Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
KEREITE YA 12
SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL)
PAMPIRI YA PELE (P1)
PUDUNGWANA 2018
TATAISO YA HO TSHWAYA
MATSHWAO: 80
Tataiso ena ya ho tshwaya, e na le maqephe a 8.
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Skip to contentAll 2018 papers 





View all





Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2018 Memo
Grade 12 Sesotho FAL Paper 1 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2018, 8 pages. Read online or download the free PDF.
Sesotho Fal · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2018 · sesotho. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Sesotho FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sesotho
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC Supplementary Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 305.2 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
NSC Supplementary Exam 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paper
Questions in this paper
- Question 1Ho bala le ho shebella (Reading and Viewing — non-literary)30 marks
- Question 3Ho bala le ho shebella (Reading and Viewing — non-literary)12 marks
- Question 4Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)10 marks
- Question 5Sebopeho-puo le melawana ya puo (Language Structures and Conventions)20 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 2 DBE/Pudungwana 2018
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
TATAISO YA HO TSHWAYA TEKOKUTLWISISO
• Kaha sepheo e le ho lekola kutlwisiso ya moithuti, mopeleto o fosahetseng le
diphoso tsa puo karabong di se ke tsa nkelwa matshwao ntle le ha diphoso tseo
di nyotobetsa moelelo/kutlwisiso. (Diphoso di nne di bontshwe)
• Ha mohlahlobuwa a sebedisitse mantswe a tswang puong e nngwe e seng ena a
hlahlojwang ho yona, mantswe ao a se natswe, hape a se ke a nkelwa matshwao
ha karabo e ntse e na le moelelo o utlwahalang. Leha ho le jwalo haeba lentswe
le hlahang puong e nngwe le sebedisitswe temeng ebile le hlahella e le karabo e
nepahetseng le fuwe matshwao.
• Bakeng sa potso e bulehileng, mohlahlobuwa a se ke a abelwa matshwao
bakeng sa karabo ya E/TJHE kapa KE A DUMELA/HA KE DUMELE.
Lebaka/Tshehetso ke yona e lokelang ho abelwa matshwao.
• Ho se fanwe ka matshwao bakeng sa NNETE/MAFOSI kapa
NTLHA/MOHOPOLO. Lebaka/Tshehetso ke yona e lokelang ho abelwa
matshwao.
• Ha karabo e hloka lentswe le le leng empa mohlahlobuwa a fane ka polelo e
felletseng, a abelwe matshwao hafeela lentswe le nepahetseng le sehelletswe
mola/qatsohisitswe.
• Ha potso e batla dintlha tse pedi/tharo, mohlahlobuwa yena a fane ka dintlha tse
fetang tse boletsweng, ho tshwauwe tse pedi/tharo tse qalang.
• Amohela mantswe a hlahang dipuong tse sebediswang mabatoweng a fapaneng.
• Bakeng sa dipotso tse nang le kgetho, ananela tlhaku e emetseng karabo e
nepahetseng kapa karabo e ngotsweng ka ho botlalo.
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 3 DBE/Pudungwana 2018
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
KAROLO YA A: TEKOKUTLWISISO
POTSO YA 1
TEMA YA A
1.1 Ba ne ba isitse mora wa bona. (1)
1.2 Ke Thabiso. (1)
1.3 Hobane koloi ya bona e ne e lokela ho sututswa, jwale o ne a latelletse
motheonyana o pela moo a neng a emisitse teng. (1)
1.4 Ke ketso ya ho qamaka. (1)
1.5 Beteri ya yona e ne e se e kgathetse/e le ya kgale/Ke beteri. (1)
1.6 Nthabiseng o ne a rupelletswe ka botlalo mosebetsing wa hae athe motho
ya sebetsang ngakeng yena o ne a sa rupellwa. (2)
1.7 Ke ho bontsha hore Nthabiseng o kene Mmatli hanong. (1)
1.8 Ke mosadi, Nthabiseng o re le ha ba kena ngakeng ba ne ba sa natsuwe ke
nkgonwa rona. (2)
1.9 E ne e le sa ho etsa hore a se tlohe a tsepamisa maikutlo a hae haholo
ngwaneng wa bona ya neng a kula. (2)
1.10 Ke motho ya bohale/ya pelo e kgutshwanyane hobane o ile a halefela
monnahae a sa ikemisetsa. (2)
1.11 O bolela hore Nthabiseng o thotse tu! (2)
1.12 C/o a mo phoqa hobane o tennwe ke taba ya hore monna o lebala kapele.
(2)
1.13 E, hobane o ne a tshwara/tlapurela dipidisi feela ka matsoho. (2)
1.14 Ho fosahetse hobane Nthabiseng ha a ka a hlalosetsa mohatsae hantle
lebaka le entseng hore a halefe hakaalo/hobane ke molekane wa hae o lokela
ho mo hlompha ka mehla. (2)
1.15 Ho amohelehile hore ka moso ho tle ho ntlafatswe maemo sebakeng seo.
(Ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti.) (2)
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 4 DBE/Pudungwana 2018
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
TEMA YA B
1.16 Ke ka selemo sa 2009. (1)
1.17 Palong ya mashome a tsheletseng/60. (1)
1.18 E ka nna ya ba bongata ba baithuti bo ne bo se bo hloka thahasello e kaalo
thutong.
(Ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti.) (2)
1.19 Ka selemo sa 2012 hobane palo ya baithuti ba bashemane le ba banana e
batla e lekana, mme seo se ka bolela hore banana ba tswile sekolo ka
bongata selemong seo.
(Ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti.) (2)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A: 30
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 5 DBE/Pudungwana 2018
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
KAROLO YA B: KGUTSUFATSO
POTSO YA 2
QOTSO DINTLHA TSE LEBELLETSWENG
1. 'Ho bohlokwa hore motswadi ka dinako 1. Ka mehla motswadi a etsetse bana
tsohle e be mohlala.' mehlala e metle.
2. 'Tshekamelo ya batswadi ba bangata 2. Motswadi a se ke a qosa ngwana ya
maemong a tjena, e ba ya ho beha molato.
molato ngwaneng ya qadileng ntwa.
Athe ha ho lokele ho ba jwalo.'
3. 'Dipuo tse kang, enwa ngwana 'o 3. Dipuo tse kgethollang bana di se
itoketse' athe yane ke 'ntho esele', ha di buuwe ke batswadi.
a lokela ho tswa molomong wa
motswadi.'
4. 'Ngwana eo ho thweng ke 'ntho esele', a 4. Ngwana ya kgethollwang a ka qetella
ka nna a nyahlatsa le mekgwa e metle eo a nyahame, a fetohile motshwenyi.
a nang le yona ya hla ya e ba yona
tlhopho.'
5. 'Ngwana e mong le e mong a rutwe ho 5. Bana bohle ba rutwe hore motho o
jara boikarabelo ba diketso tsa hae tse amohela moputso wa diketso tsa hae.
ntle kapa tse mpe.'
6. 'Ketso e jwalo e lokela ho tjhaellwa 6. Boitshwaro bo botle bo thoholetswe
monwana ke motswadi, mme le ka mohla ka mehla.
motswadi a se ke a iphapanya ho rorisa
le ho ho putsa boitshwaro bo botle ba
ngwana.'
7. 'A ba hopotse hore tharollo e tswalwa ke 7. Bana ba tsebe hore kutlwano e
dipuisano e seng dikgoka.' fihlellwa ka ditherisano e seng ka
ntwa.
(Palo ya mantswe = 70)
Senotlolo sa ho tshwaya kgutsufatso:
Din = 7
P= 3
Matshwao kaofela= 10
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 6 DBE/Pudungwana 2018
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
Kgutsufatso e lokela ho tshwauwa ka tsela e latelang:
Ho tshwauwa ha kgutsufatso, ho itshetlehe ho kenngweng ha dintlha tsa bohlokwa ho
latela ditlhoko tsa potso le ho ntshuweng ha tse sa amaneng le potso hohang.
• Kabo ya matshwao:
o Matshwao a 7 dintlheng tse supileng (letshwao bakeng sa ntlha)
o Matshwao a 3 tshebedisong ya puo
o Matshwao ohle: 10
• Kabo ya matshwao a tshebediso ya puo ha mohlahlobuwa a sebedisitse
mantswe a hae:
o Dintlha tse 1–3 tse nepahetseng: kabo e be letshwao le le leng.
o Dintlha tse 4–5 tse nepahetseng: kabo e be matshwao a mabedi.
o Dintlha tse 6–7 tse nepahetseng: kabo e be matshwao a mararo.
• Kabo ya matshwao a tshebediso ya puo ha mohlahlobuwa a qotsitse dintlha
di le jwalo temeng:
o Ha a qotsitse ntlha tse (6–7) a se abelwe matshwao a puo.
o Ha a qotsitse ntlha e le (1–5) a abelwe letshwao le le leng la puo.
ELA HLOKO:
Palo ya mantswe:
o Batshwayi ba nnetefatse palo ya mantswe a sebedisitsweng ke bahlahlobuwa.
o Mohlahlobuwa a se hulelwe matshwao ha a sa bontsha palo ya mantswe kapa ha
palo ya mantswe e sa nepahala.
o Ha mohlahlobuwa a fetile/tlotse palo e lebelletsweng ya mantswe, motshwayi a
bale ho fihlella qetellong ya polelo e le nngwe ka mora palo ya mantswe a
lebelletsweng, mme a se tshwaye kgutsufatso kaofela.
Mohlala wa palo ya mantswe:
Polelo Palo ya matswe
SESOTHO Ke a tsamaya 3
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B: 10
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 7 DBE/Pudungwana 2018
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
KAROLO YA C: DIBOPEHO LE MELAO YA TSHEBEDISO YA PUO
POTSO YA 3
3.1 Ke Avon care. (1)
3.2 • Ho hlwekisa letlalo.
• Ho ngobofatsa letlalo.
• Ho nolofatsa letlalo.
(E le nngwe feela.) (1)
3.3 Khamphani ya Avon. (1)
3.4 Ke ka lebaka la hore papatsong ho hlahisitswe ditsela/mekgwa ya ho
ikgokahanya le bahlahisi, e leng:
• Dinomoro tsa mohala.
• Webosaete.
(E le nngwe feela.) (1)
3.5 Motho o shebahala a itshepile ka letlalo la hae le letle, mme jwale bareki ba
tla reka sehlahiswa ka kgopolo ya hore ba tla tshwana le yena. (2)
3.6 A/Letsatsi lohle le re wena feela, hobane tshebediso ya tlhaku tse kgolo
polelong ena kaofela polelong ena e toboketsa le ho matlafatsa sepheo sa
mmapatsi. (2)
3.7 Ke leeme la bong hobane ho sebedisitswe setshwantsho sa motho wa
mme papatsong, empa mosebetsi wa sehlahiswa e le o nolofatsang le ho
ngobofatsa matlalo ntle le ho kgetha bong. (2)
[10]
POTSO YA 4
4.1 SABC. (1)
4.2 • Ba ikwahetse difahleho.
• Ba tshwere dithunya.
• Ba nkela monna wa C sepatjhe ka mahahapa.
(Tse pedi feela.) (2)
4.3 • O hetlile ho sheba ya ka ba sitisang.
• Ke polelo ena ya hae 'Eish koloi ya …' e bontshang ho tshoha.
(E le nngwe feela.) (1)
4.4 A ho tshoha hobane o tonne mahlo a bontshang hore o tshohile. (2)
4.5 D/Ho ruta setjhaba ka bobe ba botlokotsebe, hobane ha ho rutwa setjhaba
ka bobe ba botlokotsebe ho lekwa ho bo fokotsa kapa ho bo fedisa. (2)
4.6 • A a phoqa hobane motho a ke ke a etsa motswalle wa hae wa sebele
hampe.
• A a phoqa hobane metswalle ya nnete ha e tlatlapane.
(E le nngwe feela.) (2)
[10]
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 8 DBE/Pudungwana 2018
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
POTSO YA 5
5.1 5.1.1 Fetisetswe (1)
5.1.2 Ka pele (1)
5.1.3 Dumelle (1)
5.1.4 Feela (1)
5.1.5 Mathata (1)
5.1.6 Kgaba (1)
5.1.7 Ba bona (1)
5.1.8 Fapaneng (1)
5.1.9 Ba tsebe (1)
5.1.10 Ithute (1)
5.1.11 Ke ho totobatsa hore letsatsi leo ke le sa tshwaneng le a mang
bophelong ba hae, le etsang a utlwe hore ho na le se tla mo
hlahela, mme se ka fetolang bophelo ba hae. (2)
5.1.12 Ke ho fana ka setshwantsho se hlakileng sa kamoo ditsietsi
tse apereng Molahlehi di neng di le matla di bile di tshabeha
kateng. (2)
5.2 5.2.1 Atjhe … ke kgathetse ke bana bana ba sa batleng ho mamela ha
ba kgalengwa!
(Ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti.) (1)
5.2.2 Emere di omme ngo! (1)
5.2.3 Bohle.
Bohle ba dumetse ho tla pitsong ya morena. (2)
5.2.4 Monna ya mona o bolaile ntja e se nang molato ka sehloho
maobane. (2)
[20]
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C: 40
MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA: 80
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2018 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2015 Memo

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2018 QP

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P3 NSC Supplementary 2018 QP

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Question Paper
More from Grade 12 Sesotho FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Sesotho FAL ATP 2023 24

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper