Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA LE-12
ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
NOVEMBA 2022
UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
AMAMAKI: 70
Lo mhlahlandlela wokumaka unamakhasi ayi-28.
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Skip to contentAll 2022 papers 




_hlayiso.com_--10e3811d-f88b-41e0-bbd6-e3c4be5a9c8a/v1-0e32a8a4bf94ec65ee73/card.webp)
View all





isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2022 Memo
Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2022, 28 pages. Read online or download the free PDF.
Isizulu Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2022 · isizulu. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiZulu FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isizulu
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2022
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 28
- File size
- 535.7 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 28
This exam
NSC November Exam 2022
- Paper 1Question paper
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1Ubuciko / Literature (Set Works)31 marks
- Question 2Ubuciko / Literature (Set Works)30 marks
- Question 3Ubuciko / Literature (Set Works)33 marks
- Question 4Ukulalela nokukhuluma / Listening and Speaking33 marks
- Question 5Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)21 marks
- Question 6Ubuciko / Literature (Set Works)26 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA:
Ohlolwayo akufanele aphendule imibuzo engaphezulu kowodwa ngohlobo
olufanayo lombhalo.
Uma umfundi enikeze izimpendulo ezimbili, maka eyokuqala bese ungayinaki
elandelayo.
Uma izinombolo zezimpendulo zingahleliwe ngendlela efanele, maka
ngokwememo.
Uma iphutha lesipelingi liphazamisa umqondo, ayingamukelwa leyo mpendulo.
Uma lingawuphazamisi umqondo, ayamukelwe impendulo.
Uma ohlolwayo engabasebenzisi onokucaphuna lapho kuthiwe akacaphune
khona, ungamjezisi ngalokho.
Emibuzweni evulekile, akunganikwa mamaki ngoYEBO/CHA noma NGIYAVUMA/
ANGIVUMI. Kanjalo futhi akukho mamaki okumele anikezwe ngoYIQINISO/
AKULONA IQINISO noma UMBONO/IQINISO. Kumele kugxilwe kulokhu
okwesekelwa ngakho impendulo.
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
ISIQEPHU A: INOVELI
UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa
ISIQESHANA A
1.1 Iphepha elibomvu.√/Imali √ (1)
1.2 Ezitimeleni zamanzi/emkhunjini eThekwini.√ (1)
1.3 Ezimbili.√ (1)
1.4 UZondiwe wathembisa ukuthi useyothi uma esehla ephindela eThekwini,
adlule ngaseMpangeni abone umzawakhe uSandanezwe
owayesebunzimeni.√√ (2)
1.5 Wahamba ephindela ekhaya inhliziyo yakhe ibuhlungu idangele
ngomzawakhe uSandanezwe. √√ (2)
1.6 UNomgedla wafakela uNokulindela umuthi wentando ayewunikezwe
nguZabalaza.√√ (2)
1.7 Umama kaSandanezwe wayebona ukuthi abelungu bazovele bamchithe
bathi ubengalethwa ngani kubo esaphila.√
Wayesaba ukuthi abelungu bangahle bambophe uSandanezwe uma
bethola ukuthi unjenje kanti weqa nasesibhedlela. √
Umama kaSandanezwe wayekholelwa ukuthi indodana yakhe ingaluthola
usizo kubathandazi. √
Wayengabathembi odokotela ngoba bahluleka ukuthola ukuthi
uSandanezwe uphethwe yini. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
1.8 Wemukeleka kahle:
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
UFohlela owayebhekana nabafikayo kwaMbeje waxoxisana naye
wamnika ithemba lokuthi uzosinda.√/
Bamlethela ukudla bamnika nendawo yokulala.√/
Akalindanga isikhathi eside ngaphambi kokuba abonane nenyanga
uNonkamfela.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
1.9 Izithuthi zomphakathi√/izimoto√/amatekisi.√ (1)
1.10 Yebo ngiyavumelana:
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Umlandi kule noveli uyazi ukuthi umlingiswa ngamunye ucabangani
nokuthi uzizwa kanjani.√/
Usilandisa ngezehlakalo ezenzeka ezindaweni ezehlukahlukene yena
angekho kuzo. √/
Umlandi kule noveli uthathe isimo somuntu wesithathu, iso lakhe libona
konke okwenzekayo endabeni ngoba phela umi eceleni, akazitholi
eyingxenye yabalingiswa bendaba.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
1.11 1.11.1 Uvuthondaba lutholakala ngesikhathi uSandanezwe eselashwa
kwaMbuyisa sekucaca ukuthi ngeke asinde ngoba ukugula kwakhe
kwakubhebhetheka kuya phambili kunokuthi kube ngcono.√√ (2)
1.11.2 Isisusa sodweshu kwaba ukweqa kukaSandanezwe
esibhedlela.√√/Ukugula kukaSandanezwe ephethwe ukufa
okungaqondakali. √√ (2)
KANYE
ISIQESHANA B
1.12 Wayemagange efuna ukuphakamisa igama lakhe kanye nezinye izinyanga
ukuthi asikho isifo esehlula izinyanga ngisho sesibehlulile odokotela.√√ (2)
1.13 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
UNonkamfela utshela uSandanezwe ukuthi into esisele futhi ezoba nzima
ukuthola isitho somuntu wesifazane.√/
Wayenethemba lokuthi amadlozi akubo azomelekelela ukuze athole lesi
sitho somzimba.√/
USandanezwe wathi into okumele yenzeke ukuhlala ethembeni.√/
UNonkamfela wathi into engenza isiguli singalapheki ukuthi loyo muntu
owelashwayo kuyenzeka abe nedlozi elibi elivalayo lingafuni elashwe.√ (2)
1.14 1.14.1 D√
1.14.2 C√
1.14.3 B√
1.14.4 A√ (4)
1.15 Imiyalezo EMIBILI kwelandelayo:
Abantu kumele bakwamukele ukuthi kukhona izifo ezidanjiswa odokotela
kuphela, njengoba uSandanezwe eqa esibhedlela waya enyangeni
wangabanika ithuba elanele odokotela lokumsiza badambise isifo
esasimphethe.√/
Abantu kumele bakubone ubumqoka bokuthi baziphathe kahle
kwezothando ukuze baphephe ezifweni, uSandanezwe wayethandana
nezintombi eziningi ngesikhathi esisodwa esasebenza eThekwini.√/
Izinyanga kumele zithembeke zisho uma zingeke zikwazi ukwelapha izifo
ezithize, zinganikezi iziguli ithemba elingekho njengoNonkamfela okwathi
noma esehlulekile ukwelapha uSandanezwe wathi akahambe ayohlabela
abakubo abangasekho.√/
Sesifikile isikhathi sokuthi isenzo sobusoka singashayelwa ihlombe
kodwa sibukeke njengento eyingozi emphakathini njengoba
kwakuhlawumbiselwa ukuthi uSandanezwe uphethwe isifo sengculazi. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
1.16 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Ngangingamtshela ukuthi akusaphephile ukuqonywa yizintombi eziningi
ngenxa yezifo zocansi esezigcwele izwe lonke.√/
Ngangingamtshela ukuthi kumele athembeke kuNokulindela, ingoduso
yakhe.√/
Ukuthandana nezintombi eziningi kungamdalela izitha eziningi. √/
Ngangiyomtshela ukuthi izintombi eziningi zithanda imali ngakho-ke
wayezogcina esechitha imali eningi ethokozisa abantu besifazane
ahlekisana nabo.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (3)
1.17 Ngiyazwelana nabo ngoba ...
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Umndeni wakwaMchunu wethuka ngesikhathi ubona indodakazi
isihhema, imemeza kuhle komuntu ohanjelwa ingqondo.√√/
Kwaze kwasa umndeni wakwaMchunu ubhekile ngenxa yesimo
uNokulindela ayekuso. √√/
UMaZikalala waze waquleka ngenxa yovalo ebona ukuthi indodakazi
yakhe izophelela ezandleni zakhe.√√/
Wayeyingane eyodwa kwabo. √√/
Ukwelapha kuyabiza. √√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
[35]
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu
ISIQESHANA C
2.1 Uxolo babengalwenzi ngaphambi kokuphindela emsebenzini.√ (1)
2.2 Epulazini likaGeorge/ eGreytown√/eMdlovana√ (1)
2.3 Ezinhlanu.√ (1)
2.4 OKUBILI kwalokhu:
Ummese
Untshumentshu
Isibhamu (2)
2.5 Wafika ekuseni sekukhona ababe sebefile, sekugcwele ezakwadalawane
emagcekeni ehostela.√√ (2)
2.6 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Abantu bakwaMavundla lapho kuholwa khona impesheni babengenaso
isineke sabantu abahluphekayo.√√/
Abantu ababebhalisa abantu abadinga impesheni babefuna ukuthi
umuntu aqale agwaze ngaphambi kokuthi athole usizo, uManyoba
wayengasenayo imali yokugwazela lezi zisebenzi ezikhohlakele.√√ (2)
2.7 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Wayesaba ukuthi izigilamkhuba kungenzeka zimenzakalise ngoba
zazimbonile.√/
UManyoba akazange ababone ebusweni abenzi bobubi ngoba
wayesabela impilo yakhe engafuni ukuzinika isikhathi sokuthi ababukisise
kahle.√/
Wayengeke akwazi uManyoba ukuba ngufakazi othembekile enkantolo
ngenxa yokuthi wayengeke akwazi ukubakhomba abenzi bobubi.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
2.8 Wemukeleka kahle:
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Izinsizwa zangakubo zamnikeza indawo yokufihla ikhanda.√/
Izinsizwa zangakubo zazimnika okuya ngasethunjini ngesikhathi
engakawutholi umsebenzi.√/
Izinsizwa zangakubo zamtholela umsebenzi.√ (2)
2.9 Izibhamu ezingekho emthethweni.√ (1)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
2.10 Yebo ngiyavumelana:
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Umlandi kule noveli uyazi ukuthi umlingiswa ngamunye ucabangani
nokuthi uzizwa kanjani. √/
Usilandisa ngezehlakalo ezenzeka ezindaweni ezehlukahlukene. √/
Umlandi kule noveli uthathe isimo somuntu wesithathu, iso lakhe libona
konke okwenzekayo endabeni ngoba phela umi eceleni, akazitholi
eyingxenye yabalingiswa bendaba. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
2.11 2.11.1 Uvuthondaba lutholakala lapho uManyoba esethatha isinqumo (2)
sokubuya ePitoli ayosebenza emakhaya.√√
2.11.2 Isisusa sodweshu kwaba ukuhlukumezeka kwabantu ababehlala
emapulazini besebenza isithupha.√√/Ukweqa kukaManyoba
epulazini likaGeorge ayosebenza eGoli.√√ (2)
KANYE
ISIQESHANA D
2.12 Umseshi wayezothola ukuthi le ndoda yayingeyena ubaba wangempela
kaCeli.√√ (2)
2.13 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Wasuka umseshi ngemoto yakhe waya kubo kwentombazane. √/
Umseshi wafica ubaba thizeni ehleli emnyango efunda iphepha. √/
Babingelelana umseshi kanye nale nsizwa endala eyayihleli emnyango.√/
Umseshi wayibuza insizwa endala ukuthi ingubaba kaCeli ngempela
yini.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
2.14 2.14.1 D√
2.14.2 C√
2.14.3 B√
2.14.4 A√ (4)
2.15 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Umzali unesibopho sokukhulisa ingane, ayondle, ayifundise esikoleni
futhi ayilungisele nendawo yokuhlala njengoba uManyoba azifundisa
zonke izingane zakhe zabafana. √/
Akuwona umsebenzi womzali ukuyenzela izinto ingane noma isindala
isisebenza isinawo amandla okuzenzela njengoba uManyoba alobolela
amadodana akhe. √/
Kumele abantu bazibekele imali yomhlalaphansi ngesikhathi
besasebenza, njengoba uManyoba ayesebenza eGoli kodwa
wangazihlinzekela ngomhlalaphansi. √/
Omakoti kumele bafunde ukuphatha kahle omamezala kanye nobabezala
hhayi njengoba uMaNene ayehlukumeza umamezala wakhe. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
2.16 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Ngangizomtshela ukuthi mina ngakhulela emzini okholwayo impilo yami
yonke ngakho-ke kuzoba lukhuni ukuthi ngehlukane nezwi leNkosi.√/
UMthethosisekelo uyabavumela bonke abantu ukuthi bakhonze
ngokukhululeka uma nje bengeke baphazamise abanye abantu.√/
Ngangizomtshela ukuthi umuzi owethu sobabili ngakho-ke akanalo
ilungelo lokuthatha izinqumo ngaphandle kokubonisana nami.√/
Ngangizomtshela ukuthi ngizocela umama ehlise izwi ngesikhathi
ethandaza ukuze angaphazamisi muntu.√/
Ngangiyomtshela ukuthi ngizocela umama athandaze ngenhliziyo ukuze
engeke aphazamise abanye abantu.
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (3)
2.17 Ngiyazwelana naye ngoba ...
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Wonke umuntu unelungelo lokufunda ukuze akwazi ukumelana nezidingo
zempilo yesimanjemanje.√√/
Waphuthelwa ithuba lokuthola umsebenzi ohloniphekile.√√/
Akakwazanga ukusiza abazali bakhe ngesikhathi sebehluphekile ngoba
wayengenawo amandla.√√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
[35]
NOMA
UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu
ISIQESHANA E
3.1 Wayeshintsha izingubo zokugqoka.√ (1)
3.2 Ingutshana elulwelwesi elula.√/ ingutshana eyayikuveza konke ayekuqgoke
ngaphansi.√/ amabele engasawabophile. √ (1)
3.3 Wayengenangane.√ (1)
3.4 Wagaxa isandla phakathi kwamabele.√√ (2)
3.5 'Kukuwe mngani wami. Uma ubona ukuthi awuzukuzifaka enkingeni
ngokusondelana nami, mina ngikhululekile ...' (2)
3.6 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Isenzo sikaBhekani sokuthandana noTholakele sasimcasula kakhulu
umama wakhe ngoba uTholakele wayengumfelokazi. Umama KaBhekani
wayefuna ukuthi uBhekani athole umfazi ohloniphekile ozomgana.√√/
Okunye okwakudina umama kaBhekani ukuthi lesi senzo sikaBhekani
sokuthandana nomfelokazi sasizokwenza ukuthi ubaba kaBhekani abe
nolaka kakhulu.√√/
Abantu bahlebela umama kaBhekani ukuthi uTholakele udayisa
izidakamizwa.√√/
UTholakele wayengafundile, akwaziwa kahle nemvelaphi yakhe.√√/
UTholakele wayemdala kunoBhekani.√√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
3.7 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Wayekholelwa ukuthi uPamella nguye owenza ukuthi uTholakele enze
izinto ezibheke eceleni.√√/
Wababona bemuncana amabele lokhu kwamenza wabona ukuthi kuningi
ukungcola okubahlanganisile. √√/
Ngolunye usuku wabafica bebala imali eningi angazange azi ukuthi
bayithathephi. Ngalolu suku uBhekani wabona ukuthi ngeke kulunge
ashade noTholakele uma esengumngani noPamella.√√/
Wayekholelwa ukuthi uma engaxosha uPamella uTholakele angaba
umuntu. √√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2)
3.8 Wemukeleka kahle ngoba ...
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Umama kaBhekani kwamjabulisa kakhulu ukufika kukaLindiwe.√/
UBhekani wakwamukela ukuxolisa kukaLindiwe.√/
Wayephatheke kahle kubo kaBhekani ngoba wahlala izinsukwana khona
waze waphoxwa ukuthathwa yimoto ebomvu.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2)
3.9 Indawo yokuphekela. √/Isitofu. √/Emlilweni√ (1)
3.10 Yebo ngiyavumelana:
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Umlandi kule noveli uyazi ukuthi umlingiswa ngamunye ucabangani
nokuthi uzizwa kanjani. √/
Usilandisa ngezehlakalo ezenzeka ezindaweni ezehlukahlukene. √/
Umlandi kule noveli uthathe isimo somuntu wesithathu, iso lakhe libona
konke okwenzekayo endabeni ngoba phela umi eceleni, akazitholi
eyingxenye yabalingiswa bendaba. √/
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
3.11 3.11.1 Uvuthondaba lutholakala ngosuku lomshado sebesesontweni
ngesikhathi sekuboshwa umakoti/kulindwe umakoti esontweni.√√ (2)
3.11.2 Isisusa sodweshu kwaba iphupho likaBheki ephupha ubaba wakhe
osewashona emtshela ukuthi akashade ngokushesha.√√ (2)
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
ISIQESHANA F
3.12 Ulaka lukayise kaBhekani osewashona owayengahambisani nokuthi
indodana yakhe ishade nomfelokazi. √√ (2)
3.13 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
UBhekani wayenamahloni okugaxana noTholakele phambi kwabantu
bomphakathi.√/
UTholakele wayengayiboni inkinga ngokubambana kwakhe noBhekani.√/
UBhekani yayimxaka le ndaba yesibindi sikaTholi kodwa aziqinise.
Bahambe uTholi abuye amgaxe uBheki.√/
Yize uBhekani wayesekubeke kwacaca ukuthi akathandi ukuthi
babambane phambi kwabantu kodwa uTholakele waqhubeka
nokumgaxa.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
3.14 3.14.1 D√
3.14.2 C√
3.14.3 B√
3.14.4 A√ (4)
3.15 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Kuhle ukwethembeka kwezothando, uBhekani wayethandana noLindiwe
noTholakele ngesikhathi esisodwa.√/
Kumele umazi kangcono umuntu ngaphambi kokuba ucabange
ukumshada njengoba uBhekani alobola uTholakele engabazi abantu
bakubo, engakaze aze aye kubo.√/
Abantu besilisa akumele bakhulelise izingane zabantu bese
beyazilaxaza, uBhekani wenza into embi ngokukhulelisa uLindiwe bese
emshiya nengane ashade noTholi angenangane naye.√/
Abantu uma belobola kumele balandele yonke imigudu elandelwayo
ngoba uma bengakwenzi lokho bayohlangabezana nobunzima, uBhekani
walobolela emjondolo, elobola umfelokazi.√/
Ubugebengu abubuyiseli futhi konke okubi umuntu akwenzayo
ekugcineni kuyavela.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
3.16 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Ngangiyomtshela konke engikwaziyo ngoba abangani beqiniso
abafihlelani izinto, ngangiyomtshela ukuthi intombi yakhe iwumfelokazi
owabalekela ukungenwa.√/
Ngangiyomtshela ukuthi intombi yakhe idayisa izidakamizwa ngakho-ke
ukuqhubeka nokuthandana nayo kwakuzomfaka enkingeni.√/
Ngangiyomtshela engikwaziyo ngemvelaphi kaTholakele.√/
Ngangiyomtshela ukuthi uBhatomu uyingozi ngakho-ke kumele
amqaphele ngeso lokhozi. √/
Ngangiyomtshela ngobungani phakathi kukaTholakele noPamela. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (3)
3.17. Ngiyazwelana ngoba:
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Baphoxeka emphakathini ngosuku lomshado ngesikhathi kuboshwa
umakoti.√√/
Umndeni wazama ukumbonisa uBhekani kodwa kwanhlanga zimuka
nomoya lokhu okwaphetha ngokuthi isithunzi somndeni sidicileleke
phansi.√√/
Kwamosheka imali kaBhekani elobola isigebengu esinguTholakele.√√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
AMAMAKI ESIQEPHU A: 35
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
ISIQEPHU B: UMDLALO
UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi
ISIQESHANA G
4.1 Ujatshuliswa ukuthi useyinkosikazi yekhansela.√/UDuma usehola imali
eningi.√/UDuma useyakhulekelwa.√ Amakhosikazi endawo asembingelela
sengathi uyinkosikazi yenkosi. √ (1)
4.2 “Nifana ncimishi nezingane”.√/ “Nina bafazi nijatshuliswa ubala” √ (1)
4.3 Uthi yena wakhethwa ngabantu.√√/Nguye olawula intuthuko yasendaweni. √√ (2)
4.4 Wayekhathazwa ukuthi inkosi uShandu ayeneme ngaye.√
Wathi uzwa ngabantu bethi inkosi uShandu ithi uDuma usecabanga
ukuthi uyinkosi yendawo.√ (2)
4.5 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
UDlamini wayeyinduna yenkosi uShandu. √√/
Babezwana kakhulu inkosi uShandu noDlamini. √√/
UDlamini wayeyindoda ehloniphekile emphakathini.√√ (2)
4.6 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Inkosi uShandu ikholelwa ekuthini iyona yodwa okufanele ihole abantu
ngoba ilungelo layo lokuzalwa. √ /
Akakholelwa ebukhoneni bamakhansela ukuthi nawo anamandla
okuphatha futhi akhethwe ngentando yeningi. √/
Ukungena kwetiyela kuzobulala izinselo zezinkomo. √/
Ugesi uzoxhopha imfuyo.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
4.7 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Kwakwenziwa ukuthi bobabili babenamakhanda aqinile. √√/
UMbandlwa wayezitshela ukuthi yena wazi kangcono njengomuntu
osekela ikhansela elavotelwa.√√/
Babesabambelene amagqubu. √√ (2)
4.8 Kwaba nomthelela omuhle;
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Ukushona kukaMbandlwa noDlamini, okuyibona ababengamashoshozela,
kwenza ukuthi kube nokuthula nenhlalakahle phakathi kwenkosi
nekhansela kanye nomphakathi wonkana.√√/
Akuzange kusabakhona iqeqebana elilandela uhlangothi lobuholi
obuthile.√√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
4.9 OKUKODWA kwalokhu okulandelayo:
Simveza njengomuntu oqotho nowethenjwa abantu, √ ngoba inkosi
yakhetha yena ukuthi afunde incwadi.√/
Simveza njengomuntu onesibindi, √ ngoba wakwazi ukuhlanganisa
abantu akade bengaboni ngaso linye.√/
Simveza njengomuntu oluthandayo uxolo √ ngoba wafika wenza
njengoba etsheliwe, wakwazi ukwenza ukuthi abantu baxolelane.
Simveza njengomuntu okwaziyo ukuhlonipha isikhundla somunye
umuntu ngoba walalela ngesikhathi ethunywa yinkosi. √ /
Simveza njengomuntu owuthandayo umphakathi wangakubo √ ngoba
wayengathandi ukuwubona udicilileka phansi ngenxa yempi. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
4.10 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Ngesikhathi kufika uDuma esiteshini samaphoyisa uSayitsheni akazange
amyekelele, kodwa wameluleka ukuthi akabhekane nezinkinga
ayeziqalile nayesezifake kuzo.√/
Wazama ukuthi ubutha obabukhona phakathi kwenkosi uShandu
noDuma buxazululeke ngokuthula.√/
Wazamela uDuma indawo ayezohlala kuyo kuze kudambe isimo.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
4.11 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Basekhona abantu emakhaya abangakafundiseki/abangakayamukeli
intando yeningi.√/
Amanye amakhosi asabambelele futhi athembele ezinduneni zendawo
kunokwethemba amakhansela.√/
Ezombusazwe zinawo umthelela ezindaweni zasemakhaya, abantu
abawathembi amakhansela, abafuni ngisho ukuvota.√/
Zisekhona izinduna ezigqugquzela abantu ukuthi bangasebenzisani
namakhansela.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
KANYE
ISIQESHANA H
4.12 Wayengunobhala wekhansela uDuma. √ (1)
4.13 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Usuku lokuqala lokubamba umhlangano womphakathi obizwe yikhansela
uDuma.√/
Abantu bangena ekilasini lesikole okwakubanjelwe kulo umhlangano.√/
UDuma wayezitshela ukuthi abantu bazojabula uma bezwa ngentuthuko
ayezoyiletha kubo.√/
UMbandlwa wakhombisa ukumethemba uDuma ngokungalilahli
ithemba.√/
UMbandlwa wavula umhlangano ngomthandazo.√ (3)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
4.14 Inkosi uShandu nekhansela uDuma bagcina besebenza ngokubambisana,
njengoba inkosi uShandu yanikeza uDuma indawo ayezosebenzela kuyo.√√ (2)
4.15 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Wabiza umhlangano ngesikhathi esefuna ukwethula izinhlelo
zentuthuko.√/
Wayenezinhlelo ayesenazo ayezozenza ukuthuthukisa umphakathi
njengoba ayezokhuluma ngendaba yamanzi, ugesi nomgwaqo.√/
Wayethumela uMbandlwa uma kukhona adinga ukukusho enkosini,
engaziyeli yena ngoba azi ukuthi inkosi ayihambisani nokukhethwa
kwakhe.√/
Wayenameka izaziso zomhlangano. √/
Waya eThawini eyofuna izeluleko eMnyangweni wezaMakhosi.√ (2)
4.16 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Waqale waduma emphakathini kwaba khona abamhloniphayo.√/
Waba nezwi/nesikhundla ekubusweni kwendawo.√/
Waba nyamanambana emphakathini ngokweseka uDuma.√/
Kwaholela ekutheni uMbandlwa ashaywe yinduna uDlamini.√/
Wagcina ngokuthi ashone ebulawa ngamalungu omphakathi.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
4.17 Izimpendulo ziyokwehluka.
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Abazwelana naye bayothi:
Kwaba buhlungu ukubona abantu befa nemizi isha endaweni yakhe.√/
Inkosi uShandu yayinesikhundla esiyilungelo lakhe lokuzalwa.√/
Kunzima ukwamukela ushintsho uma usumdala.√/
Wayenza imizamo yokubiza uDuma kodwa uDuma angezi, emedelela,
engamnikezi indawo yakhe.√/
Wayengazi nokuthi lolo shintsho ngabe luza nani.√/
Wayebona isithunzi sakhe sihuduleka phansi ngenxa
yokungahlonishwa.√/
Wayengasakwazi ukulawula ngempumelelo indawo ayeyiphethe.√
Abangazwelani naye bayothi:
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Kwakufanele alalele ukuthi ikhansela labe lihlose ukwenzani endaweni
bese eleseka.√/
Kwakufanele ahambisane nezikhathi, uma kuba noshintsho ezweni, naye
kwakumele azilungiselele ukushintsha.√/
Kwakufanele afune abantu asebeyihambile le ndlela ababezombonisa,
hhayi ukulalela uDlamini.√/
Ukuba wayemvumelile umkakhe ukuthi asebenze, mhlawumbe
kwakuzoba ngcono ngoba wayezothola ukwesekwa nasesikoleni
ayezobe efundisa kuso umkakhe. √
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
4.18 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Inkulumo kaMbandlwa iyona emvezayo ukuthi ungumuntu onjani
njengoba kuyiyo eyasiza ukumisa uDuma isibindi.√/
Inkulumo mpendulwano iyasiza nokusivezela isizinda njengoba sibona
lapha ukuthi umhlangano wawuzoba sekilasini elalingelikhulu.√/
Inkulumo mpendulwano iyasiza nokusivezela ukuthi abantu bakusiphi
isimo njengoba kuvela ukuthi abantu abeze emhlanganweni
bayamhlonipha uDuma. √/
Inkulumo mpendulwano iyasiza nokuveza udweshu olwalukhona
endabeni.√/
Iyasiza nokuveza izigameko ezazisazokwenzeka njengokuthi lo
mhlangano wawuzoba yingqophamlando.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
[35]
NOMA
UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele
ISIQESHANA I
5.1 Ukungena kukaMbhele endlini.√/Ukungqongqoza kukaMthofi.√ (1)
5.2 Kanti awuyanga yini ukuyolanda uMfundisi esibhedlela?√ (1)
5.3 USonto wayesaba ukuthi uMfundisi wayezombona bese eyasho ukuthi nguye
owamdubula.√√ (2)
5.4 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Wayesaba ukuthi uMbhele wayengababamba ngoba wayesanda
kuhamba ekhaya.√/
Wayengenayo imali yokukhokhela uMthofi.√/
Wayenolwazi lokuthi uma uMthofi efika kwakhe wayemesabisa
ngesibhamu.√ (2)
5.5 Umfundisi ungumuntu ohola ibandla√ /uqotho√ /ulungile√ /ubalulekile
emphakathini.√ (2)
5.6 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
USonto uyazi ukuthi uMthofi uyisigebengu esinesihluku esingenza noma
yini enganeni yakhe.√/
USonto wayesaba ukuthi kuzovela amaqiniso ngokufa kukaMaNtuli.√/
UZinhle wayesezothwala izono namacala kaSonto.√/
Lokhu kwakuzokwenza ukuthi achaze kuMbhele ukuthi yini eyabe
imhlanganise noMthofi.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
5.7 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
UMthofi wayesekhathele uSonto elokhu enza izethembiso
zokumkhokhela kodwa angamkhokheli.√√/
UMthofi wayebona ukuthi uSonto umenza isilima.√√/ (2)
Akamvakashelanga ejele ngenkathi eboshiwe. √√
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
5.8 Kwaba nomthelela omubi.
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Kwakuzofaka impilo yomndeni wakhe engozini ngoba uSonto kwase
kufanele athola imaliyokukhokhela uMthofi ngokushesha. √√/
Impilo yomndeni kaMbhele yabe ingasaphephile ngoba uMthofi wayefika
emzini wakhe ephethe isibhamu.√√/
UMbhele wagcina eshonile ebulawa nguye uMthofi. √√ (2)
5.9 OKUKODWA kwalokhu okulandelayo:
Simveza njengomuntu ongathembekile √ ngoba wayazi ukuthi umfundisi
uhambe nemali, uyasuka uyomngenela.√/
Simveza njengomuntu wesifazane onesibindi √ ngoba wakwazi
ukudubula umuntu weNkosi.√/
Simveza njengomuntu ongalicabangeli ikusasa lakhe nelomndeni
wakhe,√ ngoba isenzo sakhe sasizoba nomphumela omubi emndenini.√/
Simveza njengomuntu onezimfihlo √ ngoba inkinga eyamenza wadubula
umfundisi, uMbhele wayengayazi.√/
Simveza njengomuntu ozicabangela yena yedwa, √ akazange
amcabangele umfundisi ukuthi umzwisa ubuhlungu ngento
ayengahlangene nayo, akamcabangelanga noMaMkhize ukuthi
wayezomhluphekisa ngalesi senzo.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
5.10 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Wayesebenzisana noMthofi ekwenzeni ubugebengu, uma uMthofi
engena emzini kaMbhele wayegada ngaphandle ukuthi akaqhamuki
yini.√√/
UToronto nguye owayekhuluma kakhulu ngesikhathi umseshi uNhleko
ebafica bezungeza umuzi kaMbhele befuna uSonto, wagcina ewaveze
wonke amaqiniso ngamacala abawenza, nakhu wayedakwe yinsangu,
nokuyikho okwaholela ekutheni baboshwe benoSonto.√√/
Wagcina esengufakazi wenkantolo ecaleni likaSonto.√√ (2)
5.11 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Yebo basekhona ngoba,
Buningi ubugebengu ezweni obenziwa ngabantu abafana noMthofi
njengokubulawa kwabantu basembonini yamatekisi.√/
Buningi ubugebengu obuhleliwe obenziwa ngabantu ngoba befuna imali
esheshayo njengokubamba izimoto zemali.√/
Ziningi izigameko ezibikwayo zabantu abathengwayo ukubulala abantu
abashade nabo ngoba begaqele amafa.√/
Baningi abantu ababulawa kungenasidingo bebulawa ngabantu abafana
noMthofi abangakwesabi ukubulala.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
ISIQESHANA J
5.12 NguMbhele.√/Umyeni kaSonto.√/ubaba kaZinhle√ (1)
5.13 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
UMthofi wayefonela uSonto emazisa ukuthi usembulele uMbhele.√/
Wachaza ukuthi benza kanjani ukuze bamthole kahle bambulale
uMbhele.√/
Washo nokuthi imoto kaMbhele bayishisa ukuqeda ubufakazi. √/
USonto wababonga oMthofi bathi abafuni ukubongwa ngomlomo kodwa
bafuna imali.√/
UMthofi watshela uSonto ukuthi akayolungisa indaba yemali
yomshuwalense.√/
UMthofi wathi kuSonto uma engakhokhi bazomdubula.√/
Wamyala ngokuthi angalinge abhayize.√/ (3)
5.14 Ukuboshwa kukaSonto, uMthofi noToronto ngamacala okubulala . √√ (2)
5.15 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
UNhleko waluqala ngokushesha uphenyo ngokudutshulwa koMfundisi.√/
Washeshe wabuya ukuzophenya uSonto ezombuza ukuthi wayekuphi
ngobusuku okwadutshulwa ngabo umfundisi.√/
Waya kuMaMkhize eyobuza ukuthi wagcina nini uSonto
ukuzobavakashela.√/
Wagada umfundisi esibhedlela ngoba wayesephapheme, enzela ukuthi
owayemdubulile angakwazi ukubuya azomqedela.√/
Wasikaza ukubopha uMthofi noToronto ngesikhathi ebathola kwaMbhele,
wabaphenya ngokwakubalethe kwaMbhele.√/
Wambopha ngokushesha uSonto, wawahlanganisa wonke amacala akhe
kuhlanganiswa nelokubulawa kukaMaNtuli.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
5.16 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Wasebenzisana noMthofi ukwenza ubugebengu.√/
Impilo yakhe yaba sengcupheni ngoba wayehlala ehamba noMthofi
owayehlala ephethe isibhamu.√/
UMthofi noToronto babephuza utshwala bebhema nensangu.√/
UToronto wagcina eboshiwe kanye noMthofi.√ (2)
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.)
5.17 Imibono iyokwehlukana.
Abathi bayazwelana naye bayothi.
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
USonto wayengasebenzi engenayo imali yokukhokhela uMthofi√/
Umuntu akakwazi ukucabanga kahle uma ethukile, yikho okwamenza
wangena kakhulu obishini.√/
Isimo ayebheke naso sagcina sesihlukumeza umndeni wakhe wonke. √/
Imali ayeseyizamile ukukhokhela uMthofi yathathwa uDlamini.√
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 18 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
Abathi abazwelani naye bayothi:
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
USonto waba nobudlelwano noMbhele ngoba ethanda izinto, akekho
owayemphoqile.√/
Umuntu kumele awuhloniphe umphefumulo womunye umuntu,
angahambi ebulala, njengoba ahlela ukubulala uMaNtuli, uMfundisi
noMbhele.√/
Ziningi izindlela ayengazizama uSonto zokuthola imali ngaphandle
kokubulala, njengokuya komashonisa.√/
Umuntu ohlakaniphile wayeyoba nemadlana ayibekile, ukuze uma kufika
izikhathi ezinzima angahlupheki, wayengeke axakeke uma sekuphume
uMthofi ejele.√/
Wayengeke ayifihle ngaphandle imali ngoba ziningi izindawo ayengafihla
kuzo endlini.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi). (3)
5.18 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Inkulumo kaMthofi iyona emvezayo ukuthi ungumuntu onjani njengoba
ezincoma ngokubulala uMbhele.√/
Inkulumo mpendulwano iyasiza ngokusivezela isizinda njengoba sibona
lapha ukuthi oMthofi basendaweni engalapho kwenzeke khona isigameko
sokubulala uMbhele.√/
Inkulumo mpendulwano iyasiza ngokusivezela ukuthi abantu bakusiphi
isimo njengoba kuvela ukuthi uSonto wayethokozile ngomsebenzi
owenziwe nguMthofi.√/
Inkulumo mpendulwano iyasiza ngokuveza udweshu olwalukhona
endabeni ngoba uSonto wayesehluleka ukufeza izethembiso zakhe
zokukhokhela uMthofi.√/
Iyasiza ngokuveza izigameko ezazisazokwenzeka njengokuthi uSonto
wayesazokhokha enhle imali.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi). (2)
[35]
NOMA
UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu
ISIQESHANA K
6.1 Ukuhamba kukaThenjiwe.√ (1)
6.2 Kodwa ungichazile uDumisani. Wajika eduze njengenkalankala.√ (1)
6.3 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Yingoba uMaMbatha wamenqabela uThenjiwe ngesikhathi emcela ukuthi
agoduke.√√/
Yingoba uThenjiwe wayengasafuni vele ukuhlala kwaZungu.√√/
Wayecasulwa ukuthi ilungelo lakhe lalingahlonishwa.√√/
UMaMbatha wayembiza ngomdlwembe okwenza uThenjiwe wangabe
esamhlonipha umamezala.√√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 19 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
6.4 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Wayengakholelwa kuleli siko lokungenwa. √/
Wayebona ukuthi licindezela yena njengomfelokazi.√/
Lincisha umuntu ithuba lokuzikhethela.√/
Lalimphoqa ukuthi avume ukugana uDumisani lo ayengamthandi.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
6.5 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Wayesola ukuthi umakoti akalazi isiko lokungenwa.√√/
Wayesola nokuthi isiko leli alichazwanga kahle kumakoti.√√/
Wayebona sengathi isiko leli kufanele libhekisiswe ukuthi aseliphelelwe
yisikhathi yini.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
6.6 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Abazali bakhe bamhlalisa phansi bambonisa ngokubaluleka kokungena
umka mfowabo.√/
UDumisani wathi ubona kungaba kubi ukuthi uThenjiwe ahambe
kwaZungu.√/
UDumisani wathi kuThenjiwe akamnikeze ithuba baxoxe bobabili ngalolu
daba.√/
UDumisani wayesekhombisa ukuba nesikhwele uma ebona uThenjiwe
esehamba nomunye umuntu wesilisa, uSipho √/
Wayesekholelwa esikweni lokungena ayesechazeliwe ngalo.√ (2)
6.7 UMaMbatha ubona uZungu njengomuntu ocabangela kakhulu uThenjiwe (2)
engabe uyamphoqelela ngaleli siko angamncengi.√√
6.8 Kwaba nomthelela omubi ngoba,
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
UMaMbatha wagcina engasathandi ukuthi uNondumiso eze emzini
wakhe.√/
UMondise wagcina ethe kuNondumiso akangabe esabuya ekhaya kubo,
kodwa ahlale emzini wakhe.√/
UMondise wathi kuNondumiso akangabe esaya kwaZungu ngoba wonisa
uThenjiwe emzini wakhe.√/
Wahlazeka kwabasemzini ngesikhathi ubaba wakhe emthethisa.√ (2)
6.9 OKUKODWA kwalokhu okulandelayo:
Simveza njengomuntu onesibindi sokubulala√ ngoba uphoyizeni awufaka
etiyeni wawuzombulala uDumisani.√/
Simveza njengomuntu ongalicabangeli ikusasa lakhe √ ngoba ukuba
waboshwa wayezobhadla ejele, abazali bakhe baphatheke kabi.√/
Simveza njengomuntu ongabacabangeli abazali bakaDumisani √ ngoba
base bezongcwaba indodana yabo yesibili.√/
Simveza njengomuntu ongakwazi ukuzilawula √ ngoba uma ecasukile
uthatha izinqumo ezinobungozi.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 20 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
6.10 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Wayekwazi ukuchithisa uThenjiwe isizungu njengoba uThenjiwe
ayeseshonelwe ngumyeni wakhe.√√/
Nguye owabona uThenjiwe efakela uDumisani ushevu etiyeni,
waxwayisa umfowabo ukuthi angabe esaliphuza.√√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
6.11 Basekhona ngoba,
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
UMondise wayekhombisa ukungamcabangeli uThenjiwe nemizwa yakhe,
ngoba efuna kugcine intando yakhe, lokhu sikubona kakhulu kobaba
abangozwilakhe.√/
Maningi amadoda afana noMondise enza sengathi uvo lwamakhosikazi
alubalulekile njengoba noMaMkhize ayengenalo iqhaza alibambile
ezindabeni zomkhaya.√/
Akhona amadoda akhombisa ukuzicabangela asebenzisa ilobolo
lezingane zawo ukuzicebisa, ngoba ukuba uMondise wahambisana
noThenjiwe kwakuzodingeka aphindisele izinkomo zakwaZungu emuva,
lokhu okwakubukeka kungaselula.√/
Maningi amadoda okuthi uma ehilene nengane yakhe angahlali nayo
phansi ayilalele njengoba uMondise wavele waxosha uNondumiso wathi
akahlale lapho egane khona angabe esabuya kubo.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2)
KANYE
ISIQESHANA L
6.12 Kwakungumngani kaThenjiwe.√ (1)
6.13 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
UMaMbatha wafika kwaMondise ehamba ekhala ethi uDumisani
ugwazwe yizigebengu/yisoka likaThenjiwe.√/
UThenjiwe wazihlangula yena wathi akanasoka.√/
UMondise wathi akangalokhu ekhuluma ngoba usebulele umuntu.√/
UThenjiwe wazama ukuchaza ukuthi uDumisani walimala ngenkathi
uSipho ezama ukumvikela ngesikhathi eshaywa nguDumisani.√ (3)
6.14 UThenjiwe wagcina evuma ukushada noDumisani bahlala ngokunethezeka .√√ (2)
6.15 UMaNzuza simthola ehlangana noThenjiwe emtshela ukuthi izindaba
zokungenwa bekumele zikhulunywe esekhumule inzilo.√
UMaNzuza wabonisa uMaMbatha ukuthi akangabizi umakoti
ngomdlwembe kodwa akamchazele kahle ngesiko. √ (2)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 21 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
6.16 Kwayithinta kahle ngoba,
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
UDumisani wazithola esamukelekile ngokuphelele empilweni kaThenjiwe.
√/
Yashintsha ngoba baba nobudlelwane obuhle ezinhlangothini zombili. √/
UMondise wakhululeka ngoba wayengasalindelekile ukuthi abuyisele
izinkomo zakwaZungu.√/
KwaZungu bakujabulela lokhu ngoba babevele bemthanda umakoti wabo
bengafuni ukuhlukana naye.√/ (2)
Ababenenzondo nokuthukuthela, baxolelana. √
6.17 Imibono iyokwehlukana.
Abathi bayazwelana naye bayothi.
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
UMondise njengomzali kaThenjiwe kwakufanele aphatheke kabi uma
ingane yakhe ihlangabezana nezinkinga emendweni.√/
Ukubuya kukaThenjiwe ekhaya kubo kwakusho ukubuyela kwezinkomo
zabakwaZungu emuva, njengokusho kukaMaMbatha.√/
Njengomnumzane wendawo kwakumthela ngehlazo ukubuya
kwendodakazi yakhe emendweni.√/
Ukuxabana kwakhe noNondumiso kwakungamdalela ingcindezi.√
Abathi abazwelani naye bayothi.
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Kufanele ahlazeke ngoba unguzwilakhe, akabonisani noMaMkhize. √/
Akazange akhombise ukuzwelana noThenjiwe ngesikhathi
esebunzimeni.√/
Ilungelo likaThenjiwe lokuzikhethela akazange alishaye mkhuba. √/
Wayezicabangela yena yedwa ngoba esaba ukukhipha izinkomo
esibayeni sakhe ziphindele kwaZungu.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi) (3)
6.18 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Inkulumo kaMaMbatha iyona emvezayo ukuthi ungumuntu onjani
njengoba ekhuluma izinto ezingekho ngoThenjiwe.√/
Inkulumo mpendulwano iyasiza nokusivezela isizinda njengoba sibona
lapha ukuthi bakwaMondise, uMaMbatha ezobika ngokugwazwa
kukaDumisani.√/
Iyasiza nokusivezela ukuthi abantu bakusiphi isimo njengoba kuvela
uMaMbatha ekhala ememeza ebalisa ngendodana yakhe esisele iyodwa
ezofa ibulawa isoka likaThenjiwe. √/
Inkulumo mpendulwano iyasiza nokuveza udweshu olwalukhona
endabeni njengoba uThenjiwe ebuye ekhaya kubo ngoba engezwani
nesicelo sabantu bakwaZungu sokuthi avume ukungenwa
nguDumisani.√/
Iyasiza nokuveza izigameko ezazisazokwenzeka njengokuthi uDumisani
wayengase ashone kumbe uThenjiwe aboshwe.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi). (2)
AMAMAKI ESIQEPHU B: 35
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 22 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli)
UMBUZO 7
7.1 'USIHAWU NESIHAWU' – NE Mbesa
ISIQESHANA M
7.1.1 Wayesakazela/wayepha izinkukhu umgqakazo/ummbila. √ (1)
7.1.2 OKUBILI kwalokhu okulandelayo:
Yini Bathobile? √/
Ungasho ukuthi usuhlulwe umsebenzi? √/
Ucabanga ukuthi uzophila ngani na mame? √ (2)
7.1.3 Ngicela uvele uyeke, ngoba njengoba uthunuka amanxeba ayo nje,
nakimina kubuhlungu.√√ (2)
7.1.4 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
USihawu wagijimisa uBathobile waze wamfica wambamba. √/
Wamnukubeza ngokocansi. √/
Waxolisa ngesenzo esibuhlungu ayemenze sona. √/
Wameshela. √/
Wathembisa ukuthi uyomthatha, waze wamnika newashi lakhe
njengesibambiso.√ (3)
7.1.5 Umlingiswa omkhulu nguSihawu. √ Ngoba …
Nguye esivezelwe yena esingenisweni sendaba enenkinga
abhekene nayo yokungabatholi abantwana.√ (2)
7.1.6 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
USihawu wayehlezi phezu kwedwala ecabanga ngenkinga
ayesezobhekena nayo ayekade engayazi. √/
Ucabanga ngamazwi awatshelwe ngudokotela okuthi ngeke
abathole abantwana. √/
Wayecabanga ngokuphuthelwa yifa ayezolithola kuyise ngoba
uyise wayebeke umbandela wokuthi ifa lakhe liyotholwa yilowo
oyozala inkosana kuqala.√ (2)
7.1.7 Amantombazane kaSihawu ayenezinwele eziphothene. √
Kwakungesizona ezikaSihawu izingane, kwakungezeNdiya
uBathobile benonina ababelisebenzela kwaMaqhilika.√ (2)
7.1.8 B/Akhale kakhulu futhi.√ (1)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 23 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
7.1.9 Imibono iyokwehlukana.
Abazwelana naye bayothi:
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Kubuhlungu ukubona ingane yakho ikhombisa ukungahloniphi
emzini ngoba lokho kubeka isithombe esibi ngomndeni evela
kuwo.√/
Ugogo wayezele, ngakho-ke wayenalo uzwelo ngoBathobile.√/
Ugogo ubona ukuthi kukhombisa ubulukhuni benhliziyo
bukaMaZulu ukungamzweli umntwana oshonelwe ngunina. √/
Isenzo sikaMaZulu sasimhlukumeza umyeni wakhe,
okwakumfakela ihlazo ugogo.√
Abangazwelani naye bayothi:
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Ukuba akazange eze azohlala lapho kugane khona indodakazi
yakhe, ngabe akayiboni yonke le mikhuba yendodakazi
yakhe.√/
Ungumama owehlulwa ukukhulisa kahle eluleke indodakazi
yakhe.√/
Usebeka umbono emzini wendodakazi yakhe, okuyinto
enganambitheki.√/
Umkhwenyana ngeke esakhululeka ukukhuluma nokushaya
umthetho emzini wakhe uma kukhona umkhwekazi.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (3)
KANYE
7.2 'MHLA LIDUMA LADUMA' – MJ Mngadi
ISIQESHANA N
7.2.1 Wayecasulwe yindaba yencence.√ (1)
7.2.2 UNomvula MaDuma owayegane kwaMkhizwana.√ (1)
7.2.3 OKUBILI kwalokhu okulandelayo:
Yafaka imithwalo yayo ngaphansi kwesihlalo eside.√/
Yahlala yazotha yasonga izandla.√/
Yalalela umculo owawuculwa.√ (2)
7.2.4 Wavele wawuhlaba inhlali, akazange aze asho lutho.√√ (2)
7.2.5 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo.
Le ndatshana ikhuluma ngoLaduma owayentshontshe
amatshe ayigugu namadayimane eKhimbali.√/
Wenza ubugebengu ngokufihla amadayimane emikhwintsheni
yengane, ayelokhu eyibeka endlini encane.√/
Umkakhe uMaDuma wenza ubugebengu wenza sengathi
abazani kanti wayengunina wengane uLaphazima. √/
Wakhuluma iphutha enza ubugebengu ngokuthi athi umkakhe
uNoziphepho useThekwini.√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 24 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
7.2.6 C√/Walala wabheka phezulu emise amadolo.√ (1)
7.2.7 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo.
Isingeniso sale ndaba asisheshi simveze umlingiswa omkhulu,
esikhundleni salokho siveza abanye abalingiswa oNyandeni
nomkakhe uMaNyambose. √/
Inkinga ebhekene nomlingiswa omkhulu ayiveli esingenisweni
sendaba, wasibikela ngensizwa eyayibukeka inosizi
eyayihamba nengane encane.√/
Isizinda sesikhathi nesendawo siyavela esingenisweni sale
ndaba.√/
Umbhali akakwazanga ukusivezela igama lomlingiswa oqavile
ngokusobala, wayelokhu embiza ngensizwa.√ (2)
7.2.8 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Umbhali wayefuna ukusikhumbuza ukuthi ingalo yomthetho
yinde. ULaduma wayezame ngakho konke ukufihla
ubugebengu bakhe kodwa ekugcineni wabanjwa.√√/
Amaphoyisa asebenza ezindaweni ezahlukene ayakwazi
ukubamba izigebengu ngokusebenzisana.√√/
UPhakathi wasebenzisa ubuchule, wakwazi ukuhamba ezenza
isidakwa kanti ungumseshi.√√/
Abantu bayakwazi ukusebenzisa ngisho izingane ezincane
ukwenza ubugebengu, nakhu uLaduma wayehlezi nengane
ekhalayo esitimeleni.√√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2)
7.2.9 Asamukelekile ngoba:
Ingane yayingagcina ingenwa yizifo ngokuhamba iphathwa
ngabantu engabazi. √/
Kwakungayingenisela izifo ingane uma incela kumuntu
ongaziwa ngesimo sakhe sempilo.√/
Ingane ingalimala uma sekufika amaphoyisa esedubula.√/
Kuyilungelo lengane ukuthi ihlale ekhaya ivikeleke/iphephe.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
7.2.10 Izimpendulo ziyokwehluka.
Abavumayo bayothi:
Ngiyavumelana ngoba …
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Wayebucabange kahle ubugebengu bakhe bokushushumbisa
amadayimane, ngoba wayesebenzise ingane encane engeke
iseshwe kalula ngamaphoyisa.√√/
Amadayimane wayewafihle emikhwintsheni yengane. √√/
Isiteshi nesiteshi amaphoyisa ayengena kukhompathimenti
eyayinoLaduma, ayethola ibhakede lemikhwintsho
enamadayimane selindlini encane.√√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 25 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
Abangavumi bayothi
Angivumelani ngoba …
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Ukuba wayenobuhlakani wayengeke abanjwe. √√/
Kwakufanele asebenzise isithuthi sakhe yedwa hhayi isithuthi
somphakathi. √√/
Yahlukumezeka ingane ngesikhathi ehamba nayo. √√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)
(2)
AMAMAKI ESIQEPHU C: 35
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 26 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no JJ Thwala
UMBUZO 8
8.1 'KUYOSALA IZIBONGO' – TB Qwabe
8.1.1 Wayengathethi manga okaNdaba√ (1)
8.1.2 Imisho EMIBILI kwelandelayo:
Ezazigijima mzila munye nezingwenya ezibulalayo, √/
Zibhukuda mfula munye nezingwenya ezibulalayo, √/
Zibanga amaqele namabhubesi abulalayo, √/
Zidwanguza amahlathi nezingwe ezibulalayo.√ (2)
8.1.3 Imisho EMIBILI kwelandelayo:
Imigqa yenkondlo mide. √/
Ivalekile.√/
Isimo sokukhathazeka imbongi eyabe ikuso sinawo umthelela
ekuhambeni kancane esigqini senkondlo. √/
Yindlela esebenzise ngayo amagama emigqeni yenkondlo.√/
Umyalezo wayo inkondlo uveza ukukhathazeka.√ (2)
8.1.4 Imigqa ye-14 kuya kowe-17
E…
E…
E…
E …√√ (2)
8.1.5 C/Inzwa yokuhogela.√ (1)
8.1.6 Ukwenzasamuntu.√√/Isenzasamuntu.√√ (2)
8.1.7 Imbongi ithi amabutho awagezwanga, √
Akekho owathi shwele kuwona.√ (2)
8.1.8 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Ukuxoshiswa ngezinkomo ngomsebenzi asuke ewenzile. √/
Ukunxeshezelwa uma kukhona amabutho
alimele/asekhubazekile. √/
Ukuklonyeliswa ngamanxiwa. √/
Ukubonelelwa komndeni ngumbuso uma kukhona ibutho
elifele empini. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi). (3)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 27 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
8.1.9 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Ukufa/ukulimala kwabantu bomphakathi/namasotsha.√/
Ukufa/ukulimala kwengqalasizinda.√/
Imfundo yezingane iyaphazamiseka.√/
Imvamisa ngabantu besilisa abaya empini kwenza ukuthi
amakhaya asale engasenazo izinhloko zamakhaya. √/
Abantu baphelelwa yimisebenzi uma sekushe izindawo
zemisebenzi.√/
Ukuhlala ngokwesaba.√/
Ukukhinyabezeka kwengqondo.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi). (2)
KANYE
8.2 'UNOZIDUMO' – LMMS Madondo
8.2.1 Yimpi.√ (1)
8.2.2 Impendulo EYODWA kwezilandelayo:
Ngikubonile mntanomuntu uyiphaka,
Ngikubonile√ nkosazana uyididiyela √
Ukuxhumana siqalo√/
Ngikuzwile mntanomfazi uyiyalela
Ngikuzwile√ ngane yabantu uyikhakhabeza, √
Ukuxhumana siqalo√ (3)
8.2.3 Ukucoboshiswa. √ (1)
8.2.4 Yaqala yahlasela kuNtshebende.√ (1)
8.2.5 … mntanomuntu …
… nkosazana …
… mntanomfazi …
… ngane yabantu … √√ (2)
8.2.6 Imbongi ikwazile ukukhetha amagama anikeza isithombe ngento
eyenzekayo, njengokuthi uma imbongi ithi kwagxabhazela izisu
emadodeni, isho ukuthi amadoda athuka kakhulu kwaze kwaba
sengathi aphendukelwa yizisu ngenxa yovalo.√√ (2)
8.2.7 Imbongi igcizelela ukudideka ngazo zonke izinto ezenziwa
nguNozidumo nezinkinga ezadalwa yile mpi ayiphaka.√√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 28 DBE/Novemba 2022
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
8.2.8 Ngolaka nesankahlu seluxu,
Lokwahluleka kuNtshebende,
Wayikhomba ngolaka oluphindiwe √√ (2)
8.2.9 Igama lokuphaka kule nkondlo lisho ukuyikhipha impi ngezigaba
zayo isiyolwa/isiyohlasela.√√ (2)
8.2.10 Ngumuntu wesifazane ongenalo uzwelo okuba sengathi
akazalanga, njengoNozidumo owakhipha impi ukuthi ihambe ilwa
namanye amazwe.√√ (2)
AMAMAKI ESIQEPHU D: 35
AMAMAKI ESEWONKE: 70
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2022 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2018 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2017 Memo
_hlayiso.com_--10e3811d-f88b-41e0-bbd6-e3c4be5a9c8a/v1-0e32a8a4bf94ec65ee73/card.webp)
Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2016 Memo
More from Grade 12 isiZulu FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023 24

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper