Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
SEPEDI LELEME LA GAE (HL)
LEPHEPHE LA BOBEDI (P2)
2018
MEMORANTAMO
MEPUTSO: 80
Palomoka ya matlakala a memorantamo ke 35.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Skip to contentAll 2018 papers 





View all
%20June%202025%20Question%20Paper--fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef/v1-03f72f9ce3c613cfc17a/card.webp)




Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Memo
Grade 12 Sepedi HL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2018, 35 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Sepedi Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2018 · sepedi. Memorandum, 35 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Sepedi HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sepedi
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 35
- File size
- 548.8 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 35
This exam
NSC June Exam 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Memo
Questions in this paper
- Question 2Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)10 marks
- Question 3Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)10 marks
- Question 4Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)10 marks
- Question 6Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)10 marks
- Question 7Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)10 marks
- Question 8Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)20 marks
Show all 17 questions
- Question 9Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)35 marks
- Question 11Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 13Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 15Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 17Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 19Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 21Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)40 marks
- Question 23Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 27Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 28Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 29Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 2 DBE/2018
SCE – Memorantamo
DITŠHUPETŠO TŠA GO SWAYA
1. Ge molekwa a arabile dipotšišo tše di fetago palo yeo e nyakegago, swaya ya
mathomo fela. (Molekwa ga a swanela go araba potšišo ye telele le ye
kopana go tšwa pukung e tee.)
2. KAROLONG YA A, ge molekwa a arabile dipotšišo tše nne ka moka mo
diretong (tšeo di kgethilwego), swaya tše pedi tša mathomo.
3. Go DIKAROLO TŠA B le C, ge molekwa a arabile dipotšišo tše kopana tše
pedi goba tše telele tše pedi, swaya ya mathomo o hlokomologe ya bobedi.
Ge molekwa a arabile dipotšišo ka moka tše nne, swaya fela ya pele mo
KAROLONG ye nngwe le ye nngwe ge e le gore go arabilwe potšišo ye
kopana le ye telele.
4. Ge molekwa a file dikarabo tše pedi, moo e lego gore ya mathomo e
fošagetše mola ya bobedi e nepagetše, swaya ya mathomo gomme o
hlokomologe ya bobedi.
5. Ge dikarabo di sa nomorwa ka tshwanelo, swaya go ya ka memorantamo.
6. Ge mopeleto wo o fošagetšego o ama tlhalošo, swaya phošo. Ge o sa ame
tlhalošo, gona mo fe moputso.
7. Dipotšišo tše telele
Ge karabo ya potšišo ye telele e le ka tlase ga botelele bjo bo nyakegago, se
mo otle ka ge a šetše a ikotlile. Ge e le ye telele kudu, lekola go ya ka
bokgoni gomme o sekaseke ntlha yeo le baswaibagolwane. Šomiša dirubriki
tša kelo tšeo di lego lenaneong la A le B go lekola ditaodišo tša balekwa.
8. Dipotšišo tše kopana
Ge molekwa a sa šomiše ditsebjana moo a kgopetšwego go tsopola, se mo
fokoletše meputso.
9. Dipotšišong tšeo di bulegilego, go se be le meputso yeo e tlogo abelwa
karabo ya EE/AOWA goba KE A DUMELA/GA KE DUMELE. Lebaka leo le
thekgago karabo ke lona leo le abelwago moputso.
10. Go se be le meputso yeo e tla abelwago NNETE/MAAKA goba NTLHA/
KAKANYO. Lebaka leo le thekgago karabo ke lona leo le tlogo abelwa
moputso.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 3 DBE/2018
SCE – Memorantamo
KAROLO YA A: THETO
MONTSHEPETŠABOŠEGO – MJ Mamabolo
POTŠIŠO YA 1: 'KGAREBJANA YA KA' – LI Masenya
Mohlala wa karabo
Poeletšo ke ge go boeletšwa dikarolwana tše di itšego tša polelo bjalo ka medumo,
mantšu, bjalobjalo.
Tshekatshekong ye go ya go hlokomelwa poeletšo ya dikarolopolelo go lebeletšwe
boemo bja tšona temanathetong. Mohlala: poeletšothomi, poeletšogare,
poeletšokgaotši, poeletšofelo, bjalobjalo
Poeletšothomi
Yona e hwetšwa mathomong a methalotheto.
Mohlala:
• Kgarebjana ya ka ya – methalotheto ya 1 - 4
• Wena – methalotheto ya 13 le 14
• Ka – methalotheto ya 6 - 9
• M – methalotheto ya 21 - 25
• Ka wena ke – methalotheto ya 29 - 30
• Ma – methalotheto ya 23 le 24
Poeletšofelo
E bonala mafelelong a methalotheto ye e šalanago morago.
Mohlala:
• -ele – methalotheto ya 3 le 4
• wena – methalotheto ya 21 le 22
• Ka – methalotheto ya 6 - 9
• e – methalotheto ya 1 - 5
• -ng- methaltheto ya 16 le 17
Poeletšogare
E bonala temanathetong methalothetong ya go šalana morago.
Mohlala:
• kgarebe – methalotheto ya 12 le 13
• le – methalotheto ya 9 le 10
• re – methalotheto ya 32 le 33
Poeletšokgaotši
E bonala temanathetong mo methalothetong e sa latelanego. Go ba le mothalotheto o
šele gare ga methalotheto yeo.
Mohlala:
• ngwetši ya ka – methalotheto ya 6 le 8
• -tša – methalotheto ya 26 - 28
Mohola wa poeletšo ke go gatelela kgopolo ye e rilego le go tšweletša mošito wa
sereto.
Dintlha: 07
Sebopego le Polelo: 03 [10]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 4 DBE/2018
SCE – Memorantamo
POTŠIŠO YA 2: 'A ITHENG?' – ME Ngake
2.1 Yogodimo. (1)
2.2 Makgethepolelo/Potšišoretoriki/Poeletšo/Kelelothalo (1)
2.3 • Modimo o a fa
• Batho ga ba kgotsofale (2)
2.4 • Mothalotheto o arotšwe ka dikarolometara tše pedi:
A le kuna//le a hlobaela
• Dikarolometara tšeo di arogantšwe ka sešura
• Dikarolometara di kwana ka palo ya mantšu (3:3)
• Go na le kwano ya dihloa tša mošito (1:1)
• Karolometara ya 1 e na le dinoko tše 4
(TŠE PEDI fela.) (2)
2.5 -šo – ke morumokwanofelo ka ge o tšwelela ka mafelelong a methalotheto. (2)
2.6 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
• Batho ba ithute go amogela se sengwe le se sengwe se ba se fiwago ke
Modimo
• Modimo o a re rata ka ge a re file ditalente tša go fapana (2)
[10]
POTŠIŠO YA 3: 'NKGOTSOFATŠE KE GO KGOTSOFATŠE' – MJ Tauatswala
3.1 3.1.1 O ba lešitše nta
3.1.2 Bo ferehlile pitša ya ntwa (2)
3.2 • Sereti se kwešitšwe bohloko ke go gobošwa ke seretwa
• Ga se sa ipshina ka bophelo ka ge se aparetšwe ke dihlong le manyami
• Lapa la bosereti le mo hlanogetše
(TŠE PEDI fela.) (2)
3.3 Kelelothalo ke ge kgopolo ya mothalotheto e fetela mothalothetong wa go
latela/wa ka tlase.
Megokgo e tsorotlago marameng a ka boka lewatle la Intia
E hlatsela go ruruga ga pelo ya ka ke morurugi ruri (2)
3.4 • Tshwantšhanyo – mekgokgo e swantšhwa le lewatle la Intia
GOBA
• Pheteletšo – megokgo e feteleditšwe. Ga go megokgo ye e ka lekanago
le lewatle la Intia ka bontši (2)
3.5 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
Moya wa ntwa/manyami/lehloyo
• Sereti se omanya seretwa mabapi le maitshwaro a bopelompe (2)
[10]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 5 DBE/2018
SCE – Memorantamo
POTŠIŠO YA 4: 'THEPUDI' – PN Mashilo
4.1 E gangwa ke …
E gangwa ke …
-a
-tšofe (1)
4.2 Papadišantšu/Poeletšo ya kgopolo (1)
4.3 5 - Sereti se bolela gore se tšofetše wa go okamela lebitla.
6 - Le ge a tšofetše bjalo o iphepa ka makgarebjana a mafsa. (2)
4.4 • Sereto se se bopilwe ka ditemanatheto tše hlano
• Methaotheto ke ye masomepedihlano
• Methalotheto ke ye metelele ye mengwe ke ye mekopana le ya
magareng (2)
4.5 Seretotumišo sa bogologolo
• Sereti se šomišitše matseno a 'Kgomo e tshwa!'
• Se tumiša bokgoni le bogale bja seretwa
(Ntlha E TEE fela.) (2)
4.6 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
Maikutlo a go tenega/makala.
• Ke tenwa/makatšwa ke banna ba bagolo ba go ratana le bana ba
bannyane ba ba senyetša bokamoso (2)
[10]
DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – MD Kgobe
POTŠIŠO YA 5: 'WA BORARO' – BN Tseke
Mohlala wa karabo
Poeletšo ke ge go boeletšwa dikarolwana tše di itšego tša polelo bjalo ka medumo,
mantšu, bjalobjalo.
Tshekatshekong ye go ya go hlokomelwa poeletšo ya dikarolopolelo go lebeletšwe
boemo bja tšona temanathetong. Mohlala: poeletšothomi, poeletšogare,
poeletšokgaotši, poeletšofelo, bjalobjalo
Poeletšothomi
Yona e hwetšwa mathomong a methalotheto.
Mohlala:
• Wa boraro – methalotheto ya 4 - 8
• Wa – methalotheto ya 10 le 11
Poeletšofelo
E bonala mafelelong a methalotheto yeo e šalanago morago.
Mohlala:
• Mang – methalotheto ya 7 le 8
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 6 DBE/2018
SCE – Memorantamo
Poeletšogare
E bonagala temanathetong methalothetong ya go šalana morago.
Mohlala:
• mongmotsana – methalotheto ya 9 le 10
• Ke – methalotheto ya 20 - 24
Mohola wa poeletšo ke go gatelela kgopolo ye e rilego le go tšweletša mošito wa
sereto
Dintlha: 07
Sebopego le Polelo: 03 [10]
POTŠIŠO YA 6: 'THEELETŠA MOKGADI' – SR Machaka
6.1 Go kgopela tshwarelo (1)
6.2 Poeletšothomi (1)
6.3 • Sereti se tšweletša boitsholo mabapi le go se theetše ba gabo ge ba mo
eletša
• Motho yo a ikemišeditšego go boela go yena ga se a tša a nyalwa (2)
6.4 • Metara o arotšwe ka dikarolometara tše pedi: Bo mpuputla/bo
ntshobeletša le meboto
• Dikarolometara tšeo di arogantšwe ka sešura (2)
6.5 Ga – E gatelela kgopolo ya 'lerato'
Bo – E gatelela bošemane/ E tlemaganya dikgopolo
O – E tšweletša mošito
B- E gatelela bošemane
(E TEE fela) (2)
6.6 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
Mohlala:
Maikutlo a kgonono.
• Ke be nka se mo amogele ka ge ke tla gopola gore o ntira setlaela
• Ke tla tšhaba taba ya go tsenwa ke malwetši
(E TEE fela)
Goba
Maikutlo a kamogelo/lešoko
• Ke be ke tla mo amogela ka ge a laetša boitsholo
Goba
Maikutlo a lethabo
• O thabišwa ke gore motho wa gagwe o boile (2)
[10]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 7 DBE/2018
SCE – Memorantamo
POTŠIŠO YA 7: 'GO POKOLO' – OK Matsepe
7.1 7.1.1 Sefapano (1)
7.1.2 Mo khunamela/Yo mogolo (1)
7.2 • Sereto se se mabapi le sekai se pokolo e se emelago tumelong ya Sekriste.
• Sereti se tumiša bogona le bogolo bja Modimo/Morena Jesu (2)
7.3 Kelelathalo ke ge kgopolo ya mothalotheto e felela mothalong wa go latela
goba ka tlase.
Na se lebetšwe go wena e seng
Neng ka ntle ga letšatši lela ke se seke? (2)
7.4 • Methalotheto ye lesomepedi ya mathomo ya sereto e lebane le tlhalošo
• Methalotheto ye mebedi ya mafelelo e lebane le tirišo (2)
7.5 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
Mohlala:
Maikutlo a kholofelo
• Ba holofela gore ka sefapano se se lego godimo ga pokolo ba ka tsena
legodimong (2)
[10]
POTŠIŠO YA 8: 'NGWATO' – RM Mogashoa
8.1 E gangwa ke …
E gangwa ke … (1)
8.2 Tshwantšhišo (1)
8.3 7- O laetša bogale bja seretwa
8- Ka bogale bja gagwe o kwešitše le ba go ipona bonatla goba boganka
bohloko (2)
8.4 • Sereto se bopilwe ka ditemanatheto tše hlano
• Sereto se bopilwe ka methalotheto ye 28
• Methalotheto ke ye metelele ye mengwe ke ye mekopana le ya
magareng
(TŠE PEDI fela.) (2)
8.5 Seretotumišo sa bogologolo
• Sereti se šomišitše matseno a 'Kgomo e a tshwa'
• Se tumiša bokgoni le bogale
• Sereto se na le boitsebišo, leloko, bjalobjalo
(E TEE fela.) (2)
8.6 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
Mohlala:
Maikutlo a letšhogo.
• Ke tšhošwa ke bogale bja seretwa (2)
[10]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 8 DBE/2018
SCE – Memorantamo
THAGALETSWALO 3 – SM Serudu
POTŠIŠO YA 9: 'LEFAUFAU' – JSM Masenya
9.1 • Poeletšothomi
• Poeletšofelo
• Poeletšogare
• Poeletšo ya sekafoko
• Poeletšo ya senoko
(E TEE fela) (2)
9.2 • Lefaufau le tupišetšwa ka meši le menkgo yeo le sa e ratego
• Le lešwa tšeo le sa di ratego (2)
9.3 Sereti se dirišitše mantšu ao a latelago:
• Thole - lerole
• Nkgataka - go gata ka maatla
• Mošola - dinageng tše dingwe/mošewamawatle
(TŠE PEDI fela.) (2)
9.4 Seretotsholo
• Sereti se sola maitshwaro a batho bao ba sa hlomphego lefaufau mola le
le bohlokwa go bona (2)
9.5 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala
Molaetša o lebane le bohlokwa bja lefaufau.
• Difofane di fofa lefaufaung go ya mošola wa mawatle.
• Le thuša diphedi ka moya wa go hlweka (2)
[10]
PALOMOKA YA KAROLO YA A: 30
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 9 DBE/2018
SCE – Memorantamo
KAROLO YA B: PADI/DINGWALOTŠHABA
POTŠIŠO YA 10: BADIMO BA BOLETŠE – MJ Mpepele
Mohlala wa karabo:
THULANO
Thulano ke ge moanegwa a thulana le dikgopolo, tikologo goba le baanegwa ba
bangwe.
Molokoloko woo wa dithulano o tšwetša thulaganyo ya sengwalo pele gomme ka
thulaganyo yeo ya ditaba mongwadi o utolla morero wa sengwalo.
1. Thulanogare
• Thabišo o nagana kudu ka taba ya lenyalo la gagwe le Ditau leo le sa
tšwelelego gomme o bile o fetša le pelo gore a tšhabe gae
• Rašuwa o lala a hlobaela bošego ka ge a re badimo ba mo emetše ka maoto
• Rašuwa o lwa le dikgopolo, se sa mo dira gore a hlakane bjaša gomme
mafelelong o lewa ke aretse
• Mokgekolo Komanyi o kwešwa bohloko ke taba ya morwagwe ya go se latele
ditaelo tša mohu tatagwe
2. Thulanontle
Ditau le baanegwa ba bangwe
Ditau o thulana le Mpimpi
• Ditau o betha Mpimpi, morwedi wa Moganwa ka morago ga go mmotša gore o
ithwele
Ditau o thulana le Kgokolo
• Kgokolo o leka go lemoša Ditau ka bogale gore lentšu la mohu ga le tshelwe fela
Ditau o bolela ka mereba gore yena ga a rate Thabišo
Ditau o thulana le Phei
• Phei, moratho wa Ditau, o mmotša ka toro yeo a bilego le yona ya go re tatagwe o
mo etetše a mmotša gore Ditau a nyale Thabišo. Seo se ferekantšha Ditau gomme
o mmotša go re yena ga rate Thabišo
Ditau o thulana le Mokgekolo Komanyi
• Ditau o thulana le mmagwe, Mokgekolo Komanyi, ge a mo kgalemela ka go se
latele ditaelo ga gagwe. O mo lemoša gore ge a sa kwe yena setulo sa bogoši o tla
se šupa ka monwana
Ditau o thulana le Seritša
• Ditau le Seritša ba fapana ka mantšu mabapi le go hloka thari ba be ba kgaogana
Pilošamadiba o thulana le mosadi wa gagwe, MmaPilošamadiba
• Pilošamadiba o befelelwa mosadi wa gagwe ge a mmotša go re morwedi wa bona
Thabišo o ratana le mošemane wa Bahlaloga
Pilošamadiba o thulana le Mothofela
• Pilošamadiba o laela banna ba kgoro ya gagwe ka pefelo gore ba bethe Mothofela,
ba mo apola diaparo gomme a šale a le šeleng
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 10 DBE/2018
SCE – Memorantamo
Pilošamadiba o thulana le Mabina
• Pilošamadiba o a befelwa ge a ekwa Mabina a re yena ga a tsebe ka ketelo ya
Bahlaloga mola e le yena yo mongwe wa bakgomana ba bagolo ka mošate
Thulano gare ga sešhaba sa Bakone le Kgokolo
• Setšhaba sa Bakone se thulana le kgopolo ya Kgokolo ya gore Ditau a direlwe
moletlo wa go mmea kgoši a tšee Seritša e be Mmakgoši, ka la gore Kgokolo o ba
phumela motse wa bona
Thulano gare ga Rašuwa le Mokgekolo Komanyi
• Mokgekolo Komanyi o fotlela Rašuwa ge a mmotša go re o kgopela tshwarelo ge a
ile a eta Ditau ka pele gore a palelwe ke go nyala
Mabothe o thulana le mosadi wa gagwe
• Mabothe o betha mosadi wa gagwe yo a bego a ithwele ka la gore o ratana le
Mahlephiša
Sekokomane o thulana le mosadi wa gagwe
• Sekokomane o be a re ge a bo hlabile bja MmagoMpoyi a rogake mosadi wa
gagwe. Ka le lengwe la matšatši mosadi a palelwa ke go itshwara le go kgotlelela
mahlapa gomme a ipušeletša ka go mo itia o šoro
Ntinana o thulana le Tšhikatšhiko
• Ntinana o thulana le Tšhikatšhiko ka ge a re o mo utsweditše dipudi
3. Thulano ya baanegwa le tikologo ya bona
Ditau o selwa ka gaboMpimpi gomme baletakgoro ba rathwa ke legadima
Thabišo ba mo gapeletša go nyalwa ke Ditau gomme o fetša a etšwa ka gabo
Molokoloko wo wa dithulano o tiiša maatlakgogedi go mmadi gore a bale go tšwela
pele go hwetša morero wa puku.
Dintlha: 15
Sebopego le Polelo: 10 [25]
POTŠIŠO YA 11: BADIMO BA BOLETŠE – MJ Mpepele
SETSOPOLWA SA A
11.1 ... pele Ditau a ka apara lethebo la bogoši o swanetše go nyala Thabišo, e
lego morwedi wa Kgoši Pilošamadiba. (1)
11.2 Tikologo ya segologolo.
• Go bolelwa ka ditaba tša bogoši (2)
11.3 Balekwa ba tla tšweletša dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
• Kgoši Tsweke pele a hlokofala o boditše morwa wa gagwe, e lego Ditau
gore pele a ka tšea maemo a go ba kgoši o swanelwa ke go nyala
morwedi wa kgoši Pilošamadiba, e lego Thabišo
• Ditau o gana go phethagatša seo o re yena ga a rate Thabišo, o rata
Mpimpi (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 11 DBE/2018
SCE – Memorantamo
11.4 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
• Ditau a ka se lokelwe ke selo bophelong bja gagwe ge a ka se nyale
Thabišo
• Ditau o tla atlega bophelong ka ge go thwe mmapelo o ja serati
senyakelwa ga a se rate
(E TEE fela.) (1)
11.5 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
• Ga a na tsebe
O paletšwe ke go tšea ditaelo tša tatagwe tša go re a nyale Thabišo
• Ga a fetwe ke theto
O ratane le Mpimpi, Seritša le Thabišo
• Ke motho wa mafotle
O fotlela mmagwe ge a mmotša ka taba ya go nyala Thabišo
• O na le letsogo
O betha Mpimpi
(TŠE PEDI fela.) (4)
11.6 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
• Mmapelo o ja serati
• Motho ga se a swanela go gapeletšwa go nyala mosadi yo a sa mo
ratego ka ge bophelo bja ka gare ga lenyalo bo ka se be bose (2)
SETSOPOLWA SA B
11.7 Ditau o ratana le Seritša/Ditau ke motlabo wa Seritša/Ditau ke motswala wa
Seritša. (1)
11.8 Thulanogare/teng
• Ditau o lwa le dikgopolo, o itshola ka go ratana le Seritša gomme a sa be
le bana
Goba
Thulanontle
• Ditau le Seritša ba thulana mabapi le taba ya go ba le ngwana (2)
11.9 Ke Ditau
• Morero wa padi o theilwe godimo ga gagwe
• Mediro ya gagwe e phadima go feta ya baanegwa ba bangwe
• O thoma le padi mathomong a be a fetša le yona
(Ntlha E TEE fela.) (2)
11.10 • E tšweletša maikutlo
• E tšweletša semelo
• E tšweletša thulano
(TŠE PEDI fela.) (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 12 DBE/2018
SCE – Memorantamo
11.11 • Khabara ya padi e laetša seswantšho sa go amana le setšo – baanegwa
ba apere diaparo tša setšo
• Diteng tša padi di theilwe godimo ga setšo – go bolelwa ka bogoši
• Leina la padi le lona le nyalelana le diteng – go bolelwa ka badimo (3)
11.12 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
Mohlala:
A kwelobohloko
• Go se be le bana go ka tliša dikgakgano ka lapeng
• Bana ba tliša lethabo ka lapeng (3)
[25]
POTŠIŠO YA 12: KGALAGALO TŠA SETU – MS Machitela
Mohlala wa karabo:
THULANO
Thulano ke ge moanegwa a thulana le dikgopolo, tikologo goba le baanegwa ba
bangwe.
Molokoloko woo wa dithulano o tšwetša thulaganyo ya sengwalo pele gomme ka
thulaganyo yeo ya ditaba mongwadi o utolla morero wa sengwalo.
1. Thulanogare
• Molatelo o lwa le dikgopolo mabapi le go botša Mojagobedi gore o swerwe ke
bolwetši bja kankere ya molomo wa popelo ka ge a nagana gore a ka mo hlala
• Molatelo o lwa le dikgopolo tša go botšiša Mojagobedi gore o be a ile go dirang
ga Maupa. Taba ye e mo tshwentše bošego ka moka
• Mojagobedi o lwa le dikgopolo tša go bula faele ya Molatelo ya kua bookelong
2. Thulanontle
Molatelo le baanegwa ba bangwe
Molatelo o thulana le Mojagobedi
• Mojagobedi le Molatelo ba a thulana ge Molatelo a šišinya gore ba ye ba nyake
setsha ba itlhomele mošašana wa bona kua thoko
• Mojagobedi le Molatelo ba thulana ka taba ya gore Mojagobedi ke seratantepa
• Mojagobedi le Molatelo ba phela ka setu lapeng la bona
• Molatelo o thulana le Mojagobedi ge a re ba dire ngwana wa bobedi o mmotšiša
gore kgane o itlhaganetše kae
Molatelo o thulana le Tumpu
• Tumpu o ya ga Molatelo go yo boledišana le yena gomme Molatelo o a mo rogaka
o re o tlogile kua ga gagwe Solomondale go tlo mmotša boloko ka mo ga gagwe o
bile o mo tlogela a nnoši
Molatelo o thulana le ngaka ya gagwe
• Molatelo o thulana le ngaka ya gagwe ka ge a se a phethagatše ka fao a mo
laetšego gore mohlang a boa a boe le monna wa gagwe
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 13 DBE/2018
SCE – Memorantamo
Molatelo o thulana le batswadi ba gagwe
• Molatelo o thulana le batswadi ba gagwe ka lebaka la ge a re o hlala Mojagobedi
Mojagobedi o thulana le Fiona
• Mojagobedi o thula troli yeo e bego e rwele direkarekwane tša Fiona gomme Fiona
a mo tšhela ka mahlapa a befetšwe
Mojagobedi o thulana le Mphapantšhi
• Mphapantšhi o kgopela Mojagobedi dinomoro tša mogala gomme Mojagobedi o a
gana
• Mphapantšhi o leletša Mojagobedi mogala wo o ilego wa befediša Mojagobedi
• Mojagobedi o raka Mphapantšhi ka ga gagwe ge a be a tlile ka leano la go tsenela
tša thobalano le yena
Keletšo o thulana le Mphapantšhi
• Keletšo o thulana le Mphapantšhi ka ge a nyaka go hlalantšha Molatelo le
Mojagobedi
Thulano ya baanegwa le tikologo
• Molatelo ga a ipshine ka bogadi bja gagwe ebile o nyaka go tšwa a yo ihlomela
mošašana
• Fiona o thulwa ke Mojagobedi ka sefatanaga ge a be a ile go reka direkarekane
• Mojagobedi ga a ipshine ka lapeng la gagwe ka ge mosadi wa gagwe a sa
mmolediše
Molokoloko wo wa dithulano o tiiša maatlakgogedi go mmadi gore a bale go tšwela
pele go hwetša morero wa puku.
Dintlha: 15
Sebopego le Polelo: 10 [25]
POTŠIŠO YA 13: KGALAGALO TŠA SETU – MS Machitela
SETSOPOLWA SA C
13.1 'O bona go ka ba bjang ge re ka ya go aga thoko?' (1)
13.2 Tikologo ya sebjalebjale
• Molatelo (yo e lego mofsa) o gana go dula ka lapeng la boMojagobedi (2)
13.3 • Molatelo o botša Mojagobedi gore ba yo ithomela mošašana wa bona
kua thoko ka ge ka gabo ba sa mo rate
• Mojagobedi o thulana le kgopolo ya Molatelo o re ba tla tšwa ge yena a
ratile (2)
13.4 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
• Ba ka feleletša ba tšwele ba ya ba ipshina ka bophelo
• Ba ka feleletša ba se ba ya felo ka ge Mojagobedi a sa nyake go obja
molala
• Lehloyo le ka golela pele gare ga Molatelo le bagadibo ba gagwe
• Ba ka kgaogana
(E TEE fela.) (1)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 14 DBE/2018
SCE – Memorantamo
13.5 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
• Ke motho wa sekgapo
O omanya Tumpu ka nako yeo a bego a tlile lapeng la gagwe go
boledišana le yena
• Ke matheetšabohle
O tshepa dikeletšo tša bagwera kudu go feta tša monna wa gagwe
• O na le sephiri
O utetše monna wa gagwe gore o na le bolwetši bja kankere ya molomo
wa popelo
(TŠE PEDI fela.) (4)
13.6 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
• Ge o le mosadi wa lapa ga se wa swanela go phatlalatša mafokodi a lapa
la gago go batho ba bangwe
• Sephiri ga se sa loka gare ga banyalani ka ge lapa le ka thubega ka
lebaka la sona (2)
SETSOPOLWA SA D
13.7 Ke bagwera/Ke bašomimmogo (1)
13.8 Thulanontle
• Keletšo o thulana le Mphapantšhi ka maele ao a a fago Molatelo gore a
hlale Mojagobedi (2)
13.9 Ke Molatelo
• Morero wa padi o theilwe godimo ga gagwe
• Ditiro tša gagwe di phadima go feta tša baanegwa ba bangwe
• Ke motho wa maemo wa go ba le mafokodi
• O thoma le padi a be a fetša le yona
(LE TEE fela.) (2)
13.10 • E tšweletša maikutlo
• E tšweletša semelo
• E tšweletša thulano
(TŠE PEDI fela.) (2)
13.11 • Khabara ya padi e laetša sefatanaga sa go rwala balwetši se tsena
lesorong la bookelo
• Diteng tša padi di mabapi le Molatelo yoo a šomago bookelong
• Leina la padi le lona le nyalelana le diteng ka ge Molatelo a utela
Mojagobedi gore o na le bolwetši bja kankere ya molomo wa popelo (3)
13.12 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
Mohlala:
Maikutlo a pefelo
• Mphapantšhi o lahletša Molatelo
• Ke befedišwa ke ge Mphapantšhi a thubela Molatelo lapa
Goba
Maikutlo a lethabo
• Molatelo ke mosadisadi, ga a theeletše dikeletšo tša Mphapantšhi
• O rata monna wa gagwe (3)
[25]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 15 DBE/2018
SCE – Memorantamo
POTŠIŠO YA 14: LENONG LA GAUTA – HDN Bopape
Mohlala wa karabo:
THULANO
Thulano ke ge moanegwa a thulana le dikgopolo, tikologo goba le baanegwa ba
bangwe.
Molokoloko woo wa dithulano o tšwetša thulaganyo ya sengwalo pele gomme ka
thulaganyo yeo ya ditaba mongwadi o utolla morero wa sengwalo.
• Thulanogare
Nnono o lwa le dikgopolo
• Ka nako yeo maphodisa a bego a tšhuma thotobolo ya dipampiri gaboNaniki,
Nnono ile a ba le go thulana ga dikgopolo gore ge a ka tšwa mo a iphihlilego
gona, o tla be a ikišitše diatleng tša maphodisa, ge a ka se tšwe o tla swa ka
mollo a itebeletše
• O lwa le dikgopolo mabapi le gore a botše goba a se botše Brenda ka tlhaselo
ya Naniki le ya gagwe ka karatšheng
• Thulanontle
Nnono o thulana le Brenda
• Nnono o boa bošego gomme Brenda o befedišwa ke seo
• Brenda o botša Nnono gore a tlogele dinyakišišo tša polao ya Mmatšhego ka ge
a tla tsena mathateng
• Brenda o befedišitšwe ke ge Nnono a bethile Mpho. Nnono o thulana le Brenda
ge a dumela gore ke yena a bolailego Mmatšhego
• Nnono le Brenda ba kitimišana ka dikoloi gomme Brenda o a hlokofala
Nnono o thulana le Naniki
• Naniki o re Nnono o mo rweša molato wa gore o tseba ka ga polao ya Mdi
Maleka
Nnono o thulana le maphodisa
• Maphodisa a gononela Nnono gore ke yena a hlasetšego Naniki
• Maphodisa a laela Nnono gore a tlogele go šunyašunya nko mererong ya bona
mabapi le polao ya Mdi Maleka
Nnono o thulana le dikwefa
• Nnono o lwa le dikwefa (boNakedi)
• Nnono o bethwa ka karatšheng
• Nnono o a bethwa ka nako ye a ile ga boNaniki
Nnono o thulana le Mpho
• Nnono o betha Mpho ka ge a mo hweditše a putuka ka phapošeng ya
Mmatšhego
Nnono o thulana le Mna Maleka
• Nnono o thulana le Mna Maleka ge a re a tlogele ka go nyakišiša ka lehu la
Mmatšhego
Thulano ya moanegwa le tikologo
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 16 DBE/2018
SCE – Memorantamo
Thulano ya Nnono le tikologo
• Nnono o utamile thotobolong gomme thotobolo e a swa. O swanelwa ke go
tloga fao thotobolong. Go ka thwe thotobolo e meletše Nnono meno a ka
godimo
• Leswiswi le tlišetša Nnono mathata. Nnono o itiwa/bethwa ka ga gagwe gomme
a sa bone batho bao ba mmethago/itiago. Ge e be e se leswiswi leo Nnono o be
a tla kgona go bona batho bao ba mmethago
Molokoloko wo wa dithulano o tiiša maatlakgogedi go mmadi gore a bale go tšwela
pele go hwetša morero wa puku.
Dintlha: 15
Sebopego le Polelo: 10 [25]
POTŠIŠO YA 15: LENONG LA GAUTA – HDN Bopape
SETSOPOLWA SA E
15.1 Ke tla ba nyaka, ka ba nyaka, ka ba nyaka gohle go fihlela ke ba humana
mafelelong, ke ba swara. (1)
15.2 Tikologo ya sebjalebjale
• Go bolelwa ka phapoše ya bodulelo bja maphodisa (2)
15.3 • Nnono o ile ga boNaniki yo a hweditšego a rapaletše ka gare ga bodiba
bja madi
• O dira tshepišo ya gore o tla nyaka bahlasedi ba gagwe (2)
15.4 Balekwa ba tla tšweletša diponelopele tša go fapana.
Mohlala:
• Bahlasedi ba Mmatšhego ba ka swarwa
• Nnono a ka bea bophelo bja gagwe kotsing
• A ka palelwa ke go ba hwetša (1)
15.5 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
• O bogale
O tšea sephetho sa go dira dinyakišišo tša molato wa polao le ge
mošomo wo o le kotsi
• Ke motho wa go ba le maikemišetšo
Le ge a a be a na le mapheko tseleng ya dinyakišišo ga se a ka a hwa
matwa
• Ke ntwadumela
O betha Mpho
(TŠE PEDI fela.) (4)
15.6 Balekwa ba tla tšweletša dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
• Kgotlelelo e tswala katlego
• Le ge o ka e buela leopeng magokobu a a go bona (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 17 DBE/2018
SCE – Memorantamo
SETSOPOLWA SA F
15.7 Bobedi ke bašomedi ba Mmatšhego/Maleka (1)
15.8 Thulanontle
• Nakedi o thulana le Sersanta Maroga ge a be a nyaka tshedimošo yeo
Nakedi a ganago ka yona (2)
15.9 Nnono Molaba
• Ditiragalo tša padi di dikologa godimo ga gagwe
• O thoma le padi a be a fetša le yona
• Morero wa padi o theilwe godimo ga gagwe
(E TEE fela.) (2)
15.10 • E tšweletša maikutlo
• E tšweletša semelo
• E tšweletša thulano
(TŠE PEDI fela.) (2)
15.11 • Leina la padi ke Lenong la gauta.
• Ditiragalo tša padi di amana le go timela/utswiwa ga pheta yeo e
bopilwego ka sebopego sa lenong gomme e le ya go dirwa ka gauta
• Dipolao tšeo di lego pading ye di amana le timelo yeo ya pheta (3)
15.12 Balekwa ba tla tšweletša maikutlo a go fapana.
Mohlala:
Ke a lethabo
• Ke thabišwa ke ge Naniki a se a hlokofala ka morago ga go gobatšwa
• Basenyi ba golegilwe (3)
[25]
POTŠIŠO YA 16: NGWANA WA MOBU – SPP Mminele
Mohlala wa karabo:
THULANO
Thulano ke ge moanegwa a thulana le dikgopolo, tikologo goba le baanegwa ba
bangwe.
Molokoloko woo wa dithulano o tšwetša thulaganyo ya sengwalo pele gomme ka
thulaganyo yeo ya ditaba mongwadi o utolla morero wa sengwalo.
1. Thulanogare
Phankga o lwa le megopolo ya gagwe
• Phankga o thulana le mogopolo wa gagwe ge a nagana ka Lahlang. O re Lahlang
ke mofokodi ga a tsebe selo. O re yena a ka se hlahlwe ke motho yoo a mo
hlahlilego. O re Lahlang ga a tsebe le A. Moya wa gagwe o thoma go hloka khutšo
Mongwadi o re o thoma go bona Lahlang ka phogong ge ba mmotša gore o
swanetše go ithuta go nwa bjala go re batho ba mo tlwaele
• Phankga o thulana le mogopolo wa gagwe nakong yeo mohlahlobimogolo a
kgopelago go bona dipuku tša gagwe tša maitokišetšo. Mongwadi o re 'o be a
galogile e bile o ka re ga a ne madi'
• O ile ge a bona go kgoboketšwa dipuku tša baithuti, Phankga a tseba gore bjale go
tlile go nkga go sa bola. Mogopolo wa gagwe o ile wa tšwa mafogohlo ge a
ipotšiša gore naa ba tla kgona go bapetša mongwalo wa mošemane Phogole le
wa Lahlang. Mongwadi o re o ile a kwa selotsoko se mo kgama a bile a palelwa ke
go bolela
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 18 DBE/2018
SCE – Memorantamo
2. Thulanontle
Thulano ya Phankga le Lahlang
• Phankga o thoma go nyatša Lahlang ka ge a re Lahlang ga a tsebe selo
• Ge tšhipi ya go ya thapelong e lla Phankga o no tšwela pele le go ruta bana gore
Lahlang a mmolediše
• Phankga o fotlela Lahlang o mmotša ge e le gore yena o thuša bana ka ge ba sa
tsebe selo
• Phankga o gana ge Lahlang a lekola dipuku tša gagwe tša mošomo
Thulano ya Phankga le Mna Mootli (tatagwe)
• Phankga o fapana le tatagwe ka lebaka la go ikgafela bjala le ditiro tša gagwe tša
go rata go menola Lahlang setulong
Lahlang o thulana le sehlopha sa Mokhura le Mafamo
• Sehlophana sa Mokhura le Mafamo se lwa le Lahlang ka ge se re ke lekomofere,
ka gona o swanetše go tloga sekolong sa bona
Mohlahlobimogolo o thulana le komiti ya sekolo
• Mohlahlobimogolo o ganana le taba ya gore Lahlang o palelwa ke go hlahla
sekolo. O botša komiti ya sekolo le Lekgotla la dikolo gore ge ba nyaka tšwelopele
ba se ke ba lebelela gore modiro o dirwa ke mang eupša ba lebelele gore o dirwa
bjang gomme ba thekge motho yo a dirago modiro woo
Thulanontle ya moanegwa le tikologo
• Phankga o thulana le dinyakišišo tšeo di dirwago ka sekolong
Molokoloko wo wa dithulano o tiiša maatlakgogedi go mmadi gore a bale go tšwela
pele go hwetša morero wa puku.
Dintlha: 15
Sebopego le Polelo: 10 [25]
POTŠIŠO YA 17: NGWANA WA MOBU – SPP Mminele
SETSOPOLWA SA G
17.1 Ka gona, nka se ke ka tšea dijo tše ke swanetšego go ba fepa ka tšona ka yo
di bea ka ofising ya gago, gomme ka tla ka lebelela bana ba bešo ba swerwe
ke tlala. (1)
17.2 Tikologo ya sebjalebjale
• Tiragalo ya mo setsopolweng e ka sekolong fao go bolelwago ka dipuku
le go ruta (2)
17.3 • Setsopolwa se mabapi le maitemogelo a Lahlang ka maitshwaro a
Phankga ao a fetogilego
• Lahlang o be a letetše gore Phankga a mo fe dipuku tša gagwe tša
boitokišetšo gomme Phankga o a gana (2)
17.4 Balekwa ba tla tšweletša diponelopele tša go fapana.
Mohlala:
• Phankga a ka tla a rakwa mošomong ka lebaka la go se dire mešomo ya
gagwe ka tshwanelo le go se latele ditaelo
• Phankga a ka tla a sekišwa gore ke ka lebaka la eng a sa hlomphe hlogo
ya sekolo
(E TEE fela.) (1)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 19 DBE/2018
SCE – Memorantamo
17.5 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
• O na le lenyatšo
O gana go tšea ditaelo tša hlogo ya sekolo, e lego Lahlang
• Ga a na ponelopele
Ga a lemoge gore ditiro tše tša gagwe tša lenyatšo di ka mo senyetša
mošomo
• O na le megabaru
O nyaka go ba hlogo ya sekolo mola a se na maitemogelo
• Ke senokwane
O rapa thekgo ya badudi ka go ba rekela mabjala
(TŠE PEDI fela.) (4)
17.6 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana:
Mohlala:
• Maemo a go nyakwa ka megabaru ga a ke a hwetšagala
• Phankga ga se a atlega maitekelong a gagwe a go nyaka maemo ka
megabaru (2)
SETSOPOLWA SA H
17.7 Bobedi ke bašomimmogo/Lahlang ke molaodi wa Phankga (1)
17.8 Thulano ya Phankga le tikologo ya gagwe
• Phankga o thulana le dinyakišišo tšeo di dirwago ka sekolong (2)
17.9 Ke Phankga
• Ditiragalo tša padi di dikologa godimo ga gagwe
• O thoma le padi a be a fetša le yona
• Morero wa padi o theilwe godimo ga gagwe
(E TEE fela.) (2)
17.10 • E tšweletša maikutlo
• E tšweletša semelo
• E tšweletša thulano
(TŠE PEDI fela.) (2)
17.11 • Leina la padi ke Ngwana wa mobu
• Diteng tša setsopolwa di bontšha ka moo Phankga a nyatšago Lahlang
yoo e lego hlogo ya sekolo ka ge yena Phankga e le ngwana wa mobu
• Lahlang o be a bitšwa lekomofere ka ge a be a etšwa dinageng di šele e
se ngwana wa mobu (3)
17.12 Balekwa ba tla tšweletša maikutlo a go fapana.
Mohlala:
Maikutlo a pefelo
• Batho ba bjalo ba rata go holega ka mphufutšo wa ba bangwe
• Batho ba mohuta wo ga ba ke ba e ba le tšwelopele maphelong a bona (3)
[25]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 20 DBE/2018
SCE – Memorantamo
POTŠIŠO YA 18: LEŠITAPHIRI – OK Matsepe
Mohlala wa karabo:
THULANO
Thulano ke ge moanegwa a thulana le dikgopolo, tikologo goba le baanegwa ba
bangwe.
Molokoloko woo wa dithulano o tšwetša thulaganyo ya sengwalo pele gomme ka
thulaganyo yeo ya ditaba mongwadi o utolla morero wa sengwalo.
1. Thulanogare
Khutšišo o thulana le mogopolo wa gagwe
• Khutšišo o thulana le mogopolo wa gagwe mabapi le go belegwa ga Tšhwahledi
yoo e lego kgobogo go yena. O lwa le megopolo ya go mmolaya
2. Thulanontle
Taudi o thulana le Mphoka
• Thulano ya Taudi le Mphoka e mabapi le go re Mphoka o mo gatetše legogwa
Thulano gare ga Mabothe le Taudi
• Go belegwa ga Tšhwahledi go hlola thulano gare ga magoši a. Mabothe o re ke
ka lebaka la eng ba se ba mmotša ditaba di sa thoma
Thulano gare ga setšhaba
• Setšhaba sa Taudi se tšwa diripa tše pedi malebana le gore ke mang yo a
swanetšego go ba kgoši magareng ga Tšhwahledi le Kgathola
• Mabothe o ntšha koma gomme Tšhwahledi o a timela. Go timela ga Tšhwahledi go
hlola thulano setšhabeng
Thulano gare ga Phetolo le Lentlha
• Thulano ya bona e bakilwe ke bjala
Kgoši Taudi le setšhaba
• Setšhaba se gapeletša Taudi go ntšha koma
Dintwa gare ga magoši
• Ntwa magareng ga Kgoši Tladiephaswa le barongwa ba Taudi le Mabothe
• Ntwa magareng ga madira a kgoši Tladiephaswa le a Taudi le Mabothe
• Ntwa magareng ga madira a kgoši Matepe le kgoši Taudi
Thulanontle ya moanegwa le tikologo
• Tšhwahledi ga a ipshine ka go dula motseng wa Taudi le wa rakgolwagwe
Mabothe ka ge a tšhaba go bolawa. O phela hlageng ka ge e le fao a hwetšago
khutšo gona
Molokoloko wo wa dithulano o tiiša maatlakgogedi go mmadi gore a bale go tšwela
pele go hwetša morero wa puku.
Dintlha: 15
Sebopego le Polelo: 10 [25]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 21 DBE/2018
SCE – Memorantamo
POTŠIŠO YA 19: LEŠITAPHIRI – OK Matsepe
SETSOPOLWA SA I
19.1 Go belega ngwana yo e sego wa bogoši ga Khutšišo go hlotše kgakanego ya
gore kgoši e ile go ba mang ka morago ga lehu la Kgoši Taudi. (Sehloa) (1)
19.2 Tikologo ya segologolo
• Go bolelwa ka bogoši (2)
19.3 • Mosadi wa Kgoši Taudi o belege hlaba
• Kgoro ya Kgoši Taudi e bothane go tla go boledišana ka taba ye (2)
19.4 Balekwa ba tla tšweletša diponelopele tša go fapana.
Mohlala:
• Gore Kgoši Taudi kua pele o tla ba le mathata
• Go tla belegwa ngwana yoo e sego wa madi a mošate
• Go tla ba le pako ya bogoši
(E TEE fela) (1)
19.5 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
• Ke mmalegogwana
O dirile ngwana le monna yo mongwe
• O na le pelo ye mpe
O ile a ba le monagano wa go bolaya Tšhwahledi (4)
19.6 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
• Maitshwaro a Khutšišo bjalo ka mmagosetšhaba a ka tliša kgakanego
setšhabeng
• Setšhaba se ka tšwa diripa ka lebaka la maitshwaro ao (2)
SETSOPOLWA SA J
19.7 Tšhwahledi ke morwa wa Kgoši Taudi yo e sego wa madi (1)
19.8 Thulanontle
• Setšhaba se thulana le Kgoši Taudi ka go timela ga Tšhwahledi (2)
19.9 Ke Khutšišo
• O thoma le padi a be a fetša le yona
• Ditiragalo di theilwe godimo ga gagwe
• Morero wa padi o theilwe godimo ga gagwe
(E TEE fela.) (2)
19.10 • E tšweletša maikutlo
• E tšweletša semelo
• E tšweletša thulano
(TŠE PEDI fela.) (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 22 DBE/2018
SCE – Memorantamo
19.11 • Leina la padi ke Lešitaphiri leo le šupago taba yeo e lego bothata go e rarolla
• Diteng di mabapi le taba ya bogoši fao go belegwego ngwana wa hlaba
lapeng la mošate
• Go tsoga lešata motseng mabapi le taba yeo ka la gore ke mang yo a
swanetšego go ba kgoši gare ga Kgathola le Tšhwahledi yo e lego hlaba,
ka go re ngwana ke wa dikgomo (3)
19.12 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
Mohlala:
Maikutlo a manyami
• Ke kwešwa bohloko ke gore go timetše motho yo e tlogo ba kgoši
• Ga go tsebje o hlagetšwe ke eng (3)
[25]
POTŠIŠO YA 20: TLHAKOLENG – MD Kekana
Mohlala wa karabo:
THULANO
Thulano ke ge moanegwa a thulana le dikgopolo, tikologo goba le baanegwa ba
bangwe.
Molokoloko woo wa dithulano o tšwetša thulaganyo ya sengwalo pele gomme ka
thulaganyo yeo ya ditaba mongwadi o utolla morero wa sengwalo.
1. Thulanogare
• Swele o lwa le dipelo tša go boela gae Tlhakoleng
• Nkuke o lwa le dipelo tša go tšea ngwana yo a hweditšwego a lahlilwe
2. Thulanontle
Thulano ya Nkuke le Seja
• Thulano gare ga Nkuke Maolela le Seja e hlotšwe ke gore Nkuke a tla le ngwana
yo a mo topilego, e le wa Mahlatse
Thulano ya Swele le lapa la gagwe
• Swele o tlaiša mosadi wa gagwe ka go mo phediša ka seroba le go fela a sa
robale gae le go tliša metlabo ka gae
• Swele o robala le Mahlatse ka kgang ebile o a mo imiša
• Swele o thulana le Mahlatse ka nako yeo a bego a rata go tšhela lerojana ka gare
ga kotikoti ya maswana a ngwana
• Swele o thulana le Mahlatse ge a swanetše go mo nyadiša fao Swele a bego a
itirile moruti
Thulano ya Swele le mošate wa Tlhakoleng
• Swele o rakwa motseng wa gabo wa Tlhakoleng ke setšhaba ka lebaka la mekgwa
ya gagwe ye mebe ya tlaišo
Thulano ya Swele le boGabariele
• Swele o lwa le boGabariele gomme o a bethwa
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 23 DBE/2018
SCE – Memorantamo
Thulano ya Swele le Moruti Ntsheleloge
• Swele o ile a hlohleletša phuthego gore e menole Moruti Ntsheleloge
• Swele o nyaka mošomo moo Moruti Ntsheleloge e lego molaodi gomme o rakwa
sempša ka ge a ile a menola Ntsheleloge boruting
Thulano ya Swele le Mphapa
• Mphapa o bololla bonokwane bja Swele motseng wa Tselatšhweu gomme se baka
ntwa gare ga bona (Mphapa le Swele)
Thulano ya moanegwa le tikologo
Mahlatse o thulana le lapa labo
• Mahlatse o hlafetšwe ke lapa labo ka lebaka la tatagwe gomme a napa a ipha
lešoka gwa se tsebje mo a ilego
Mahlatse le ka kerekeng
• Mahlatse o gana go nyadišwa ke Swele ka kerekeng
Swele le motse wa gabo wa Tlhakoleng
• Swele o rakwa motseng wa gabo wa Tlhakoleng
• Swele o hwela motseng wa gabo gomme Kgoši o ganetša setšhaba go mmoloka
Swele le motse wa Tselatšhweu
• Swele o tlaišwa motseng wa Tselatšhweu ebile o a rakwa. O thoma go gopola gae
Tlhakoleng
• Badudi ba Tselatšhweu ba raka Swele motseng
BoGabariele le sethokgwa
• BoGabariele ba ile ba hloya sethokgwa seo Swele a go nyaka go ba bolaela go
sona
Swele le motse wa Tokologo
• Swele o lomišitšwe dimpša motseng wa Tokologo
Molokoloko wo wa dithulano o tiiša maatlakgogedi go mmadi gore a bale go tšwela
pele go hwetša morero wa puku.
Dintlha: 15
Sebopego le Polelo: 10 [25]
POTŠIŠO YA 21: TLHAKOLENG – MD Kekana
SETSOPOLWA SA K
21.1 Babadi ba nyaka go tseba gore go ima mo ga Mahlatse go ile go felela kae. (1)
21.2 Tikologo ya sebjalebjale
• Go bolelwa ka sekolong le maina a go etša Moruti le Mokolobetši (2)
21.3 • Swele o tlaiša bana ba gagwe ka go ba kata
• Mosadi wa Swele, Thušanang, o lemoga seo mola ngwana a šetše a
imile (2)
21.4 Balekwa ba tla tšweletša diponelopele tša go fapana.
Mohlala:
• Bokamoso bja bona bo ka phuhlama
• Bana ba ka tšhaba gae ka ge ba tlaišwa ke tatagobona
(E TEE fela.) (1)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 24 DBE/2018
SCE – Memorantamo
21.5 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
• Ga a na tlhokomelo
O phela le mosadi le bana ba gagwe bjalo ka katse le legotlo. O robala le
bana ba gagwe a ba a imiša yo mongwe.
• O na le pelo ye mpe
O beakanya go bolaya bana ba gagwe (4)
21.6 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
• Banna ba go tlaiša basadi le bana ba feleletša ba hweditše kotlo goba ba
tlaišega
• Banna ba go swana le boSwele ba phela senonyane ka ge setšhaba se
ba tshwa ditshohlo/hlaswa (2)
SETSOPOLWA SA L
21.7 Swele ke tatagoMahlatse/Mahlatse ke morwedi wa Swele (1)
21.8 Ke moya wa poifo
• Mahlatse o boifa bošoro bja tatagwe (2)
21.9 Swele
• O thoma le padi ebile o fetša le yona
• Ditiragalo di theilwe godimo ga gagwe
• Morero wa padi o theilwe godimo ga gagwe
(E TEE fela.) (2)
21.10 • E tšweletša maikutlo
• E tšweletša semelo
• E tšweletša thulano
(TŠE PEDI fela.) (2)
21.11 • Leina la padi ke Tlhakoleng
• Diteng le ditiragalo tša padi di theilwe godimo ga lefelo leo leina la lona e
lego Tlhakoleng
• Molwantšhwa, e lego Swele le yena o be a fela a bolela go re tau e ja
mohlolela tlhakoleng go a sepelwa, kudu ge a be a le mathateng (3)
21.12 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
Mohlala:
Maikutlo a pefelo/tenego
• Tlhorišo le tlaišo ga di tliše tharollo
• Tlhorišo le tlaišo ga di age lapa
• Go betha ke kgatako ya ditokelo
(TŠE PEDI fela.) (3)
[25]
GOBA
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 25 DBE/2018
SCE – Memorantamo
DINGWALOTŠHABA
POTŠIŠO YA 22: TODI YA BATLOGOLO – MA Makgopa, BMT Makobe LE AP
Nkadimeng
Mohlala wa karabo:
Sebopego ke mokgwa wo sengwalo/kanegelo e tšweleditšwego ka gona. Ka gare ga
sebopego go lebelelwa matseno, mmele le mafetšo.
Mo tshekatshekong ye go tla lebelelwa sebopego sa ye nngwe le ye nngwe ya dikarolo
tše tša dingwalotšhaba: Nonwane, seretotumišo sa dikgoro le koša.
A. Sebopego sa Nonwane
1. Matseno
Dinonwane di na le matseno a moswananoši a go fapana.
Mohlala: 'Nonwane, nonwane!', 'Nkano, nkano!', 'E rile e le nonwane', bjalobjalo.
Nonwane ya Mmutla le Mpša
Matseno: E rile e le nonwane.
2. Mmele
Mmele o lemogwa ka baanegwa le diteng.
Baanegwa ba nonwane e ka ba batho, diphoofolo, dinonyana, madimo, digagabi,
bjalobjalo.
Nonwane ya Mmutla le Mpša
Baanegwa ke diphoofolo: Mmutla le Mpša
Diteng: Di lebane le histori le poeletšo ya ditiragalo
Segwera sa Mmutla le Mpša seo se feleditšego ka bonaba.
3. Mafetšo
A lebane le thumo: Mo go dikanegelotšhaba ke a moswananoši a go fapana.
Mafetšo a ba ka tsela ye: Se seo sa mosela' seripa! Nonwane e felela mo!, Mpho,
sa mosela nkota! bjalobjalo.
Nonwane ya Mmutla le Mpša
E felela ka: Mpho, se seo sa mosela wa seripa!
B. Sebopego sa seretotumišo sa kgoro
1. Matseno
A ka thoma ka mokgolokwane, boitsebišo
(setlogo), bjalobjalo.
Sereto sa Babinakgomo ba gaMonareng
Matseno: Rena re tšwa Mogodumo 'mogolo.
2. Mmele
Baanegwa: Ba gaMonareng
Diteng: Setlogo sa lešika la ba gaMonareng
Ba tšwa Mogodumo 'mogolo wa bana ba Tšhite'a Nape
Ba boMagalane Radisele, magala maukganama
Ba boNkwetona Ramathoke
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 26 DBE/2018
SCE – Memorantamo
3. Mafetšo
Sereto gantši se felela ka tsela ye: Ke tšhaba mediti/baditi
Selepe gomela, bjalobjalo.
Sereto sa bagaMonareng
Ga se na mafetšo
C. Sebopego sa koša
1. Matseno
Matseno a thongwa ke mohlabeledi a opela. A tla fapana go ya ka dikoša.
Koša ya Mainamologa
Mainamologa, mmagwe ke moloi.
2. Mmele
Baanegwa: Mohlabeledi le baopedi
Diteng: Di bopša ke poeletšo ya mantšwana a koša
Mohlala: Mmagwe ke moloi (3x)
3. Mafetšo
Koša gantši e fetšwa ka go telefatša senoko sa mafelelo sa mothaladi wa mafelelo
wa koša.
Mainamologa: Mafetšo ga a tšwelele gabotse.
Dintlha: 15
Sebopego le Polelo: 10 [25]
POTŠIŠO YA 23: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA
TODI YA BATLOGOLO – MA Makgopa, BMT Makobe le AP Nkadimeng
SETSOPOLWA SA P
23.1 E rile e le nonwane! (1)
23.2 Mokgekolo Megokgo. (1)
23.3 Go bolaya bana ka maikemišetšo a go reka bohumi le bongaka bja setšo/Go
bolela le Mamokebe. (1)
23.4 Thulanegare/Thulanoteng.
• Go bolaya ngwana wa gagwe ka ge a be a mo rata kudu (2)
23.5 Ke nonwanekgogamašego.
• Baanegwa ke batho le diphoofolo
• Go anegwa ditiragalo tša go boifiša
(E TEE fela.) (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 27 DBE/2018
SCE – Memorantamo
23.6 Balekwa ba tla fa diponelopele tša go fapana.
Mohlala:
• A ka feleletša a bolailwe ke bolwetši bjo bja go hloka kalafo
• Mokgekolo Megokgo a ka tšholla megokgo leboelela gobane a ka se
boele bokgarebeng a belega ngwana yo mongwe (2)
23.7 • E tšweletša maikutlo
• E tšweletša semelo
• E tšweletša thulano (3)
23.8 Nonwane e thoma ka 'E rile e le nonwane!/Nkano nkano!'
Thai e thoma ka lentšwana le 'Thai!' (2)
23.9 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
Bohumi bja go hwetšwa ka dihlare bo na le ditlamorago tša go se loke. (1)
SETSOPOLWA SA Q
23.10 Nene (1)
23.11 Morumokwanokgaotši/felo (1)
23.12 • Babinatau ba gaMaleka ke bao ba tšwago Phakakang
• Ka setlogo ke mapono a Mzilikazi
• Babinatau ba gaMaleka ga se ba bantši fela ba a kwana
(TŠE PEDI fela.) (2)
23.13 Poeletšothomi
• E gatelela kgopolo ya boleloko
• E tšweletša mošito/moretheto
(E TEE fela.) (2)
23.14 • Sereti se tla be se laetša gore se feditše go reta
• Sereti ga se sa tseba sereto go iša pele
• Sereti se boloka nako ya batheeletši ka ge sereto e le se se telele
(TŠE PEDI fela.) (2)
23.15 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
Mohlala:
Maikutlo a letšhogo.
• Ke tšhošwa ke ge batho ba elwa/ba bolela ka go tia (2)
[25]
PALOMOKA YA KAROLO YA B: 25
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 28 DBE/2018
SCE – Memorantamo
KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA
POTŠIŠO YA 24: 'O IPHIHLETŠENG' – LT Maphoso
Mohlala wa karabo:
Thulaganyo ya O iphihletšeng?
Thulaganyo ke mokgwa wo ka wona mongwadi a beakanyago ditaba tša sengwalo sa
gagwe ka gona ka maikemišetšo a go tšweletša morero.
Kalotaba
Mo papading ye ditiragalo di thoma ka Rebone le Hlogi ba boledišana ka dipoelo tša
bona tša marematlou. Rebone o tšweletše ditlhahlobong tša gagwe, gomme o laetša
tatagwe, e lego Mahunela maikemišetšo a gagwe e le go ithutela tša dijo yunibesithing.
• Mmapadithwadi: Rebone
• Tikologo: Mabenkelengkgoparara
• Nako ya ditiragalo: Mosegare
• Maikemišetšo a mongwadi: Ke go utolla bothata bjo Rebone a tlago lebana le
bjona ka tatagwe, Mahunela
Phekgogo
Rebone o botša tatagwe ka maikemišetšo a gagwe a go ya yunibesithi. Tiragalo ye e
hlotše thulano gare ga gagwe le tatagwe, ka ge tatagwe a be a se a ikemišetša go mo
iša sekolong.
Sehloa
Go utswiwa ga dikgomo tša Mahunela le go timela ga tšhelete ya gagwe. Taba ye e
mo hlolela bolwetši.
Tlemollo ya lehuto
Sarinki o bolela gore ke yena a bego a lefela Rebone dithuto tša kua yunibesithi ka
tšhelete ya Mahunela. Rebone o thoma go tseba mothuši wa gagwe yo a bego a
iphihlile lebakeng le ka moka. Sarinki o kgopela tshwarelo. Sarinki o a golegwa ka ge a
be a utswa tšhelete ya Mahunela. Benjamene o a golegwa ka ge a be a gononelwa go
utswa dikgomo tša tatagwe. Mahunela o a hlokofala.
Dintlha: 15
Sebopego le Polelo: 10 [25]
POTŠIŠO YA 25: 'O IPHIHLETŠENG' – LT Maphoso
SETSOPOLWA SA R
25.1 Radio/Seyalemoya. (1)
25.2 O na le kwelobohloko/lešoko. (1)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 29 DBE/2018
SCE – Memorantamo
25.3 • Di hlahla mmadi
• Di tšweletša dimelo tša baraloki
• Di tšweletša maikutlo
• Di tšweletša ditiragalo
• Di fokotša ditšhitišo tša papalego
(TŠE THARO fela.) (3)
25.4 Tikologo ya sebjalebjale
• Ya sebjalebjale: go bolelwa ka dikolo, diyunibesithi,
mabenkelekgoparara, bjalobjalo
Goba
Ya segologolo
• Mahunela o utswetšwa dikgomo ka lešakeng (3)
25.5 Balekwa ba tla fa diponelopele tša go fapana.
Mohlala:
• Tatagwe a ka no fetola mogopolo a mo thuša ka mašeleng
• Mafelelong a ka atlega ka go hwetša thušo ya tšhelete
• A ka fetša a paletšwe ke go tšwetša dithuto pele ka lebaka la go hloka
tšhelete (3)
25.6 • Ge o na le phegelelo o feleletša o atlegile mo bophelong (Rebone o
feleleditše a rutegile ka ge a be a duma bjalo)
• Go ratana le bana ba bannyane ba fetša ba go hutše mahumo a gago
(Mahunela o be a ratana le Sarinki)
• Go ngamela thoto baneng go hlola bonaba gare ga bana le batswadi
(Benjamene o feleleditše a utswitše dikgomo tša tatagwe)
(TŠE PEDI fela) (2)
SETSOPOLWA SA S
25.7 Moya wa ntwa (1)
25.8 Sarinki ke moratiwa wa Benjamene (Ke baratani) (1)
25.9 • Rebone, morwedi wa Mahunela, o tšwelela gabotse dithutong tša gagwe
tša marematlou
• Tatagwe o mo kuna tšhelete ya go tšwetša dithuto pele gomme o
feleletša a thušitšwe ke motho yo a bego a sa mo nagane
• Motho yo a mo thušitšego ka go lefelela tšhelete ya dithuto ke motlabo
wa tatagwe
• Rebone mafelelong o atlega ka go fetša dithuto tša gagwe gomme
tatagwe o a hlokofala
(TŠE THARO fela.) (3)
25.10 • E gapa nako ya ge babapadi ba itokišetša temana ye e latelago
• E tšweletša semelo le maikutlo a mmapadi
• E laetša thulanoteng ya mmapadi
(TŠE PEDI fela.) (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 30 DBE/2018
SCE – Memorantamo
25.11 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
Mongwadi o kgonne
• Go be go sa letelwa gore Sarinki e ka ba yena a lefelago dithuto tša
Rebone
• Mafelelong Sarinki o kgopela tshwarelo go bana ba Mahunela
• Sarinki o a swarwa
• Benjamene o utswa dikgomo tša tatagwe
(TŠE PEDI fela.) (2)
25.12 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
Mohlala:
Manyami
• Sarinki o ratana le morwa le tatagwe
• O utswa tšhelete ya Mahunela (3)
[25]
POTŠIŠO YA 26: NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu
Mohlala wa karabo:
Thulaganyo ya Naga ga di etelane
Thulaganyo ke mokgwa wo ka wona mongwadi a beakanyago ditaba tša sengwalo sa
gagwe ka gona ka maikemišetšo a go tšweletša morero.
Kalotaba
Mphaka o dutše ka phapošeng ya go bala a nnoši, Hunadi le Raisibe ba dira mediro ya
lapa ka moraleng.
• Mmapadithwadi – molwantšhwa, e lego Mphaka o a tšwelela
• Tikologo - ke ya sebjalebjale. Mehlala: tafola, setulo, phapoše ya go bala
• Nako ya ditiragalo - ga e tšwelele
• Maikemišetšo a mongwadi - ke go re utollela mathata ao Mphaka a lebanego le
wona bjalo ka mofaladi
Phekgogo
Mphaka o bolela a nnoši ebile lentšu la gagwe le kwala ka moraleng fao go dutšego
Hunadi le Raisibe. Tiragalo ye e hlotše gore yena le Hunadi ba thulane gomme yeo ke
yona thulano ya mathomo ya papadi ye.
Sehloa
Poso ya ka godimo ga yeo Mphaka a e swerego e hlomilwe gomme go thwe ngwana
wa mobu a fiwe maemo ao. Taba ye e tsoša ngangego gare ga Mphaka le Lekgotla la
Yunibesithi ka ge a ka se laolwe ke mošemane yo a mo rutilego. Ga go tsebje gore go
tlo direga eng gare ga Mphaka le Lekgotlataolo la Yunibesithi.
Tlemollo ya lehuto
Mphaka o tšea sephetho sa go boela Bonwatau le lapa la gagwe.
Dintlha: 15
Sebopego le Polelo: 10 [25]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 31 DBE/2018
SCE – Memorantamo
POTŠIŠO YA 27: NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu
SETSOPOLWA SA T
27.1 Ya sefala (1)
27.2 Ke motho wa go hloka nnete. (1)
27.3 • Di hlahla mmadi
• Di tšweletša dimelo tša baraloki
• Di tšweletša maikutlo
• Di tšweletša ditiragalo
• Di fokotša ditšhitišo tša papalego
(TŠE THARO fela.) (3)
27.4 Tikologo ya sebjalebjale.
• Kerekeng
• Moruti (3)
27.5 Balekwa ba tla fa diponelopele tša go fapana.
Mohlala:
• Mphaka le Hunadi ba ka fetša ba hlalane
• Hunadi a ka tlogela go tsena kereke
• Mphaka a ka feleletša a botša batho ba ka ntle ditaba tša lapa la gagwe (3)
27.6 • Legae la bo motho ga le na bosehla – Mphaka o tlogile gagabo a go
nyatša a nagana gore a ka se tsoge a boetše eupša mafelelong o ile a
boela
• Motšhabapula o tšhabela matlorotlorong - Mphaka o tšhabile gagabo a
nagana gore o tla hwetša khutšo dinageng di šele eupša gwa se be bjalo
(E TEE fela) (2)
SETSOPOLWA SA U
27.7 Moya wa kgakanego. (1)
27.8 Ke banyalani/Mphaka ke monna wa Hunadi. (1)
27.9 • Mphaka o tšhaba gagabo ka lebaka la kgatelelo
• Mphaka o kopana le mathata a bofaladi dinageng di šele
• Mphaka o fetša a nagana go boela gae Bonwatau (3)
27.10 • E gapa nako ya ge babapadi ba itokišetša temana ye e latelago
• E tšweletša semelo le maikutlo a mmapadi
• E laetša thulanoteng ya mmapadi
(TŠE PEDI fela.) (2)
27.11 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
Mongwadi o kgonne
• Mmadi o be a se a letela gore Mphaka a ka boela gagabo Bonwatau
eupša mafelelong o tšea sephetho sa go boela (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 32 DBE/2018
SCE – Memorantamo
27.12 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
Kwelobohloko
• Le yena ke motho o na le ditokelo tša go phela gabotse ka khutšo
nageng efe kapa efe
• A ka tliša diphetogo tšeo batho ba sego ba di letela (3)
[25]
POTŠIŠO YA 28: LEHUFA – P Mothupi
Mohlala wa karabo:
Thulaganyo ya Lehufa
Thulaganyo ke mokgwa wo ka wona mongwadi a beakanyago ditaba tša sengwalo sa
gagwe ka gona ka maikemišetšo a go tšweletša morero.
Kalotaba
Lerato o eme boemapese o na le bothata bja dinamelwa mola monna wa gagwe a na
le dithekisi. Kgakanego yeo go tšwelela Ntshepe yo a ilego a mo nametša sefatanaga
sa gagwe.
• Babapadithwadi – molwantšhwa, e lego Radithekisi o a tšwelela
molwantšhi, e lego Lerato le yena o a tšwelela
• Tikologo ke ya sebjalebjale. Mohlala: sefatanaga, boemapese
• Nako ya ditiragalo ke mesong
• Maikemišetšo a mongwadi ke go re utollela bothata bjo bo lego lapeng la Lerato
Phekgogo
Mo papading ye phekgogo e bonala ge Ntlogeleng a hwetša dinomoro tša mogala tša
Lerato ka morabeng wa paki ya monna wa gagwe, Ntshepe.
Sehloa
Go ithuntšha ga Radithekisi ka maikemišetšo a go ipolaya. Tiragalo ye e a makatša ka
ge go tšhogilwe gore Radithekisi a ka no ba a hlokofetše.
Tlemollo ya lehuto
Radithekisi o amogelwa bookelong ka morago ga go ikgobatša ge a be a leka go
ipolaya.
Radithekisi o a itshola gomme o kgopela tshwarelo go Lerato le Ntshepe ka mo a ilego
a ba swara makgwakgwa ka gona gomme bona ba a mo swarela.
Dintlha: 15
Sebopego le Polelo: 10 [25]
POTŠIŠO YA 29: LEHUFA – P Mothupi
SETSOPOLWA SA V
29.1 Ya sefala (1)
29.2 Ke mosadi wa hloka sephiri (1)
29.3 • Di hlahla mmadi
• Di tšweletša dimelo tša baraloki
• Di tšweletša maikutlo
• Di tšweletša ditiragalo
• Di fokotša ditšhitišo tša papalego
(TŠE THARO fela.) (3)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 33 DBE/2018
SCE – Memorantamo
29.4 Tikologo ya sebjalebjale.
Mehlala: difatanaga, kholetšhe, fenišara, boemapese, bookelo, dithunya,
bjalobjalo.
(TŠE PEDI fela.) (3)
29.5 Balekwa ba tla fa diponelopele tša go fapana.
Mohlala:
• Radithekisi a ka bolaya Lerato ka lebaka la lehufa
• Ba ka fetša ba hlalane
• Ba ka fetša ba swarelane gomme ba phela gabotse (3)
29.6 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
• Lehufa ga le age motse – Radithekisi o thubegetšwe ke lapa ka lebaka la
lehufa
• Lehufa le tswala polao – Radithekisi o nyaka go bolaya Ntshepe ka gore
o nagana gore o ratana le mosadi wa gagwe (2)
SETSOPOLWA SA W
29.7 Moya wa ntwa (1)
29.8 Ke monna le mosadi/Lerato ke mosadi wa Radithekisi/Radithekisi ke monna
wa Lerato. (1)
29.9 • Radithekisi o tlaiša Lerato ka lebaka la lehufa
• Lerato o feleletša a nyetšwe ke Ntshepe yo mosadi wa gagwe le yena a
bolailwego ke lehufa
• Radithekisi o a ithuntšha ka maikemišetšo a go ipolaya (3)
29.10 • E gapa nako ya ge babapadi ba itokišetša temana ye e latelago
• E tšweletša semelo sa mmapadi
• E tšweletša maikutlo a mmapadi
• E laetša thulanoteng ya mmapadi
(TŠE PEDI fela.) (2)
29.11 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
Mongwadi o kgonne.
• Radithekisi o feleletša a kgopela tshwarelo go Ntshepe
• Ntshepe o etela Radithekisi bookelong (2)
29.12 Balekwa ba tla fa mabaka a go fapana.
Mohlala:
Go tenega/go makala
• Ga se mekgwa ye mebotse go gogagoga mosadi ka kerekeng
• Ke tenwa ke go se hlomphe Modimo ga Radithekisi (3)
[25]
PALOMOKA YA KAROLO YA C: 25
PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 80
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com 34 DBE/2018
SCE – Memorantamo
KAROLO YA A: RUBRIKI YA GO SWAYA DIPOTŠIŠO TŠE TELELE: THETO [MEPUTŠO YE 10]
Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja magareng Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni
DITENG 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
-Tlhalošo ye e -Kwešišo le tlhalošo ye -Tlhalošo ye e -Tlhalošo ya sererwa ga -Ga go kwešišo ya
Tlhalošo ya sererwa. tseneletšego ya sererwa botse ya sererwa. kgotsofatšago ya e kgotsofatše. sererwa.
Botebo bja dikgopolo, -Tatelano ya dikgopolo -Potšišo e arabilwe ka sererwa. -Ga go dintlha tšeo di -Karabo ga e sepelelane
kgonthišo le kwešišo ya tša go ba le botlalo. -Go na le dintlha di se amanago le sererwa. le sereto.
setsopolwa maatlakgogedi tša go -Dikgopolo tšeo di kae tšeo di amanago le -Ga go kwešišo ya -Morutwana ga a tsebe
amana thwii le temana. filwego di a kwala eupša sererwa. sengwalwa le sereto. selo ka ga sengwalwa le
MEPUTSO YE 7 -Kwešišo ye e ga se tšona ka moka -Tše dingwe tša sereto.
tseneletšego ya tšeo di hlalošitšwego ka dikgopolo di a kwagala
sengwalwa le sereto. mo go nyakegago. eupša ga di kgodiše.
-Kwešišo ya sengwalwa -Kwešišo ya motheo ya
le sereto e bonetše. sengwalo le sereto.
SEBOPEGO LE 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
POLELO -Sebopego se tšweletša -Sebopego se tšwelela -Sebopego se a -Sebopego se bontšha -Sebopego ga se sa
tlemagano ya dikgopolo gabotse ebile se tšwelela. diphošo tša peakanyo. maleba.
Sebopego, kelelo le kalo ye botsebotse. tšweletša go ela ga -Taodišo ga e na kelelo -Dikgopolo ga se tša -Diphošo tša polelo ke
ya dikgopolo -Dikgopolo di hlamegile dikgopolo. ye botse ya dintlha ebile beakanywa ka tatelano tše ntšintši ebile le
Polelo, segalo le setaele ebile di tšweleditšwe ka -Kelelo ye botse ya ga go tlemagano ya ye botse. setaele se fošagetše
tšeo di dirišitšwego ge bokgwari. dikgopolo. dikgopolo. -Diphošo tša polelo ke kudu.
go ngwalwa taodišo -Polelo, segalo le -Polelo, segalo le -Diphošo tša polelo ke tše ntši.
setaele di a kgahliša, ke setaele ke tša maleba. tše nnyane eupša -Segalo le setaele di
MEPUTSO YE 3 tša maleba ebile di segalo le setaele ke tša fošagetše.
tšwele mahlalagading. maleba.
-Ga go na le phošwana
e tee ya popopolelo,
mopeleto le
maswaodikga.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com 35 DBE/2018
SCE – Memorantamo
KAROLO YA B LE C: RUBRIKI YA GO SWAYA DIPOTŠIŠO TŠE TELELE – PADI, KANEGELOTŠHABA LE PAPADI [MEPUTSO
YE 25]
Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni
magareng
DITENG 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3
-Karabo ye botsebotse -Kwešišo le tlhalošo ye -Kwešišo ya magareng -Kwešišo ye nnyane ya -Ga go kwešišo ya
Tlhalošo ya sererwa go fetiša: 14–15. botse ya sererwa. ya sererwa eupša ga sererwa. sererwa.
Botebo bja dikgopolo, -Karabo ye botsebotse: -Potšišo e arabilwe ka se dintlha ka moka -Ga go dintlha tšeo di -Maiteko a go araba
kgonthišo le kwešišo ya 12–13. botlalo. tšeo di hlalošwago ka hlalošwago ka botlalo. potšišo a fokola kudu.
setsopolwa -Tlhalošo ye e -Dikgopolo tšeo di filwego botlalo. -Dintlha tše nnyane di -Ditlhalošo ga di
tseneletšego ya di a kwala eupša ga se -Bontši bja dintlha di amana le sererwa. kgotsofatše.
MEPUTSO YE 15 sererwa. tšona ka moka tšeo di amana le sererwa. -Tlhalošo e amana -Morutwana ga a tsebe
-Tatelano ya dikgopolo hlalošitšwego ka mo go -Tše dingwe tša gannyane le sererwa. sengwalwa goba
tša go ba le nyakegago. dikgopolo di a kwagala -Kwešišo ye nnyane ya setsopolwa.
maatlakgogedi tša go -Kwešišo ya sengwalwa le eupša ga di kgodiše. sengwalwa le
amana thwii le temana. setsopolwa e a bonala. -Kwešišo ya motheo ya setsopolwa.
-Kwešišo ye botsebotse sengwalwa le
ya sengwalwa le setsopolwa.
setsopolwa.
SEBOPEGO LE 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
POLELO -Sebopego se tšweletša -Sebopego se tšwelela -Sebopego se a -Sebopego se bontšha -Tlhokego ya peakanyo
tlemagano ya dikgopolo gabotse ebile se tšwelela. diphošo tša peakanyo. ye botse ya sebopego e
Sebopego, kelelo le kalo ye botsebotse. tšweletša go ela ga -Peakanyo le -Dikgopolo ga se tša dira gore dikgopolo di se
ya dikgopolo -Matseno le mafetšo ke dikgopolo. tlemagano ya bewa ka tshwanelo. elele gabotse.
Polelo, segalo le setaele a mabotse kudukudu. -Go na le tlemagano ye dikgopolo e gona -Diphošo tša polelo ke -Diphošo tša polelo le
tšeo di dirišitšwego ge -Dikgopolo di hlamegile botse magareng ga eupša e na le tše ntši. setaele sa go fošagala di
go ngwalwa taodišo ebile di tšweleditšwe ka matseno, mafetšo le mafokodi. -Segalo le setaele ga dira gore go be bothata
bokgwari. ditemana tše dingwe tša -Diphošo tša polelo ke se tša maleba. go bala le go kwešiša
MEPUTSO YE 10 -Polelo, segalo le taodišo yeo. tše nnyane eupša -Peakanyo ya molaetša wa taodišo.
setaele di a kgahliša, ke -Kelelo ye botse ya segalo le setaele ke tša ditemana e fošagetše. -Segalo le setaele di
tša maleba ebile di dikgopolo. maleba. fošagetše kudu.
tšwele mahlalagading. -Polelo, segalo le setaele -Peakanyo ya -Peakanyo ya ditemana
ke tša maleba. ditemana ke ya e fošagetše kudu.
maleba.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo

Memorandum
Sepedi HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2018 Memo

Memorandum
Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2018 Memo

Memorandum
Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2018 Memo

Memorandum
Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2019 Memo

Memorandum
Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Memo
More from Grade 12 Sepedi HL

Annual teaching plan
Gr 12 Sepedi HL ATP 2023 24
%20June%202025%20Question%20Paper--fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef/v1-03f72f9ce3c613cfc17a/card.webp)
Question paper
Sepedi HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Question Paper

Question paper
Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
Sepedi HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Memorandum