Skip to content

Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Question Paper

Question paperSesotho FALGrade 12201511 pages

Grade 12 Sesotho FAL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2015, 11 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2015

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL) PAMPIRI YA 1 (P1) 2015 MATSHWAO: 80 NAKO: Dihora tse 2 Pampiri ena e na le maqephe a 11. Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 2 DBE/2015 SCE DITAELO HO MOHLAHLOBUWA 1. Pampiri ena e arotswe DIKAROLO TSE THARO, e leng: KAROLO YA A: Tekokutlwisiso (30) KAROLO YA B: Kgutsufatso (10) KAROLO YA C: Tshebediso ya puo (40) 2. Araba dipotso TSOHLE. 3. Qala karolo E NNGWE le E NNGWE leqepheng LE LETJHA. 4. Seha mola qetellong ya karolo E NNGWE le E NNGWE. 5. Nomora dikarabo tsa hao feela jwalo ka ha dipotso di nomorilwe pampiring ya dipotso. 6. Tlola mola dipakeng tsa dikarabo tsa hao. 7. Tsepamisa maikutlo haholo mopeletong le popong ya dipolelo tse nepahetseng. 8. O eletswa ho sebedisa nako ya hao tjena: KAROLO YA A: Metsotso e 50 KAROLO YA B: Metsotso e 30 KAROLO YA C: Metsotso e 40 9. Ngola ka mongolo o makgethe, mme o balehang. Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 3 DBE/2015 SCE KAROLO YA A: TEKOKUTLWISISO Karolong ena o fuwe mefuta E MMEDI ya ditema. Bala le ho boha tema E NNGWE le E NNGWE ebe o araba dipotso tse hlahang tlasa yona. Araba ka lentswe LE LE LENG feela moo ho hlokehang, ntle le ha eba potso e hloka tlhaloso kapa karabo e teletsana. POTSO YA 1 Bala tema ena e latelang ka hloko, ebe o araba dipotso tse hlahang tlasa yona. Araba ka lentswe LE LE LENG feela moo ho hlokehang, ntle le ha eba potso e hloka tlhaloso kapa karabo e teletsana. TEMA YA A MONA KE HABO RONA (Ke setsing sa mabenkele ka toropong e kgolo ya Gauteng. Ke sebakeng sa mmaraka moo barekisi ba merabe e fapafapaneng ba rekisetsang teng.) Ntahli: (O atamela a hlwentse.) Jwale ho etsahalang moo, keng Mmadisebo? Ke tlohile ka nqane ho mmila ke re ke qoba ho tena batho empa ke mona re a qwaketsana. Ke nna ya iqalletseng sebaka sena, jwale baa ba tswa kae? Mmadisebo: (O mo tonela mahlo.) Ntahli! Bohle re ipehile feela mona, hobane re a 5 iphatela. Ha re na ditokelo tsa ho rekisa mona bohle. O sebete hakaakang ho tsotella basadi bao ba Modimo? Ntahli: E re ke o sirohe, ke a bona hore o atetse hloohong sa lesetlaoka jwaloka bona basadi bao. Lesole: O opile kgomo lenaka moo, Ntahli motswalle. Re tlohile le wena 10 khoneng eo ya seterata ka lebaka la bona basadinyana bao re sa tsebeng le moo ba tswang, ba bile ba bolaya kgwebo ya rona. Re itletse mona ho tla iqalla sebaka sa rona sa ho rekisetsa, ba boetse ba re setsesetse morao sa dintjanyana tsa marakana. Hei melata ting, le re batlang? 15 Mmadisebo: (O fehile matshwafo.) Hei boLesole! Ha eka le marematlou a ntswe leng le Ntahli tje? Hona ke fofotho ya eng eo o ntseng o e bua, ya hore basadi baa ba le bolaetse kgwebo? Wena o fetotse sebaka sa ho rekisetsa hakae esale o le moo? Ntahli: (O tiisitse.) Hela lesa eo Mmadiatheng, Mmadisebo. Ke diyathoteng di 20 bapile. (O retelehela ka ho Sofia le Tina.) Hei lona, tlohang mona le fele mahlong a rona. Le ke ke la tla re phedisa habohloko mona. Mona ke …! Sofia: A ko ntese hle monna towe. Hara barekisi ba le bangata hakaale wa re tsotella hakaana, rona re ba entseng jwang? 25 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 4 DBE/2015 SCE Tina: Hona ho lla bona feela, ba bang ba ikgutseditse, ke ba entseng jwang bona? Lesole: Oo! Le na le melomo e meholo athe? Etsang seo le se etsang. Ke a di nka diphahlo tsena tsa lona. Tlisang! Sofia: Ha ke tsebe ntho ena eo o e etsang ke eng? A ke o re lese hle monna 30 towe! Lesa diphahlo tsa rona! Ntahli: Mona ke habo rona. Kgutlelang morao habo lona! Ehlile o opile kgomo lenaka moo Lesole, thaka ka. Ntshwarise ka moo re behe phahlo tseo tsa bona thoko kwana. Mmadisebo: Lona Ntahli le Lesole, ka nnete hona hoo le ho etsang ke tlhekefetso. 35 Tina: Tlisa! Tlisa diphahlo tsa rona monna towe, o seledu ekang sa phookwana ya mariha! (O a jabelwa.) Itjhuu! Lesole: Mokgwa wa lona ke a bona le ne le sa nyalwa kwana moo le tswang. Mona Afrikaborwa basadi ba nyetsweng ba hlompha banna. Butle re le kenye lenakeng la malapa a Afrikaborwa. 40 (Kamora moo ha lla ditlelapa tse mmalwa. Hoba e lale Mmadisebo a felehetsa basadi bao Tina le Sofia ho ya seteisheneng sa mapolesa se haufi. Ka mora hoba lekonstabole le nke setatemente sa bona, sajene a atamela ho hlahloba tlaleho eno.) Sajene: Le re le tshwarisa banna baa, Lesole le Ntahli ka qoso ya hore ba le otlile le ho le nkela diphahlo tsa lona? Taba ena ya lona e tla ba thata. Sofia le wena Tina, ha le na ditokelo tsa ho ba ka mona ka naheng. Le rata hore taba ena e ye lekgotleng la dinyewe? Bonang taba ena e jwang: Basadi ba tswang naheng ya boahisane, ba se nang dipampiri 45 tsa bodulo mona, ba tshetseng le moeding ka tsela e seng molaong, ba tshwarisa banna ba baahi ba Afrikaborwa, ba nang le ditokelo tsa bodulo. Le a bona hore hantlentle ke lokela ho tshwara lona, ke le kwalle? Mmadisebo: Oho hle sajene! Mpe o be le mohau hle! Na hobane feela basadi baa 50 ba Modimo ba kene moo naheng ntle le molao, ba qhalwa ke tlala, ba tlile kwano ka tshepo ya hore ba tla fatefatela bana ba bona, ba lokela ho rohakwa feela ke banna ba nang le ditokelo tsa bodulo? Athe ditokelo tsa botho ha di okamele ditokelo tsohle na? [E qotsitswe le ho lokiswa ho tswa bukeng ya Sediba, Dladla MA le ba bang] 1.1 Ho ya ka ditaba tsa tema ee, ke ntho efe e tsekwang? (1) 1.2 Ke lentswe lefe meleng ya 1–4, le nang le moelelo o tshwanang le wa le latelang? Qabana. (1) Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 5 DBE/2015 SCE 1.3 Polelo e latelang, 'Hei melata ting, le re batlang?', e totobatsa leeme la mofuta ofe? (Meleng ya 14–15) (1) 1.4 Meleng ya 10–12 ke lentswe lefe le nang le moelelo o sa tshwaneng le wa lentswe le latelang? Hodisa (1) 1.5 Ho ya ka Lesole phapano ke efe pakeng tsa basadi ba Maafrikaborwa le bao e seng Maafrikaborwa? (2) 1.6 Ke sefe se neng se etsa hore boLesole ba rekisetse moo ba sa fuwang tumello? (2) 1.7 Nehelana ka dintho TSE PEDI tseo boLesole le boTina ba tshwanang ka tsona. (2) 1.8 Mantswe a Mmadisebo meleng ya 50–54 a totobatsa sehalo sa mofuta ofe? Tiisa karabo ya hao ka lebaka. (2) 1.9 Hlalosa se bolelwang ke mantswe a latelang a Lesole (sheba mela ya 39–40). Butle re le kenye lenakeng la Maafrikaborwa. (2) 1.10 Ke lentswe lefe le bontshang nyediso mantsweng a Lesole? (Sheba mela ya 10–15) Tiisa karabo ya hao ka lebaka. (2) 1.11 Polelwana ena, 'Ke diyathoteng di bapile', e bolelang? Kgetha karabo e nepahetseng ho tse latelang. (Sheba mela 20–21) A Ke metswalle. B Ke dira. C Ke baahisane. D Ke basebetsimmoho. (1) 1.12 Dikgutlo tse tharo tse qetellong ya puo ya Ntahli moleng wa 23 di bolelang? (1) 1.13 Bolela hore polelo e latelang ke Nnete kapa Mafosi, o be o nehelane ka lebaka la karabo ya hao. BoSofia ba ile ba bolaya kgwebo ya boNtahli. (2) 1.14 Na ketso ya boNtahli le Lesole ya ho tlosa diphahlo tsa boSofia moo di neng di le teng, e ne e nepahetse? Tiisa karabo ya hao ka lebaka. (2) 1.15 Nehelana ka lebaka le dumellanang le polelo e latelang. Ketso ya sajene ya ho hana ho amohela setatemente e fedisa pelo. (2) Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 6 DBE/2015 SCE TEMA YA B [Se qotsitswe ho tswa http//www.google/images/bloomberg/news.co.za] 1.16 Bolela ntho TSE PEDI tse bontshang hore ho na le moferefere/morusu setshwantshong se ka hodimo. (2) 1.17 Ditlamorao tsa se etsahalang setshwantshong see e ka ba dife? (2) 1.18 Nehelana ka lebaka le dumellanang le polelo e latelang: Tshebediso ya kgase e llisang, e ka ba mokgwa o sa nepahalang wa ho tlisa taolo maemong a tshwanang le a setshwantshong. (2) MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A: 30 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 7 DBE/2015 SCE KAROLO YA B: KGUTSUFATSO POTSO YA 2 Bala ditaba tsa tema e latelang, ebe o di kgutsufatsa ka ho ngola dintlha TSE SUPILENG, tse bontshang kamoo Nthabiseng a ileng a hlaselwa kateng. DITAELO 1. Ngola dipolelo TSE SUPILENG, tse phethahetseng. Mantswe e be A SA FETENG a 70. 2. Nomora dipolelo tsa hao ho tloha ho 1 ho ya ho 7. 3. Ngola ntlha E LE NNGWE feela polelong ka nngwe. 4. Ngola ka mantswe A HAO. 5. Qetellong ya kgutsufatso ya hao, bontsha palo ya mantswe ao o a sebedisitseng ka masakaneng. TEMA YA C PHUTUHELO YA NTHABISENG Yare ha bosiu bo wela fatshe Tlebere a hwesheletsa tlase a bua le banna ba habo a re, 'He banna tsohang ke nako'. E re ka ha ba ne ba robaditse mmutla, ba hla ba kgwaphoha hang. Ba tloha e mong a tshwere koto, e mong selepe sa ntwa, e mong a nkile pitlahadi ya lejwe. Kaofela ba leba ntlong ya Nthabiseng. Dintja tsa Nthabiseng tsa hana ho utlwa mokgwathatsa, mme tsa bohola tsa hla tsa kgobola hampempe. Monga tsona, Nthabiseng, a tseba hore di bona ho hong. A betseha a se a le molamu, a bile a le koto. Pelo e nngwe ya re a di kgaleme, e nngwe ya hana. Ka ha o ne a tsielehile a sa tsebe se etsahalang, a kgaruma, 'Ke mang?' A anela ho botsa a mpa a hloka karabo. A boela a kgaruma ka ntswe le phahameng, 'Tshaa, ha di ba je!' Tsa hana ho utlwa ntja tse jwalo. Tsa itahlela ka hara bona, mme ba phasaphasa. Tlebere a hana ho bona, a thuha ntja lehata ka koto. Ya re feela hang au! Yaba ke phetho, e shwele. A kgoroha, a ya a tobile ntlong ya Nthabiseng, mme a fihla a e hotetsa. Ha re feela ruuu! Ntlo ya jwang ya hotela ya etsa kgabo e kgubedu. Mosi o motala wa nyoloha o ipopile. Dinku tsa hana ho bona tsa tlalatlala, tsa hlwana hodimo. Banna ba bang ba akgang Ramakgibitla ka hare, ba beha Nthabiseng direthe ho ya tlase. Nthabiseng a tswedipana, a ba nyamella yaba o ile. [E qotsitswe le ho lokiswa ho tswa bukeng ya Lerole le Lefubedu, VS Manaka, 1982] MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B: 10 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 8 DBE/2015 SCE KAROLO YA C: TSHEBEDISO YA PUO POTSO YA 3 Bala papatso o be o araba dipotso tsa manollo ya setshwantsho le tshebediso ya puo. TEMA YA D Sehlahiswa se tjhaellwang monwana ke dingaka Mohlokomedi ya ikgethang wa letlalo bakeng sa: • Mengwapo • Menyama • Letlalo le seng boreledi • Letlalo le sosobaneng • Letlalo le omelletseng 60 ml 'Ke ikutlwa ke le motlotlo ho sebedisa sehlahiswa sena.' Zandi Mpofu [E qotsitswe le ho lokiswa ho tswa makasineng wa True Love, Phupu 2014] 3.1 Sehlahiswa see se fumaneha ka boholo bo bokae? (1) 3.2 Bolela ntho E LE NNGWE (ntle le mesebetsi ya sehlahiswa e totobaditsweng) e ka susumetsang bareki ho reka sehlahiswa sena. (1) 3.3 Bolela mesebetsi E MMEDI ya sehlahiswa sena. (2) Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 9 DBE/2015 SCE 3.4 Sehlahiswa see se reretswe bomang? (1) 3.5 Ke mawa afe A MABEDI a ho bapatsa a sebedisitsweng papatsong ee? (2) 3.6 Mantswe a ntshofaditsweng polelong ena, 'Sehlahiswa se tjhaellwang monwana ke dingaka' a bolelang? Kgetha karabo e nepahetseng ho tse latelang. A Sehlahiswa se setjha se entsweng ke dingaka. B Sehlahiswa se sebetsang ho feta tse ding. C Sehlahiswa se kgothalletswang ke dingaka. D Sehlahiswa se theko e boima ho feta tse ding. (1) 3.7 Na mantswe a latelang a ka susumetsa bareki ho reka sehlahiswa see? Nehelana ka lebaka la karabo ya hao. 'Ke ikutlwa ke le motlotlo ho sebedisa sehlahiswa sena.' (2) [10] POTSO YA 4 Bala ditaba tsa khathunu ena, o ntano araba dipotso tse tla e latela. TEMA YA E Jo! Ho se tsebe ke C Le moriana ona o B Mo nwese motswako ona, o A lebote. Mala ana thusa haholo ka mehla. tlwaelehileng wa metsi a nka be ke a bedisitsweng, a nang le phekotse ke sa le tswekere le letswai. hae! D Balang buka tsena, le di fuwa ka mehla. Di teng malapeng ohle. [Se qotsitswe le ho lokiswa ho tswa bukeng ya Abucus, Phato 2007] 4.1 Bothata ba mme ya nkileng lesea ke bofe? (1) 4.2 Bolela dintho TSE PEDI tse ka phekolang mala ho ya ka ditaba tsa khathunu. (2) 4.3 Letshwao la sefapano le khathunung le bolelang? (1) Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 10 DBE/2015 SCE 4.4 O nahana ke lebaka lefe le etsang hore bathusi ba mme wa lesea e be ke batho ba bomme e seng ba bontate? (2) 4.5 Hlalosa se bolelwang ke polelo e latelang. Ho se tsebe ke lebote. (2) 4.6 Na o dumellana le mantswe a pudulwaneng ya D a reng, 'dibuka tsa bophelo bo botle di teng malapeng ohle'? Nehalana ka lebaka la karabo ya hao. (2) [10] POTSO 5 5.1 Bala ditaba tsa temana ena, o ntano araba dipotso tse tla e latela. TEMA YA F Tlatsa dikgeo ka mantswe a nepahetseng, a fang seratswana sena moelelo o phethahetseng. Ithuse ka mantswe a ka masakaneng. Ngola nomoro (5.1.1–5.1.7) le karabo e nepahetseng feela. BOFUMA LE BOTLOKOTSEBE 1. Batho ba bangata ha ba elellwe ho re bofuma bo ka baka mefuta e fapaneng ya botlokotsebe metseng ya rona. (5.1.1) ... (ngata) ditlokotsebe di (5.1.2) ... (ifa) nako ya ho sheba moo di ka senyang teng. Nako e (5.1.3) ... (holo) le e nyane menahano ya ditlokotsebe ha e phomole haholo nakong ya mariha. (5.1.4) ... (senya) e 5 bakwang ke ditlokotsebe nakong ena ho thwe ke e ka ballwang diperesenteng tse (5.1.5) ... (tshoha). Mesebetsi ena ya ditlokotsebe e beha maphelo a mapolesa ka mosing hoba ho bonwa eka a hloka boiphihlelo le boikarabelo mosebetsing wa ona. 2. Ho thibela sekgatlha sa bonokwane metseng ya rona, ho se ho e 10 na le (5.1.6) ... (leano) a kentsweng tshebetsong metseng le metsaneng e amehang. Le leng la maano ana ke la ho tshwara dikopano tseo ho tsona setjhaba se tlang ho tsebiswa ka dikotlo tse tla fuwa (5.1.7) ... (hle) ba tla fumanwa ba na le seabo botlokotsebeng. Tshebedisanommoho ya setjhaba ke yona e tla 15 fetola boemo bona ba ditaba bo hlobaetsang baahi. [Tema ya boiqapelo] (7) 5.1.8 Lokisa phoso ya mopeleto e fumanwang polelong e ngotsweng ka botenya moleng wa 10. (1) 5.1.9 Ngola polelo e latelang hape empa o qale ka mantswe a ntshofaditsweng. Bofuma bo ka baka mefuta e fapaneng ya botlokotsebe. (2) Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 11 DBE/2015 SCE 5.1.10 Mantswe a ntshofaditsweng polelong ena, 'E beha maphelo a mapolesa ka mosing' a bolela ho ... Kgetha karabo e nepahetseng ho tse latelang. A Beha maphelo a mapolesa tsietsing. B Beha maphelo a mapolesa sephiring. C Beha maphelo a mapolesa monateng. D Beha maphelo a mapolesa pontsheng. (2) 5.1.11 Sebedisa lentswe le latelang polelong ya hao e nang le moelelo o fapaneng le oo le sebedisitsweng ka ona temeng: Senya (2) 5.2 Boha setshwantsho se latelang, o nto araba dipotso tse thehilweng hodima sona. TEMA YA G [Se qotsitswe le ho lokiswa ho tswa bukeng ya Abucus, Phato 2007] 5.2.1 Ngola polelo e latelang hape, o se o kentse matshwao a ho bala moo a loketseng teng: Hela weso esale wena le kolofo hape (2) 5.2.2 O utlwisisa eng ka lentswe 'hape' le sebedisitsweng setshwantshong? (2) 5.2.3 Ipopele polelo e nang le moelelo o fapaneng le oo lentswe le latelang le sebedisitsweng ka wona setshwantshong: Hlooho (2) [20] MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C: 20 MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA: 80 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello

Study this subject

More from Grade 12 Sesotho FAL

View all