Skip to content

Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2022 Question Paper

Question paperSepedi HLGrade 12202210 pages

Grade 12 Sepedi HL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2022, 10 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2022

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRADE 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE KREITI YA 12 SEPEDI LELEME LA GAE (HL) LEPHEPHE LA PELE (P1) DIBATSELA 2022 MEPUTSO: 70 NAKO : Diiri tše 2 Palomoka ya matlakala a dipotšišo ke 10. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 2 DBE/Dibatsela 2022 NSC DITAELO LE TSHEDIMOŠO 1. Lephephe le, le arotšwe ka DIKAROLO TŠE THARO, e lego YA A, YA B le YA C. KAROLO YA A: Tekatlhaologanyo (30) KAROLO YA B: Kakaretšo (10) KAROLO YA C: Dibopego le melao ya tšhomišo ya polelo (30) 2. Bala ditaelo KA MOKA ka tlhokomelo. 3. Araba dipotšišo KA MOKA. 4. Thoma KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE letlakaleng LE LEFSA. 5. Thala mothalo ka morago ga KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE. 6. Dikarabo di nomorwe go swana le dipotšišo. 7. Tshela mothalo ka morago ga karabo YE NNGWE le YE NNGWE. 8. Hlokomela mopeleto le tlhamo ya mafoko. 9. Nako yeo e akanywago ge go arabja lephephe le e ka ba ka tsela ye: KAROLO YA A: Metsotso ye e ka bago ye 50 KAROLO YA B: Metsotso ye e ka bago ye 30 KAROLO YA C: Metsotso ye e ka bago ye 40 10. Ngwala ka bothakga le ka mongwalo wa go balega. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 3 DBE/Dibatsela 2022 NSC KAROLO YA A: TEKATLHAOLOGANYO POTŠIŠO YA 1 1.1 Bala ka tlhokomelo setšweletšwa sa ka tlase gore o kgone go araba dipotšišo tša go latela. SETŠWELETŠWA SA A BOHLALE BO TŠWA LEBADING 1 Mogologolo o boletše a re: 'Ye maswi ga e itswale.' Ba lapa la Lehumo e be e le batsebalegi ka ge ba be ba lle puku gomme ba thuša bana ba bantši motseng wa gabobona go tšwetša dithuto tša bona pele. Ba be ba šegofaditšwe ka bana ba babedi, e lego Khutšo le Mahlatse bao le bona ba bego ba šetše ba le dithutong tša yunibesithi. Nnete bophelo o 5 ka se bo phekole e se thokgola. Lehumo le mosadi ba ile ba amega kotsing ya sefatanaga mo ba ilego ba neela moya le semeetseng. Morago ga poloko ramolao Makhina o ile a balela bana ba Lehumo wili mo hlame a ilego a boa le sa gagwe mola mogolodi le yena a boile le sa gagwe. Yo mongwe le yo mongwe o be a abetšwe tšhelete ya go 10 balelwa go diranta tše milione le seripa gammogo le dithoto tše dingwe. Ramolao o ile a ba eletša gore ba tšwetše dithuto tša bona pele gore ba tle ba kgone go phela gabotse. O ba nyaketše gape le moeletši wa tša mašeleng. 2 Ka morago ga dikgwedi di se kae diakhaonte tša Mahlatse le Khutšo tša 15 thoma go phophoma ka lerwa. Mahlatse o ile a tšea dikeletšo tša ramolao tša gore a hlokomele thuto mola Khutšo yena di ile tša tsena ka mo tša tšwa ka mo ka ge tšhelete e be e šetše e mo tagile. O ra tšhelete ruri! Ya mo hlakantšha hlogo a se sa swarega le go tseba batho a se sa ba tseba. Khutšo a khutša tabeng tša thuto. Bagwera le makgarebe e be 20 e le ga mantšhaotlogele. O be a re ge a fihla mafelong a go rekiša madila a namela tafola a re, 'Le ka se mphetše.' Makgolo a diranta a be a tla fofa moyeng ya ba sewagodimo motho a itopela. Go tloga moo o tla tlatša tafola ka mabotlelo a mehutahuta a dinotagi gomme gwa nwewa ka go rata. 25 3 Mahlatse o lekile go mo eletša ya ba fela go tšhela leswika ka meetse. Difatanaga a reka boka ditukwana. A otlela boPolo R-line, Mini Cooper, BMW le tše dingwe. Beke le beke lapeng la boKhutšo e le modumo wa monatempolaye! Go tlala thaka ye tshese, go galampelwa mabjala a mainaina. Re rile re re ke ditlabonyane ya ba ke ditlaboima. Modumo wa 30 se sa ba wa mafelelo a beke fela ya ba wa tšatši le lengwe le le lengwe. Baagišane ba rile re a bolela, ba botšwa tše ba di llego ka ngwaga wa tlala. Lapa lela la go hlomphega la fetoga boralokelo bja bašemane le banenyana. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 4 DBE/Dibatsela 2022 NSC 4 Go rile go tla senyega ya ba ge a thoma go ikgweranya le diokobatši, 35 tšhelete e lewa boka dithetlwa, a rekela le bagwera ba gagwe. O be a kgona le go ba lefela pese ya go ya mafelong a boithabišo, marobalo, dijo gammogo le dino. Bangwe ba direlwa meletlo ya matswalo ntle le go ntšha pene. Mogale a' Khutšo o be a bile a bolela a re, 'Ke a ja, ke a nwa, ke tla re ke sa nyakang? Yo a nago le pelaelo a a hwe!' O be a sa 40 itire motho wa batho o be a hlakantšhwa bjaša ke tšhipi ya boramošweu selotwapotleng. 5 Mogologolo o boletše a re: 'Se se sa felego se a hlola.' Kgwarana lela le ile la thoma go sesefala, a thoma go rekiša dithoto tšela go fihlela a se sa ba le selo. A lewa ke dihlong ka ge a be a thomile go phela ka go 45 kgopela. Mohumi yola wa go huma le dinala a fetoga modiidi wa go hloka le pudi ya leleme le letala. Motšhitšhi wola wa bagwera ba go tlala pese a bego a ba rekela madila ba thomile go mo katoga. Ge a ba kgopela thušo ba mmitša sepharelankong sa go se kgone go šomiša tšhelete. 50 6 Mahlatse yena gabjale ke Chartered Accountant, o phela gabotse ebile o šoma femeng ya go tuma ya go lefa gabotse. Khutšo ge a mo lebelela o a swaba ebile o tlala ka boitsholo. O duma e ke a ka boetša nako morago fela seo ke toro. Diaparo ke mankgeretla, yena le meetse ke katse le legotlo ebile o iphetošitše segaswi ka ge a sesella le mebila ka 55 gore o be a bile a rekišitše ntlo yela ya kgoparara ya batswadi ba gagwe. Mahlatse o tshepiša go mo thuša fela ge a ka boela sekolong go tšwetša dithuto tša gagwe pele. Khutšo le yena ka go bona gore o a hlaka, o tshepiša go boela sekolong. Aowa, re tla re re re ke dipitsi ra bona ka mebala! 60 [Mothopo: Boitlhamelo] 1.1.1 Go tšwa temaneng ya 1 tsopola dika tše di hlalošago go re: (a) Ba lapa la Lehumo ba be ba rutegile. (b) Ba ile ba hlokofala. (2) 1.1.2 Laetša dilo TŠE PEDI tšeo di utollago gore Lehumo le mosadi wa gagwe e be e le batho ba go rata thuto go tšwa temaneng ya 1. (2) 1.1.3 Bapetša Mahlatse le Khutšo go ya ka diteng tša temana ya 2. (2) 1.1.4 Akaretša diteng tša temana ya 3 ka dintlha TŠE PEDI. (2) 1.1.5 Efa dintlha TŠE PEDI go tšwa temaneng ya 4 tšeo di laetšago gore Khutšo o be a sa tsebe mohola wa tšhelete. (2) 1.1.6 Ka dintlha TŠE PEDI hlatholla kotsi ye e ka welago Khutšo ka go ikgweranya le diokobatši. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 5 DBE/Dibatsela 2022 NSC 1.1.7 Ke ka lebaka la eng Khutšo a duma ge nkabe nako e boela morago? Efa dintlha TŠE PEDI. (2) 1.1.8 Ke thuto efe yeo re e hwetšago go tšwa temaneng ya 5? Tiiša karabo ya gago ka lebaka. (2) 1.1.9 Ge o be o le Khutšo o be o ka dira eng sa go fapana le seo a se dirilego setšweletšweng se? Efa dintlha TŠE PEDI. (2) 1.1.10 Maikutlo a gago ke afe mabapi le diteng tša temana ya 6? Fahlela karabo ya gago. (2) 1.2 Lekodišiša diswantšho tša ka tlase gore o kgone go araba dipotšišo. SETŠWELETŠWA SA B FOREIMI YA A FOREIMI YA B [Mothopo: www.istockphoto.com] 1.2.1 Ka dintlha TŠE PEDI, efa ditiragalo tša SETŠWELETŠWA SA B. (2) 1.2.2 Bapetša diteng tša SETŠWELETŠWA SA A TEMANENG YA 3 le SETŠWELETŠWA SA B FOREIMING YA A. (2) 1.2.3 Ke eng se se laetšago gore lesogana le le lego SETŠWELETŠWENG SA B FOREIMING YA B le a hlaka? (1) 1.2.4 Kgetha karabo ya maleba. Ke ditlamorago dife tše bafsa ba ba lego SETŠWELETŠWENG SA B FOREIMING YA A ba ka itemogelago tšona? A Lethabo B Katlego C Dintwa D Lerato (1) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 6 DBE/Dibatsela 2022 NSC 1.2.5 Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša gore ke thušo efe ye e ka fiwago lesogana le le lego SETŠWELETŠWENG SA B FOREIMING YA B. (2) 1.2.6 Na o a dumela gore ga go na boithabišo ntle le dinotagi? Fahlela ka dintlha TŠE PEDI o lebeletše SETŠWELETŠWA SA B FOREIMI YA A. (2) PALOMOKA YA KAROLO YA A: 30 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 7 DBE/Dibatsela 2022 NSC KAROLO YA B: KAKARETŠO POTŠIŠO YA 2 Akaretša setšweletšwa se sa ka tlase ka mantšu a gago ka go kgoboketša dikgopolokgolo tše di laetšago ditlamorago tšeo dikhamphane di ka lebanago le tšona ge di sa obamele molao wa Tšhireletšo ya Tshedimošo ya Batho. ELA HLOKO: 1. Kakaretšo ya gago e be le dintlha tše 7 gomme e se fete mantšu a 90. 2. Ngwala ka tsela ya temana. 3. Se ngwale hlogo ya kakaretšo. 4. Bontšha palo ya mantšu mafelelong a kakaretšo. 5. Kakaretšo e be ka mantšu a gago. SETŠWELETŠWA SA C TŠHIRELETŠO YA TSHEDIMOŠO YA BATHO Ka ngwaga wa 2021 mmušo o tsebagaditše molao wo o lebanego le Tšhireletšo ya Tshedimošo ya Batho (Protection of Personal Information Act). Maikemišetšomagolo a molao wo ke go laola dikhamphane kgahlanong le phatlalatšo ya tshedimošo ya batho ntle le tumelelo ya bona. Tshedimošo ye e ka ba ye motho a e tšweleditšego ge a reka se sengwe dikgokaganong tša leago goba a tlatša diforomo tše itšego. Molao wo o šireletša tshedimošo ya batho, dikhamphane le mekgatlo ye mengwe ka Afrika-Borwa. O theilwe godimo ga karolo ya 14 ya molaotheo ye e rego motho yo mongwe le yo mongwe o na le tokelo ya sephiri. Dikhamphane di ka lahlegelwa ke bathekgi ge di ka phatlalatša tshedimošo ya batho ntle le tumelelo ya bona. Dikhamphane tše di sa obamelego molao wo wa Tšhireletšo ya Tshedimošo ya Batho (POPIA) di ka loba tšhelete ye ntši ka ge ba ka di iša dikgorongtsheko mo di ka fetšago di otlwa dimilione tša diranta. Bengdikhamphane ba ka efoga seo ka go se phatlalatše tshedimošo ya batho. Ge dikhamphane di sa šireletše tshedimošo ya batho, seriti sa tšona se ka fefoga ka ge bathekgi ba tla be ba sa di bolele gabotse. Setšhaba se ka feleletša se hloka tshepo go tšona. Dikhamphane di ka tšeelwa mangwalo a kgwebo gomme tša lahlegelwa ke letseno ka ge di tla be di sa obamele POPIA. Bengdikhamphane ba ka feleletša ba rometšwe ntlwanaswiswi mengwaga ye lesome. Go phatlalatša tshedimošo ya batho mo go sego molaong go ka tsentšha batho dikgokaganong tše ba sa di letelago le batho ba ba sa ba tsebego. Ba ka ikhwetša ba le mathateng ka ge tshedimošo ya bona e tla be e šomišwa bošaedi ka lebaka la go hloka šedi ga dikhamphane tšeo. Motho yo mongwe le yo mongwe o nyaka go tsenela tša kgwebo le motho yo a mo tshepago. Dikhamphane tše di ratago go gokagoketša bathekgi ka bontši di swanetše go obamela POPIA ka gore ge di ka se dire bjalo maina a tšona a tla tšhilafala gomme tša hloka bathekgi. Go bohlokwa gore bengdikhamphane ba obamele (POPIA) go tšwetša pele le go šireletša dikgwebo tša bona. [Mothopo: Boitlhamelo bjo bo nago le dinyakišišo] PALOMOKA YA KAROLO YA B: 10 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 8 DBE/Dibatsela 2022 NSC KAROLO YA C: DIBOPEGO LE MELAO YA TŠHOMIŠO YA POLELO  Dithekniki tša papatšo le khathune.  Tlotlontšu le tšhomišo ya polelo.  Dibopego tša lefoko.  Temogo ya tšhomišo ya polelo ka tsinkelo. POTŠIŠO YA 3 Lebeledišiša papatšo ye ya ka tlase gore o tle o kgone go laetša mabokgoni a tlhathollo ya ditšweletšwa tša go balwa le go bogelwa ka go araba dipotšišo. SETŠWELETŠWA SA D Dieta tša BOVA di hwetšwa ka mehutahuta. [Mothopo: www.inews.co.uk] 3.1 Kgetha karabo ya maleba. Papatšo ye e lebišitšwe go: A Barutwana B Bašomi C Dimpša D Baoki (1) 3.2 Tsopola polelo ya go jabetša go tšwa papatšong. (1) 3.3 Šomiša 'bogale' le 'mošomo' go hlaola 'mpša' le 'dieta' papatšong. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 9 DBE/Dibatsela 2022 NSC 3.4 Hlaloša gore ke ka lebaka la eng mmapatši a šomišitše ditlhaka tše dikgolo lentšung le 'BOVA'. Fahlela ka dintlha TŠE PEDI. (2) 3.5 Hlatholla ka fao tšhomišo ya thekniki ya seswantšho e nago le khuetšo ya go gokagoketša bareki. Efa dintlha TŠE PEDI. (2) 3.6 Na o a dumela gore mantšu a: 'RWALA BOVA, O ŠIRELETŠEGE!' ke selokene sa papatšo ye? Fahlela ka dintlha TŠE PEDI. (2) [10] POTŠIŠO YA 4 Lebeledišiša khathune ye ya ka tlase gore o tle o kgone go laetša mabokgoni a tlhathollo ya ditšweletšwa tša go balwa le go bogelwa ka go araba dipotšišo. SETŠWELETŠWA SA E 2 Go kaone 1 go fa bahloki. Ke … ke a leboga hle mohumagadi. Ge e le nna ke ja nta ke šeba ka legai. [Mothopo: www.garyvarvel.com] 4.1 Kgetha karabo ya maleba. Mokgalabje yo a dutšego fase ke … A mokgopedi. B moopedi. C moraloki. D mošomi. (1) 4.2 4.2.1 Efa lelatodi la tiragalo ye e dirwago ke mosadi khathuneng ye. (1) 4.2.2 Ngwala nyenyefatšo ya seaparo se se lego hlogong ya ngwana. (1) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 10 DBE/Dibatsela 2022 NSC 4.3 Akaretša molaetša wa khathune ye. (1) 4.4 Laetša tswalano gare ga sefahlego sa mosadi le sebopego sa PUDULA YA 1. (2) 4.5 Akanya maemo a boso o lebeletše batho ba ba tšwelelago khathuneng. Fahlela ka ntlha E TEE. (2) 4.6 Akanya maikutlo a seboledi PUDULENG YA 2. Fahlela ka ntlha E TEE. (2) [10] POTŠIŠO YA 5 Badišiša setšweletšwa se sa ka tlase gore o tle o kgone go laetša mabokgoni a kwešišo ya dibopego le melao ya tšhomišo ya polelo ka go araba dipotšišo. SETŠWELETŠWA SA F MOHOLA WA DIAPARO TŠA SEKOLO Mehleng ya lehono diaparo tša fešene di fetogile seka sa go laetša maemo le go hlalefa go bana ba bantši. Diaparo tša sekolo tšona di dira gore barutwana ba swane le go lekana. Di hlatloša maemo a sekolo, di fokotša dintwa le go se kwane gare ga barutwana. Di fokotša boganka barutwaneng ba bangwe tša ba hlokiša sebaka sa go kgetholla ba bangwe go ya ka diaparo tšeo ba di aparago. Di bjala moya wa boitshepo 5 le botee gare ga barutwana. Barutwana ba tlogela go inyatša mabapi le tebelelego le maemo a bona. Ka tsela ye ba efoga kgatelelo ya sethaka gomme ba kgona go hlokomedišiša le go nepiša dithuto tša bona. Barutwana ba boloka nako ka ge ba tseba seo ba swanetšego go se apara ntle le go senya nako ka go hlwa ba kgetha seo ba ka se aparago. Batswadi le bona ga ba 10 tshwenyege ka seo bana ba bona ba tlogo se apara. Diaparo tša sekolo di bolokela batswadi tšhelete. Di dira gore barutwana ba ikgantšhe ka sekolo sa bona le go se botegela. Di godiša moya wa tšhomišano le thekgano gomme se se bonala kudu ka nako ya diphadišano tša dipapadi ge ba phadišana le dikolo tše dingwe. Barutwana ba ipopa ngatana e tee 15 gomme ba thekga sekolo sa bona. [Mothopo: Boitlhamelo] 5.1 Go tšwa temaneng ya 1 tsopola lehlathi o be o hlaloše tirišo ya lona. (2) 5.2 Efa tirišo ya mašala a a thaletšwego. (2) 5.3 Go tšwa temaneng ya 2 šomiša lentšu le 'tseba' lefokong bjalo ka leina o be o fe le lehlalošetšagotee la leina le. (2) 5.4 Ngwala gore lefoko le le kotofaditšwego ke la modirišo ofe o be o le fetolele go modirišokgonego. (2) 5.5 Ahlaahla tirišo ya lediri le le kotofaditšwego temaneng ya 3. (2) [10] PALOMOKA YA KAROLO YA C: 30 PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 70 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

Study this subject

More from Grade 12 Sepedi HL

View all