Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
KREITI YA 12
SEPEDI LELEME LA GAE (HL)
LEPHEPHE LA BOBEDI (P2)
DIBATSELA 2022
MEPUTSO: 80
NAKO: Diiri tše 2½
Palomoka ya matlakala a dipotšišo ke 29.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Skip to contentAll 2022 papers 





View all
%20June%202025%20Possible%20Answers--b62e3e2c-c7f8-4660-b96f-bd9ab7e48039/v1-65c8612b6060e1369bc6/card.webp)




Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2022 Question Paper
Grade 12 Sepedi HL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2022, 29 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Sepedi Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2022 · sepedi. Question paper, 29 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Sepedi HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sepedi
- Document type
- Question paper
- Year
- 2022
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 29
- File size
- 557.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 29
This exam
NSC November Exam 2022
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)10 marks
- Question 3Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)10 marks
- Question 4Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)10 marks
- Question 5Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)10 marks
- Question 7Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 10Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)
Show all 13 questions
- Question 11Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 12Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)
- Question 13Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 14Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)
- Question 15Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 16Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)30 marks
- Question 17Dingwalo tša Bongwadi (Literature — Set Works)70 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 2 DBE/Dibatsela 2022
NSC
DITAELO LE TSHEDIMOŠO
1. Badišiša ditaelo tše ka šedi pele o thoma go araba dipotšišo.
2. O se ke wa leka go bala lephephe la dipotšišo ka moka. Lebelela diteng
letlakaleng la bone gomme o laetše dinomoro tša dipotšišo tša dingwalo tšeo
o ithutilego tšona lenyaga. Ka morago ga moo, bala dipotšišo tše gomme o
kgethe tšeo o tlogo di araba.
3. Lephephe le le arotšwe ka DIKAROLO TŠE THARO:
KAROLO YA A: Theto (30)
KAROLO YA B: Padi/Dingwalotšhaba (25)
KAROLO YA C: Papadi/Terama/Tiragatšo (25)
4. Araba dipotšišo TŠE TLHANO: TŠE THARO KAROLONG YA A, E TEE
KAROLONG YA B le E TEE KAROLONG YA C ka tsela ye e latelago:
KAROLO YA A: THETO
DIRETO TŠEO DI BONWEGO: Araba dipotšišo TŠE PEDI.
SERETO SEO SE SA BONWAGO: Araba potšišo ya KGAPELETŠO.
KAROLO YA B: PADI/DINGWALOTŠHABA
Araba potšišo E TEE ya padi goba E TEE ya dingwalotšhaba.
KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA/TIRAGATŠO
Araba potšišo E TEE.
5. KGETHO YA DIPOTŠIŠO GO KAROLO YA B (PADI/DINGWALOTŠHABA)
LE KAROLONG YA C (PAPADI/TERAMA/TIRAGATŠO)
Araba dipotšišo ka dipuku tšeo o di badilego FELA.
Araba potšišo E TEE YE TELELE le E TEE YA DITSOPOLWA.
o Ge o araba potšišo ye telele KAROLONG YA B, o swanelwa ke go
araba ya ditsopolwa KAROLONG YA C.
o Ge o araba potšišo ya ditsopolwa KAROLONG YA B, o swanelwa ke
go araba ye telele KAROLONG YA C.
o Šomiša lenanetekolo/lenanetshwayatshwayo go go hlahla.
6. BOTELELE BJA DIKARABO
Go potšišo ye telele ya karolo ya Theto, karabo e be mantšu a 250–300.
Go potšišo ye telele ya dikarolo tša Padi/Dingwalotšhaba le
Papadi/Terama/Tiragatšo, karabo e be mantšu a 400–450.
Kabo ya meputso e tla šoma bjalo ka tlhahlo ya botelele bja karabo yeo e
letetšwego go dipotšišo tša ditsopolwa.
Balekwa ba ikemišetše go fa karabothwi ka mokgwa wa maleba.
7. Latela ditaelo tšeo di hwetšwago mathomong a KAROLO YE NNGWE le YE
NNGWE ka kelohloko.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 3 DBE/Dibatsela 2022
NSC
8. Nomora dikarabo tša gago go swana thwi le ka fao dipotšišo di nomorilwego
ka gona ka gare ga lephephe la dipotšišo.
9. Thoma KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE letlakaleng LE LEFSA.
10. Nako yeo e ukangwago:
KAROLO YA A: Metsotso ye 40
KAROLO YA B: Metsotso ye 55
KAROLO YA C: Metsotso ye 55.
11. Ngwala ka bothakga le ka mongwalo wa go balega.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 4 DBE/Dibatsela 2022
NSC
DITENG
KAROLO YA A: THETO
Direto tšeo di bonwego: Araba dipotšišo TŠE PEDI fela go tše di latelago.
NOMORO YA POTŠIŠO POTŠIŠO MEPUTSO NOMORO YA
LETLAKALA
1. 'Ga se ka phošo' Potšišo ye telele 10 6
2. 'A itheng?' Potšišo ya setsopolwa 10 7
3 'Nkgotsofatše ke go kgotsofatše' Potšišo ya setsopolwa 10 8
4. 'Thepudi' Potšišo ya setsopolwa 10 9
LE
Sereto seo se sa bonwago (Ke kgapeletšo).
5. 'O ntirile lekgowa' Potšišo ya setsopolwa 10 10
ELA HLOKO: Mo KAROLONG YA B le YA C, araba potšišo E TEE ye telele le E TEE ya ditsopolwa. Ge
o arabile potšišo ye telele KAROLONG YA B/C o swanetše go araba ya ditsopolwa go
tšwa go KAROLO YA C/B. O swanetše go araba potšišo E TEE KAROLONG YA B le E
TEE KAROLONG YA C.
KAROLO YA B: PADI/DINGWALOTŠHABA
PADI: Araba potšišo E TEE fela go tše di latelago.
6. Badimo ba boletše Potšišo ye telele 25 12
7. Badimo ba boletše Potšišo ya ditsopolwa 25 12
8. Kgalagalo tša setu Potšišo ye telele 25 15
9. Kgalagalo tša setu Potšišo ya ditsopolwa 25 15
GOBA
DINGWALOTŠHABA: Araba potšišo E TEE fela go tše di latelago.
10. Todi ya batlogolo Potšišo ye telele 25 17
11. Todi ya batlogolo Potšišo ya ditsopolwa 25 18
KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA/TIRAGATŠO
Araba potšišo E TEE fela go tše di latelago.
12. O iphihletšeng? Potšišo ye telele 25 21
13. O iphihletšeng? Potšišo ya ditsopolwa 25 21
14. Naga ga di etelane Potšišo ye telele 25 24
15. Naga ga di etelane Potšišo ye ditsopolwa 25 24
16. Lehufa Potšišo ye telele 25 27
17. Lehufa Potšišo ya ditsopolwa 25 27
*ELA HLOKO: Mo KAROLONG YA B le YA C, araba potšišo E TEE ye telele le E TEE ya ditsopolwa.
O se ke wa araba dipotšišo TŠE PEDI tše ditelele goba TŠE PEDI tša ditsopolwa.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 5 DBE/Dibatsela 2022
NSC
LENANETEKOLO/LENANETSHWAYATSHWAYO
Dira leswao la () go lenanetekolo le le latelago go kgonthišiša ge e ba o latetše
ditaelo gabotse.
KAROLO NOMORO YA PALO YA DIPOTŠIŠO TSHWAYO
DIPOTŠIŠO TŠEO DI ARABJAGO ()
A: Theto 1–4 2
(Direto tšeo di bonwego)
A: Theto (Sereto seo se sa 5 1
bonwago)
B: Padi (Potšišo ye telele 6–9
goba ya ditsopolwa)
GOBA
B: Dikanegelotšhaba 10–11 1
(Potšišo ye telele
goba ya
ditsopolwa)
C: Papadi/Terama/Tiragatšo 12–17
(Potšišo ye telele goba 1
ya ditsopolwa)
*ELA HLOKO: Mo KAROLONG YA B le C, hlokomela gore o arabile potšišo E TEE ye
telele le E TEE ya setsopolwa.
O ka se arabe dipotšišo TŠE PEDI tše ditelele goba TŠE PEDI tša
ditsopolwa.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 6 DBE/Dibatsela 2022
NSC
KAROLO YA A: THETO
MONTSHEPETŠABOŠEGO – M Mamabolo
DIRETO TŠEO DI BONWEGO
Araba dipotšišo TŠE PEDI fela.
POTŠIŠO YA 1: POTŠIŠO YE TELELE
Na sereti se atlegile go tšweletša dikgopolokgolo ditemanathetong tša ka tlase go
thekga molaetša wa sereto? Tiiša karabo ya gago ka mehlala ya maleba.
GA SE KA PHOŠO – FJR Malebana
1 Ga se ka phošo ge tše bjalo di diragetše,
2 Tšatši ka tšatši ka yena go be go llwa,
3 Diyanokeng ka lekoko di mo kgakgautha
4 Bokameotlelwana e kgakgautha kgabutlana.
5 E ka phologa bjang thorwanatee ya moagišane
6 E hlobja e gaela ke konokono tša koša' bošego?
7 Tša re nxa o hlabjago ke mašimathe riting sa letswele,
8 Goba nxa le tswiri ke mafofotši a boradikgofakgofane.
9 Go dutlišwa bobete be go le gobe bja ka mehla,
10 E le makeketwa, makiniiwa bokamantebelekwane,
11 Wa mogogorupo wa thenwa ka sa magagane,
12 A tlogolofatšwa tlogolwana sa Kaika le Ndlhambe.
13 O phonyokgile lehu ka šobana la tšhwana,
14 A alamelwa ke sejanaga bokatšae la kgogo,
15 Šako la dumaela la kgotsa maatla a Rrawešo,
16 Bangwe ba swinetša ka la swine mankokonono.
17 Ka moswane ba le tsošetša bokamotšhitšhi,
18 Ballišane le bomenomašweu mabolayaasega,
19 Goba wa ratwa ke bohle o ka itoma sejabana,
20 Ka boela watleng la mme mailagoboelwa …
[Letl. 60–61] [10]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 7 DBE/Dibatsela 2022
NSC
POTŠIŠO YA 2: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA
Badišiša ditemanatheto tše ka tsenelelo le tsinkelo gore o kgone go araba dipotšišo tša
go se latela.
A ITHENG? – ME Ngake
1 A itheng banešo Yogodimo,
2 Gobane a le fa, le a belaela;
3 A le kuna, le a hlobaela?
4 A itheng Yogodimo banešo
5 Gobane a le phediša, le a lla;
6 A le sesefaletša bophelo, le a lla?
7 A itheng banešo Yogodimo
8 Gobane a le fa molao, le a o tshela;
9 A se le fe, le a hlobaela?
10 A itheng Yogodimo banešo
11 Gobane a le nešetša tša matlorotloro le a lla;
12 A le tlišetša komelelo le a ratharatha?
13 A itheng Yogodimo banešo
14 Gobane a tliša phišo, ra lla phišo;
15 A re tlišetša go tonya, ra buša ra lla go tonya? …
[Letl. 67–68]
2.1 Efa mohuta wa morumokwano wo o tšwelelago seretong se. (1)
2.2 Ngwala ditlabela TŠE PEDI tša theto tše di renago seretong se go laetša go
se kgotsofale ga batho. (2)
2.3 Akaretša diteng tša temanatheto ya 2. (1)
2.4 Hlaloša tirišo ya kgethontšu temanathetong ya 4. Efa dintlha TŠE PEDI. (2)
2.5 Ka dintlha TŠE PEDI hlatholla ka fao sereti se dirišitšego setlabela se
'kgakantšhano' temanathetong ya 5. (2)
2.6 Akanya maikutlo ao a aparetšego sereti. Fahlela karabo ya gago. (2)
[10]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 8 DBE/Dibatsela 2022
NSC
POTŠIŠO YA 3: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA
Bala ditemanatheto tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.
NKGOTSOFATŠE KE GO KGOTSOFATŠE – MJ Tauatsoala
1 Nkgotsofatše ke go kgotsofatše re kgotsofatšane,
2 Re kgotsofatšane re sa tšhelane phori mahlong.
3 Nkgotsofatše ke go kgotsofaditše ke be mokgotsofatšwa gane,
4 Re kgotsofatšane re mila ka nkotee pepeneneng,
5 Re se tlo ikgoboša kgobošo ya selata sa balata ruri.
6 Maloba kua geno re be re go hlanketše,
7 Mohlang wola go le monyanya wa kgaetšedi 'a gago,
8 Lapeng la rena dipotla re di phophothile ra ba hlankela,
9 Kgomo selotwapotleng re gorošitše lapeng ka sefahlego,
10 O myemyela o ntšhitše le la moseo mmagobanake.
11 Ke be ke re kotse re tla amogetšana komatona ya bophelo,
12 O mpotegele ke go botegele re botegelane re be babotegi,
13 Re metšiše mofetikatsela mare ka kamogetšano e se la bofelo,
14 E se la bofelo e be motšhaotšhele mohlakamotala ka bobotegi,
15 Gore lešo le leno e be ntepa le lešago segwera a itlame ruri.
16 Lehono gešo ba wele ka sefahlego ka motolo ba burame,
17 Gešo lehu le gorogile le itopetše le išitše botsebjakelona,
18 Lehono o ntlhapa diatla o šupa le le godimo go se tsenye letsogo,
19 O thuntšha meši ka dinko, o bolela o ka itoma sejabana
20 Ge bešo ba ka neelwa selotwapotleng go etša beno maloba …
[Letl. 77–78]
3.1 Tsopola kgokanyi temanathetong ya 1. (1)
3.2 Laetša morumokwano wo o tšwelelago methalothetong ya 7–9 o be o fe le
tirišo ya wona. (2)
3.3 Efa tlhalošothwii ya mothalotheto wa 11. (1)
3.4 Ke setlabela sefe sa theto se se šomišitšwego mothalothetong wa 12?
Efa tirišo ya sona. (2)
3.5 Hlaloša tshwantšhokgopolo ye e tšweletšwago ke tirišo ya dika
temanathetong ya 4. Kgetha TŠE PEDI fela. (2)
3.6 Sekaseka molaetša wa sereto se. Fahlela karabo ya gago. (2)
[10]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 9 DBE/Dibatsela 2022
NSC
POTŠIŠO YA 4: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA
Badišiša ditemanatheto tše gore o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.
THEPUDI – PM Mashilo
1 'Kgomo e a tshwa!'
2 'E gangwa ke mang?'
3 'E gangwa ke nna Thepudi mothontshororo,
4 Thepudi ke mothomatepetepe motho wa go tsošološa madiba.
5 Ke motšofe ke tšofetše wa go wela kgwahlana
6 Fela ge e le bjang ke ja bjo botalatala bokamohlaka,
7 Gobane bja go hlabja ke naka bo ka ntsentšha mokgohlwane.
8 Ge o ekwa ba re nna Thepudi ke sejato
9 Mathaka a a bone ge ke a amoga makgarebe,
10 Ke tloga ke a šupa ka la ka leleduntsobokwana,
11 Yona thitelwanaboreletšana lerita la makgwathasawane,
12 Lerita le llego megopo ya bommagomosadi fela.
13 Le se nnyatšeng mmele go šošobana lena makgarebe,
14 Khudumphato ke fa motšhaošhele
15 Go nna wa re o tloga wa be menototsi o itokonya leboelela,
16 O tloga o etša katse selo sa maruthorutho.
17 Ge a nkwera masogana
18 A re nna ke ba sepela ka fase bokathete,
19 E le ge a re mereana ke šomiša ya go utla maebana.
20 Nna ke bjalo ka kgotlaomone ke phala ba bantši,
21 Ke tloga ke phala ba bantši ba dilete mankgaleraga.
22 Ka selotwapotleng le gona ke a fologa
23 Gobane wena o sa fologego lesogana,
24 Ka mahlo o tla ja go bona,
25 Wa šebetša ka go nyama menyamo ...'
[Letl.130]
4.1 Tsopola elemente ya:
4.1.1 Matseno a sereto se (1)
4.1.2 Boitsebišo bja sereti (1)
4.2 Laetša setlabela sa theto se se tšwelelago methalothetong ya 8 le 9 o be o fe
tirišo ya sona. (2)
4.3 Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša sebopego sa ka ntle sa sereto se o lebeletše
methalotheto. (2)
4.4 Hlatholla tshwantšhokgopolo ye e tšweletšwago ke methalotheto ya 17 le 18. (2)
4.5 Utolla moya wo o fokago seretong se. Fahlela karabo ya gago. (2)
[10]
LE
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 10 DBE/Dibatsela 2022
NSC
SERETO SEO SE SA BONWAGO (KE KGAPELETŠO)
POTŠIŠO YA 5: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA
DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – DM Kgobe
Bala ditemanatheto tše ka tlhokomelo gore o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.
O NTIRILE LEKGOWA – VM Lebepe
1 O ntirile lekgowa la gago,
2 O ntirile motlišaodutše wa gago,
3 O ntirile lekgoba,
4 O ntirile seepamokoti sa gago,
5 O ntirile Maditsi wa boMaditsi
6 O ntirile setholwane sa gago,
7 O ntirile nkokoi ya 'rato la rena.
8 Ge ke go fa tšie o kuka nko,
9 Ge ke go fa ntsho ya mathudi o kuka magetla.
10 O rata manongonongo matšhatšhakhura,
11 O rata matsaka a Ratsaka,
12 Ke kodumetše ke epa mokoti,
13 Ke go phuphumiša ka swikatshipi la ramošweu,
14 O ntirile lekgowa la gago.
15 O ntirile sepanakariki sa gago,
16 Dipute ke go fa phamphamadiba,
17 E le ge ke ageletša motšhidi wa tšhidi.
18 Le ge ke ratharatha bjalo ka thaga,
19 Le ge ke emaema,
20 Le ge ke itlhoba boroko,
21 O sa ntše o tepelela.
22 Ge ke ntšha la mohlagare o a myemyela,
23 O bjalo ka lebotlana le anya lešokotšo,
24 Ge ke go swara ka ditsebe o nganga molala,
25 O rata fela ge ke kgoboketša mokgobo wa gauta,
26 O rata fela ge ke tliša silibera,
27 O thaba ge ke tliša taamane,
28 O namela thaba ge ke tliša koporo …
[Letl. 61]
5.1 Tsopola dibokantšu TŠE PEDI temanathetong ya 1 tše di laetšago gore sereti
se šomišwa bošaedi. (2)
5.2 Bontšha poeletšo methalothetong ya 10 le 11 o be o fe mohola wa yona. (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 11 DBE/Dibatsela 2022
NSC
5.3 Sereto se ke sa mohuta mang? Fahlela karabo ya gago. (2)
5.4 Hlatholla sebopego sa ka ntle sa sereto se o beile šedi ya gago go
ditemanatheto. (2)
5.5 Swayaswaya ka mo sereti se tšweleditšego molaetša wa sereto se. Fahlela (2)
karabo ya gago. [10]
PALOMOKA YA KAROLO YA A: 30
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 12 DBE/Dibatsela 2022
NSC
KAROLO YA B: PADI/DINGWALOTŠHABA
Araba potšišo YE TELELE goba YA SETSOPOLWA. Ge o kgetha ditsopolwa
KAROLONG ye, gona araba ye telele KAROLONG YA C. Ge o kgetha ye telele
KAROLONG ye, gona araba ya ditsopolwa KAROLONG YA C. Botelele bja karabo ye
telele e be mantšu a 400–450.
POTŠIŠO YA 6: POTŠIŠO YE TELELE
BADIMO BA BOLETŠE – MJ Mpepele
Ahlaahla tikologo ya padi ye.
Botelele bja karabo e be mantšu a 400–450. [25]
POTŠIŠO YA 7: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA
BADIMO BA BOLETŠE – MJ Mpepele
Badišiša setsopolwa sa A le sa B ka tlhokomelo gore o tle o kgone go araba dipotšišo
tša go di latela.
SETSOPOLWA SA A
'O re o tseba di le bjang wena Mohlaloga, gongwe ga o rate ge ke go bitša ka moano?'
'Nka gana moano wa ka bjang monna wa gešo? Nnaena ruri ke be ke sa go kwe
gabotse hle, a di je di šie marapo Tlhantlhagane, Mokone nonyana ya dithoko. Tšwela
pele monna wa gešo. O reng?'
'Afa le re di tla thunya muši na Mohlaloga?' 5
'E le ge go rile eng wena monna wa gešo?'
'Wena ge motho a ka re o itsheba le wena a ka ba a tla a lefa ka kgomo. O setholo
na?'
'Tša go thunya muši o ra dife wena Mokone? O ra tša yola morwa kgoši?'
'O ntopile nta thekeng, Mohlaloga.' 10
'Muši wona rena re tloga re gopola gore o tla thunya ka gore yena mong Thabišo o a
rata.'
'A ke re go thwe yola Ditau bjale ebile o robile morwedi wa Moganwa leoto?'
'Ee, ba go se tšhabe melato le go šelema tšhidi ba re go bjalo, Mokone.'
'Ai! Ruri tše tšona di tloga di phurela maswikana ditaba tša morwa wa kgoši. Rena re 15
tla re re re ke dipitsi ra bona ka mebala.'
Senyama le Makgabo ba rile ba sa swere mehlamu ba bitšana ka meano ya bona
bjalo, ba imakalela ba šetše ba tsena ka kgoro ya motse ba bile ba lebagane le yona
ya go tsena ka mošate thwii! Kgorong ba fihlilego go be go šetše go le diputswa tše
tharo, tšeo di bego di bonagala gabotse gore ka nnete di sa iphumula melomo ka 20
lebaka la tlhotlwa yeo di bego di e šielana gona moo kgorong.
[Letl. 4–5]
7.1 Efa tswalano gare ga:
7.1.1 Makgabo le Senyama (1)
7.1.2 Ditau le Morwedi wa Moganwa (1)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 13 DBE/Dibatsela 2022
NSC
7.2 Laetša boithekgo bja diteng tša setsopolwa se ka dintlha TŠE THARO. (3)
7.3 Na molwantšhwa wa padi ye ke mang? Fahlela karabo ya gago. (2)
7.4 Ka dintlha TŠE THARO re alele ponelopele ya gago mabapi le maitshwaro a
Ditau a go ba ratheto. (3)
7.5 Ahlaahla ka fao morero wa padi ye o sepelelanago le leina la yona. Efa
dintlha TŠE THARO. (3)
LE
SETSOPOLWA SA B
'E bang o re re feletše kae?'
'Ka eng?'
'O re ka eng? Ka ngwana.'
'Ga ke tsebe.'
'Wa se tsebe bjang e le wena o swanetšego go mo tliša lefaseng?' 5
'Ee, gona go bjalo.'
'Bjale?'
'Le wena e tšwa tema.'
'Le ge ba re sa tema ke go boeletša wena Seritša, ba be ba sa re ka mokgwa wona
wo.' 10
'Ditau ...! Ge e le gore o lebeletše nna gore ke tlo go dira tatago ngwana goba bana
gona o moletangwedi wa go leta lefsifsi.'
'Afa ke go kwa gabotse Seritša?'
'O nkwa gabotse. Kgane ge o nnyala o be o nnyalela go belega bana?'
'Kgane wena o be o gopotše eng?' 15
'Go nyalwa ke wena motswala, ngwana rakgadi gomme dikgomo di boele šakeng.'
'Aowa, moo gona o paletšwe.'
'Le gatee.'
'E le gore molato o go kae?'
'Le nna ke botšiša wena.' 20
Sebakeng sa gore Seritša a fetole Ditau a mmotše moo bothata bo robetšego gona ka
ge mmele e le wa gagwe, mosadi wa sesego sa go hlahlamolla sehloa sa marulelo a
se thwathwaša. A tloga a sega Ditau monna wa gagwe e ka o sega lešimelakgano la
maabane.
Ga se ka phošo ge Ditau a ile a tsentšha mogopolo wa gagwe tshekong. A tloga a 25
itshekiša gore a o tlo thoma go llela go mang gona a reng ka gore yeo taba yona e be
e tloga e le kgati yeo a ikgetšego yona a babaletše. O be a fela a gopola Mpimpi yo a
mo nyabegilego ka ngwana gwa se thuše selo. Mpimpi le yena ka ge a be a šetše a
topilwe ke ba malapa a bangwe, go nagana ka yena e be e le fela tshenyo ya nako.
[Letl. 116–118]
7.6 Na mantšu a Seritša a go re 'Ga ke tsebe ... Kgane ge o nnyala o be o
nnyalela go belega bana?', a tšweletša semelo sa mohuta mang sa gagwe?
Efa dintlha TŠE PEDI. (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 14 DBE/Dibatsela 2022
NSC
7.7 Laetša mohuta wa thulano ye e tšwelelago setsopolweng se. (1)
7.8 Hlaloša tema ye e kgathwago ke mongwadi setsopolweng se. Efa dintlha
TŠE PEDI. (2)
7.9 Re alele bohlokwa bja poledišano pading ye ka dintlha TŠE THARO. (3)
7.10 Ka dintlha TŠE PEDI hlatholla ka mo mongwadi a tlemollotšego lehuto ka
gona pading ye. (2)
7.11 Na maikutlo a gago ke afe mabapi le dipolelo tša Seritša? Fahlela ka ntlha
E TEE. (2)
[25]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 15 DBE/Dibatsela 2022
NSC
POTŠIŠO YA 8: POTŠIŠO YE TELELE
KGALAGALO TŠA SETU – MS Machitela
Ahlaahla tikologo ya padi ye.
Botelele bja karabo e be mantšu a 400–450. [25]
POTŠIŠO YA 9: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA
KGALAGALO TŠA SETU – MS Machitela
Lekodišiša ditsopolwa tše gore o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.
SETSOPOLWA SA C
'Yola Mojagobedi nna ke lebetše gore o rile o ya kae. Ga se kgale a tšwele.'
'Gabotse motho yo ke tlilego go yena ke wena. Ke na le ditaba ge ke ilalo.'
'O na le ditaba le nna?'
'Go bjalo.'
'Tia di lle, tsebe ke hlwaile!' 5
'Ke romilwe ke yola thaka.'
'Mojagobedi?'
'Go bjalo.'
'Ke tsebile ge o tsena mola seferong gore taba e ntshe. Mojagobedi a ka se re go tšwa
wena wa tsena. Bjale o re o hloma bjang Mojagobedi yoo wa gago?' 10
'O re ka mo lapeng ga le phedišane gabotse.'
'Gomme o tloga a go boditše nnete.'
'O mpoditše nnete?'
'Motho yoo wa gago o a ntšhišimiša.'
'Ka eng?' 15
'Ka go se fetwe ke roko. Ge o bona a tšwele bjalo o ile gona basading bao ba gagwe.'
'O na le nnete ya seo?'
'Ke monna wa ka, ke mo tseba go thoma ka mokhwi go phuleletša ka mo. A ka se
tsoge a nnyantšhitše monwana le gatee.'
'Moja ke mogwera wa ka go tloga kgale le wena o a tseba. Ditaba tšeo wena o mo 20
gopolelago gore o a di dira ga a di dire le gatee.'
'Ga o šike le yena ka mehla.'
'Ga ke šike le yena ka mehla, eupša o mpotša tšohle. Moja o a go botegela Molatelo,
ebile o a go rata. Ke ka baka leo o bonago a nkgopetše gore ke tle …'
'Owoo, wena o rile o tla di kgona!' 25
'Mphe sebaka ke bolele. O a bona le yola Thabitha o mo hlapaotšego mogaleng, ga se
motho wa Moja. Ke molaodi wa rena kua mošomong.'
[Letl. 39–40]
9.1 Efa tswalano gare ga:
9.1.1 Tumpu le Mojagobedi (1)
9.1.2 Mojagobedi le Thabitha (1)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 16 DBE/Dibatsela 2022
NSC
9.2 Laetša boithekgo bja diteng tša setsopolwa se ka dintlha TŠE THARO. (3)
9.3 Na molwantšhwa wa padi ye ke mang? Fahlela karabo ya gago. (2)
9.4 Ka dintlha TŠE THARO re alele ponelopele ya gago mabapi le sephetho sa
Mojagobedi sa go se botše Molatelo ka ngwana yo a nago le yena le Fiona. (3)
9.5 Ahlaahla ka fao morero wa padi ye o sepelelanago le leina la yona. Efa
dintlha TŠE THARO. (3)
LE
SETSOPOLWA SA D
'Mpotše Molatelo, na o tseba Mojagobedi a na le mogwera GaMaupa?'
'Ga ke tsebe.'
'A ke re o a bona wena Keletšo, Mojagobedi ga a na mogwera yoo Molatelo a mo
tsebago kua GaMaupa. Le gona motho yoo ke bonego sefatanaga sa Mojagobedi se
tsena ka lapeng la gagwe ke mosadi yo a se nago monna. Wena Molatelo ke kgale ke 5
go botša gore o lema yola mogatšago.'
'Ke tla dira eng ge o lebeletše?'
'Ga o mo hlale o na le eng?'
'Napa o homole Mphapantšhi. Motho ga ba re go mo thea leina la Mphapantšhi a napa
a tšama a fapantšha batho.'
10
'Nna ruri ga ke tsebe gore ke reng goba ke dire eng. Monna yola ke a mo rata…'
'Mmalo! Ekwang gore lešilo la mosadi le reng. Hlala mpša e swabe! Nkabe ke le
wena ke be…'
'Molatelo, latela pelo ya gago o tlogele ditšiebadimo tše di bolelwago ke yo
Mphapantšhi. O kile a hlala mang yena ka gore le selo se go thwego ke lenyalo ga a 15
se tsebe o fo kwa go bolelwa ka sona?
Šedio, bana ba mokgalabje! Wa gore ga se a di kwa gabotse o tla be a bolela maaka
ao le ge nkabe e le baselina a ka se tlolwego ke motho. A ke re hle gomme maaka ao
a tla be a nkga ka baka la gona go bola! Ruri Keletšo o a rereša ge a re Mphapantšhi
ga e fo ba Mphapantšhi ka leina fela, eupša o tloga a fapantšha batho ka maele a 20
gagwe ao gabotse e lego maanomabe.
[Letl. 119–120]
9.6 Na mantšu a Mphapantšhi a go re: 'Ga o mo hlale o na le eng?' le 'Hlala mpša
e swabe!', a tšweletša semelo sa mohuta mang sa gagwe? Efa dintlha
TŠE PEDI. (2)
9.7 Laetša mohuta wa thulano ye e tšwelelago setsopolweng se. (1)
9.8 Hlaloša tema ye e kgathwago ke mongwadi setsopolweng se. Efa dintlha
TŠE PEDI. (2)
9.9 Re alele bohlokwa bja poledišano pading ye ka dintlha TŠE THARO. (3)
9.10 Ka dintlha TŠE PEDI hlatholla ka mo mongwadi a tlemollotšego lehuto ka
gona pading ye. (2)
9.11 Na maikutlo a gago ke afe mabapi le dipolelo tša Mphapantšhi? Fahlela ka
ntlha E TEE. (2)
[25]
GOBA
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 17 DBE/Dibatsela 2022
NSC
DINGWALOTŠHABA
Araba potšišo YE TELELE goba YA DITSOPOLWA.
POTŠIŠO YA 10: POTŠIŠO YE TELELE
TODI YA BATLOGOLO – M Makgopa, BMT Makobe le AP Nkadimeng
Ahlaahla mehuta le melaetša ya dingwalotšhaba tše di latelago:
10.1 Nonwane: Kgomo e tsogile bahung
10.2 Sereto: Babinakgomo: Ba gaMonareng
10.3 Koša: Sebakanyana
Botelele bja karabo e be mantšu a 400–450.
NONWANE
KGOMO E TSOGILE BAHUNG – AP Nkadimeng
Nonwane, nonwane!
Keleketla!
Kgalekgale mehleng ya bogologolo go be go na le monna yo mongwe yo a bego a
tsebega ka leina la Rahodu. Yena o be a dula motseng wa Soweto. Monna yo o be a
hlola tlhahlakano baduding ba motse wa Soweto, batho ba sa ipshine ka yena. O be a 5
ruile dikgomo le dipudi le dinku gomme a sa rate batho ba bangwe ba rua bjalo ka
yena.
[Letl. 83]
SERETO
BABINAKGOMO BA GAMONARENG – CL Mokoena
1 Rena re tšwa kua Mogodumo 'mogolo,
2 Wa bana ba Tšhite 'a Nape,
3 Ga thaba tše kgolo go ratana go etelana.
4 Ke Sepitsi se rwele nkata'a kgomo se etela Mogodumo,
5 Ke Mogodumo 'o mogolo wa bana ba Tšhite 'a Nape,
6 Ga thaba tše kgolo go ratana go etelana.
7 Re batho ba boMogalane Radisele, magala maukganama,
8 Ba re e nkga le mohla e sewego.
[Letl. 121]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 18 DBE/Dibatsela 2022
NSC
KOŠA
'SEBAKANYANA' – BMT MAKOBE
1 Mohlabeledi: Modimo o re file!
2 Bahloboši: Sebakanyana se, sebaka … nya … na!
3 Mohlabeledi: Eee …, O re file!
4 Bahloboši: Sebakanyana se, sebaka … nya … na!
5 Mohlabeledi: Eee …, O re file!
6 Bahloboši: Sebakanyana se, sebakanya … na!
7 Mohlabeledi: Modimo o re file!
8 Bahloboši: Sebakanyana se, sebaka … nya … na!
9 Mohlabeledi: Eee …, O re file!
10 Bahloboši: Sebakanyana se, sebaka … nya … na!
11 Eee …, O re file!
12 Bahloboši: Sebakanyana se, sebakanya … na!
[Letl. 156] [25]
POTŠIŠO YA 11: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA
TODI YA BATLOGOLO – M Makgopa, BMT Makobe le AP Nkadimeng
Bala setsopolwa sa E le sa F ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša
go di latela.
NGWANA WA DIMAKATŠO – AP Nkadimeng
SETSOPOLWA SA E
Nonwane, Nonwane!
Keleketla!
Go be go na le monna yo mongwe wa mohumi a bitšwa ka leina la Nkebe. Yena o be a
humile le dinala a na le diruiwa ka go fapana ga tšona. Ka lapeng la gagwe nama le
maswi di be di lahlwa. Ka manyami, Nkebe o be a hloka ngwana. Go na le mabaka ao 5
a dirilego gore a hloke ngwana.
Nkebe o tšamile a thetha le lefase a sepela dingakeng a re o nyaka bohumi. O be a
tsena a etšwa a sa hwetše kgotsofalo. O rile ge a fihla motseng wo mongwe a botšiša
gore ngaka ye kgolo ya fao ke mang ba mo šupa molapong wo mongwe wo moso wa
sethokgwa seo se boifišago le tšona dibatana. Go fihla moo legaeng la ngaka go be go 10
se bonolo. Ge o na le boi o ka gana le go batamela fao kgauswi le molapo. Legae la
ngaka le patogeng ya thaba ka gare ga sethokgwa se seso. Nkebe o ile a beta pelo a
leba moo molapong. O rile ge a batamela molapo a tlelwa ke letšhogo, a kwa meriri ya
gagwe e emelela ka lebaka la poifo.
Pele mo a yago o be a lebane le bodiba bjo botala bjo tsela yeo a sepelago ka yona e 15
felelago ka gare ga bjona. O ile a lebelela kua le kua a kwa leribiši le golola e le
mosegare wa sekgalela. Seo se ile sa godiša letšhogo leo a nago le lona. Moo tsela e
felelago o ile a bona gabotse gore ga go tsela ye nngwe ntle le go tsena ka fao
bodibeng bja Thakadu …
[Letl. 76–77]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 19 DBE/Dibatsela 2022
NSC
11.1 Tsopola matseno a nonwane ye. (1)
11.2 Molwantšhwa wa nonwane ye ke mang? (1)
11.3 Efa ditiragalo TŠE PEDI tše di utollago gore tikologo ya nonwane ye ke ya
segologolo. (2)
11.4 Na setsopolwa se se utolla Nkebe bjalo ka motho wa mohuta mang? Efa
dintlha TŠE PEDI. (2)
11.5 Ponelopele ya gago ke efe mabapi le go nyaka bohumi ga Nkebe? Fahlela ka
dintlha TŠE PEDI. (2)
11.6 Nonwane ye ke ya mohuta mang? Fahlela karabo ya gago. (2)
11.7 Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša ka mo mongwadi a rarollotšego bothata ka gona
nonwaneng ye. (2)
11.8 Ahlaahla molaetša wa nonwane ye. Fahlela ka dintlha TŠE PEDI. (3)
LE
SETSOPOLWA SA F
BABINATAU BA GAMALEKA – CL Mokoena
1 Ke Bahunoto bao ba tšwago Phakakang,
2 Ga boKanyane 'a Gobetse.
3 Batho bao re tšwago Phakakang
4 Ga re nene, re moloko mong,
5 Re hlwele re ena Rankanyane Swikeng.
6 Ke bana ba Mmankale Madimetša,
7 Ba meriri mebegakebolwe, ka bolwa ke ya dingakeng.
8 Ke bana ba Mogokolodi
9 A nakana, seripahlogo se sepela
10 Gwa šala sebelebele.
11 Ke ba Maleka 'a lehwiti la gare ga Tšhemo,
12 Ba segamelo sa mefoka,
13 Moo ba rego pula e nele bošego,
14 Ra tsoga re kgotsa dinoka go falala.
15 Ke bana ba mohlwammolayatšhemo,
16 Bengtšhemo ba lla.
17 Ke baTshwaane 'a Mpuru,
18 Ka dira a epa segwere le mongtseka.
19 Ke Mapono a Mzilikazi 'a Matšhoba,
20 A rego ka mo tia Moswatsi ka mo tia.
21 Ke bana ba Moruthane 'o mogolo,
22 Selepe sa Mafolo 'a Kanyane,
23 Ba rego ke bomang bale ba lego mola,
24 Ba re ke leloko la Moruthane.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 20 DBE/Dibatsela 2022
NSC
25 Ba re selepe se wele molapong,
26 Ba re se letšwa ke mang?
27 Ba re se letšwa ke Moruthane.
28 O rema mere, o tla be a rema
29 Le mekabi ya bokgoši,
30 E lego lekobatšie le mašemong ao e sego a bolona.
31 Ke ba Mmadingwe tša Rapudi,
32 Ba Phuti seenamokokotlo,
33 Bengbutši ba ena sebelebele,
34 Ka Moribeng wa Hunoto,
35 Ba re re tšhaba baditi!
[Letl. 131–132]
11.9 Efa sebopego sa ka ntle sa sereto se o lebeletše methalotheto. (2)
11.10 Laetša kelelothalo ye e tšwelelago gare ga methalothetong ya 6–10. (1)
11.11 Laetša mohuta wa morumokwano wo o tšwelelago methalothetong ya 5 le 7. (1)
11.12 Efa poeletšo ye e tšwelelago methalothetong ya 24–27 o be o fe le tirišo ya
yona. (2)
11.13 Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša tema ye e kgathwago ke mafetšo a 'Ke tšhaba
mediti!' seretong se. (2)
11.14 Hlatholla maikutlo a a go aparelago ge o bala diteng tša sereto se. Fahlela
karabo ya gago. (2)
[25]
PALOMOKA YA KAROLO YA B: 25
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 21 DBE/Dibatsela 2022
NSC
KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA/TIRAGATŠO
Araba potšišo YE TELELE goba YA DITSOPOLWA. Ge o arabile ya ditsopolwa
KAROLONG YA B gona araba ye telele KAROLONG ye. Ge o arabile ye telele
KAROLONG YA B gona araba ya ditsopolwa KAROLONG ye.
POTŠIŠO YA 12: POTŠIŠO YE TELELE
O IPHIHLETŠENG? – L Maphoso
Na mongwadi o atlegile go tšweletša thulaganyo papading ye? Tiiša karabo ya gago o
lebeletše magato ao a latelago:
12.1 Kalotaba
12.2 Sethakgodi
12.3 Sehloa
12.4 Tlemollo ya lehuto
Botelele bja karabo e be mantšu a 400–450. [25]
POTŠIŠO YA 13: POTŠIŠO YA DITSOPOLWA
O IPHIHLETŠENG? – L Maphoso
Bala ditsopolwa tše ka tsenelelo le tsinkelo gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša
go di latela.
SETSOPOLWA SA G
(Ka ntle mosegare mabenkelekgoparara)
(Go kwagala mašata a batho)
REBONE: (Ka go duma le lethabo) Joo! Mahlogonolo mogwera o tšweletše!
HLOGI: (Ka lethabo) Ke tšweletše, Rebone! Ke re ke ikhuditše go hlwa ke
kgobokanetšwe ke bomorutišigadi Kgoroši. Ke ya yunibesithi! 5
REBONE: E re le nna ke itebelele. (O a nyaka) Mmmmma …!
HLOGI: Ke be ke sa tshepe gore ke tla ba ka hwetša marematlou.
REBONE: Mahuu … Rebone Mahunela. Leina la ka šele. (Lethabo le golela godimo)
Ke tšweletše le nna, mogwera!
HLOGI: O tšweletše le wena, mogwera? 10
REBONE: Šele, le lebelele, mogwera!
HLOGI: Mogwera re tšweletše. Ke re re ya yunibesithi.
KA MOKA: (Ka moka) Turf, re etla! (Go lla mogala)
REBONE: Hao! Bjale ke mang yo a nteletšago mogala?
HLOGI: E lebelele, Rebone. Ke bagwera ba nyaka go go lebogiša. 15
REBONE: Hallo.
MPOTI: (Filthara) Rebone, ke Mpoti.
REBONE: (Ka go kgantšha) Mpoti, ke tšweletše. Le gona ka eksemšene.
MPOTI: (O thabile) Na o reng, Rebone? O ra gore o swere marematlou?
REBONE: O a tseba ke be ke sa kgolwe? 20
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 22 DBE/Dibatsela 2022
NSC
MPOTI: Bjale ka mokgwa wola re tshepišanego, o tla neng mo go tlo dula le nna,
gore ke kgone go tla go go nyakiša mošomo le go thoma motse wa rena?
REBONE: Mpoti, nna mo go wena ga ke sa tla. Ke nyaka go tšwetša dithuto tša ka
pele.
MPOTI: Ao! Na Rebone o reng o mphetogela? 25
REBONE: Thuto pele, banna ka morago.
MPOTI: Bjale o tlo išwa ke mang gona moo yunibesithi?
Mminorathwana
[Letl. 18]
13.1 Tsopola ditšhupasefala TŠE PEDI tša go laetša maikutlo setsopolweng se. (2)
13.2 Laetša lefelo la ditiragalo tša setsopolwa se. (1)
13.3 Ke ka lebaka la eng Rebone e le mmapadiphethegi? (1)
13.4 Hlaloša gore polelo ya Rebone ya go re 'Thuto pele, banna ka morago' e
utolla semelo sa mohuta mang sa gagwe. (1)
13.5 Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša tema ye e kgathwago ke medumo papading ye. (2)
13.6 Hlatholla kgopolokgolo ya setsopolwa se ka dintlha TŠE PEDI. (2)
13.7 Akanya morero wa papadi ye o be o fahlele ka dintlha TŠE PEDI. (3)
LE
SETSOPOLWA SA H
(Ka ntle mosegare lešakeng)
(Go kwagala dikgomo di gangwa)
MAHUNELA: (O a gama. O bolela le kgomo) Iketle Tsokotla. Iketle o mphe mafsi. Ga
ke go dišetše mahala. (O ipshina ka go gama gomme o thoma go
bolela a le noši) Rebone o a gafa. O nagana gore a ka ya sekolong e le 5
mosadi? (Go kgomo gape) Heei! Tsokotla, nke o iketle. Wena mphe
mafsi ke tlatše kgamelo ye. (O bolela a le noši gape) Tšhelete ye
kaakakaaka ya no tšewa ke batho ba sekolong bao ke sa ba tsebego.
(Kgomo e a raga) Joo! (Ka bohloko) E nthagile molomo kgomo yela.
Joo! E nkgonotše leino! (Ga a sa kgona go bolela gabotse. Lebese le 10
lona le tšhologile.) Joo, molomo o bohloko!
MALEWE: (O a goroga) Na go reng, Mahunela?
MAHUNELA: Ao, ke … ke wena, Malewe?
MALEWE: Ke go lebeletše ge kgomo e go fa mphašane o koma mmutedi ka
melomo. Bona le maswana a tšhologile. 15
MAHUNELA: Ke be ke šetše ke tladitše pakete ye. Malewe, bona e ntšhitše leino.
(O tšwa madi)
MALEWE: Ke yona tšhelete ya gago, Mahunela. Ye ya gago tšhelete ke e hloetše
gore e a itwela.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 23 DBE/Dibatsela 2022
NSC
MAHUNELA: (Ka kgopelo) Nthuše hle, monna Malewe! 20
MALEWE: Go nyaka o no ya bookelong.
MAHUNELA: Ke yo lefela bokae gona moo bookelong?
MALEWE: O sa botšiša ka tšhelete? O a tseba o tlo hwa o hwela tšhelete, wena
Mahunela?
MAHUNELA: O ra gore nka išwa bookelong ke leino? Ke tla fola. Ga se la mathomo 25
ke gobala. Wena gonabjale ke re nthuše re game kgomo ye.
MALEWE: O sa nyaka go e gama o dutla madi ka ganong bjalo?
MAHUNELA: Gape ga ke na le sešebo monna. Ke nyaka go yo tuba.
MALEWE: Monna Mahunela, felo mo ke tlile ka taba.
MAHUNELA: (Ka go tenega) Wa be o thomile ka ditabanatabana tša go se fele. 30
E reng?
MALEWE: Gape lekgotla lela le kgobokeditšego tšhelete yela o rego e timetše,
le re ke wena o swanetšego go e lefela.
MAHUNELA: Ga ba tsebe yo a e tšerego? Akere o a bona gore le lehodu la gona
šelewe le ile kgolegong. 35
[Letl. 49]
13.8 Laetša tswalano gare ga Mahunela le Malewe. (1)
13.9 Efa dilo TŠE PEDI tše di laetšago tema ye e kgathwago ke
moanegi/mongwadi setsopolweng se. (2)
13.10 Hlaloša molaetša wa setsopolwa se. Fahlela karabo ya gago. (2)
13.11 Bapetša mminorathwana le kgaola go ya le ka fao di dirišitšwego ka gona
papading ye. (2)
13.12 Ka dintlha TŠE PEDI re alele ponelopele ya gago mabapi le tšhelete ya go
timela ye Malewe a rego lekgotla le re Mahunela a e lefe. (2)
13.13 Hlatholla ka mo mongwadi a tšweleditšego thekniki ya kgegeophetogi
papading ye? Fahlela ka dintlha TŠE PEDI. (2)
13.14 Na maikutlo a gago ke afe mabapi le bongame bja Mahunela? Fahlela karabo
ya gago. (2)
[25]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 24 DBE/Dibatsela 2022
NSC
POTŠIŠO YA 14: POTŠIŠO YE TELELE
NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu
Na mongwadi o atlegile go tšweletša thulaganyo papading ye? Tiiša karabo ya gago o
lebeletše magato ao a latelago:
14.1 Kalotaba
14.2 Sethakgodi
14.3 Sehloa
14.4 Tlemollo ya lehuto
Botelele bja karabo e be mantšu a 400–450.
[25]
POTŠIŠO YA 15: POTŠIŠO YA DITSOPOLWA
NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu
Badišiša setsopolwa sa I le sa J ka tlhokomelo gore o kgone go araba dipotšišo tša go
di latela.
SETSOPOLWA SA I
MPHAKA: (O fihlile ka moraleng) Ao, mmago Raesibe, ke reng ka re ke go bitša
wa nkhomolela?
HUNADI: (O kgathotše mahlong) Ke gona ge o mpitša ge o nkgoelela bjalo ka
lethumašana?
MPHAKA: Afaeya, ge ke go bitša bjalo ke gona ge ke go goelela! 5
HUNADI: (O tšwela pele ka mešongwana ya gagwe ga a mo hlokomele)
O lokolotše pelo bjale ya go mpolediša?
MPHAKA: (O maketše) O hloma bjang na mogatšaka?
HUNADI: Nka re ke le mogatšago wa šitwa go mpadiša tšeo di babago pelo
ya gago? 10
MPHAKA: E le gore o ra ge ke babja ke eng mosatšana towe?
HUNADI: Sešane sa basadi! Ke sedupe mo nkago go kgona go bala tše lego
mafahleng a gago?
MPHAKA: (O kgathola mahlong) Na o bolela le nna bjang nke o ntirile motlabo
wa gago? 15
HUNADI: (O sega lesego la kgegeo) Uwe! Ge o le mo o tseba ge ke na le
motlabo? Wa tla wa iphora ka lefeela ruri.
MPHAKA: Motho ga se naga ga a tsebje.
HUNADI: Ke sona se se go balabadišago ge o le fa monna tena?
MPHAKA: Tlogela go ngangabala. Lengwalo šele le tšwa go bomme, le bale o kwe 20
gore le reng.
HUNADI: Ba reng?
MPHAKA: (O mo fa lengwalo) Tšea o ipalele.
HUNADI: Kgane ga se wa le bala wena mo o sa kgonego go ntaodišetša dikagare
tša lona. 25
MPHAKA: (O mo šušumetša ka lengwalo) Ke re le bale o tla re ge o feditše ra
boledišana ka lona.
HUNADI: (O tšea lengwalo a le phutholla mme a le bala) Aowa, di a kwala.
(O hlonama gannyane) Mme ruri! O šetše a fo tlaišwa ke pelo le bogolo.
Pelo e llela go bona ditlogolwana. 30
[Letl. 16]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 25 DBE/Dibatsela 2022
NSC
15.1 Tsopola ditšhupasefala TŠE PEDI tša go laetša maikutlo setsopolweng se. (2)
15.2 Laetša lefelo la ditiragalo tša setsopolwa se. (1)
15.3 Ke ka lebaka la eng Mphaka e le mmapadiphethegi? (1)
15.4 Hlaloša gore polelo ya Mphaka ya go re '... mosatšana towe?' e utolla semelo
sa mohuta mang sa gagwe. (1)
15.5 Ke thulano ya mohuta mang ye e tšwelelago setsopolweng se? Fahlela
karabo ya gago. (2)
15.6 Hlatholla kgopolokgolo ya setsopolwa se ka dintlha TŠE PEDI. (2)
15.7 Akanya morero wa papadi ye o fahlele ka dintlha TŠE PEDI. (3)
LE
SETSOPOLWA SA J
(Dikolo di ile ge di tswalelwa Mphaka le ba lapa la gagwe ba napa ba hudugela
Letsheng la Mogadisho moo a bego a filwe mošomo wa bofahloši gona lekaleng
la histori.)
HUNADI: O ka re mo gona ke gae mogatšaka.
MPHAKA: O realo? 5
HUNADI: Ke bona go phala kua re bego re le gona. Ba bjang kua o rutang gona?
MPHAKA: Ke batho ba kgobe e le ruri. Ba nkamogetše ka tše pedi.
HUNADI: Batho ga nke ba swana e se meno.
MPHAKA: O a tseba ge o tšwele ka difero tša geno o ikhwetša o le letlakala. Se
sengwe le se sengwe seo o se dirang o se dira ka kelohloko ye kgolo. 10
HUNADI: A ke re go thwe phukubje ya tshela moedi ke mpšane?
MPHAKA: E se maaka hle Hunadi. Nna seo ke bonago re swanetše go se
hlokomela kudu ke yo Sebola.
HUNADI: O bona nke o tla boela mokgweng wola wa go re segiša batho kua re
tšwago? 15
MPHAKA: E sa le re fihla mo ke bona a gagabiša mahlo ge ke bolela le yena.
HUNADI: A re se mo felele pelo o tla loka. Ga se a be a ba le bagwera.
MPHAKA: A re hutše bjalo. (Setu) Ke kwa gore le boLeshoka ba gona mo.
HUNADI: Leshoka wa Leshokashoka?
MPHAKA: Ke ra yena. 20
HUNADI: Nna ke be ke re ba re o tsheletše Bohlabela?
MPHAKA: Go thwe tša ntshe di ile tša mo retelela, a bona bokaone e le go gomela
mono.
HUNADI: Motho ge a ebela le magoro a ka fela a re ke yena a rweleng bothata a
le noši, kganthe batho ba bangwe le bona ba dutše kgotelele ka marago. 25
[Letl. 64]
15.8 Tsopola lentšu le le laetšago tswalano gare ga Mphaka le Hunadi. (1)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 26 DBE/Dibatsela 2022
NSC
15.9 Efa dilo TŠE PEDI tše di laetšago tema ye e kgathwago ke
moanegi/mongwadi setsopolweng se. (2)
15.10 Hlaloša molaetša wa setsopolwa se. Fahlela karabo ya gago. (2)
15.11 Hlaloša thekniki ya polelonoši o be o laetše ka mo e dirišitšwego ka gona
papading ye. (2)
15.12 Re alele ponelopele ya gago mabapi le maitshwaro a Sebola go ya ka diteng
tša setsopolwa se. (2)
15.13 Hlatholla ka mo mongwadi a tšweleditšego thekniki ya kgegeophetogi
papading ye? Fahlela ka dintlha TŠE PEDI. (2)
15.14 Na maikutlo a gago ke afe mabapi le sephetho sa Mphaka sa go boela gae?
Fahlela karabo ya gago. (2)
[25]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 27 DBE/Dibatsela 2022
NSC
POTŠIŠO YA 16: POTŠIŠO YE TELELE
LEHUFA – P Mothupi
Na mongwadi o atlegile go tšweletša thulaganyo papading ye? Tiiša karabo ya gago
o lebeletše magato ao a latelago:
16.1 Kalotaba
16.2 Sethakgodi
16.3 Sehloa
16.4 Tlemollo ya lehuto
Botelele bja karabo e be mantšu a 400–450. [25]
POTŠIŠO YA 17: POTŠIŠO YA DITSOPOLWA
LEHUFA – P Mothupi
Bala setsopolwa sa K le sa L ka šedi gore o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.
SETSOPOLWA SA K
LERATO: Moratiwa, ge o na le taba e bolele re kwe. E sego go no mphotlela ka
mokgwa wo.
RADITHEKISI: (O šikinya hlogo) Ke gore o no ntena ge ke go bona. O tloga o
ntlapela bjalo ka nama ya mankhwiri. Ebile go re nkabe ke no hlatša
gonabjale. 5
LERATO: Segolothata ke go dirile eng? Go reng o sa no phula sekaku ya ba
taba ye e fedilego?
RADITHEKISI: Lerato, o a tseba gore o dirile eng. O no ba o ntira sešilapuleng sa
gago.
LERATO: O ra gore nka re ke tseba ka go botšiša? 10
RADITHEKISI: Ke eng se o ilego wa dumela gore o a se tseba?
LERATO: Bjale ge o sa phule khudu ka mpeng o ra gore nna ke tlo tseba bjang?
RADITHEKISI: (O goga molamo ka morago ga sofa) O tlo tseba fela ge nka go …
LERATO: Joo! O se mpolaye hle, moratiwa! (O rarela ka tafolana ya disofa)
RADITHEKISI: (O a mo obeletša) Bolela pele ke go pšhatla hlogwana ye ya go 15
se kwe!
LERATO: Ke bolele eng se ke sa se tsebego? (Go kokota Maditaba e lego
mmagoRadithekisi)
MADITABA: (O a kokota) Koko!
RADITHEKISI: (O lebelela mojako o bona mmagwe) Tsena, mma. 20
LERATO: Etla o nnamolele, mmatswale.
MADITABA: (O a tsena) Dumelang, banake.
BOBEDI: Agee, mma.
MADITABA: (O maketše) Ao, Lerato, o reng o lla?
LERATO: Ke Radithekisi, mmatswale. 25
MADITABA: (O lebelela Radithekisi) Radithekisi, o mo dirileng?
RADITHEKISI: (Ka mereba) Ga se ka mo dira selo, mma, o no lla.
LERATO: O go botša maaka, mmatswale, o …
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 28 DBE/Dibatsela 2022
NSC
MADITABA: (O mo tsena ganong) Ge o se wa mo dira selo o llelang? Gona
molamo wo o nyakang mo? A go na le noga ka mo ntlong? 30
RADITHEKISI: (O a kgamakgametša) A … a … aowa, mma, mokgwa ke gore yo
Lerato o a telela. O dirwa ke dipukwana tše a hlwago a di bala.
[Letl. 17]
17.1 Tsopola ditšhupasefala TŠE PEDI tša go laetša maikutlo setsopolweng se. (2)
17.2 Laetša lefelo la ditiragalo tša setsopolwa se. (1)
17.3 Ke ka lebaka la eng Radithekisi e le mmapadiphethegi? (1)
17.4 Hlaloša gore polelo ya Radithekisi ya go re 'Bolela pele ke go pšhatla
hlogwana ye ya go se kwe!' e utolla semelo sa mohuta mang. (1)
17.5 Ke thulano ya mohuta mang ye e tšwelelago setsopolweng se? Fahlela
karabo ya gago. (2)
17.6 Hlatholla kgopolokgolo ya setsopolwa se ka dintlha TŠE PEDI. (2)
17.7 Akanya morero wa papadi ye o be o fahlele ka dintlha TŠE PEDI. (3)
LE
SETSOPOLWA SA L
NTSHEPE: Banna ba gešo, ke kgolwa gore bjale gona le feditše ka dipotšišo tša
lena?
MPHENG: Aowa, go fetša gona nka re re feditše, monna wa gešo. Go šetše fela
go fetišetša seo re se kgobokantšego go Motšhotšhisi gore a bone se a
ka se dirago. Gape molato wo wa mosadi wa gago ga o nyakišišege. 5
LETLABO: (O lebelela Mpheng) Setšhene, a re ka se kgopele Morena Ntshepe
gore a nape a re bee mola seteišeneng? Gape go šegofetše le wena o
a bona.
MPHENG: O tloga o nepile, Konstabolo, gape leswiswi le iphile maatla ka mo ntle.
(O retologela go Ntshepe) Morena Ntshepe, re tlogetše sefatanaga kua 10
mošomong ka ge re tlogile go sa bona. Re be re gopola gore re tlo
fetša ka pela ra boela kua seteišeneng ka maoto. Ka go realo re
dikeletšwe, monna wa gešo. A o ka se re tšee kgopu?
NTSHEPE: Ga go bothata, Setšhene, ke tlo feta ke le bea.
MPHENG: Re ka leboga kudu, monna wa gešo. (O retologela go Letlabo) 15
Konstabolo, a o ka se tšwe o iša dipuku tše kua sefatanageng sa
Morena Ntshepe?
LETLABO: Ga go bothata, Setšhene.
NTSHEPE: Dinotlelo tša sefatanaga šedi, Konstabolo. (O mo nea tšona)
LETLABO: Ke a leboga. (O a tšwa gomme Tsarane le Leepo ba a mmona) 20
TSARANE: (O bolelela fase) Leepo, nonyana ya rena še e tšwa ka mojako. A re
mo tlogele gannyane a batamele mola sefatanageng gore re mo tloše
ka bokgauswi.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 29 DBE/Dibatsela 2022
NSC
LEEPO: Šo o fihla sefatanageng, a re mo rutele batho le dipukwana tšela a di
swerego. (Ba a thunya) 25
LETLABO: (O hlaba mokgoši) Joo! (O wela fase. Ntshepe le Mpheng ba kwa
modumo wa dithunya gomme ba tšwa ba kitima)
[Letl. 64]
17.8 Laetša tswalano gare ga Mpheng le Letlabo. (1)
17.9 Efa dilo TŠE PEDI tše di laetšago tema ye e kgathwago ke
moanegi/mongwadi setsopolweng se. (2)
17.10 Hlaloša molaetša wa setsopolwa se. Fahlela karabo ya gago. (2)
17.11 Hlaloša thekniki ya polelonoši o be o laetše ka mo e dirišitšwego ka gona
papading ye. (2)
17.12 Ka dintlha TŠE PEDI re alele ponelopele ya gago mabapi le morero wa
Radithekisi, Tsarane le Leepo. (2)
17.13 Hlatholla ka mo mongwadi a tšweleditšego thekniki ya kgegeophetogi
papading ye? Fahlela ka dintlha TŠE PEDI. (2)
17.14 Na maikutlo a gago ke afe mabapi le go ithuntšha ga Radithekisi? Fahlela
karabo ya gago. (2)
[25]
PALOMOKA YA KAROLO YA C: 25
PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 80
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2022 Question Paper

Question paper
Sepedi HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2022 Question Paper

Question paper
Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2021 Question Paper

Question paper
Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Question Paper

Question paper
Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2018 Question Paper
More from Grade 12 Sepedi HL

Annual teaching plan
Gr 12 Sepedi HL ATP 2023 24
%20June%202025%20Possible%20Answers--b62e3e2c-c7f8-4660-b96f-bd9ab7e48039/v1-65c8612b6060e1369bc6/card.webp)
Memorandum
Sepedi HL Grade 12 Gauteng June 2025 Memo

Memorandum
Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Memorandum
Sepedi HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum