHALO D (OFUNDWAYO NOBUKWAYO) WOZA UZOTITILIZA AMATEKI e-TEKKIE SHOP Gqoka amateki ephupho lakho ngamanani amangalisayo! PHUTHUMA! Abangama – 20 bokuqala bazothola i-sneaker cleaner MAHHALA! Sicela ufike, amateki azobe ebuthwa phansi. Usuku: 28–29 Novemba 2022 Isikhathi: 07:00 ekuseni–17:00 ntambama Amateki abesilisa nawabesifazane azobe eqala ngama-R250–R500 IMBILA YASWELA UMSILA NGOKUYALEZELA Shop 126 Bertha Mkhize Street Durban 4001 Ucingo: 031 304 3565 Isikweletu asivumelekile. [Izithombe zicashunwe kuSolezwe zabe sezihlelwa kabusha] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 9 DBE/Novemba 2022 NSC 3.1 Sitholakala kuphi nendawo lesi sitolo? Bhala ikheli ngokugcwele. (2) 3.2 Bhala isizathu sokusetshenziswa kwezithombe kulesi sikhangiso. (1) 3.3 Bhala ubunye begama elibhalwe ngokugqamile kulo musho olandelayo: Amateki abesilisa nawabesifazane. (1) 3.4 Bhala incazelo yamagama abhalwe ngokugqamile kulo musho olandelayo: Amateki azobe ebuthwa phansi. (1) 3.5 Khetha impendulo efanele kulezi ozinikiwe. Isimo sokukhuluma esithi; 'Imbila yaswela umsila ngokuyalezela' sichaza ukuthi: A Abantu abakhuthele bayalala. B Abantu abanqena ukuzenzela abatholi lutho. C Abantu abathanda izinto bayazenzela. D Abantu abangamavila bathola izinto ezinhle. (1) 3.6 Tomula umusho onolimi oluncengayo kulesi sikhangiso. (2) 3.7 Ngokucabanga kwakho amanani ase-Tekkie Shop angaba namuphi umthelela kubathengi? (2) [10] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 10 DBE/Novemba 2022 NSC UMBUZO 4 Bukisisa UMBHALO E bese uphendula imibuzo ezolandela. UMBHALO E (OFUNDWAYO NOBUKWAYO) Hha! Hhayi bo Joe! Ucabanga ukuthi Ngicela ungishade kulele kunye la kimina. Ufuna ukudla imali s'thandwa sami Nomali! yami yomhlalaphansi engizoyithola. Yonke Ungenze indoda le minyaka sindawonye yima ubona manje emadodeni. ukuthi sesingashada? [Sicashunwe ku-google cartoonpics] 4.1 Yini eyenza ukuthi uJoe aguqe? (1) 4.2 Bhala OKUKODWA okukhombisa ukuthi uNomali udiniwe/uthukuthele kule khathuni? (1) 4.3 Bhala izingcezu zenkulumo ezakha leli bizombaxa/ngxube elilandelayo. umhlalaphansi. (2) 4.4 Qedela lesi simo sokukhuluma ngamagama afanele. Kulele kunye ukube … (2) 4.5 Bhala umusho ophelele osenkulumweni kaNomali ositshela ukuthi sebethandane isikhathi eside noJoe. (2) 4.6 Abantu abasebancane abafuna ukushada nabantu asebebadala basuke befuna ukudla imali yempesheni yabo. Uyavumelana noma uyaphikisana nalo mbono? (2) [10] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 11 DBE/Novemba 2022 NSC UMBUZO 5 5.1 Fundisisa UMBHALO F bese uphendula imibuzo ezolandela. UMBHALO F (OFUNDWAYO) IMPILO INZIMA Kunzima ukuphila esikhathini sanamuhla. Imisebenzi ayikho. Nasemandulo indoda yayiphila ngesithukuthuku sayo. Yayivuka kusempondozankomo iye kolima emasimini. Ezindaweni eziningi emadolobheni ufica kuvalwe amasango kuthiwa imisebenzi ayikho. Yini engenziwa ngalesi simo ngoba phela nendlala ithe 5 bhe lapha ngaphandle? Lesi simo sinika inselelo enkulu kulabo abasafunda. Izinto zonke zidinga imali ukuze zenzeke. Abafundi mabadlale indima yabo. Umuntu kudinga ukuba avuke azithathe ayofuna umsebenzi ukuze axoshe ikati eziko. UNgqongqoshe wezemfundo wathi, 'Bafundi zimiseleni ekufundeni kwenu.' 10 Okubalulekile ukukhetha izifundo ezizobenza bazakhele bona amathuba emisebenzi. Lokho kuzoxosha indlala emakhaya. Ngalokho umnotho wezwe uyokhula/uyodlondlobala uma kusukunywa kunokufuna ukwenzelwa abanye. [Umbhalo wokuziqambela] 5.1.1 Bhala lo musho olandelayo ukhombise ukuphika/ukulandula. Indoda yayivuka kusempondozankomo. (1) 5.1.2 Guqula isenzo esikubakaki sikhombise impambosi yokwenzeka kulo musho olandelayo: Ezindaweni eziningi (kuvalwa) amasango. (1) 5.1.3 Gcwalisa isikhala kulo musho olandelayo ukuze uzwakale kahle (isibanjalo). Indoda … ndoda ngokondla umndeni wayo. (1) 5.1.4 Khetha impendulo efanele kulezi ozinikeziwe esho uhlobo lwendlela yesenzo ebhalwe ngokugqamile kulo musho olandelayo. Indoda ingaphila ngesithukuthuku sayo: A Indlela esabizo B Indlela ephoqayo C Indlela eyamile/encikile D Indlela yamandla (1) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 12 DBE/Novemba 2022 NSC 5.1.5 Yakha ibizonto elisuselwe esenzweni esibhalwe ngokugqamile kulo musho olandelayo: Abafundi badlala indima yabo. (1) 5.1.6 Hlobo luni lwesakhi esibhalwe ngokugqamile emshweni olandelayo? Umuntu kudinga ukuba avuke azithathe ayofuna umsebenzi. (1) 5.1.7 Bhala isabizwana esitholakala kulo musho olandelayo bese usho ukuthi siluhlobo luni. Izinto zonke zidinga imali ukuze zenzeke. (2) 5.1.8 Nciphisa igama elibhalwe ngokugqamile kulo musho olandelayo bese ulisebenzisa emushweni ozakhele wona: Kumele abafundi bazakhele bona amathuba emisebenzi. (2) 5.1.9 Sebenzisa umabizwafane kuleli bizo elibhalwe ngokugqamile ukuze kuvele umusho ohlukile kulo olandelayo: Lokho kuzoxosha indlala emakhaya. (2) 5.1.10 Guqula lo musho oyinkulumo-ngqo ube inkulumo-mbiko. UNgqongqoshe wezeMfundo wathi, 'Bafundi zimiseleni ekufundeni kwenu.' (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 13 DBE/Novemba 2022 NSC 5.2 Bukisisa UMBHALO G bese uphendula imibuzo ezolandela. UMBHALO G (OFUNDWAYO NOBUKWAYO) We Pule ubuzwile Phela kulomuzi ongenhla njalo ubuwelewele ebusuku? ngolwesihlanu ebusuku Bekudansa izindonga ziyaduma. Kufanele lapha kwami. Uyazi ukuthi sihlanganise amakhanda bekwenzenjani? sibone esingakwenza singomakhelwane. [Sicashunwe ku-googlepics, sahlelwa] 5.2.1 Lungisa amaphutha emshweni olandelayo: Phela kulomuzi ongenhla njalo ngolwesihlanu ebusuku ziyaduma. (2) 5.2.2 Chaza isimo sokukhuluma esibhalwe ngokuqgamile kulo musho ocashunwe enkulumweni kaPule. Kufanele sihlanganise amakhanda sibone esingakwenza singomakhelwane. (2) 5.2.3 Hlobo luni lwesifengqo oluqukethwe yilo musho olandelayo? Bekudansa izindonga lapha kwami. (2) [20] AMAMAKI ESIQEPHU C: 40 AMAMAKI ESEWONKE: 80 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiZulu FAL

View all