Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL)
PAMPIRI YA PELE (P1)
2023
TATAISO YA HO TSHWAYA
MATSHWAO: 80
Tataiso ena ya ho tshwaya e na le maqephe a 9.
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Skip to contentAll 2023 papers 





View all





Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Memo
Grade 12 Sesotho FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2023, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Sesotho Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2023 · sesotho. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- Sesotho FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sesotho
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2023
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 440.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
NSC June Exam 2023
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)60 marks
- Question 3Ho bala le ho shebella (Reading and Viewing — non-literary)10 marks
- Question 4Sebopeho-puo le melawana ya puo (Language Structures and Conventions)10 marks
- Question 5.1Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)14 marks
- Question 5.2Ho bala le ho shebella (Reading and Viewing — non-literary)26 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 2 DBE/2023
SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya
KAROLO YA A: TEKOKUTLWISISO
TATAISO YA HO TSHWAYA TEKOKUTLWISISO
Kaha sepheo e le ho lekola kutlwisiso ya moithuti, mopeleto o fosahetseng le
diphoso tsa puo karabong di se ke tsa nkelwa matshwao ntle le ha diphoso tseo di
nyotobetsa moelelo/kutlwisiso. (Diphoso di nne di bontshwe.)
Ha mohlahlobuwa a sebedisitse mantswe a tswang puong e nngwe e seng ena
a hlahlojwang ho yona, mantswe ao a se natswe, hape a se ke a nkelwa matshwao
ha karabo e ntse e na le moelelo o utlwahalang. Leha ho le jwalo haeba lentswe le
hlahang puong e nngwe le sebedisitswe temeng ebile le hlahella e le karabo e
nepahetseng le fuwe matshwao.
Bakeng sa potso e bulehileng, mohlahlobuwa a se ke a abelwa matshwao bakeng
sa karabo ya E/TJHE kapa KE A DUMELA/HA KE DUMELE. Lebaka/Tshehetso ke
yona e lokelang ho abelwa matshwao. Ho se fanwe ka matshwao bakeng sa
NNETE/MAFOSI kapa NTLHA/MOHOPOLO. Lebaka/Tshehetso ke yona e lokelang
ho abelwa matshwao.
Ha karabo e hloka lentswe le le leng empa mohlahlobuwa a fane ka polelo
e felletseng, a abelwe matshwao ha feela lentswe le nepahetseng le sehelletswe
mola/qatsohisitswe.
Ha potso e batla dintlha tse pedi/tharo, mohlahlobuwa yena a fanne ka dintlha tse
fetang tse boletsweng, ho tshwauwe tse pedi/tharo tse qalang.
Amohela mantswe a hlahang dipuong tse sebediswang mabatoweng a fapaneng.
Bakeng sa dipotso tse nang le kgetho, ananela tlhaku e emetseng karabo
e nepahetseng kapa karabo e ngotsweng ka botlalo.
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 3 DBE/2023
SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya
KAROLO YA A: TEKOKUTLWISISO
POTSO YA 1
TEMA YA A
1.1 Ke tsela eo ba arabang dipotso ka yona/bohlale.
Ke boitshepo ba bona.
E le nngwe feela. (1)
1.2 Pabala (1)
1.3 Ke ha mmabotle a hlahetse Afrika Borwa.
Ke ha mmabotle a le dilemo tse pakeng tsa tse 18 ho isa ho tse 27.
Ke ha mmabotle a e na le lengolo la materiki.
A mabedi feela. (2)
1.4 Ha di ne di qala di ne di kenelwa ke merabe ya ba basweu feela mona Afrika
Borwa athe ka 1993 di ne di se di kenelwa ke merabe yohle. (2)
1.5 Ha a a dumellwa ho ba le ngwana a sa nyalwa.
Ha a dumellwa ho sebetsa.
Ha a dumellwa ho ntshetsa dithuto tsa hae pele.
Tse pedi feela. (2)
1.6 Ba fihla ba ikonka ka pela babohi mmoho le bahlahlobi.
Morwetsana ka mong o fihla a itsebisa. (2)
1.7 Mongodi o bolela hore seo e leng kgale se lebelletswe se a phethahala. (2)
1.8 Ke morwetsana e motle ebile a le bohlale.
'Ha ho shejwe botle ba sefahleho kapa ba mmele feela empa ho shejwa le
bohlale mmoho le boitshepo.' (2)
1.9 Afrika Borwa e ile ya ba mafolofolo le morolo wa ho tataisa barwetsana ba
ratang ho kenela ditlhodisano tsena. (2)
1.10 Ditaba tsa yona di ba kgothalletsa ho se be le bana pele ba nyalwa.
Ditaba tsa yona di ba kgothalletsa ho apara hantle/ka boitlhompho. (2)
1.11 B/Tshwantshiso/sereello (1)
1.12 E, o se fihlelletse hobane o atlehile boledisa botle boo barwetsana ba bang le
bona nakong ya ditlhodisano tsa bommabotle. (2)
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 4 DBE/2023
SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya
1.13 E, ke ntho e ntle kaha ho etsa jwalo ho tlisa takatso ya ho sebetsa ka thata
barwetsaneng ba bang.
KAPA
Tjhe, hobane ka mora dilemo tseo tsa ho ba mampodi, kgau e a nkuwa mme
e fuwa mohlodi e motjha. Ketso ena e ka nna ya ba bakela kgatello ya
maikutlo. Ha e le hantle kgau eo e lokela ho ba ya mohlodi ka botlalo, e hle e
be mpho ya hae.
E le nngwe feela. (3)
TEMA YA B
1.14 Di etsahalla sebakeng seo ho sona ho nang le difeme. Ke realo hobane re
bona mosi o mongata o tswang dipeiping tse telele tsa difeme tse
fapaneng. (2)
1.15 E iponahatsa ka hore boradifeme ba etsa botle ba ho theha mesebetsi empa
ka lehlakoreng le leng, ba beha batho ka bobeng ka lebaka la tshilafatso ya
moya e bonahalang setshwantshong. (2)
1.16 E ka ba le ditlamorao tse bosula moruong ha basebetsi ba bangata ba
kula kapa ba hlokahala ka baka la yona. Sena se ka fokotsa sekgahla sa
tlhahiso.
E ka ba le ditlamorao tse bosula moruong ha basebetsi ba sebedisa
tjhelete e ngata dingakeng. Tjhelete eo batho ba ka be ba e sebedisitse
mererong e tlang ho ntshetsa moruo pele.
E le nngwe feela, mme ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti. (2)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A: 30
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 5 DBE/2023
SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya
KAROLO YA B: KGUTSUFATSO
POTSO YA 2
QOTSO DINTLHA TSE LEBELLETSWENG
1. Makgoba a dipidisi a qetella a se a utswa 1. Bokgoba ba dipidisi bo fetola motho
dipidisi dife kapa dife metswalleng ya ona leshodu la dipidisi.
kapa ho ba leloko
2. Makgoba a mang a dipidisi a ka boela a Makgoba a utswa dipidisi tseo e leng
utswa dipidisi tse ileng tsa lebalwa ke ba kgale di sa sebediswe.
bang kgale.
3. Jay o re makgoba a mang a dipidisi a 3. A mang a di reka kgokahanong ya
atisa ho reka dipidisi ka inthanete marangrang.
4. A mang ona a ye a ikudise ka sepheo sa 4. Makgoba a iketsa bakudi ka sepheo
ho nkelwa bookelong hore a tle a sa ho ya fumana dipidisi dipetlele.
fumantshwe dipidisi.
5. A mang ke a sebete sa ho reka dipidisi 5. A mang a ithekela dipidisi tse
tseo dingaka di faneng ka tsona bathong reretsweng ba bang.
ba bang.
6. A mang ke a seng a sa kgone ho itaola, 6. A mang a ithekela dipidisi ka
ana ke a utswang mangolo diphaposing mangolo a dingaka a boshano.
tsa dingaka, a ingolle mabitso a dipidisi a
di reke khemising.
7. A mang ke a shweleng matswalo, a 7. A mang ha a kgathalle letho a reka
rekang dipidisi dife le dife diterateng. dipidisi diterateng.
(Palo ya mantswe = 70)
Kgutsufatso e lokela ho tshwauwa ka tsela e latelang:
Ho tshwauwa ha kgutsufatso ho itshetlehe ho kenngweng ha dintlha tsa bohlokwa ho
latela ditlhoko tsa potso le ho ntshuweng ha tse sa amaneng le potso hohang.
Kabo ya matshwao:
Matshwao a 7 dintlheng tse supileng. (Letshwao bakeng sa ntlha)
Matshwao a 3 tshebedisong ya puo.
Matshwao ohle: 10
Kabo ya matshwao a tshebediso ya puo ha mohlahlobuwa a sebedisitse
mantswe a hae:
Dintlha tse 1–3 tse nepahetseng: kabo e be letshwao le le leng.
Dintlha tse 4–5 tse nepahetseng: kabo e be matshwao a mabedi.
Dintlha tse 6–7 tse nepahetseng: kabo e be matshwao a mararo.
Kabo ya matshwao a tshebediso ya puo ha mohlahlobuwa a qotsitse dintlha di
le jwalo temeng:
Ha a qotsitse ntlha tse (6–7) a se abelwe matshwao a puo.
Ha a qotsitse ntlha tse (4–5) a abelwe letshwao le le leng la puo.
Ha a qotsitse ntlha tse (2–3) a abelwe matshwao a mabedi a puo.
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 6 DBE/2023
SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya
ELA TLHOKO:
Palo ya mantswe:
Batshwai ba nnetefatse palo ya mantswe a sebedisitsweng ke bahlahlobuwa.
Mohlahlobuwa a se hulelwe matshwao ha a sa bontsha palo ya mantswe kapa ha
palo ya mantswe e sa nepahala.
Ha mohlahlobuwa a fetile/tlotse palo e lebelletsweng ya mantswe, motshwayi a
bale ho fihlella qetellong ya polelo e le nngwe ka mora palo ya mantswe a
lebelletsweng, mme a se tshwaye kgutsufatso kaofela.
Mohlala wa palo ya mantswe:
Polelo Palo ya matswe
SESOTHO Ke a tsamaya 3
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B: 10
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 7 DBE/2023
SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya
KAROLO YA C: DIBOPEHO LE MELAO YA TSHEBEDISO YA PUO
TATAISO YA HO TSHWAYA THUTAPUO LE TSHEBEDISO YA PUO
Mopeleto
o Dikarabo tsa lentswe le le leng di tshwauwe di nepahetse leha mopeleto o
fosahetse, ntle leha phoso eo e nyotobetsa moelelo wa lentswe leo.
o Dikarabong tse ngotsweng ka dipolelo tse felletseng, mopeleto o fosahetseng
o se ke wa abelwa dintlha haeba tshebediso ya puo e le yona e hlahlojwang.
o Moo ho hlahlojwang kgutsufatso ya mantswe, karabo e be le matshwao a
nepahetseng a puo.
Dibopeho tsa dipolelo e be tse nepahetseng.
Bakeng sa dipotso tse nang le kgetho, ananela tlhaku e emetseng karabo e
nepahetseng kapa karabo e ngotsweng ka botlalo.
POTSO YA 3
3.1 E ba susumelletsa hore ba ise diaparo tsa bona kaha di tla kgutla di
otlolotswe ka makgethe. (2)
3.2 Lentswe lena le ngotswe ka mongolo o moholo e le ho ngoka batho ba
reretsweng papatso ena hore tshebeletso ya kgwebo ena e potlakela ho
hlatswa diphahlo tsa bona kapele, mme ha ba tlo senyehelwa ke nako. (2)
3.3 E mo thusa ka ho nnetefalletsa ba reretsweng papatso ena hore ha ba ka
amohela tshebeletso ya hae ba tla dula ba boheha, ba tla sebedisa nako eo
ba neng ba tshwanetse ho hlatswa ka yona mabakeng a mang, le hore ha ba
na dula ba kenya matsoho a bona metsing, mme manala a bona ha a na
robeha ha bobebe. (2)
3.4 D/Etsa hore moreki a be le tjheseho tshebeletsong e bapatswang. (1)
3.5 Matshwao ao a tiisetsa batho bohle ba nang le kgahleho tshebeletsong ena
hore efela diaparo tsa bona di tla hlweka ka hohlehohle, di be boemong boo (3)
ba bo lebelletseng. [10]
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 8 DBE/2023
SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya
POTSO YA 4
4.1 O re senolela maemo a hlobaetsang a moruo, moo theko ya dihlahiswa e
nyolohang mme e tlo ba le seabo hodima ditheko tse phahamang ekasitana
le hodima ditefello tsa ditshebeletso tsohle ka hara naha. (2)
4.2 E nthusa ho utlwisisa hore ditheko tsa diphahlo di dula di nyoloha di sa
theohe ka lebaka la maemo a moruo a sa tsitsang. (2)
4.3 E dumellana le wona ka hore kaha infleishene e tswile taolong, e nyolla theko
ya tsohle mme bareki ha ba sa tseba hore ba reke eng, ba tlohele eng. (3)
4.4 Se dumellana le ditaba tsa yona hobane theko ya dintho tsohle e hodimo
haholo hoo bareki ba seng ba sa tsebe ho etsa kgetho e nepahetseng, mme
ka tsela e jwalo ba kopa ho thuswa infleisheneng e tswileng taolong.
(3)
[10]
POTSO YA 5
5.1 5.1.1 E re tsebisa hore ke batho ba kgopo, ba inahanelang bobona ba bileng ba
sa tsotelle maphelo a batho ba bang. (1)
5.1.2 O le sebedisitse ka sepheo sa ho hlakisa hore le yena o ikenyelleditse
lenaneng la ba lokelang ho ithuta ho bua le bana le ho ba ruta ka tsa
bophelo.
O le sebedisitse ho re hohela hore re ikakgele ka setotswana kaha le
yena o ipona e le e mong wa rona.
E le nngwe feela. (2)
5.1.3 E nthusa ho utlwisisa hore re tshwanela ho kgalema ka matla batho ba
kotsi ba etsang mekutu yohle ho pata seo ba leng sona hore feela ba behe
maphelo a bana kotsing ka ho ba imisa. (2)
5.1.4 E fana ka molaetsa wa hore se lokela ho etsa boitokisetso bo matla ka ho
sireletsa bana kotsing ya diphiri ka ditsela tsohle hore ba hole ba
bolokehile, ba natefelwa ke bongwana ba bona. (2)
5.1.5 E nthusa ho utlwisisa hore batho bao ho buuwang ka bona ba tla ho
banana sephiring ba ikgakantse eka ke batho ba sebele ba ka
tshepuwang athe ha ho jwalo. (2)
5.1.6 E totobatsa sehalo sa kgalefo, moo mongodi a halefetseng diphiri tsena
tse nanarelang bana, mme o bolela hore di lokela ho tshwarwa di
qosetswe diketso tse mpe tseo di di etsang baneng ba banana. (2)
5.1.7 E, hobane o sebedisitse setaele sa puo eo boholo ba yona e leng bobebe,
mme ka lebaka leo ke e utlwisisa ha bonolo.
KAPA
Tjhe, hobane mongodi o sebedisitse setaele sa puo e nang le mantswe a
mang a thata a k1ang, makanyane, diphiri le diphokojwe ao ho seng
bobebe hore nka a utlwisisa.
E le nngwe feela, mme ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti. (3)
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 9 DBE/2023
SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya
5.2 5.2.1 Ho bolela hore o ikokobelleditse seo ntatae a se buang.
Ho bolela hore ha a batle ho buisana/arabisana ntatae.
E le nngwe feela. (1)
5.2.2 Ke maikutlo a kgalefo/ho teneha. (1)
5.2.3 Puo ya hae e totobatsa taba ya hore matla a ho etsa diqeto ke a hae
lelapeng leo, ha a se a buile ha ho ya tla fetola seo. (2)
5.2.4 Mantswe ana, ‘lena ke la ka’, a toboketsa lentswe lena, ‘lelapa’. (2)
[20]
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C: 40
MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA: 80
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo
More from Grade 12 Sesotho FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Sesotho FAL ATP 2023 24

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper