Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL)
PAMPIRI YA PELE (P1)
2023
MATSHWAO: 80
NAKO: Dihora tse 2
Pampiri ena e na le maqephe a 11.
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Skip to contentAll 2023 papers 





View all





Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Question Paper
Grade 12 Sesotho FAL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2023, 11 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Sesotho Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2023 · sesotho. Question paper, 11 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Sesotho FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sesotho
- Document type
- Question paper
- Year
- 2023
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 11
- File size
- 588.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 11
This exam
NSC June Exam 2023
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)60 marks
- Question 3Ho bala le ho shebella (Reading and Viewing — non-literary)10 marks
- Question 4Sebopeho-puo le melawana ya puo (Language Structures and Conventions)10 marks
- Question 5.1Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)14 marks
- Question 5.2Ho bala le ho shebella (Reading and Viewing — non-literary)26 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 2 DBE/2023
SC/NSC
DITAELO HO MOHLAHLOBUWA
1. Pampiri ena e arotswe DIKAROLO TSE THARO, e leng:
KAROLO YA A: Tekokutlwisiso (30)
KAROLO YA B: Kgutsufatso (10)
KAROLO YA C: Dibopeho le melao ya tshebediso ya puo (40)
2. Araba dipotso TSOHLE.
3. Qala KAROLO E NNGWE le E NNGWE leqepheng LE LETJHA.
4. Seha mola qetellong ya KAROLO E NNGWE le E NNGWE.
5. Nomora dikarabo tsa hao feela jwalo ka ha dipotso di nomorilwe pampiring ya
dipotso.
6. Tlola mola dipakeng tsa dikarabo tsa hao.
7. Tsepamisa maikutlo haholo mopeletong le popong ya dipolelo tse
nepahetseng.
8. O eletswa ho sebedisa nako ya hao tjena:
KAROLO YA A: Metsotso e 50
KAROLO YA B: Metsotso e 20
KAROLO YA C: Metsotso e 50
9. Ngola ka mongolo o makgethe, o balehang.
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 3 DBE/2023
SC/NSC
KAROLO YA A: TEKOKUTLWISISO
Karolong ena o fuwe mefuta E MMEDi ya ditema. Bala le ho boha tema E NNGWE le
E NNGWE, araba ka lentswe LE LE LENG feela moo ho hlokehang, ntle le haeba
potso e hloka tlhaloso kapa karabo e teletsana.
POTSO YA 1
Bala tema ena e latelang ka tlhoko, e be o araba dipotso tse hlahang tlasa yona.
TEMA YA A
DITLHODISANO TSA BOMMABOTLE
1 Ditlhodisano tsa bommabotle di tumme haholo lefatsheng ka bophara. Di ba ka
mefuta e fapaneng e leng tsa lefatshe le tsa dinaha. Ditlhodisano tsa
bommabotle ba lefatshe di qadile ka selemo sa 1951. Di kenelwa ke barwetsana
ba tswang dinaheng tse fapaneng ba emela dinaha tsa habo bona.
Ditlhodisanong tsena ho kgethwa pabala ya morwetsana, e bohlale ho feta ba 5
bang. Morwetsana ya ileng a hlola ditlhodisanong tsa pele tsa bommabotle ba
lefatshe e ne e le Kicki Hkansson wa Sweden. Morwetsana wa pele Afrika
Borwa ho ba mmabotle wa lefatshe e ne e le Louise Crous ka selemo sa 1963.
Tlholo eo ya hae, e ile ya fa Afrika Borwa mafolofolo le morolo wa ho tataisa
barwetsana ba ratang ho kenela ditlhodisano tsena. 10
2 Nakong e fetileng ditlhodisano tsena tsa lefatshe, di ne di kenelwa ke makgowa
feela mona Afrika Borwa ka lebaka la puso ya ka nako eo. Ka selemo sa 1993
tsa qala ho bulelwa merabe yohle. Morwetsana wa pele wa motho e motsho wa
ho hapa kgau ya bommabotle ba lefatshe mona Afrika Borwa e bile
Jacqui Mofokeng hona ka selemo seo. Ketsahalo eo e ile ya etsa pale e ke keng 15
ya lebalwa le ka mohla nalaneng ya naha ena.
3 Dinaha tse fapaneng tsa lefatshe di dumelletswe ho itshwarela ditlhodisano tsa
bommabotle ba tsona. Ditlhodisanong tsa bommabotle ba Afrika Borwa, ho na le
melao e mengatanyana e lokelang ho latelwa pele morwetsana a kenela
ditlhodisano. E meng ya melao eo ke e kang ya hore e kenelwa feela ke 20
barwetsana ba hlahetseng naheng ena, ba nang le dilemo tse pakeng tsa tse 18
ho isa ho tse 27 ebile ba na le lengolo la Kereite ya 12 kapa ho feta.
Morwetsana ya nyetsweng ebile a na le ngwana, ha a a dumellwa ho e kenela.
Ntho e nngwe ya bohlokwa tlhodisanong ena ke hore ha ho shejwe botle ba
sefahleho kapa ba mmele feela empa ho shejwa le bohlale mmoho le boitshepo. 25
4 Nakong ya ditlhodisano barwetsana ba rwala ditopo tse telele, ba apare diaparo
tse kgahlang. Ba fihle ba ikonke sethaleng ka pela babohi mmoho le bahlahlobi.
Ka eo nako morwetsana ka mong o fihla a itsebisa. Ka mora moo barwetsana
ba boela ba kgutla ba kena ba se ba apere mese ya ho tsotwa, e ba etsang eka
ke manyeloi sebele. Ka mora nako e sa fediseng pelo ba tlohe moo sethaleng 30
ba ikutlwa e le dipikoko tsa nnete. Bahlahlobi ba shebisisa hantle kaha
mothating oo, ba lokela ho kgetha barwetsana ba tla kgutla lekgetlong le
latelang. Qetellong ho kgutla barwetsana ba bahlano feela ba tla botswa dipotso
tse tla totobatsa hore mmampodi ke ofe. Morwetsana ha a araba dipotso ho
lokela ho hlaka hore o na le boitshepo ebile o tseba hantle seo a buang ka sona. 35
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 4 DBE/2023
SC/NSC
5 Ditoro di a fela nakong eo ho tswang sephetho ka yona. Ho qalwa pele ka
lebitso la morwetsana ya tswileng boemong ba boraro, ho latele ya tswileng ho
ba bobedi ebe ho qetelwa ka mohlodi. Mohlodi o rweswa korone ke mmampodi
eo nako ya hae e seng e fedile. Dikgapha tsa thabo di ye di theohe di kopane le
mamina ho mohlodi. Ka eo nako ho tletse lerata, ditlatse, medidietsane le 40
mehoo ya thabo. Ena nako jwale ke ya dikhemera ho iphetola mahadima a
bohale. O fumane e se e ntse e le lai!, lai!, tseke!, tseke!, tseke!
6 Mohlodi o tshwara kgau ka dilemo tse pedi. Nakong eo a ntseng a fupere kgau
ena, ha a a dumellwa ho ba le ngwana a sa nyalwa, ho sebetsa le ho ntshetsa
pele dithuto tsa hae ho fihlela dilemo tseo tse pedi di fela. Mohlodi o fuwa 45
lenanetsamaiso la mesebetsi e fapaneng, eo a lokelang ho e phetha metseng le
metsaneng ya Afrika Borwa. Bahlodi ba bangata ba atisa ho kgetha
lenanetsamaiso le akgang ka hare ho thusa bana, batjha le basadi mmoho le ho
shebana le tsa thuto.
7 Mohlodi wa kgau ena o ikgapela meputso e mengata e kang; koloi, tjhelete, 50
mabenyane a mefutafuta, ho mengwa meketeng e meholo le maeto a mahala a
ho etela dinaheng tse ngata tsa matjhaba.
[E qotsitswe le ho fetolelwa ho tswa ho www.google business tech]
1.1 Ntle le botle, ke ntho efe E LE NNGWE e tsepamisetswang maikutlo haholo
barwetsaneng ba kenetseng tlhodisano tsa bommabotle? (1)
1.2 Ke lentswe lefe le nang le moelelo o tshwanang le wa semomotela? Sheba
seratswaneng sa pele. (1)
1.3 Bolela maemo A MABEDI ao bommabotle ba Afrika Borwa ba dumellwang ho
kenela tlhodisano tlasa ona. (2)
1.4 Ditlhodisano tsa lefatshe tsa bommabotle tsa 1993, di ile tsa fapana jwang le
tse tlileng pele ho tsona mona Afrika Borwa? (2)
1.5 Nehelana ka dintho TSE PEDI feela tseo mmabotle ya hapileng kgau a sa
lokelang ho di etsa nakong eo e ntseng e le mmampodi. Sheba seratswana
sa 6. (2)
1.6 Lokodisa dintho TSE PEDI tseo barwetsana ba di etsang ha ba le sethaleng. (2)
1.7 Moleng wa 36, mongodi o bolelang ha a re, 'Ditoro di a fela nakong eo ho
tswang sephetho ka yona'? (2)
1.8 Hantlentle ditlhodisano tsa bommabotle tsa lefatshe di ka hapuwa ke
morwetsana ya jwang? Tiisa karabo ya hao ka ho qolla polelo e nnetefatsang
temeng. (2)
1.9 Ka mora kgapo ya mmabotle, Louise Crous, naha ya Afrika Borwa e ile ya
etsa eng ho kgothalletsa barwetsana ba nang le kgahleho ho keneleng
ditlhodisano tsa bommabotle? (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 5 DBE/2023
SC/NSC
1.10 Ntsha mabaka A MABEDI temeng a bontshang hore ditaba tsa yona di
dumellana le setso le kgodiso ya bana ba MaAfrika. (2)
1.11 Kgetha karabo e nepahetseng ka ho fetisisa ho (A–D).
Ditabeng tse temeng mongodi o re bopela setshwantsho sa kamoo banana
bana ba leng batle kateng, o re ke dipikoko. O sebedisitse mokgabisopuo
wa …
A tshwantshanyo le tshwantshiso.
B tshwantshiso/sereello.
C aptronime le apostrofi.
D tshwantshanyo/papiso. (1)
1.12 Na mongodi o fihlelletse sepheo sa hae ka papiso/tshwantshanyo e polelong
e latelang? Nehelana ka lebaka la karabo ya hao.
Ba kena ba apere mese ya ho tsotwa e ba etsang eka ke manyeloi sebele. (2)
1.13 Ho ya ka wena, o nahana hore ke ntho e ntle hore bahlodi ba tlhodisano ya
bommabotle ba nne ba tjhentjhane ka kgau ya tlholo? Tshehetsa karabo ya
hao ka lebaka. (3)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 6 DBE/2023
SC/NSC
TEMA YA B
Boha setshwantsho se latelang, ebe o araba dipotso tse tla se latela.
[E qotsitswe le ho lokiswa ho tswa ho: www.google.com/pictures]
1.14 Diketsahalo tse setshwantshong see di etsahalla sebakeng sefe? Tshehetsa
karabo ya hao ka lebaka. (2)
1.15 Kganyetsano e iponahatsa jwang setshwantshong se ka hodimo? (2)
1.16 Tshilafatso ya moya e ka ba le ditlamorao dife tse bosula moruong wa naha? (2)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A: 30
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 7 DBE/2023
SC/NSC
KAROLO YA B: KGUTSUFATSO
POTSO YA 2
Bala ditaba tsa tema e latelang, ebe o di kgutsufatsa ka ho ngola dintlha TSE
SUPILENG, tse totobatsang hore motho ke lekgoba la dipidisi.
DITAELO
1. Ngola dipolelo TSE SUPILENG, tse phethahetseng.
2. Mantswe e be A SA FETENG a 70.
3. Nomora dipolelo tsa hao ho tloha ho 1 ho ya ho 7.
4. Ngola ntlha E LE NNGWE feela polelong ka nngwe.
5. Qetellong ya kgutsufatso ya hao, bontsha palo ya mantswe ao o a sebedisitseng
ka masakaneng.
TEMA YA C
MATSHWAO A BONTSHANG HORE MOTHO KE LEKGOBA LA DIPIDISI
Setsebi ho tsa bophelo bo botle Jay, o re ho sebedisa dipidisi nako e telele ho ka fetola
motho lekgoba. Ho ya ka Jay, motho ya tlwaetseng ho sebedisa dipidisi o etsa jwalo
leha ho se ho sa hlokehe hore a ka etsa jwalo. Mosebedisi wa dipidisi o ye a ikutlwe
eka ha a a phethahala ha a sa di nwa ebe o susumetseha ho etsa mekutu ya ho di
fumana a leka ho kgotsofatsa tlhoko eo ya hae.
Ha o lemoha hore e mong wa batho bao o phelang le bona o sebedisa dipidisi ho tlola
tekano, mo fumanele thuso kaha sena se tla be se bolela hore bophelo ba hae bo
kotsing. Makgoba a dipidisi a qetella a se a utswa dipidisi dife le dife metswalleng kapa
ho ba leloko. A ka boela a utswa dipidisi tse ileng tsa behwa kaekae kgale ke
basebedisi ba tsona yaba ba a di lebala.
Jay o re makgoba a mang a dipidisi a atisa ho reka dipidisi ka inthanete, ha a mang
ona a ye a ikudise ka sepheo sa hore a nkelwe bookelong hore a tle a di fuwe. A mang
ke a sebete ho reka dipidisi tseo dingaka di faneng ka tsona bathong ba bang.
Makgoba a mang ke a seng a sa kgone ho itaola, ana ke a utswang mangolo
diphaposing tsa dingaka, a ingolle mabitso a dipidisi a di reke dikhemising. Athe a
mang ona ke a shweleng matswalo a rekang dipidisi dife kapa dife diterateng.
[E qotsitswe le ho lokiswa ho tswa ho www.google.com/health]
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B: 10
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 8 DBE/2023
SC/NSC
KAROLO YA C: DIBOPEHO LE MELAO YA TSHEBEDISO YA PUO
POTSO YA 3: PAPATSO
Bala papatso e latelang, ebe o araba dipotso tsa manollo ya setshwantsho le
tshebediso ya puo.
TEMA YA D
[E qotsitswe le ho lokiswa ho www.blackandwhitepictures.co.za]
3.1 Hlalosa hore tshebediso ya aene papatsong e na le tshusumetso efe ho
batho ba reretsweng papatso ena. (2)
3.2 Tshohla tshebediso ya lentswe lena, 'FEELA' papatsong ena. (2)
3.3 Tshebediso ya puo e susumetsang e latelang papatsong ee, e thusa
mmapatsi jwang ho fihlella sepheo sa hae?
Baballa nako, shebeha, boloka manala a hao a kgahleha!!! (2)
3.4 Kgetha karabo e nepahetseng ka ho fetisisa ho (A–D). Sepheopheo se ka
sehloohong sa mmapatsi ka ho sebedisa poeletsomodumo lepetjong la
papatso ena ke ho …
A etsa hore modumo oo o sale o duma ka ditsebeng tsa moreki.
B tlisa kgatello modumong wa 'hl' mantsweng ao.
C etsa hore moreki a elellwe sehlahiswa sa hae.
D etsa hore moreki a be le tjheseho tshebeletsong e bapatswang. (1)
3.5 Sekaseka kamoo matshwao a hlahellang hodimo papatsong a nang le
tshusumetso molaetseng wa papatso ena kateng. (3)
[10]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 9 DBE/2023
SC/NSC
POTSO YA 4: KHATHUNU
Bala ditaba tsa khathunu ena e latelang, ebe o araba dipotso tse tla e latela.
TEMA YA E
[E qotsitswe le ho lokiswa ho tswa ho: www.google.com/pictures]
4.1 Moelelo o patehileng mantsweng ana, 'Tsohle di a loma', o re senolela
maemo a jwang a moruo wa naha ya Aforika Borwa? (2)
4.2 Pheteletso e sebedisitsweng polelong e latelang e o thusa jwang ho utlwisisa
se etsahalang khathunung?
Ruri hona ke mollo o sa timeng. (2)
4.3 Tshebediso ya letsoho le nomorilweng 1, e dumellana jwang le molaetsa wa
khathunu ee? (3)
4.4 Sekaseka kamoo sehlooho sa khathunu se dumellanang kateng le ditaba
tsa yona. (3)
[10]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 10 DBE/2023
SC/NSC
POTSO YA 5
5.1 Bala ditaba tsa tema ena, o ntano araba dipotso tse tla e latela.
TEMA YA F
Bala tema e latelang, o nto araba dipotso tse thehilweng hodima yona.
HO IMA HA BANANA KE QAKA E KGOLO
1 Re lokela hore re le batswadi re ithute ho bua le bana mme re ba rute
ka tsa bophelo hobane ha re sa etse jwalo, ho na le makanyane a ba
emetseng ka ntle a tlang ho ba ruta taba tsena ka tsela eo a tlang ho
nka monyetla wa ho ba sebedisa.
2 Bana ha e be bana, ba bapale, ba kene sekolo kantle le ho 5
tshwenyeha ka boikarabelo ba ho ba batswadi empa ba ntse ba hloka
ho hlokomelwa ke batswadi. Re lokela ho tshwela ka mathe diphiri tse
kgukgunelang bana, mme di lokela ho sebetswa ka molao hore di tle
di tswele boitshwaro boo.
3 Bana ba lokela ho tseba lerato la sebele ho tloha ka ntlong. Batswadi 10
ba iphe nako ya bana, ba ba bontshe lerato hore bana ba se ke ba le
utlwa ka diphokojwe tse batlang ho ba sebedisa ha di re, 'Ke a o rata'.
Bana ba lokela ho rutwa ho amohela maemo a malapa a bo bona, e
le hore ba tle ba se ke ba kgalla dintho tse tla ba susumelletsa
makanyaneng a nang le tjhelete. 15
[E qotsitswe le ho lokiswa ho tswa lesedinyaneng la Re betla tsela, 29 Hlakola 2022]
5.1.1 Tshebediso ya lentswe 'makanyane' temeng ee, e re tsebisa eng
ka batho bao ho buuwang ka bona? (1)
5.1.2 Mongodi o sebedisitse lentswe 'Re' ka sepheo sefe? Sheba mola
wa 1. (2)
5.1.3 Tshwantshiso e sebedisitsweng polelong e latelang, e o thusa
jwang ho utlwisisa seo mongodi a se bolelang?
Re lokela ho tshwela ka mathe diphiri tse kgukgunelang bana. (2)
5.1.4 Polelo ena, 'Bana ha e be bana', e fana ka molaetsa ofe
setjhabeng? (2)
5.1.5 Tshwantshiso e sebedisitsweng polelong e latelang, e o thusa
jwang ho utlwisisa seo ho buuwang ka sona temeng ee?
Bana ba se ke ba utlwa lerato ka diphokojwe tse batlang ho ba
sebedisa ha di re, 'Ke a o rata'. (2)
5.1.6 Polelo e latelang e totobatsa sehalo sefe sa mongodi? Tshehetsa
karabo ya hao ka lebaka.
Ba lokela ho sebetswa ka molao. (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 11 DBE/2023
SC/NSC
5.1.7 Na setaele sa mongodi sa ho ngola se etsa hore ho be bonolo ho
wena ho utlwisisa tema ee? Nehelana ka lebaka la karabo
ya hao. (3)
5.2 Boha setshwantsho se latelang, o nto araba dipotso tse thehilweng hodima
sona.
TEMA YA G
E qotsitswe le ho lokiswa ho tswa ho: www.Google]
5.2.1 Ho phutha matsoho ha motho ya nomorilweng B ho bolelang? (1)
5.2.2 Ke maikutlo afe a motho ya nomorilweng C, a totobatswang ke ho
qhaleha ha seno se tafoleng? (1)
5.2.3 Puo ya monna ya nomorilweng C e totobatsa matla a hae jwang
hodima ba bang? (2)
5.2.4 Sekaseka tshebediso ya anastrofi e hlahellang polelong e latelang.
Lena ke la ka lelapa, ngwananyana! (2)
[20]
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C: 40
MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA: 80
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Question Paper
More from Grade 12 Sesotho FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Sesotho FAL ATP 2023 24

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum