Confidential
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
KEREITE YA 12
SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL)
PAMPIRI YA PELE (P1)
PUDUNGWANA 2024
MATSHWAO: 80
NAKO: Dihora tse 2
Pampiri ena e na le maqephe a 11.
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Skip to contentAll 2024 papers 





View all





Sesotho FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper
Grade 12 Sesotho FAL Paper 1 question paper from the November 2024 NSC, 11 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Sesotho Fal · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · sesotho. Question paper, 11 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Sesotho FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sesotho
- Document type
- Question paper
- Year
- 2024
- Exam period
- November 2024 NSC
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 11
- File size
- 556.8 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 11
This exam
November NSC 2024
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1Sebopeho-puo le melawana ya puo (Language Structures and Conventions)30 marks
- Question 3Ho bala le ho shebella (Reading and Viewing — non-literary)10 marks
- Question 4Ho mamela le ho bua (Listening and Speaking)10 marks
- Question 5.1Sebopeho-puo le melawana ya puo (Language Structures and Conventions)14 marks
- Question 5.2Ho bala le ho shebella (Reading and Viewing — non-literary)26 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 2 DBE/Pudungwana 2024
NSC Confidential
DITAELO LE DIKELETSO HO MOHLAHLOBUWA
1. Pampiri ena e arotswe DIKAROLO TSE THARO, e leng:
KAROLO YA A: Tekokutlwisiso (30)
KAROLO YA B: Kgutsufatso (10)
KAROLO YA C: Dibopeho le melao ya tshebediso ya puo (40)
2. Araba dipotso TSOHLE.
3. Qala KAROLO E NNGWE le E NNGWE leqepheng LE LETJHA.
4. Seha mola qetellong ya KAROLO E NNGWE le E NNGWE.
5. Nomora dikarabo tsa hao feela jwalo kaha dipotso di nomorilwe pampiring ya
dipotso.
6. Tlola mola dipakeng tsa dikarabo tsa hao.
7. Tsepamisa maikutlo haholo mopeletong le popong ya dipolelo tse
nepahetseng.
8. O eletswa ho sebedisa nako ya hao tjena:
KAROLO YA A: Metsotso e 50
KAROLO YA B: Metsotso e 20
KAROLO YA C: Metsotso e 50
9. Ngola ka mongolo o makgethe, mme o balehang.
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 3 DBE/Pudungwana 2024
NSC Confidential
KAROLO YA A: TEKOKUTLWISISO
Karolong ena o fuwe mefuta E MMEDI ya ditema. Bala le ho boha tema E NNGWE le E
NNGWE. Araba ka lentswe LE LE LENG feela moo ho hlokehang, ntle le haeba potso
e hloka tlhaloso kapa karabo e teletsana. Nov
POTSO YA 1
Bala tema ena e latelang ka tlhoko, ebe o araba dipotso tse hlahang tlasa yona.
TEMA YA A
LEBELO LA HO BA NNA
1 ꞌLefatsheng leo ke phelang ho lona taba ya bong e bonolo. Ha o tswetswe o na le
ditho tsa sesadi, ha ho tikatiko hore o ngwanana. Ho tlwaelana le bashanyana, ho
apara jwalo ka bona, ho bapala le bona, ho ba mesifasifa, jj, ha ho fetole bong ba
haoꞌ. Ana ke mantswe a Caster Semenya.
2 ꞌHei moshanyana!ꞌ motho o ne a ka mpitsa jwalo ha a mpona ke tsekela le motse 5
ke thusa mme ho rekisa. Ke ne ke atisa ho hetla ebe ke araba ka matla ke re, ꞌha
ke moshanyana, ke ngwanana. Nka o thusa ka eng?ꞌ Hoo ho ne ho atisa ho hlakisa
dintho hanghang. Ke ne ke sa utlwe bohloko hore ba ne ba nahana eka ke
moshanyana. Ba ne ba sa ngangisane le nna, ba sa nthohake kapa ba sa nkgatelle
hore hantlentle ke moshanyana. 10
3 Hangata ba ne ba atisa ho kopa tshwarelo ebe ke kgotsofetse. Batho ba motseng
wa heso e ne e se bontshunyakgare ba itshunyang ditabeng tsa batho, haholoholo
ditabeng tse ka tlasa mokgubu wa motho. Hoo ke boitshwaro bo bobe bo tswileng
tseleng. Batswadi ba ka ba ne ba atisa ho re ho nna le bana beso, ꞌha motho a sa
o mema, shebana le ditaba tsa hao, mo tlohelle a shebane le tsa hae.ꞌ Ena ke thuto 15
ya bohlokwa bophelong.
4 Ho holeng ha ka ke ne ke sa nahane le ka mohla hore ho na le ntho e phoso ha ke
ne ke sa itshwara jwalo ka banana ba bang. Hona ha ho bolele hore batho ba ne
ba sa buabue kamoo ke itshwereng kateng, e leng hore ke itshwere jwalo ka
bashanyana ebile ke apara diaparo tsa bona. 20
5 Ke bile le diqabang tse mpe le bontwadumela ba bashanyana empa ke ile ka ithuta
ke sa nkga lebese hore ke lokela ho sebetsana jwang le bona. Kahoo, seo sa
mpontsa hore ka nako tse ding bana ba ka ba kgopo haholo. Feela hee, ke ithutile
hape hamorao bophelong ha ke se ke tlohile motseng wa heso hore batho ba
baholo, bona ba lokelang ho tseba betere, ke bona bao ka kakaretso ba leng kgopo 25
ka ho fetisisa.
6 Hang ha ke qala ho hapa ditlhodisano tsa mabelo a maholo, ho ile ha tsoha hape
dipuo di hana ho fela malebana le bong ba ka. Ke ne ke sa atise ho bua ka taba
ena hobane ke ne ke sa tsebe hore ke reng ka ntho e hlokolosi hakaana. Ke ile ka
itholela jwalo ka lefatshe. Ka etsa qeto ya hore se molemo ke ho ikgutsetsa le ho 30
imathela.
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 4 DBE/Pudungwana 2024
NSC Confidential
7 Leha ho le jwalo, ke ne ke na le tsela ya ho sebetsana le bomaratahelele ba
itahlelang ka tseleng ya ka. Ke ne ke sa rate ho senya nako dingangisanong.
Moshanyana o ne a phaphama a se a tsoha fatshe ngangisano ke e qetile ka
difeisi. Ke a tseba hore dikgoka ha di rarolle mathata ebile nke ke ka ruta baradi 35
ba ka ho otla ba bang pele ntweng.
8 Nna le mofumahadi wa ka re ikemiseditse ho ruta baradi ba rona ho rarolla mathata
ka dipuisano le hore ba itlheke dinthong tsa bosawana. Dintho di tla fetoha ha
motho a se a ba beha letsoho. Moo teng, thuto ya ka ke ho re ba kgutlisetse ka
matla hore leha ba ka hlolwa, ba hlolwe ba itwanetse. 40
9 Ga-Masehlong moo ke holetseng teng, ke ile ka tlameha ho ba matla ho bontsha
bashanyana hore ha ke setshehiswa, ntho eo ho bapalwang ka yona. Ha ke
ithorise ka hore ke ne ke bolaisa bashanyana thupa. Le ka mohla ke ne ke so ka
ke qala noha mokoting wa yona ebile ha ke so balehe ntweng. Bontwadumela bao
ba motseng wa heso, ba qetelletse e ba bahlodisani kapa dibapadimmoho le nna 45
ditlhodisanong tsa mabelo moo re neng re matha re sa rwala dieta. Le papading
ya bolo ya maoto eo re neng re e bapalla lepoqong, ho bile jwalo feela. Ha ke a
ka ka ipata kapa ka itshwabela ho ya kamoo ke leng kateng. Ba ile ba ntlhompha
hobane ke ne ke itlhompha ke shebana le tsa ka feela. Le kajeno re ntse re le
metswalle le ba bangata ba bona leha e se e le banna ba malapa a bona. 50
[E qotsitswe, ya fetolelwa le ho hlophiswa botjha ho tswa koranteng ya City Press, Mphalane, 2023]
1.1 Mopheti wa ditaba tsee o re ke eng e sa fetoleng bong ba motho? Sheba
seratswana sa 1. (1)
1.2 Ke nakong efe moo batho ba neng ba atisa ho hoeletsa Caster ba nahana hore
ke moshanyana? Sheba seratswana sa 2. (1)
1.3 Ke leqheka lefe leo Caster a neng a le sebedisa ho ruta batho hore ha se
moshanyana? Sheba seratswana sa 2. (1)
1.4 Ke lentswe lefe le nang le moelelo o le mong le ʹtsekelaʹ e moleng wa 5? (1)
1.5 Ke diketso dife TSE PEDI tsa baahi ba Ga-Masehlong tse tiisang mantswe a
latelang a Caster? Sheba seratswana sa 2.
Batho ba motseng wa heso e ne e se bontshunyakgare. (2)
1.6 Hobaneng ha mongodi a kgethile ho sebedisa matshwao aa, polelwaneng e
latelang.
ꞌHei moshanyana!ꞌ (2)
1.7 Sepheo sa mongodi ke sefe ka tshebediso ya lentswe lena ꞌbontwadumelaꞌ
seratswaneng sa 7? (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 5 DBE/Pudungwana 2024
NSC Confidential
1.8 Kgetha karabo e nepahetseng ka ho fetisisa. Ngola tlhaku feela A–D.
Mopheti ha a re o ithutile a sa nkga lebese o re o ithutile a sa ...
A nyanya lebese haholo.
B phela ka lebese.
C le monyane.
D le monyane haholo. (2)
1.9 Ho ya ka ditaba tsa tema, ke sefe seo Caster a neng a se etsa empa se le
kgahlanong le ditebello le ditlwaelo tsa Maafrika? (2)
1.10 Bolela hore polelo e latelang ke Nnete kapa Mafosi, o be o nehelane ka lebaka
la karabo ya hao.
Caster o holetse lelapeng le ikgonang, la barui. (2)
1.11 Papiso e sebedisitsweng polelong e latelang, e sebedisitswe ka sepheo sefe?
Ke ile ka itholela jwalo ka lefatshe. (2)
1.12 Maele a latelang a amana jwang le ditaba tsa tema ee?
Ntwa ke ya madulammoho. (2)
1.13 Hanana le polelo e latelang ka ho tshehetsa karabo ya hao ka lebaka.
Ditaba tsa tema ena di lokela batjha ba holelang mahaeng. (2)
1.14 Na o ka re mopheti o fihlelletse sepheo sa hae sa hore batho ba mo amohele
kamoo a leng kateng, temeng ee? (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 6 DBE/Pudungwana 2024
NSC Confidential
Boha tema e latelang, ebe o araba dipotso tse tla e latela.
Kerafo e bontshang dipalopalo tsa batho ba neng ba hloka bodulo Engelane ka dilemo
tse fapaneng ho fihlela ka 2014.
TEMA YA B
BATHO BA NENG BA HLOKA BODULO ENGELANE
280 000
A
210 000
140 000
70 000
0 1998 2000 2002 2004 2006 2008 2010 2012 2014
B
A: Dipalo tsa batho ka dikete.
B: Dilemo tse fapaneng.
[E qotsitswe le ho lokiswa ho tswa ho: www.google.homeless people.com]
1.15 Ho ya ka kerafo ee, ke selemong sefe moo dipalopalo tsa batho ba hlokang
bodulo di qadileng ho nyoloha? (1)
1.16 Ke batho ba bakae ka palo ba neng ba hloka bodulo ka selemo sa 2006
Engelane? (1)
1.17 Ho ya ka kerafo ee, selemo sa 2009 le sa 2010 di tshwana ka eng? (2)
1.18 Tshohla ditlamorao tse bosula tse ka bakwang ke dipalopalo tse hodimo tsa
batho ba hlokang bodulo ka hara naha. (2)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A: 30
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 7 DBE/Pudungwana 2024
NSC Confidential
KAROLO YA B: KGUTSUFATSO
POTSO YA 2
Bala ditaba tsa tema e latelang ebe o di kgutsufatsa ka ho ngola dintlha TSE SUPILENG,
tseo o lokelang ho di ela tlhoko ha o qoqa le motho.
DITAELO
1. Ngola dipolelo TSE SUPILENG, tse phethahetseng.
2. Mantswe e be A SA FETENG a 70.
3. Nomora dipolelo tsa hao ho tloha ho 1 ho ya ho 7.
4. Ngola ntlha E LE NNGWE feela polelong ka nngwe.
5. Qetellong ya kgutsufatso ya hao, bontsha palo ya mantswe ao o a sebedisitseng
ka masakaneng.
TEMA YA C
DINTHO TSEO O LOKELANG HO DI ELA TLHOKO HA O QOQA LE MOTHO
Puisano ke tsela ya ho arolelana maikutlo kapa mehopolo le ba bang bakeng sa
tlhahisoleseding. Bohlokwa ba puisano ke ho senola maikutlo a ba bang e le hore re ba
utlwisise. Setsebi sa tsa dipuisano Mike Laauwe, se re ho mamela bakeng sa kutlwisiso
ho nolofalletsa ba bang ho o atamela le ho o qoqisa.
Mike o re ho na le matshwao a bontshang hore motho a ka atameleha le ho qoqiswa ha
bobebe. Ho ba karolo ya moqoqo nakong ya puisano ke sesupo sa hore motho a ka
atameleha ha bobebe. Ho bohlokwa hore nakong ya puisano, sebui se se ke sa sehollwa
le ho ahlolwa empa ho mamelwe maikutlo a sona. Ho mamela ka tlhoko le ho ipeha
boemong ba ya qoqang, ho mo nolofalletsa ho o qoqisa le ho o atamela.
Dumella ya qadileng moqoqo ho bua ho o feta. Nakong ya moqoqo, mo kgothatse o
mmontshe hore o mo mametse. Ipehe boemong ba hae ka ho mmotsa dipotso
malebana le moqoqo wa lona. Ho etsa jwalo ho tla mmontsha hore o a mo ananela.
Ho tatela ho fetola moqoqo nakong ya puisano ho a sitisa hobane ho ka nyahamisa ya o
qoqelang. Se fetele moqoqong o mong o qadilweng o eso fele. Tsheha le eo o qoqang le
yena ho bontsha hore o a mo tsotella. Ka mehla ha o qoqa le motho, hopola ho
tsepamisetsa mahlo ho yena.
[E qotsitswe, ya fetolelwa le ho hlophiswa botjha ho tswa ho: www.positivethinking.co.za]
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B: 10
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 8 DBE/Pudungwana 2024
NSC Confidential
KAROLO YA C: DIBOPEHO LE MELAO YA TSHEBEDISO YA PUO
POTSO YA 3: PAPATSO
Bala papatso e latelang, ebe o araba dipotso tsa manollo ya setshwantsho le tshebediso
ya puo.
TEMA YA D
[Se qotsitswe le ho lokiswa ho tswa ho: www.black and white pictures]
3.1 Ke lewa lefe la ho bapatsa leo mmapatsi a le sebedisitseng lebitsong la
sehlahiswa see? (1)
3.2 Mmapatsi o sebedisitse lebotsi le polelong e latelang ka sepheo sefe?
O batla ho folla ruri? (2)
3.3 Maru a papatsong ee ke letshwao la eng? Tshehetsa karabo ya hao ka lebaka. (2)
3.4 Kgetha karabo e nepahetseng ka ho fetisisa ho (A–D). Ngola karabo e
nepahetseng kapa tlhaku feela, ebe o tshehetsa karabo ya hao ka lebaka.
Ka ho beha setshelo sa dipidisi tse bapatswang hodima borokgo, mmapatsi o
leka ho bontsha moreki hore dipidisi tsena …
A di lokela ho nowa ka metsi a noka.
B di tshedisa motho mahlabeng a ye pholong.
C ha di a lokela ho nowa ka metsi a noka.
D di tshedisa motho nokeng pele a itihela teng. (2)
3.5 Sekaseka boteng ba lehadima papatsong ena. (3)
[10]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 9 DBE/Pudungwana 2024
NSC Confidential
POTSO YA 4: KHATHUNU
TEMA YA E
Bala ditaba tsa khathunu ena e latelang, ebe o araba dipotso tse tla e latela.
[Se qotsitswe le ho lokiswa ho tswa ho: www.Zapiro cartoons.co.za]
Re lahluwe jwalo ka dintja. Re robala re itsosa ka ntle serameng. Morena! Ebe
ba leka ho re fiela kaofela?
4.1 Puo ya mmele ya mosadi ya foreiming ya B e bontsha matla a hae jwang
maqhekung a foreiming ya A? (2)
4.2 Hobaneng ha fonte ya 'Koduwa ya digrante' e qatsohisitswe? (3)
4.3 Mola o molelele wa batho ba fotseng hammoho le ditaba tse ka pudulwaneng,
di amana jwang le maemo a iponahatsang foreiming ya B? (2)
4.4 Sekaseka phoqo e khathunung ena. (3)
[10]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 10 DBE/Pudungwana 2024
NSC Confidential
POTSO YA 5
5.1 Bala ditaba tsa tema ena, o ntano araba dipotso tse tla e latela.
TEMA YA F
KODUWA YA METSI
1 Tlhokeho ya metsi e ka hlaloswa e le koduwa kajeno. Ya metsi tlhokeho,
ke polelo e malemeng a bohle matsatsing a kajeno, ba banyane le ba
baholo. Ho hlokeha ha metsi ho se ho bakile diphetoho tse
kenyelletsang, boshodu, ho kula kgafetsa ha baahi mmoho le dintwa
setjhabeng. Baahi ba iphumana ba lokela ho tsamaya dibaka tse telele 5
haholo ho ilo tsomana le metsi, ba bile ba jarelletse dikupu mmoho le
dinkgo tse kgolo, tse boima tse ilo tshela metsi ao ha ba a fumane.
2 Ruri, e fetohile mehla hobane le ho hlatswetsa dinokeng ke tshomo
molokong ona wa mehleng ena. Leha ho le jwalo, ha ho se ka etswang
ho qoba sena kaha le pula e se e le toro. Ntho e seng e hlokeha ke 10
mahlale a ho etsa disebediswa tse tla tlisetsa setjhaba metsi e le hore
bophelo ba letsatsi ka leng bo nne bo tswele pele. Nnete ke hore
setjhaba se lokela ho ba mahatammoho hore se tle se hlole qaka ena,
eo ho sa tsebahaleng hore e tlo fela ka mora nako e kae, le teng haeba
e sa tla fela. 15
[E qotsitswe le ho lokiswa ho tswa ho: www.google.waterscarcity.com]
5.1.1 Lentswe lena, ꞌtsomanaꞌ le o thusa jwang ho utlwisisa seo mongodi
a se tsebisang babadi? (1)
5.1.2 Anastrofi e hlahang polelong e latelang e sebedisitswe ka sepheo
sefe?
Ya metsi tlhokeho, ke polelo e malemeng a bohle matsatsing a
kajeno, ba banyane le ba baholo. (2)
5.1.3 Hobaneng ha mongodi a kgethile ho sebedisa lentswe koduwa
temeng ee? (2)
5.1.4 Bontsha phapano e teng ditabeng tsa seratswana sa pele le sa
bobedi. (2)
5.1.5 Ho ya ka kutlwisiso ya hao, hobaneng mongodi a sebedisitse
letshwao la ho bala moleng wa borobedi? (2)
5.1.6 Bohlokwa ba tshebediso ya sekapolelwana see, ꞌLeha ho le jwaloꞌ
se temaneng ya bobedi ke bofe? (2)
5.1.7 Tshohla karaburetso e sebedisitsweng seratswaneng sa pele
temeng. (3)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1 11 DBE/Pudungwana 2024
NSC Confidential
5.2 Boha setshwantsho se latelang, o nto araba dipotso tse thehilweng hodima
sona.
TEMA YA G
[Se qotsitswe le ho lokiswa ho tswa ho: www.black and white pictures]
5.2.1 Lentswe lena, ʹshwahleʹ le puong ya monna ya nomoruweng C, le re
bolella eng ka eo ho buuwang ka yena. (2)
5.2.2 Mantswe a latelang a mosadi ya nomoruweng A, a ka fupara
meelelo efe E MMEDI e sa tshwaneng (botemengata)?
Ebe o sa tla qeta tjee? (2)
5.2.3 Ke molaetsa ofe o fuperweng ke puo ya mosadi ya nomorilweng B? (2)
[20]
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C: 40
MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA: 80
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper
More from Grade 12 Sesotho FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Sesotho FAL ATP 2023 24

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

Memorandum