Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2015 Memo

Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION SEPEDI LELEME LA GAE (HL) LEPHEPHE LA BOBEDI (P2) 2015 MEMORANTAMO MEPUTSO: 80 Palomoka ya matlakala a memorantamo ke 26. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 2 DBE/2015 SCE – Memorantamo DITŠHUPETŠO TŠA GO SWAYA • Ge molekwa a arabile dipotšišo tše di fetago palo yeo e nyakegago, swaya ya mathomo fela. (Molekwa ga a swanela go araba potšišo ye telele le ye kopana go tšwa pukung e tee.) • Karolong ya A, ge molekwa a arabile dipotšišo tše nne ka moka mo diretong tšeo di kgethilwego, swaya tše pedi tša mathomo. • Go dikarolo tša B le C, ge molekwa a arabile dipotšišo tše kopana tše pedi goba tše telele tše pedi, swaya ya mathomo o hlokomologe ya bobedi. Ge molekwa a arabile dipotšišo ka moka tše nne, swaya fela ya pele mo karolong ye nngwe le ye nngwe ge e le gore go arabilwe potšišo ye kopana le ye telele. • Ge molekwa a file dikarabo tše pedi, moo e lego gore ya mathomo e fošagetše mola ya bobedi e nepagetše, swaya ya mathomo gomme o hlokomologe ya bobedi. • Ge dikarabo di sa nomorwa ka tshwanelo, swaya go ya ka memorantamo. • Ge mopeleto wo o fošagetšego o ama tlhalošo, swaya phošo. Ge o sa ame tlhalošo, gona mo fe moputso. • Potšišo ye telele: Ge karabo ya potšišo ye telele e le ka tlase ga botelele bjo bo nyakegago, se mo otle ka ge a šetše a ikotlile. Ge e le ye telele kudu, lekola fela mantšu ao e ka bago a 50 o hlokomologe taodišo yeo e šetšego fela o bale thumo. • Dipotšišo tše kopana: Ge molekwa a sa šomiše ditsebjana moo a kgopetšwego go tsopola, se mo otle. • Mabapi le dipotšišo tše di phatlaletšego, ga go meputso ye e tlogo abja go dikarabo tša Ee/Aowa goba Dumela/Go se dumele. Meputso e tlo fiwa fela go lebaka le le fiwago. • Ga go meputso ye e tlogo abja go dikarabo TŠA NNETE/MAAKA goba NTLHA/KGOPOLO. Meputso e tlo fiwa fela go lebaka le le fiwago. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 3 DBE/2015 SCE – Memorantamo KAROLO YA A: THETO DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – Prof. DM Kgobe POTŠIŠO YA 1 Ngwato – RM Mogashoa Mohlala wa karabo: Seretotumišo Seretotumišo se reta bogale goba bokgoni bja seretwa. Seretong sa mohuta wo sereti se a itumiša/itheta goba sa reta/tumiša seretwa/moretwa. Seretotumišo se arotšwe ka mehuta ye mebedi, e lego seretotumišo sa sebjalebjale le seretotumišo sa bogologolo. Mehutatheto ye e tsebja le go lemogwa ka diteng tša yona. Ge diteng tša sereto di lebane le sebjalebjale gona sereto seo, ke seretotumišo sa sebjalebjale, gomme ge diteng di lebane le ditaba tša bogologolo, gona sereto seo ke sa bogologolo. Karabo ya potšišo ye e lebane le seretotumišo sa bogologolo. Dinyakwa tša seretotumišo sa bogologolo • Matseno: Kgomo e a tsha/tshwa! E gangwa ke mang? • Boitsebišo: E gangwa ke … • Mmele: Tshwantšhokgopolo, Mainatheto, Kgethontšu. • Mafetšo: Ke tšhaba mediti!/Selepe gomela! Tshekaseko ya mohuta wa sereto Sereto sa Ngwato ke seretotumišo sa bogologolo ka ge diteng di lebane le ditaba tša setšo sa bogologolo; sona se lemogwa ka dinyakwa tša sona, e lego matseno, boitsebišo, mmele le mafetšo. Matseno: Kgomo e a tsha. E gangwa ke mang? Boitsebišo: • E gangwa ke ye papadima ya naka lehubedu. Mmele: Tshwantšhokgopolo, mainatheto, kgethontšu. • Tshwantšhokgopolo mokutwana - motse/mosadi. malabulabu - mankgeretla/maratha. Tshwantšhišo - ke leru la Mmamohlake/ke pula ya marotholodi a magolo/ke tladi… (Bogale bja sereti bo swantšhwa le leru la mamohlake leo le bakago tshenyo) • Mainatheto Ngwato, Mpelegeng, Moraswi, Phogole, Matuba, Mangana. (Ka mainatheto a, go laetšwa tlhompho le tumišo go sereti) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 4 DBE/2015 SCE – Memorantamo • Kgethontšu > mokutwana = motse/mosadi. > malabulabu = mankgeretla/maratha. (Lentšu le malabulabu, le dirišitšwe go tšweletša kgopolo ya bohloki) • Ditaba di anegwa ke motho wa pele – Ke pula ya marotholodi a magolo. – Ke leru la Mmamohlake. • Ditemanatheto – seretotumišo se se arotšwe ka ditemanatheto tše tlhano tšeo di sa lekanego ka methalotheto. Temanatheto ye nngwe le ye nngwe e emela kgopolo ye e rilego: Mohlala, temanatheto ya 1 e lebane le matseno le boitsebišo. Temanatheto ya 2 e hlaloša bogale bja Ngwato. Temanatheto ya 3 e bolela ka go kgotlelela mohlako ga Ngwato. Temanatheto ya 4 e hlaloša moroto wa Ngwato. Temanatheto ya 5 e reta lešika leo Ngwato a tšwago go lona – Ngwato ke ngwanabo Mpelegeng. Rakgoloagwe ke Phogole. Mafetšo: Ke tšhaba mediti! Sereto se ga se na mafetšo a seretotumišo sa bogologolo ka gobane tše dingwe tša direto tša mohuta wo di felela ka go re: Ke tšhaba mediti! Ka go realo moreti o dirišitše setlabela (thekniki) sa tlogelo. Dintlha: 6 Teori: 3 Polelo e tla abelwa moputso o tee: 1 [10] GOBA POTŠIŠO YA 2 Matete a lefase – NS Puleng 2.1 Morena, mahlo a ka a mpontšha Mabohlatse a atla tšago, Ramaru; Kelelathalo ke ge kgopolo ya mothalotheto wa 1 e fetela go mothalotheto wa 2. (2) 2.2 Mothofatšo: Dilo tšeo di sa phelego di fiwa mabokgoni a go swana le a batho Ge letšatši le khuta ka thaba tša bodikela – letšatši le dira mošomo wa go khuta bjalo ka motho. (2) 2.3 Motho o otlilwe ke Modimo ka lebaka la ge a tshetše melao ya Gagwe. (2) 2.4 Seretotumišo, se reta/tumiša bogolo bja Modimo ka Matete ao a a dirilego. (2) 2.5 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana. Mohlala: • Maikutlo a lethabo le makalo. • Sereti se thabišwa/makatšwa ke dilo tšeo Modimo a di dirilego. (2) [10] GOBA Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 5 DBE/2015 SCE – Memorantamo POTŠIŠO YA 3 Go pokolo – OK Matsepe 3.1 -ke a -eng b -eng b -ke a Ke medumo ya go swana mafelelong a methalotheto ya go latelana. (2) 3.2 Potšišoretoriki/Makgethepolelo. Ke potšišo yeo e sa nyakego karabo goba Kelelathalo Ke ge kgopolo ya mothalotheto e fetela go o mongwe. (2) 3.3 • O dungwa ke nna/maaka ga a botse. • Mothalotheto o arotšwe ka dikarolometara tše pedi. • Dikarolometara di arogantšhwe ka sešura/khutšo/mollwane wa tlhago. (Tše pedi fela) (2) 3.4 Ke khapolete – tirišo ke thumo ya sereto. (2) 3.5 • Se bopilwe ka methalotheto ye lesomenne. • Se na le ditemanatheto tše tharo tša methalotheto ye mene ye mene mola ya bone e na le methalotheto ye mebedi. • Se na le tshwantšho le tirišo/khapolete. • Ke sonete ya Seisimane. (Tše pedi fela) (2) [10] GOBA POTŠIŠO YA 4 Wa boraro – BN Tseke 4.1 Maphankganya/Sephušulaleago. (Le tee fela) (1) 4.2 Makgethepolelo/Potšišoretoriki. (1) 4.3 • Lenyalo. • Malapa a thubja ke motho wa boraro (mamoneanya) • Motho wa go sepediša ditaba ka mokgwa wo e sego wa maleba. (Tše pedi fela) (2) 4.4 • Go tlemaganya dikgopolo/dikarolometara • Go aroganya dikarolometara • Go tlemaganya le go aroganya dikarolometara (Tše pedi fela) (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 6 DBE/2015 SCE – Memorantamo 4.5 • Poeletšothomi: (wa, wa). • Mohola wa yona ke go tlemaganya/gatelela dikgopolo tša sereti. (2) 4.6 • Ka lebaka la gore sereti se sola/gegea le go nyefola mediro ya seretwa. (2) [10] LE SERETO SEO SE SA BONWAGO POTŠIŠO YA 5 O nnyamišitše – SN Tseke 5.1 Phane (Papadišantšu): O nnyamišitše ke sa nyamile nyaminyami (-nya- le –mi-) (2) 5.2 Go loma tsebe. (1) 5.3 Sereti se tlogetše lapa. Lapa le šala le hlaka/phatlalala. (1) 5.4 • Sereto se na le ditemanatheto tše tharo. • Tše pedi tša mathomo di na le methalotheto ye mehlano mola temanatheto ya mafelelo e na le ye mene. • Botelele bja methalotheto bo nyakile go lekana ge e se fela mothalotheto wa 2 – ke o mo kopana. (Tše pedi fela) (2) 5.5 • Sereti se lemoša babadi gore ge ba gahlane le mathata ba a amogele. • Ga go bonolo go lebala motho yo le phetšego mmogo ge a hlokofetše. • Ba bangwe ba hwetšwe, ba bangwe ba hladilwe, ba bangwe ba thutšwe ke dikoloi eupša ga go bonolo go amogela tšeo ka moka. (Tše pedi fela) (2) 5.6 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana. Mohlala: Maikutlo a manyami: Sereti se nyamišitšwe ke ge seretwa se mo tlogetše a sa nagana. (2) [10] PALOMOKA YA KAROLO YA A: 30 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 7 DBE/2015 SCE – Memorantamo KAROLO YA B: PADI POTŠIŠO YA 6: POTŠIŠO YE TELELE LENONG LA GAUTA – HDN Bopape Mohlala wa karabo: Teori: Semelo sa moanegwa Semelo sa moanegwa se lebane le maitshwaro a gagwe. Wo ke mokgwa woo moanegwa a phelago ka gona go ya le ka moo mongwadi a mo tšweleditšego. Semelo sa moanegwa gantši se lemogwa ka dintlha tše di latelago: • Ditiro le dipolelo tša moanegwa. • Baanegwa ba bangwe ba reng ka yena. • Leina la gagwe. • Polelo ya mongwadi. Dimelo tša baanegwa ba Lenong la gauta 6.1 Nnono Ditiro le dipolelo tša moanegwa. • O na le phišegelo/phegelelo: O nyakišiša molato wa polao ya Mmatšhego a sa gomele morago le ge go le boima bjang kapa bjang. • O sehlogo: O betha Mpho wo šoro gore a šale a hloka le bobono. • Ga se lefšega: Le ge Sersanta Maroga a mo lemoša ka kotsi ya go nyakišiša molato wa polao ga a ka a fetola mogopolo. • O bohlale: O kgonne go efoga dikotsi tšeo di bego di ka mo hlagela ge a dira dinyakišišo. Baanegwa ba bangwe ba reng ka yena. • O tsenatsena ditaba tšeo di sa mo amego: Sersanta Maroga o mo kgalela go šunyašunya nko mererong ya dinyakišišo. • O a tshepega: Morena Maleka o mmoditše gore ke yena fela yo a ka hwetšago mmolai wa Mmatšhego. Leina la gagwe • Leina la Nnono ga le sepelelane le mediro ya gagwe. • Nnono ke setšhošetši (nono). Polelo ya mongwadi. • O na le kgotlelelo: O kgotlelela dipolelo tša Brenda le ge a phela a mo kgadimola. • Motho wa leratorato: O lebelela mosadi wa gagwe ka lerato ka dinako tšohle, moo ebilego a ile a palelwa ke go lemoga ka pela gore Brenda yo a dulago le yena ke mmolai. • O na le šedi: O kgonne go lemoga mongwapo letsogong la Brenda. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 8 DBE/2015 SCE – Memorantamo 6.2 Brenda Ditiro le dipolelo tša moanegwa. • O na le kgang: Kgang ya gagwe e mo dirile gore a timelele lebaka le letelele go se yo a tsebago gore o kae. • O na le phegelelo: Ge a nyaka selo, o netefatša gore selo seo o a se hwetša, mohlala, o nyakile Lenong la gauta mengwaga ye mehlano a ba a le hwetša. • O na le lenyatšo: Ga a hlomphe monna wa gagwe Nnono. O bolela le yena ka go mo tšeatšea le go mo nyefola. • Ga a na lerato: O botša monna wa gagwe wa lenyalo, Nnono gore o sepela le monna yo mongwe, Nakedi. Baanegwa ba bangwe ba reng ka yena. • Motho wa pelompe: O bolaile mosadi wa tatagwe Mmatšhego. O kwana le manaba gore ba hlasele monna wa gagwe Nnono. • O fela pelo: Nakedi o re o sentše morero wa bona wa go utswa Lenong la gauta ka go bolaya Mmatšhego. • O sehlogo: O bolaile Mmatšhego ka go mo kgama. Nnono o mmotšiša gore na taba ye sehlogo ka tsela ye e dirilwe ke yena? Leina la gagwe • Leina la Brenda ga le sepelelane le mediro ya gagwe. Polelo ya mongwadi. • O na le sephiri: Ga a botše motho gore nako ye a bego a timeletše o be a le kae, le mang. O ikgapa a ikgoroša a boa mašego Nnono a sa tsebe morero wa gagwe. Ga a botše motho gore o na le selo sa bohlokwa seo a se nyakago. Dintlha: 15 Teori: 5 Polelo e tla abelwa meputso ye mehlano (5) - 14 – 15 = 05 - 11 – 13 = 04 - 7 – 10 = 03 - 4 – 06 = 02 - 1 – 03 = 01 [25] GOBA POTŠIŠO YA 7: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA LENONG LA GAUTA – HDN Bopape SETSOPOLWA SA A 7.1 O na le pefelo. (1) 7.2 Nnono ke mokgonyana wa Mna. Maleka/Mna. Maleka ke ratswale wa Nnono/Nnono ke mošomedi wa Mna. Maleka. (E tee fela) (1) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 9 DBE/2015 SCE – Memorantamo 7.3 Laesense. (1) 7.4 Bosenyi ga bo na tefo/Letsogo la molao ke le letelele. Botseka bo theilwe godimo ga bosenyi, botseka le nyakišišo. (Tše pedi fela) (2) 7.5 Ke ya moya wa pefelo. (1) 7.6 Thulano e hlotšwe ke ge Mna. Maleka a botša Nnono gore a emiše ka mošomo wa go nyaka mmolai wa Mmatšhego ka ge o le kotsi. (2) 7.7 Go utollwa ga mengwapo letsogong la Brenda ke sehloa. Setsopolwa se amana le sehloa ge Nnono a ganelela go nyakana le mmolayi wa Mmatšhego. (2) 7.8 Balekwa ba tla tšweletša dikarabo tša go fapana. Mohlala: • Leina la paditseka ye ke Lenong la gauta. • Diteng tša padi ye di mabapi le go baka pheta yeo e nago le seswantšho sa lenong la gauta. • Ditiragalo di theilwe godimo ga pheta yeo e nago le lenong la gauta. (3) SETSOPOLWA SA B 7.9 Nnono/Maleka. (1) 7.10 Matseka/Kostapolo Matseba le Sersanta Maroga (Ba lwantšha Nnono). (1) 7.11 • Nnono Molaba o nyakišišwa ke maphodisa. • Ge ba mo hlahloba ga ba kgone go bona bohlatse ka baka la leswiswi. (2) 7.12 • Tlemollo ya lehuto ke ge ditaba di boela sekeng. • Brenda o hlokofalela ka gare ga sefatanaga sa gagwe morago ga gore se menoge gomme se swe, ge e le boNakedi bona ba a swarwa. (2) 7.13 • Mothalonako ke taetšo ya nako ya tatelano ya ditiragalo. • Ditiragalo tša setsopolwa se di a latelana. (2) 7.14 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana. Mohlala: • Maikutlo a letšhogo. • O tšhošitšwe ke go se tsebe seo a bego a se bileditšwe seteišeneng sa maphodisa. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 10 DBE/2015 SCE – Memorantamo 7.15 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala: • Ke sa maleba ka ge se se tla ba thuša go hlatha le go swara mmolai wa Mmatšhego. GOBA • Ga se sa maleba go ngwapša go be go ka ba go hlotšwe ke se sengwe le se sengwe, mohlala, mohlare/ Go be go swanetše go ba go dirilwe diteko tša DNA go tšwa dinamaneng tšeo di bego di le ka dinaleng tša Mmatšhego. (Tše pedi fela) (2) [25] GOBA POTŠIŠO YA 8: POTŠIŠO YE TELELE NGWANA WA MOBU – SPP Mminele Mohlala wa karabo: Teori: Semelo sa moanegwa Semelo sa moanegwa se lebane le maitshwaro a gagwe. Wo ke mokgwa woo moanegwa a phelago ka gona go ya le ka moo mongwadi a mo tšweleditšego. Semelo sa moanegwa gantši se lemogwa ka dintlha tše di latelago: • Ditiro le dipolelo tša moanegwa. • Baanegwa ba bangwe ba reng ka yena. • Leina la gagwe. • Polelo ya mongwadi. Dimelo tša baanegwa ba Ngwana wa mobu 8.1 Phankga Ditiro le dipolelo tša moanegwa. • Ke motho wa go ikgantšha le go ikgogomoša: O bolela gore yena o kgona mošomo go phala Lahlang. • Ke sehwirihwiri: O etela Mafamo ka nepo ya go huetša setšhaba gore se eme le yena kopanong ya sekolo. • O kwana le bomenetša: O be a reka maloko a lekgotla la sekolo ka dimpho gore ba mo fe mošomo wa go ba hlogo ya sekolo – o fa Mokhura kgogo le mabjala, o iša nku le diphuthelwana tša dimpho go Mokgonoana yo e lego mongwaledi wa lekgotla la sekolo. • O na le lesebo: O senya Lahlang leina pele ga bana ba sekolo le go maloko a mangwe a komiti ya sekolo. • Ke moradia: O logišana maanomabe le Mokhura nepo e le go weša Lahlang. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 11 DBE/2015 SCE – Memorantamo Baanegwa ba bangwe ba reng ka yena. • Ke sebodu: Mohlahlobi o sola mošomo wa gagwe. • Ke sengangele: Tatagwe o a mo eletša eupša o mo tšeiša phefo. • Ke motho wa megabaru: Mogafi o sola megabaru ya Phankga ya go nyaka go ba hlogo ya sekolo. Leina la gagwe. • Leina la gagwe le a itlhaloša, ka ge e be e le monna wa phankga go dithuto tša Dipalo, Seisemane le Moopelo. Polelo ya mongwadi. • Ke moradia: O thibetše pese ya go ya diphadišanong tša moopelo ka go diriša mongwalo le mosaeno wa bofora wa Lahlang. (O nyakile mošemane yo a kgonago go ekiša mongwalo le mosaeno) • O rata maemo: O ipona e le hlogo ya sekolo le ge a se na boitemogelo. 8.2 Lahlang Ditiro le dipolelo tša moanegwa • Ga a tšhošwe ke lefeela ka ge a kgona go emela taba ya gagwe: O botša mosadi wa gagwe gore yena ga a ye felo. • O na le moya wo mobotse wa leago: O amogetše Phankga ka diatla tše pedi. • Ga a tšewe ke melodi ya makaba: O re Modimo yo a mmotilego ke sebo se sethata. Baanegwa ba bangwe ba reng ka yena. • Ke motho wa go rata mošomo wa gagwe: O be o tla mo hwetša ka ofising le ge sekolo se tšwele. • Ke motho wa seriti: Setšhaba se mo hlompha ka lebaka la ditiro tša gagwe. • Ke motho wa go hloka bosodi: Bahlahlobi ba reta mošomo wa gagwe. Leina la gagwe. • Mediro ya gagwe e sepelelana le leina la gagwe ka ge sekolokomiti sa sekolo sa Rethuše se nyaka go mo lahla le ge a ba šometše nako ye telele ka ge ba hweditše ngwana wa mobu. • Leina la gagwe le šupa gore batho ba lahle mekgwa ye mebe ya go lebelela ngwana wa mobu. Polelo ya mongwadi. • Ke motho wa lerato: O šomela setšhaba ka botshepegi le lerato. • Ke motho yo bonolo: O hlalošwa a phedišana le setšhaba sa Batau gabotse. Dintlha: 15 Teori: 5 Polelo e tla abelwa meputso ye mehlano (5) - 14 – 15 = 05 - 11 – 13 = 04 - 7 – 10 = 03 - 4 – 06 = 02 - 1 – 03 = 01 [25] GOBA Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 12 DBE/2015 SCE – Memorantamo POTŠIŠO YA 9: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA NGWANA WA MOBU – SPP Mminele SETSOPOLWA SA A 9.1 Boikgogomošo/Mahlajana. (1) 9.2 Phankga ke morwa wa Mna. Mootli/Mna. Mootli ke tatagoPhankga. (1) 9.3 Sekolong/Phapošing. (1) 9.4 • Megabaru le maaka di fenywa ke therešo. • Maemo a fiwe ka bokgoni le maikarabelo e sego ka gore motho ke ngwana wa mobu. (2) 9.5 Ke moya wa pefelo. (1) 9.6 • Thulano e hlotšwe ke ge boMokhura ba tšama ba botša setšhaba gore Lahlang o swanetše go šutišwa setulong sa gagwe sa bohlogo. • Ka gore o a tšwafa gomme go bewe Phankga yo e lego ngwana wa mobu. (2) 9.7 • Sehloa ke thulano ya mafelelo. • Go tlošwa ga Phankga ka lengwalo la mohlahlobi go išwa sekolong sa Ntotolwane. (2) 9.8 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapapa. Mohlala: • Leina la padi ke Ngwana wa mobu. • Diteng di bolela ka Phankga e lego ngwana wa mobu • Ditiro di laetša bošaedi bja bongwana wa mobu. (3) SETSOPOLWA SA B 9.9 Mohlahlobimogolo. (1) 9.10 Lahlang. (1) 9.11 • Mohlahlobimogolo o hwetša Phankga a se na maitokišetšo a beke ka moka ge a be a mo etetše sekolong. • O be a šomišitše mokgwa wa go kgaoletša wo o bitšwago wa sebjalebjale wa go ngwala mothaladi o tee goba ye mebedi thutong ye nngwe le ye nngwe. • Ke sebodu ebile o na le bofora/maaka/boradia (Tše pedi fela) (2) 9.12 • Tlemollo ya lehuto ke ge ditaba di boela sekeng. • Phankga o šutišetšwa sekolong sa Ntotolwane gomme Lahlang o šala e le hlogo ya sekolo sa Rethuše. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 13 DBE/2015 SCE – Memorantamo 9.13 Mothalonako ke taetšo ya nako ya tatelano ya ditiragalo. Ditiro tša setsopolwa di a latelana. (2) 9.14 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana. Mohlala: Maikutlo a letšhogo/tlhakahlakano/kgakanego: O bona a apogetšwe ke maru ka ge mohlahlobimogolo a bone gore ga a dire mošomo wa gagwe/O feletšwe ke mahlale ka ge a se a dira mošomo wa gagwe ka tshwanelo. (2) 9.15 Balekwa ba tla tšweletša dikgopolo tša go fapana Mohlala: • Ge Phankga a ka se šutišwe gona mpherefere o ka se fele. • Nkabe mohlahlobimogolo a mo rakele saruri gobane ke lenaba la thuto/ke mpholo setšhabeng/A rakwe borutišing. • A rakwe ka ge a diriša bana bošaedi. (Tše pedi fela) (2) [25] GOBA POTŠIŠO YA 10: POTŠIŠO YE TELELE LEŠITAPHIRI – OK Matsepe Mohlala wa karabo: Teori: Semelo sa moanegwa Semelo sa moanegwa se lebane le maitshwaro a gagwe. Wo ke mokgwa woo moanegwa a phelago ka gona go ya le ka moo mongwadi a mo tšweleditšego. Semelo sa moanegwa gantši se lemogwa ka dintlha tše di latelago: • Ditiro le dipolelo tša moanegwa. • Baanegwa ba bangwe ba reng ka yena. • Leina la gagwe. • Polelo ya mongwadi. Dimelo tša baanegwa ba Lešitaphiri 10.1 Tšhwahledi. Ditiro le dipolelo tša moanegwa • Ke tšhikanoši: Ga a na mokgotse. • O na le maseme: O phela a efogile bobe bjoo batswadi ba gagwe ba nyakago go mo dira bjona. • O na le sebete: O botša lekgotla ka ga bošoro bja batswadi ba gagwe le ka fao e lego manaba a gagwe ka gona. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 14 DBE/2015 SCE – Memorantamo Baanegwa ba bangwe ba reng ka yena. • O na le swele: Taudi o re a ka se ete setšhaba pele ka lebaka la swele ya gagwe. • O bogale: O phela lešokeng, ka gare ga dibata tša naga a le noši. Leina la gagwe. • Ke tšhwahledi: madi a gagwe ga se a ka mošate. Polelo ya mongwadi. • Ke lerema: Nako ye ntši o phela ka sethokgweng a tsoma. • O bohlale: O ile a kgona go efoga lehu ka go tšhaba. • O na le leago: O dumetše go arogana setšhaba le moratho wa gagwe, e lego Kgathola. 10.2 Khutšišo. Ditiro le dipolelo tša moanegwa • Mosadi wa go latela melao ya setšo: O tsena mapaing le Mphoka wa molata mola yena e le mmagosetšhaba. • O na le sephiri: O rile go ima, a se botše kgoši, a tšhabela gagabo. • O sehlogo: O gana go amuša ngwana ka ge a nyaka gore a hwe. • Ke moradia, wa pelo ye mpe: O khukhunela go rragwe o mo kgopela gore a ntšhe mphato go tsoma Tšhwahledi gore moo a hwetšwago gona a bolawe. Baanegwa ba bangwe ba reng ka yena. Baanegwa ba bangwe ga ba bolele selo ka yena. Leina la gagwe. • Leina la gagwe le sepelelana le mediro. Ke yo mošoro: O nyaka gore Tšhwahledi a khutšišwe meratha. Polelo ya mongwadi. • O na le matepe: O fihlile ga gabo a llela rragwe. • Ke lefšega: Ditaba di rile go hlakahlakana, a tšhabela ga gabo a fihla a idibala. Dintlha: 15 Teori: 5 Polelo e tla abelwa meputso ye mehlano (5) - 14 – 15 = 05 - 11 – 13 = 04 - 7 – 10 = 03 - 4 – 06 = 02 - 1 – 03 = 01 [25] GOBA Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 15 DBE/2015 SCE – Memorantamo POTŠIŠO YA 11: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA LEŠITAPHIRI – OK Matsepe 11.1 Sebefedi/O tletše ka pefelo. (1) 11.2 Mabothe ke malome/ratswale wa Taudi/Taudi ke motlogolo/mokgonyana wa Mabothe. (E tee fela) (1) 11.3 Mabothe o felegeditšwe ke madira/Mogobo. (1) 11.4 • Ngwana ga se wa madi fela eupša ke wa dikgomo. • Kgoši e tswalwa ke timamello. • Ngwana o tsebja ke mmagwe. (Tše pedi fela) (2) 11.5 Ke moya wa ntwa, setšhaba sa Taudi se ganne go tla pitšong/Setšhaba se a gwabelana. (E tee fela) (1) 11.6 • Thulano e hlotšwe ke Taudi ge a se a ya go begela Kgoši Mabothe Khutšišo a sa imile • Le gore o imišitšwe ke morwadi wa dithebele tša Mphoka. (2) 11.7 • Sehloa ke thulano ya mafelelo. • Sehloa sa padi ye ke ge Kgoši Taudi a hlokofala. (2) 11.8 Balekwa ba tla tšweletša dikarabo tša go fapana. Mohlala: • Leina la padi ke Lešitaphiri. • Diteng tša puku di mabapi le ditaba tša mošate tšeo di lego bothata go di rarolla. • Go hlokega ga tharollo go hlola dintwa. (3) SETSOPOLWA SA B 11.9 Ngaka ya mošate, Mphoka. (1) 11.10 Kgoši Taudi. (1) 11.11 • Mašoboro a tlaiša badudi ba motse wa Kgoši Taudi ka go ba senyetša. • Ka go realo ba nyaka go ya komeng. (2) 11.12 • Tlemollo ya lehuto ke ge ditaba di boela sekeng. • Tšhwahledi le Kgathola ba ile ba arolelana setšhaba ka ge bobedi e le bana ba timamello. (2) 11.13 • Mothalonako ke taetšo ya nako ya tatelano ya ditiragalo. • Ditiragalo tša setsopolwa se di a latelana. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 16 DBE/2015 SCE – Memorantamo 11.14 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana. Mohlala: • Maikutlo a kgakanego. • Taudi o gakantšhwa ke go senya ga mašoboro ka ge a palelwa ke go ntšha koma. (2) 11.15 Balekwa ba tla tšweletša dikgopolo tša go fapana. Mohlala: • Ba nyaka go išwa komeng. • Ba senyetša setšhaba thoto. (2) [25] GOBA POTŠIŠO YA 12: POTŠIŠO YE TELELE TLHAKOLENG – MD Kekana Mohlala wa karabo: Teori: Semelo sa moanegwa Semelo sa moanegwa se lebane le maitshwaro a gagwe. Wo ke mokgwa woo moanegwa a phelago ka gona go ya le ka moo mongwadi a mo tšweleditšego. Semelo sa moanegwa gantši se lemogwa ka dintlha tše di latelago: • Ditiro le dipolelo tša moanegwa. • Baanegwa ba bangwe ba reng ka yena. • Leina la gagwe. • Polelo ya mongwadi. Dimelo tša baanegwa ba Tlhakoleng 12.1 Swele Ditiro le dipolelo tša moanegwa • Ke motho yo sehlogo: O tlaiša mosadi le bana. • Ke mmolai: O loga leano la go bolaya ngwana wa Mahlatse. • O rata basadi: Le ge a nyetše ga a fetše go tliša metlabo ka gae. • Ke moradia: O itira moruti etšwe go se bjalo. • O rata nnete: O botša boGabariele gore ga se yena moruti, o itirile moruti ka lebaka la ge a be a nyaka go boelana le mosadi wa gagwe. Baanegwa ba bangwe ba reng ka yena. • Ke senokwane: Mphapa o botša badudi ba Tselatšweu ka ga bonokwane bja Swele. • Ke yo mošoro: Mahlatse o botša ba lapa la Ranku ka bošoro bja Swele. Leina la gagwe. • Leina la gagwe le sepelelana le mediro. O na le swele: O dira dilo ka kgang. O tlaiša mosadi le bana, o bega molato gomme a se ye kgorong, o itia boGabariele. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 17 DBE/2015 SCE – Memorantamo Polelo ya mongwadi. • O hlephiša lekgeswa: O tsena mapaing le ngwana le mmagwe. • O na le megabaru: O rakišitše Moruti Ntshelolloge kerekeng gore setulo se tšewe ke wena. • O na le lenyatšo: Go begilwe molato wa go timela ga ngwana wa gagwe mošate yena a se ye. • O na le kgatelelo: O swara mosadi bjalo ka lekgoba, o mo ganetša le go ya ga gabo. 12.2 Nkuke Maolela Ditiro le dipolelo tša moanegwa • Ke motho wa go ba le lešoko: O kgonne go topa ngwana yo a lahlilwego gomme a ikgodišetša yena gomme mafelelong a mo iša go batswadi ba gagwe. • O na le sephiri: O godišitše ngwana etšwe a nyakwa. • Ke senganga: Mosadi wa gagwe o mo gapeletša go iša ngwana mošate eupša yena o a gana o re ngwana o itopetše yena. • Ke lehodu: Ngwana o a nyakwa eupša yena ga a nyake go ba fa yena. • Ke motho wa go itshola: Mafelelong o iša ngwana ga gabo. • O rata nnete: O hlalošetša mošate gore ngwana yoo a go ka a timela o topilwe ke yena gomme a mo godiša. O ba botša gape gore o ikemišeditše kotlo ye nngwe le ye nngwe yeo mošate o ka mo fago yona ka ge a se a ka a tšweletša ngwana yo ka nako yeo a bego a nyakwa. Baanegwa ba bangwe ba reng • Ga a na ponelopele: O lemošwa ke Seja ka kotsi ya go topa ngwana. Leina la gagwe. • Leina la gagwe le sepelelana le mediro. Ke maolela: O topile ngwana yo a lahlilwego a mo godiša. Polelo ya mongwadi. • O na le leleme le boreledi: Moanegi o re o reta mosadi gore a be a mo tanye maikutlo. • Ke lefšega: O tšhošitšwe ke sephuthelwa a be a wela ka mehlareng. • O na le lerato: O godišitše ngwana yo bjalo ka wa gagwe. Dintlha: 15 Teori: 5 Polelo e tla abelwa meputso ye 5. - 14 – 15 = 05 - 11 – 13 = 04 - 7 – 10 = 03 - 4 – 06 = 02 - 1 – 03 = 01 [25] GOBA Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 18 DBE/2015 SCE – Memorantamo POTŠIŠO YA 13: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA TLHAKOLENG – MD Kekana 13.1 Ga a na nnete/Ke motho wa go rata go ikgakantšha. (E tee fela) (1) 13.2 Mahlatse ke morwedi wa Swele yo e sego wa madi/Swele ke tatagoMahlatse yo e sego wa madi. (E tee fela) (1) 13.3 Sethunya/Dithunya/Setulo/Toulo/Sekhwama/tšhelete ya pampiri. (E tee fela) (1) 13.4 • Motho ge a sa phela o ka se mo tshepe. • Ditiro tša gagwe tše dimpe go mosadi wa gagwe le go bana ba gagwe di ba hlokišitše tshepo. (2) 13.5 • Ke moya wa ntwa/letšhogo. • Thulano e magareng ga Swele le Mahlatse. (E tee fela) (1) 13.6 Swele o be a nyaka gore morwedi wa gagwe, Mahlatse, a bolawe go timeletša bohlatse bja gore o mo imišitše. (2) 13.7 • Swele o rapa batho gore ba tle ba tloše morwedi wa gagwe tšatšing. • Eupša bahlakodi bao ga se ba bolaya Mahlatse. • Ba tšeetše Swele tšhelete le go mo gobatša a ba a ya bookelong, • Lehloyo lapeng la gagwe la golela godimo. (Tše pedi fela) (2) 13.8 Balekwa ba tla tšweletša dikgopolo tša go fapana. Mohlala: • Leina la puku ke Tlhakoleng. • Leina la puku le theilwe godimo ga seema. • Leina la puku le theilwe godimo ga lefelo la ditiragalo. (3) SETSOPOLWA SA B 13.9 Mphapa. (1) 13.10 Swele. (1) 13.11 • Swele o rakilwe motseng wa Kgoši Tselapedi gomme o boile gae o a tlaišega ka go se sa tseba gae. • Bošegong bjo, o letše a nelwa ke pula ya sefako gomme a hlokofalela ka ga Mphapa. (2) 13.12 • Tlemollo ya lehuto ke ge ditaba di boela sekeng. • Swele a boa gae morago ga go rakwa ga Kgoši Tselapedi gomme a fihla gae a hlokofala bošego a le ka ga Mphapa. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 19 DBE/2015 SCE – Memorantamo 13.13 • Mothalonako ke taetšo ya nako ya tatelano ya ditiragalo. • Ditiragalo tša setsopolwa se di a latelana. (2) 13.14 Balekwa ba tla tšweletša dikarabo tša go fapana. Mohlala: • Maikutlo a kwelobohloko/manyami. • Seo se hlagelago Swele ga se tiragalo ya go thabiša, se kweša bohloko. (2) 13.15 Balekwa ba tla tšweletša dikgopolo tša go fapana. Mohlala: • Swele o be a swanetše go boela gae. O be a swanetše go kgopela tshwarelo go ba lapa la gagwe le setšhaba ka moka. • Swele ga se a tšee sephetho sa maleba. • Nkabe a dule gona kua a bego a le gona a gereme le naga go fihla a ehwa. (Tše pedi fela) (2) [25] PALOMOKA YA KAROLO YA B: 25 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 20 DBE/2015 SCE – Memorantamo KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA POTŠIŠO YA 14: POTŠIŠO YE TELELE NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu Mohlala wa karabo: Tše dingwe tša dikarabo Teori: Thulano Thulano e tšwelela ge mmapadi a thulana le mogopolo wa gagwe, goba babapadi ba babedi le go feta ba fapana ka dikgopolo. Mmapadi a ka thulana gape le tikologo ya gagwe. Go na le mehuta ye mebedi ya thulano, e lego: thulanontle le thulanogare. Thulanontle e bonala ge mmapadi a thulana le tikologo ya gagwe goba ge babapadi ba go feta o tee ba fapana ka dikgopolo. Ka go realo go ka thwe go na le mehuta ye mebedi ya thulanontle, e lego thulano ya mmapadi le tikologo le thulano ya mmapadi le mmapadi. Thulanogare yona e tšwelela ge mmapadi a thulana le mogopolo wa gagwe (mmapadi o lwa le dipelo). Dithulano ka moka di godiša maatlakgogedi gore mmadi a be le kgahlego ya go tšwela pele ka go bala sengwalo seo. Molokoloko wo wa dithulano o tšwetša morero wa sengwalo pele. Tšwetšopele e thoma ka dithulano. Tirišo ya thulano ya Naga ga di etelane Thulanontle - Thulano ya mmapadi le tikologo • Mphaka o thulana le pušo ya Bonwatau, e lego bowelakana: ga a kgotsofatšwe ke melao ya pušo ya Bonwatau ebile o tšwa ka difata. O ikanne go se sa boela Bonwatau. • Bophelo bja Takone bo thoma go hlanogela Mphaka: go thwe bafaladi ba boela ga gabobona. Badudi ba Takone ba a mo hlanogela. - Thulano ya mmapadi le mmapadi • Mphaka o thulana le Hunadi ka ge a mmotšiša gore o reng a bolela a nnoši le go gapeletša Mphaka go ya kerekeng. • Mphaka o thulana le lentšu la mmagwe ditorong. Lentšu le mmotša gore a tliše bana gae pele a ikela badimong ka gobane go sego bjalo a ka se lokelwe ke selo. • Mphaka o thulana le Rola ka tša gore mang o ithutile kae le gore o mmitša lekgoba. • Mphaka o thulana le Kala ka ge a mmitša gore ke mošayagabo. • Mphaka o ikhwetša a kotišwa moswe bjalo ka lešolopudi. Kala le Rola ba mo hlohla diganong, ba mmotša serokaphatla gore ke motsenela, ke motho yo a se nago legae – 'Mošayagabo'. • Mphaka ga a thabele go theošwa ga gagwe maemong a gagwe ka ge ba file ngwana wa mobu maemo a ka godimo ga gagwe gore a mo laole. • Sebola o thulana le barutiši sekolong ebile o a rakwa ka lebaka la ge ba re ga a na mekgwa. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 21 DBE/2015 SCE – Memorantamo Thulanogare - Mphaka o thulana le lentšu la mmagwe la gore ge a ka se boele gae a ka se lokelwe ke selo ka ge mmagwe a tseba gabotsebose gore yena o tlogile kua bjang. - Mphaka o lwa le dipelo tša go boela Bonwatau. Molokoloko wo wa dithulano o tšweletša morero wa papadi ye, e lego, legae labo motho ga le na bosehlanyana. Dintlha: 15 Teori: 5 Polelo e tla abelwa meputso ye 5. - 14 – 15 = 05 - 11 – 13 = 04 - 7 – 10 = 03 - 4 – 06 = 02 - 1 – 03 = 01 [25] GOBA POTŠIŠO YA 15: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu SETSOPOLWA SA A 15.1 Gae ke gae/Le rena letšatši le tla re hlabela badimo ba re hlahla ra boela gae, ra ba batho. (1) 15.2 Mphaka ke mogatša wa Hunadi. (1) 15.3 • Di hlahla mmadi ka seo se diregago. • Di tšweletša maikutlo a babapadi. • Di tšweletša dimelo tša babapadi. • Di thuša mmadi go bona ditiragalo ka leihlo la kgopolo. • Go efoga ditšhitišo. (Tše pedi fela) (2) 15.4 Balekwa ba tla tšweletša diponelopele/ditebelelopele tša go fapana. Mohlala: • Mphaka le Hunadi ba ka boela gae Bonwatau ka ge gagabomotho go se na bosehlanyana. • Mphaka le Hunadi ba ka boela Bonwatau fela ge dilo di fetogile. (2) 15.5 • Morero wa papadi ye ke gore ntlo ya monna yo mongwe ga e na boroko/ Gagabomotho ga go na bosehlanyana. • Go boela gae ga lapa la Mphaka. • Go tshwenyega dinageng di šele/Go se kgotsofatšwe ke bophelo dinageng di šele. (Tše pedi fela) (3) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 22 DBE/2015 SCE – Memorantamo 15.6 Balekwa ba tla tšweletša maikutlo a go fapana. Mohlala: Maikutlo a tlhologelo, Mphaka le Hunadi ba hlologetše gae Bonwatau, mo ba hutšago gore nkabe ba le gona. (2) SETSOPOLWA SA B 15.7 Yunibesithi/Lekgotla la Yunibesithi. (E tee fela) (1) 15.8 Thulano ya ka ntle. E magareng ga baanegwa. (2) 15.9 • Sehloa ke thulano ya mafelelo. • Sehloa, se lebane le go rakwa ga Mphaka le lapa la gagwe. • Go rakwa go hlotše gore Mphaka a boele gae. • Sehloa le tlemollo ya lehuto di tšweletša morero wa puku. • Tlemollo ya lehuto ke mafelelo a ditiragalo/ditaba (Tše pedi fela) (3) 15.10 • Ke moya wa semorafe/kgethologanyo. • Ka ge ba lapa la Mphaka ba tšewa/bitšwa batšwantle. (2) 15.11 • Di ka bapalwa sefaleng. • Ga go na ditšhitišo. • Poledišano ya babapadi ke ye kopana. • Babapadi ga se ba bantši ke ba bararo fela. (Tše tharo fela) (3) 15.12 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala: • O be a šetše a lemogile gore a ka se ke a hwetša boiketlo ge a sa boele gae Bonwatau. • O swanetse a boele gae Bonwatau. • Toro ya mmagwe e mo šušumeditše go boela gae. • Mphaka nkabe a dule Letsheng la Mogadisho mo gongwe dilo di be di tla sepela gabotse. • O be a swanetše go kgotlelela ka ge monna a bolawa ke se a se llego. (Tše tharo fela) (3) [25] GOBA Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 23 DBE/2015 SCE – Memorantamo POTŠIŠO YA 16: POTŠIŠO YE TELELE LEHUFA – P Mothupi Tše dingwe tša dikarabo Teori: Thulano Thulano e tšwelela ge mmapadi a thulana le mogopolo wa gagwe, goba babapadi ba babedi le go feta ba fapana ka dikgopolo. Mmapadi a ka thulana gape le tikologo ya gagwe. Go na le mehuta ye mebedi ya thulano, e lego: thulanontle le thulanogare. Thulanontle e bonala ge mmapadi a thulana le tikologo ya gagwe goba ge babapadi ba go feta o tee ba fapana ka dikgopolo. Ka go realo go ka thwe go na le mehuta ye mebedi ya thulanontle, e lego thulano ya mmapadi le tikologo le thulano ya mmapadi le mmapadi. Thulanogare yona e tšwelela ge mmapadi a thulana le mogopolo wa gagwe (mmapadi o lwa le dipelo). Dithulano ka moka di godiša maatlakgogedi gore mmadi a be le kgahlego ya go tšwela pele ka go bala sengwalo seo. Molokoloko wo wa dithulano o tšwetša morero wa sengwalo pele. Tšwetšopele e thoma ka dithulano. Tirišo ya thulano mo go Lehufa: Thulanontle - Thulano ya mmapadi le tikologo • Radithekisi o ntšha Lerato ka kerekeng ka kgang ka go realo Radithekisi o thulana le kereke ebile o be a re ke kerekana. • Ntshepe le Kholetšhe – Leepo le Tsarane ba mo hlasetše ka kholetšheng. • Lerato le lapa la gagwe – Lerato o hlorišwa ka mo lapeng la gagwe ka go realo le fetoga lenaba la gagwe. - Thulano ya mmapadi le mmapadi • Ntlogeleng o kgakgana le Lerato ka gore o mo tšeela monna. • Ntlogeleng o fapana le Ntshepe ka la gore o rata basadi ka lebaka la dinomoro tša mogala tšeo a di hweditšego ka potleng ya paki ya Ntshepe. • Ntlogeleng o thulana le Ntshepe ka ge Ntlogeleng a be a swere dihlare tša go loya Ntshepe. • Radithekisi o kgakgana le Lerato ka la gore o ratana le banna. • Radithekisi o nyakela Lerato badiši bao ba swanetšego go mo ja leonyane ge a eya mošomong. • Lerato o rata go boledišana le Radithekisi eupša Radithekisi ga a rate go boledišana le yena. • Radithekisi o betha Lerato gore a be a ye bookelong, gomme ga a ye go mmona. • Radithekisi o lata Lerato ka kerekeng gomme o mo goga ba sa rapela. O re kerekeng o etše banna. • Leepo le Tsarane ba thuntšhana le maphodisa. • Lerato le Radithekisi ba a hlalana ka ge ba fapana ka lebaka la lehufa la Radithekisi. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 24 DBE/2015 SCE – Memorantamo • Lerato o thulana le Ntshepe ka ge ba swanetše go ya go bona Radithekisi ka ge a lwala. • Radithekisi o a lwala gomme Lerato o a mo tomela. - Thulanogare • Lerato o lwa le dipelo tša go botša Ntshepe gore o a mo rata. • Ntshepe le yena o tšhaba go botša Lerato gore o a mo rata. • Lerato o nagana go bolaya Radithekisi. • Lerato o nagana go hlala Radithekisi. Molokoloko wo wa dithulano o tšweletša morero wa papadi ye, e lego, lehufa leo le sa agego motse. Dintlha: 15 Teori: 5 Polelo e tla abelwa meputso ye mehlano (5) - 14 – 15 = 05 - 11 – 13 = 04 - 7 – 10 = 03 - 4 – 06 = 02 - 1 – 03 = 01 [25] GOBA POTŠIŠO YA 17: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA LEHUFA – P Mothupi SETSOPOLWA SA A 17.1 A o ra lenyalo/Ke gore ke hlaka ka mokgwa wo etšwe monna wa ka a ena le ditaxi? (1) 17.2 Lerato le Ntshepe ba a tsebana/Ke morutiši le morutwana/Ba ile ba ba monna le mosadi. ( E tee fela) (1) 17.3 • Di hlahla mmadi ka seo se diregago. • Di tšweletša maikutlo a babapadi. • Di tšweletša dimelo tša babapadi. • Di thuša mmadi go bona ditiragalo ka leihlo la kgopolo. • Go efoga ditšhitišo (2) (Tše pedi fela) 17.4 Balekwa ba tla tšweletša diponelopele/ditebelelopele tša go fapana. Mohlala: Lerato le Ntshepe e ka ba bagwera. Lerato le Ntshepe ba ka thušana mathateng a lenyalo. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 25 DBE/2015 SCE – Memorantamo 17.5 • Morero wa papadi ye ke go re lehufa ga le age motse. • Setsopolweng se babapadi ba babedi malapa a bona a šwalalane ka lebaka la lehufa la balekani ba bona. • Ba tlaišitšwe ke balekani ka lebaka la lona lehufa. (3) 17.6 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana. Mohlala: • Ke maikutlo a lethabo. • Lerato o ile a thabela go bona morutiši wa gagwe ka morago ga lebaka le letelele. (2) SETSOPOLWA SA B 17.7 Morutišigadi/Saleslady/Saleswoman. (E tee fela) (1) 17.8 • Mogatšaka. • Morero wa papadi wo o lego mabapi le lehufa o theilwe godimo ga batho bao ba agilego motse. (2) 17.9 • Sehloa ke thulano ya mafelelo. • Sehloa sa papadi ye ke go ithuntšha ga Radithekisi ka lebaka la lehufa. • Tlemollo ya lehuto ke go kgopela tshwarelo ga Radithekisi go Ntshepe le Lerato. • Sehloa le tlemollo ya lehuto di tšweletša morero wa puku. • Tlemollo ya lehuto ke mafelelo a ditiragalo/ditaba. (Tše pedi fela) (3) 17.10 • Ke moya wa lerato/kamogelano/lethabo. • Poledišano e bontšha lerato/lethabo le kgotsofalo. (2) 17.11 • Di ka bapalega sefaleng. • Ga go na dišhitišo. • Poledisano ya babapadi ke ye kopana. • Babapadi ga se ba bantši ke ba babedi fela. (Tše tharo fela) (3) 17.12 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala: • Lerato le Ntshepe ga se ba ipshina ka manyalo a bona a mathomo. • Lerato le Ntshepe ba a ratana. Ba kwelana bohloko. • Lebitla la mosadi ke bogadi. • Lerato nkabe a kgotlelele mathata a lapa la gagwe le ge a be a tlaišwa. • Ntshepe o be a rata Lerato mola a na le mosadi. (Tše tharo fela) (3) [25] PALOMOKA YA KAROLO YA C: 25 PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 80 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 Downloaded from hlayiso.com 26 DBE/2015 SCE – Memorantamo KAROLO YA A: RUBRIKI YA GO SWAYA DIPOTŠIŠO TŠE TELELE: THETO [MEPUTŠO YE 10] Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja magareng Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni DITENG 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 -Tlhalošo ye e -Kwešišo le tlhalošo ye -Tlhalošo ye e -Tlhalošo ya sererwa ga -Ga go kwešišo ya Tlhalošo ya sererwa. tseneletšego ya sererwa botse ya sererwa. kgotsofatšago ya e kgotsofatše. sererwa. Botebo bja dikgopolo, -Tatelano ya dikgopolo -Potšišo e arabilwe ka sererwa. -Ga go dintlha tšeo di -Karabo ga e sepelelane kgonthišo le kwešišo ya tša go ba le botlalo. -Go na le dintlha di se amanago le sererwa. le sereto. setsopolwa maatlakgogedi tša go -Dikgopolo tšeo di kae tšeo di amanago le -Ga go kwešišo ya -Morutwana ga a tsebe amana thwii le temana. filwego di a kwala eupša sererwa. sengwalwa le sereto. selo ka ga sengwalwa le MEPUTSO YE 7 -Kwešišo ye e ga se tšona ka moka -Tše dingwe tša sereto. tseneletšego ya tšeo di hlalošitšwego ka dikgopolo di a kwagala sengwalwa le sereto. mo go nyakegago. eupša ga di kgodiše. -Kwešišo ya sengwalwa -Kwešišo ya motheo ya le sereto e bonetše. sengwalo le sereto. SEBOPEGO LE -Sebopego se tšweletša -Sebopego se tšwelela -Sebopego se a -Sebopego se bontšha -Sebopego ga se sa POLELO tlemagano ya dikgopolo gabotse ebile se tšwelela. diphošo tša peakanyo. maleba. ye botsebotse. tšweletša go ela ga -Taodišo ga e na kelelo -Dikgopolo ga se tša -Diphošo tša polelo ke Sebopego, kelelo le kalo -Dikgopolo di hlamegile dikgopolo. ye botse ya dintlha ebile beakanywa ka tatelano tše ntšintši ebile le ya dikgopolo ebile di tšweleditšwe ka -Kelelo ye botse ya ga go tlemagano ya ye botse. setaele se fošagetše Polelo, segalo le setaele bokgwari. dikgopolo. dikgopolo. -Diphošo tša polelo ke kudu. tšeo di dirišitšwego ge -Polelo, segalo le -Polelo, segalo le -Diphošo tša polelo ke tše ntši. go ngwalwa taodišo setaele di a kgahliša, ke setaele ke tša maleba. tše nnyane eupša -Segalo le setaele di tša maleba ebile di segalo le setaele ke tša fošagetše. MEPUTSO YE 3 tšwele mahlalagading. maleba. -Ga go na le phošwana e tee ya popopolelo, mopeleto le maswaodikga. KABO YA MEPUTSO 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 Downloaded from hlayiso.com 27 DBE/2015 SCE – Memorantamo KAROLO YA B LE C: RUBRIKI YA GO SWAYA DIPOTŠIŠO TŠE TELELE – PADI LE PAPADI [MEPUTSO YE 25] Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja magareng Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni DITENG 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3 -Karabo ye botsebotse -Kwešišo le tlhalošo ye -Kwešišo ya magareng -Kwešišo ye nnyane ya -Ga go kwešišo ya Tlhalošo ya sererwa go fetiša: 14–15. botse ya sererwa. ya sererwa eupša sererwa. sererwa. Botebo bja dikgopolo, -Karabo ye botsebotse: -Potšišo e arabilwe ka ga se dintlha ka moka -Ga go dintlha tšeo di -Maiteko a go araba kgonthišo le kwešišo ya 12–13. botlalo. tšeo di hlalošwago ka hlalošwago ka botlalo. potšišo a fokola kudu. setsopolwa -Tlhalošo ye e -Dikgopolo tšeo di botlalo. -Dintlha tše nnyane di -Ditlhalošo ga di tseneletšego ya filwego di a kwala eupša -Bontši bja dintlha di amana le sererwa. kgotsofatše. MEPUTSO YE 15 sererwa. ga se tšona ka moka amana le sererwa. -Tlhalošo e amana -Morutwana ga a tsebe -Tatelano ya dikgopolo tšeo di hlalošitšwego ka -Tše dingwe tša gannyane le sererwa. sengwalwa goba tša go ba le mo go nyakegago. dikgopolo di a kwagala -Kwešišo ye nnyane ya setsopolwa. maatlakgogedi tša go -Kwešišo ya sengwalwa eupša ga di kgodiše. sengwalwa le amana thwii le temana. le setsopolwa e a -Kwešišo ya motheo ya setsopolwa. -Kwešišo ye botsebotse bonala. sengwalwa le ya sengwalwa le setsopolwa. setsopolwa. SEBOPEGO LE 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 POLELO -Sebopego se tšweletša -Sebopego se tšwelela -Sebopego se a -Sebopego se bontšha -Tlhokego ya peakanyo tlemagano ya dikgopolo gabotse ebile se tšwelela. diphošo tša peakanyo. ye botse ya sebopego e Sebopego, kelelo le kalo ye botsebotse. tšweletša go ela ga -Peakanyo le tlemagano -Dikgopolo ga se tša dira gore dikgopolo di se ya dikgopolo -Matseno le mafetšo ke dikgopolo. ya dikgopolo e gona bewa ka tshwanelo. elele gabotse. Polelo, segalo le setaele a mabotse kudukudu. -Go na le tlemagano ye eupša e na le mafokodi. -Diphošo tša polelo ke -Diphošo tša polelo le tšeo di dirišitšwego ge -Dikgopolo di hlamegile botse magareng ga -Diphošo tša polelo ke tše ntši. setaele sa go fošagala di go ngwalwa taodišo ebile di tšweleditšwe ka matseno, mafetšo le tše nnyane eupša -Segalo le setaele ga se dira gore go be bothata bokgwari. ditemana tše dingwe tša segalo le setaele ke tša tša maleba. go bala le go kwešiša MEPUTSO YE 10 -Polelo, segalo le taodišo yeo. maleba. -Peakanyo ya ditemana molaetša wa taodišo. setaele di a kgahliša, ke -Kelelo ye botse ya -Peakanyo ya ditemana e fošagetše. -Segalo le setaele di tša maleba ebile di dikgopolo. ke ya maleba. fošagetše kudu. tšwele mahlalagading. -Polelo, segalo le -Peakanyo ya ditemana setaele ke tša maleba. e fošagetše kudu. KABO YA MEPUTSO 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe