Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL)
PAMPIRI YA PELE (P1)
2018
MEMORANDAMO
MATSHWAO: 80
Memorandamo ona o na le maqephe a 9.
Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Skip to contentAll 2018 papers 





View all





Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo
Grade 12 Sesotho FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2018, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Sesotho Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2018 · sesotho. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Sesotho FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sesotho
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 334.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
NSC June Exam 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 2 DBE/2018
SCE – Memorandamo
KAROLO YA A: TEKOKUTLWISISO
POTSO YA 1
1.1 • Ho etsuwa ha yona.
• Ho sebediswa ha yona. (2)
1.2 Ke naheng ya Kenya. (1)
1.3 • Ke ho fokotsa tshebediso e bohlaswa.
• Ke ho fokotsa tshilafatso ya kontinente.
(E le nngwe feela.) (1)
1.4 • Ho fetoha ha maemo a lehodimo.
• Tshenyo ya dibaka tsa tlhaho.
• Tshilafatso ya mehlodi ya metsi.
(Tse pedi feela.) (2)
1.5 • E thiba dipeipi tsa dikgwerekgwere.
• E bakile bohlaswa ka ho tshwaseha difateng le difenseng.
• E hasane mabopong a lewatle.
• E tletse hohle diterateng.
(Tse pedi feela.) (2)
1.6 Ditoropong tsa dinaheng tse tswetseng pele matlakala a thothwa ka dilori ho
iswa ditsheng tse loketseng athe Cotonou ha e na dilori tse a thotang, e bile
ha e na ditsha tsa mofuta oo. (2)
1.7 O bolela hore tharollo ya mathata a Afrika e hloka mawa a mangata. (2)
1.8 E nthusa ho utlwisisa hore dithotobolo tsa matlakala di tletse hohle jwalo kaha
eka ho kgabisitswe ka tsona. (2)
1.9 • Nnete hobane mehato eo e kenyelletsa ho etsuwa ha disebediswa tsa
bohlokwa ka a mang a matlakala, mme ka tsela eo, batho ba hlokang
mosebetsi ba tla hirwa tshebetsong eo.
KAPA
• Nnete hobane mehato eo e kenyelletsa kgodiso ya thekenoloji eo re
tsebang hore ke o mong wa mehlodi ya mesebetsi naheng efe kapa efe.
(E le nngwe feela, mme ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti.) (2)
1.10 C/hana ho dumellana le molao hobane ba tla fuwa kotlo ya ho lefiswa tjhelete
e ngata. (2)
Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 3 DBE/2018
SCE – Memorandamo
1.11 • Ke tlhokeho ya tjhelete hobane e teng e lebiswa ditshebeletsong tsa
mantlha.
• Dinaha tsa Afrika di hloleha ho etsa ditekanyeso tse lokelang karolo eo.
• Dinaha tsa Afrika di na le ditlhoko tse ding tsa bohlokwa tse potlakileng
ho feta taolo ya matlakala ka mekgwa ya sejwalejwale.
(E le nngwe feela, mme ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti.) (2)
1.12 Afrika Borwa e sebedisa leano la ho lefisa moreki e mong le e mong ya
batlang ho sebedisa mekotlana ena. Kahoo, ho tlalatlala ha mekotlana ho
fokotsehile haholo, mme ka tsela ena Cotonou le yona e ka fokotsa bothata
ba yona haholo. (2)
1.13 • Ke dumellana le yena hobane pharela eo ya dinaha tsa Afrika, e lebisa
ho fetoheng ha maemo a lehodimo hoo e leng tlhobaboroko lefatsheng
ka bophara kajeno.
• Ke dumellana le yena hobane pharela eo ya dinaha tsa Afrika, e ka thusa
ntlafatsong ya maemo a thekenoloji a ka phahamisang moruo wa dinaha
tsohle e seng tsa Afrika feela.
(E le nngwe feela, mme ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti.) (2)
1.14 • O itlhotha moriri.
• O sosobantse sefahleho.
• O tlenne.
• O lomahantse meno.
(Tse pedi feela.) (2)
1.15 • A ka iswa ngakeng e sebetsanang le ho laola/thoba maikutlo.
• A ka romelwa ho o mong wa mekgatlo e sebetsanang le ba maikutlo a
tetebetseng.
• A ka fumantshwa tshehetso ke batho ba fapaneng ba ikemiseditseng ho
mamela mathata a hae.
(Tse pedi feela, mme ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti.) (2)
1.16 • E, ha ho a amoheleha hobane a ka itematsa kapa a lematsa le batho ba
bang.
• E, ha ho a amoheleha hobane seo se ka kudisa motho ya sitwang ho
laola maikutlo a hae kapa sa mmakela mafu a mangata a kang,seterese,
lefu la pelo, jj.
(E le nngwe, mme ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti.) (2)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A: 30
Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 4 DBE/2018
SCE – Memorandamo
Ditaelo tsa ho tshwaya tekokutlwisiso
• Diphoso tsa mopeleto le puo di se ke tsa fuwa kotlo ntle le haeba diphoso tse jwalo
di fetola moelelo/kutlwisiso hobane ho tsepamisitswe maikutlo kutlwisisisong ya
tema (Le ha ho le jwalo diphoso di nne di bontshwe).
• Ha moithuti a sebedisitse mantswe ao e seng a Sesotho, mantswe ao a se ke a
natswa ha a ntse a bolokile moelelo, mme mohlahlobuwa a se ke a fuwa kotlo.
• Dipotsong tse bulehileng, ho se ke ha abuwa matshwao sebakeng sa E/TJHE
kapa KE A DUMELA/HA KE DUMELE. Ho tla nne ho be jwalo le ho NNETE/
MAFOSI kapa ho NTLHA/MOHOPOLO. Tsepamiso ya maikutlo e lokela ho ba ho
lebaka le tshehetsang karabo.
• Karabong e hlokang lentswe le le leng, mme mohlahlobuwa a nehelane ka polelo,
tshwaya karabo e nepahetse ha feela lentswe le nepahetseng le sehelletswe
mola/ntshofaditswe.
• Moo ho hlokehang dintlha/dikarabo tse pedi kapa ho feta, mme mohlahlobuwa a
araba ka letooto, tshwaya feela tse pedi/tse tharo tse qalang.
• Puo e sebediswang dibakeng tse fapaneng e amohelwe.
• Potsong eo ho yona moithuti a kgethang karabo ho tseo a di fuweng (multiple
choice), ho amohelwe tlhaku e nyalanang le karabo e nepahetseng kapa karabo e
ngotsweng ka botlalo.
Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 5 DBE/2018
SCE – Memorandamo
KAROLO YA B: KGUTSUFATSO
POTSO YA 2
Qotso Dintlha tse lebelletsweng
1. 'Ka mehla se etsahalang mmeleng kapa 1. E re tsebisa se buuwang ntle le ho
sefahlehong sa motho se ka bolela se ahlamisa molomo.
itseng ntle le hore a se bue'.
2. 'Puo ya mmele e ama tsela eo batho ba o 2. E o hlahisa ka sebopeho se itseng
bonang o le yona' ho batho.
3. 'Ebile e ka bontsha seo o se nahanang 3. E re senolela seo motho a se
hammoho le maikemisetso a hao'. rerileng.
4. 'E ka senola maikutlo a motho, ra bona 4. E totobatsa maikutlo a renang ka
lenyatso le tello eo a nang le yona ka ho hare ho motho.
sosobanya sefahleho, ho tsitsinya hlooho,
le ho tona mahlo'.
5. 'Motho a ka bontsha thahasello nthong e 5. E ka sebediswa ho bontsha kananelo
itseng ka ho dumela ka hlooho le ho ho se itseng.
sheba motho ka mahlong ka lebososelo'.
6. 'E ka boela ya thusa ho fetisa molaetsa 6. Mokgwa oo motho a angwang ka
wa lerato, tumediso le kutlwelobohloko ha ona, o mo hlakisetsa hantle molaetsa
motho a ama e mong'. wa ya mo amang.
7. 'Puo ya mmele e ka senola maemo ao 7. E ka bontsha hape hore motho o
motho a iphumanang a le ho ona'. maemong afe.
(Palo ya mantswe = 70)
Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 6 DBE/2018
SCE – Memorandamo
Kgutsufatso e lokela ho tshwauwa ka tsela e latelang:
Mohlahlobuwa o lokela ho ngola kgutsufatso ya hae ka sebopeho seo a laetsweng ho e
ngola ka sona. Kgutsufatso e hlahisitsweng ka sebopeho se seng e tshwauwe.
Bahlahlobuwa ba tlameha ho bontsha palo ya mantswe ka nepo.
Kabo ya matshwao:
Matshwao a 7 dintlheng tse supileng. (letshwao bakeng sa ntlha)
Matshwao a 3 tshebedisong ya puo.
Matshwao ohle: 10
Kabo ya matshwao a tshebediso ya puo ha mohlahlobuwa a sebedisitse
mantswe a hae:
Dintlha tse 1–3 tse nepahetseng: kabo e be letshwao le le leng.
Dintlha tse 4–5 tse nepahetseng: kabo e be matshwao a mabedi.
Dintlha tse 6–7 tse nepahetseng: kabo e be matshwao a mararo.
Kabo ya matshwao a tshebediso ya puo ha mohlahlobuwa a qotsitse dintlha di le
jwalo temeng:
Ha a qotsitse ntlha e le (1–5) a se abelwe letshwao la puo.
Ha a qotsitse ntlha tse (6–7) a abelwe letshwao le le leng la puo.
Palo ya mantswe:
Batshwayi ba nnetefatse palo ya mantswe a sebedisitsweng ke bahlahlobuwa.
Mohlahlobuwa a se hulelwe matshwao ha a sa bontsha palo ya mantswe kapa ha palo
ya mantswe e sa nepahala.
Ha mohlahlobuwa a fetile/tlotse palo e lebelletsweng ya mantswe, motshwayi a bale ho
fihlella qetellong ya polelo e le nngwe ka mora palo ya matswe a lebelletsweng, mme a
se tshwaye kgutsufatso kaofela.
ELA HLOKO:
Mohlala wa palo ya mantswe:
Polelo Palo ya matswe
SESOTHO Ke a tsamaya 3
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B: 10
Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 7 DBE/2018
SCE – Memorandamo
KAROLO YA C: DIBOPEHO LE MELAO YA TSHEBEDISO YA PUO
POTSO YA 3
3.1 Ke ho hohella bareki monyetleng oo ba tla o una inshorenseng ya Budget. (1)
3.2 • Letshwao la feisibuku.
• Letshwao la thwitha.
• Letshwao la WhatsApp.
• Letshwao la mohala/founu.
• Letshwao la SMS.
(E le nngwe feela.) (1)
3.3 • Ditshwantsho.
• Mongolo. (2)
3.4 B/tshusumetso hobane le susumelletsa bareki ho kgetha khampani ya Budget
ka hara tse ding. (2)
3.5 E tiisetsa bareki taba ya hore ha ba sebedisa inshorense ya Budget, ba tla
phela ba kgotsofetse/thabile ka mehla. (2)
3.6 Babapatsi ba fihlelletse sepheo sa bona hobane lebososelo le sefahlehong sa
monna eo le ho phahamisa menwana ha hae, ho totobatsa kgotsofalo kapa
thabo ya hae ka inshorense ya Budget. (2)
[10]
POTSO YA 4
4.1 !/letshwao la makalo. (1)
4.2 Ke diriti tsa batho ba khathunung. (1)
4.3 Mongodi o fana ka molaetsa wa hore baithuti ha ba a bolokeha dikolong
hobane batho ba lokelang ho fana ka tshireletso, ba shebelletse ebile ba nka
dinepe ho e na le hore ba thuse moithuti ya tlatlatjwang. (2)
4.4 Sefahleho sa motho ya tshwailweng B, se totobatsa maikutlo a kgalefo/ho
kgena hobane o tlenne, ha sa ya tshwailweng A se totobatsa maikutlo a
thabo hobane o a bososela, ebile o nka dinepe ha a thuse motho ya
tsietsing. (2)
4.5 • Ke moelelo wa hore motho ya nomorilweng C, kgale a kgalengwa a sa
mamele, mme jwale o fumana se mo lokelang.
• Ke moelelo wa hore sebui sa mantswe ao, ha se rate motho ya
nomorilweng C, mme o a hlohlelletsa.
(E le nngwe feela.)
Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 8 DBE/2018
SCE – Memorandamo
4.6 E, setshwantshisi se atlehile ho hlahisa phoqo/tomatso hobane
• Titjhere ha a lokela ho thusa le ho sirelletsa motho ya tsietsing, ha a etse
jwalo empa o nka dinepe ka selefouno ya hae.
• Molebedi le yena ha a lokela ho fana ka tshireletso, ha a etse jwalo empa
o inkela dinepe ka founo ya hae.
• Baithuti ha ba thuse motho ya tshwailweng C, ba shebile se etsahalang ba
inkela dinepe ka selefouno tsa bona.
(E le nngwe feela.) (2)
[10]
POTSO YA 5
5.1 5.1.1 a (1)
5.1.2 bito! (1)
5.1.3 binela (1)
5.1.4 Marikgwe (1)
5.1.5 Hobane ke lona le hlakisang hantle nako eo mongodi a buang ka
yona, e leng mesong haholo kaha hoseng e ka ba nako efe le e efe
pele ho motsheare. (2)
5.1.6 Ka sepheo sa ho tiisa/hatella mohopolo wa kamoo matlakala ana a
leng bohlokwa kateng maphelong a batho. (2)
5.1.7 E nthusa ho ntlhakisetsa hore matlakala ana a ne a tletse
hohlehohle mona, mahlo a wela hodima ona kgafetsa. (2)
5.1.8 • Re qobe thunthetso dikellong tsa rona.
• Ikgathalle hoba bophelo re bo phela hang feela. (2)
5.1.9 Ke sehalo se eletsang mabapi le bohlweki/ hobane o sebedisitse
dipolelwana tse dumellanang le sehalo sena tse kang, 're lokela ho
tsoha e sa le ka madungwadungwana, re heme moya o hlwekileng,
re phuthe matlakala a re potapotileng, re qobe thunthetso dikellong
tsa rona, metsamao ya rona le yona e lokela ho hlweka, jj.' (2)
5.2 5.2.1 'Kaanakaana' (1)
5.2.2 Ke ho kgotsa/makalla boholo ba tlhapi eo a e bonang. (1)
5.2.3 D/nyenyefatsa hobane se bontsha kamoo letamo leo le leng
lenyenyane kateng. (2)
5.2.4 A dumellana le yona ka hore batho ba temeng ba sebeditse
mmoho ho tshwasa tlhapi eo e kgolohadi. (2)
[20]
Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 9 DBE/2018
SCE – Memorandamo
Ditaelo tsa ho tshwaya KAROLO YA C
• Mopeleto:
o Dikarabo tse hlokang lentswe le le leng di tshwauwe di nepahetse leha
mopeleto o fosahetse, ntle le haeba mopeleto o fosahetseng o fetola moelelo
wa lentswe.
o Dikarabong tse hlokang dipolelo tse felletseng, mopeleto o fosahetseng o fuwe
kotlo haeba phoso e le sebopehong sa puo e hlahlojwang.
o Moo ho hlahlojwang mantswe a kgutsufaditsweng, matshwao a puo a
sebediswe ka nepo.
• Dibopeho tsa dipolelo e be tse nepahetseng.
• Potsong eo ho yona moithuti a kgethang karabo ho tseo a di fuweng (multiple
choice), ho amohelwe tlhaku e nyalanang le karabo e nepahetseng kapa karabo e
ngotsweng ka botlalo.
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C: 40
MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA: 80
Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2018 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2018 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Memo
More from Grade 12 Sesotho FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Sesotho FAL ATP 2023 24

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper