Skip to content

Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2018 Memo

MemorandumSesotho FALGrade 1220188 pages

Grade 12 Sesotho FAL Paper 1 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2018, 8 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC Supplementary Exam 2018

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE KEREITE YA 12 SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL) PAMPIRI YA PELE (P1) PUDUNGWANA 2018 TATAISO YA HO TSHWAYA MATSHWAO: 80 Tataiso ena ya ho tshwaya, e na le maqephe a 8. Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 2 DBE/Pudungwana 2018 NSC – Tataiso ya ho tshwaya TATAISO YA HO TSHWAYA TEKOKUTLWISISO • Kaha sepheo e le ho lekola kutlwisiso ya moithuti, mopeleto o fosahetseng le diphoso tsa puo karabong di se ke tsa nkelwa matshwao ntle le ha diphoso tseo di nyotobetsa moelelo/kutlwisiso. (Diphoso di nne di bontshwe) • Ha mohlahlobuwa a sebedisitse mantswe a tswang puong e nngwe e seng ena a hlahlojwang ho yona, mantswe ao a se natswe, hape a se ke a nkelwa matshwao ha karabo e ntse e na le moelelo o utlwahalang. Leha ho le jwalo haeba lentswe le hlahang puong e nngwe le sebedisitswe temeng ebile le hlahella e le karabo e nepahetseng le fuwe matshwao. • Bakeng sa potso e bulehileng, mohlahlobuwa a se ke a abelwa matshwao bakeng sa karabo ya E/TJHE kapa KE A DUMELA/HA KE DUMELE. Lebaka/Tshehetso ke yona e lokelang ho abelwa matshwao. • Ho se fanwe ka matshwao bakeng sa NNETE/MAFOSI kapa NTLHA/MOHOPOLO. Lebaka/Tshehetso ke yona e lokelang ho abelwa matshwao. • Ha karabo e hloka lentswe le le leng empa mohlahlobuwa a fane ka polelo e felletseng, a abelwe matshwao hafeela lentswe le nepahetseng le sehelletswe mola/qatsohisitswe. • Ha potso e batla dintlha tse pedi/tharo, mohlahlobuwa yena a fane ka dintlha tse fetang tse boletsweng, ho tshwauwe tse pedi/tharo tse qalang. • Amohela mantswe a hlahang dipuong tse sebediswang mabatoweng a fapaneng. • Bakeng sa dipotso tse nang le kgetho, ananela tlhaku e emetseng karabo e nepahetseng kapa karabo e ngotsweng ka ho botlalo. Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 3 DBE/Pudungwana 2018 NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA A: TEKOKUTLWISISO POTSO YA 1 TEMA YA A 1.1 Ba ne ba isitse mora wa bona.  (1) 1.2 Ke Thabiso.  (1) 1.3 Hobane koloi ya bona e ne e lokela ho sututswa, jwale o ne a latelletse motheonyana o pela moo a neng a emisitse teng.  (1) 1.4 Ke ketso ya ho qamaka. (1) 1.5 Beteri ya yona e ne e se e kgathetse/e le ya kgale/Ke beteri.  (1) 1.6 Nthabiseng o ne a rupelletswe ka botlalo mosebetsing wa hae athe motho ya sebetsang ngakeng yena o ne a sa rupellwa.  (2) 1.7 Ke ho bontsha hore Nthabiseng o kene Mmatli hanong.  (1) 1.8 Ke mosadi, Nthabiseng o re le ha ba kena ngakeng ba ne ba sa natsuwe ke nkgonwa rona. (2) 1.9 E ne e le sa ho etsa hore a se tlohe a tsepamisa maikutlo a hae haholo ngwaneng wa bona ya neng a kula. (2) 1.10 Ke motho ya bohale/ya pelo e kgutshwanyane  hobane o ile a halefela monnahae a sa ikemisetsa. (2) 1.11 O bolela hore Nthabiseng o thotse tu!  (2) 1.12 C/o a mo phoqa  hobane o tennwe ke taba ya hore monna o lebala kapele.  (2) 1.13 E, hobane o ne a tshwara/tlapurela dipidisi feela ka matsoho. (2) 1.14 Ho fosahetse hobane Nthabiseng ha a ka a hlalosetsa mohatsae hantle lebaka le entseng hore a halefe hakaalo/hobane ke molekane wa hae o lokela ho mo hlompha ka mehla.  (2) 1.15 Ho amohelehile hore ka moso ho tle ho ntlafatswe maemo sebakeng seo.  (Ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti.) (2) Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 4 DBE/Pudungwana 2018 NSC – Tataiso ya ho tshwaya TEMA YA B 1.16 Ke ka selemo sa 2009. (1) 1.17 Palong ya mashome a tsheletseng/60. (1) 1.18 E ka nna ya ba bongata ba baithuti bo ne bo se bo hloka thahasello e kaalo thutong.  (Ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti.) (2) 1.19 Ka selemo sa 2012 hobane palo ya baithuti ba bashemane le ba banana e batla e lekana, mme seo se ka bolela hore banana ba tswile sekolo ka bongata selemong seo.  (Ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti.) (2) MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A: 30 Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 5 DBE/Pudungwana 2018 NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA B: KGUTSUFATSO POTSO YA 2 QOTSO DINTLHA TSE LEBELLETSWENG 1. 'Ho bohlokwa hore motswadi ka dinako 1. Ka mehla motswadi a etsetse bana tsohle e be mohlala.' mehlala e metle. 2. 'Tshekamelo ya batswadi ba bangata 2. Motswadi a se ke a qosa ngwana ya maemong a tjena, e ba ya ho beha molato. molato ngwaneng ya qadileng ntwa. Athe ha ho lokele ho ba jwalo.' 3. 'Dipuo tse kang, enwa ngwana 'o 3. Dipuo tse kgethollang bana di se itoketse' athe yane ke 'ntho esele', ha di buuwe ke batswadi. a lokela ho tswa molomong wa motswadi.' 4. 'Ngwana eo ho thweng ke 'ntho esele', a 4. Ngwana ya kgethollwang a ka qetella ka nna a nyahlatsa le mekgwa e metle eo a nyahame, a fetohile motshwenyi. a nang le yona ya hla ya e ba yona tlhopho.' 5. 'Ngwana e mong le e mong a rutwe ho 5. Bana bohle ba rutwe hore motho o jara boikarabelo ba diketso tsa hae tse amohela moputso wa diketso tsa hae. ntle kapa tse mpe.' 6. 'Ketso e jwalo e lokela ho tjhaellwa 6. Boitshwaro bo botle bo thoholetswe monwana ke motswadi, mme le ka mohla ka mehla. motswadi a se ke a iphapanya ho rorisa le ho ho putsa boitshwaro bo botle ba ngwana.' 7. 'A ba hopotse hore tharollo e tswalwa ke 7. Bana ba tsebe hore kutlwano e dipuisano e seng dikgoka.' fihlellwa ka ditherisano e seng ka ntwa. (Palo ya mantswe = 70) Senotlolo sa ho tshwaya kgutsufatso: Din = 7 P= 3 Matshwao kaofela= 10 Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 6 DBE/Pudungwana 2018 NSC – Tataiso ya ho tshwaya Kgutsufatso e lokela ho tshwauwa ka tsela e latelang: Ho tshwauwa ha kgutsufatso, ho itshetlehe ho kenngweng ha dintlha tsa bohlokwa ho latela ditlhoko tsa potso le ho ntshuweng ha tse sa amaneng le potso hohang. • Kabo ya matshwao: o Matshwao a 7 dintlheng tse supileng (letshwao bakeng sa ntlha) o Matshwao a 3 tshebedisong ya puo o Matshwao ohle: 10 • Kabo ya matshwao a tshebediso ya puo ha mohlahlobuwa a sebedisitse mantswe a hae: o Dintlha tse 1–3 tse nepahetseng: kabo e be letshwao le le leng. o Dintlha tse 4–5 tse nepahetseng: kabo e be matshwao a mabedi. o Dintlha tse 6–7 tse nepahetseng: kabo e be matshwao a mararo. • Kabo ya matshwao a tshebediso ya puo ha mohlahlobuwa a qotsitse dintlha di le jwalo temeng: o Ha a qotsitse ntlha tse (6–7) a se abelwe matshwao a puo. o Ha a qotsitse ntlha e le (1–5) a abelwe letshwao le le leng la puo. ELA HLOKO: Palo ya mantswe: o Batshwayi ba nnetefatse palo ya mantswe a sebedisitsweng ke bahlahlobuwa. o Mohlahlobuwa a se hulelwe matshwao ha a sa bontsha palo ya mantswe kapa ha palo ya mantswe e sa nepahala. o Ha mohlahlobuwa a fetile/tlotse palo e lebelletsweng ya mantswe, motshwayi a bale ho fihlella qetellong ya polelo e le nngwe ka mora palo ya mantswe a lebelletsweng, mme a se tshwaye kgutsufatso kaofela. Mohlala wa palo ya mantswe: Polelo Palo ya matswe SESOTHO Ke a tsamaya 3 MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B: 10 Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 7 DBE/Pudungwana 2018 NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA C: DIBOPEHO LE MELAO YA TSHEBEDISO YA PUO POTSO YA 3 3.1 Ke Avon care. (1) 3.2 • Ho hlwekisa letlalo.  • Ho ngobofatsa letlalo. • Ho nolofatsa letlalo. (E le nngwe feela.) (1) 3.3 Khamphani ya Avon.  (1) 3.4 Ke ka lebaka la hore papatsong ho hlahisitswe ditsela/mekgwa ya ho ikgokahanya le bahlahisi, e leng: • Dinomoro tsa mohala.  • Webosaete. (E le nngwe feela.) (1) 3.5 Motho o shebahala a itshepile ka letlalo la hae le letle, mme jwale bareki ba tla reka sehlahiswa ka kgopolo ya hore ba tla tshwana le yena. (2) 3.6 A/Letsatsi lohle le re wena feela, hobane tshebediso ya tlhaku tse kgolo polelong ena kaofela polelong ena e toboketsa le ho matlafatsa sepheo sa mmapatsi. (2) 3.7 Ke leeme la bong  hobane ho sebedisitswe setshwantsho sa motho wa mme papatsong, empa mosebetsi wa sehlahiswa e le o nolofatsang le ho ngobofatsa matlalo ntle le ho kgetha bong.  (2) [10] POTSO YA 4 4.1 SABC.  (1) 4.2 • Ba ikwahetse difahleho.  • Ba tshwere dithunya.  • Ba nkela monna wa C sepatjhe ka mahahapa. (Tse pedi feela.) (2) 4.3 • O hetlile ho sheba ya ka ba sitisang.  • Ke polelo ena ya hae 'Eish koloi ya …' e bontshang ho tshoha. (E le nngwe feela.) (1) 4.4 A ho tshoha  hobane o tonne mahlo a bontshang hore o tshohile.  (2) 4.5 D/Ho ruta setjhaba ka bobe ba botlokotsebe,  hobane ha ho rutwa setjhaba ka bobe ba botlokotsebe ho lekwa ho bo fokotsa kapa ho bo fedisa. (2) 4.6 • A a phoqa  hobane motho a ke ke a etsa motswalle wa hae wa sebele hampe.  • A a phoqa hobane metswalle ya nnete ha e tlatlapane. (E le nngwe feela.) (2) [10] Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 8 DBE/Pudungwana 2018 NSC – Tataiso ya ho tshwaya POTSO YA 5 5.1 5.1.1 Fetisetswe (1) 5.1.2 Ka pele (1) 5.1.3 Dumelle (1) 5.1.4 Feela (1) 5.1.5 Mathata (1) 5.1.6 Kgaba (1) 5.1.7 Ba bona (1) 5.1.8 Fapaneng (1) 5.1.9 Ba tsebe  (1) 5.1.10 Ithute (1) 5.1.11 Ke ho totobatsa hore letsatsi leo ke le sa tshwaneng le a mang bophelong ba hae, le etsang a utlwe hore ho na le se tla mo hlahela, mme se ka fetolang bophelo ba hae. (2) 5.1.12 Ke ho fana ka setshwantsho se hlakileng sa kamoo ditsietsi tse apereng Molahlehi di neng di le matla di bile di tshabeha kateng.  (2) 5.2 5.2.1 Atjhe … ke kgathetse ke bana bana ba sa batleng ho mamela ha ba kgalengwa!  (Ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti.) (1) 5.2.2 Emere di omme ngo! (1) 5.2.3 Bohle.  Bohle ba dumetse ho tla pitsong ya morena.  (2) 5.2.4 Monna ya mona o bolaile ntja e se nang molato ka sehloho maobane.  (2) [20] MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C: 40 MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA: 80 Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello

Study this subject

More from Grade 12 Sesotho FAL

View all