Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Memo

SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL) PAMPIRI YA BORARO (P3) MOTSHEANONG/PHUPJANE 2024 TATAISO YA HO TSHWAYA MATSHWAO: 100 Tataiso ena ya ho tshwaya e na le maqephe a 16. Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 2 DBE/Motsheanong/Phupjane 2024 SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA A DITAELO HO BATSHWAYI TATAISO YA HO TSHWAYA DITEMA TSA BOIQAPELO Moqoqo kapa ditema tsa kgokahano di ke ke tsa hloka sesupo leha e le sefe sa hore di badilwe tsa ba tsa abelwa matshwao ka tshwanelo. Sephetho sa matshwao a abetsweng ditema tsa boiqapelo e be se loketseng. Ho se tshwane le kgutsufatsong moo ho nang le pehelo ya moedi o tlamang wa palo ya mantswe, Moqoqo kapa tema ya kgokahano ha e phalla ho ya ka boiqapelo mme e hohela mmadi, e tla be e le leeme ha ho tsepamiswa maikutlo hodima bolelele feela ho na le hore ho shejwe dikahare. Molao ke hore: • Ho se eketswe dikotlo kaha ruburiki ka boyona e na le dikotlo. RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO – (MATSHWAO A 50) SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL) - SLKT ELA TLHOKO: o Sebedisa ruburiki ena ka dinako tsohle ha o lekanyetsa meqoqo (Pampiri ya 3, Karolo ya A). o Matshwao a 0–50 a arotswe ho ya ka dikgato tse 5 tsa ditlhaloso. o Lekgetheng la Dikahare, Puo le Setaele, tlhaloso e nngwe le e nngwe ya bokgoni e arotswe habedi ho hlahisa boemo bo hodimo le boemo bo tlase; boemo bo bong le bo bong bo na le tlhaloso ya bona. o Lekgetha la sebopeho lona ha le a arolwa ka bokgoni bo nang le boemo bo hodimo le bo tlase. Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 3 DBE/Motsheanong/Phupjane 2024 SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO – SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE [MATSHWAO A 50] Makgetha a ho Phihlello e supang Phihlello ya motheo Phihlello e babatsehang Phihlello e mahareng Phihlello e haellang lekanyetsa bokgoni feela DIKAHARE LE 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 MORALO Boemo bo hodimo -Nehelano e babatsehang ho -Nehelano e ntle haholo -Nehelano e kgotsofatsang -Nehelano e momahane -Nehelano e tswile lekoteng feta tebello e tlwaelehileng -Mehopolo ke e loketseng -Mehopolo e momahane le mona le mane hohang (Nehelano ya -Mehopolo e bontshang ebile e kgahlisa ka botlalo ho kgodisa ka tsela e -Mehopolo ke e sa -Mehopolo ke e sa sehlooho) tlhophiso bohlale, e phephetsang le bopaki ba nehelano e amohelehang hlakang, ebile e se ya tsepamang, e dubakaneng ya mehopolo le monahano, ebile e sutsitse butswitseng -O hlophisitswe le ho boiqapelo -Ha e utlwahale mme dintlha, kelohloko ya -O hlophisitswe le ho hokelwa -O hlophisitswe le ho momahana ka tsela e -Ho na le bopaki bo mehopolo e a phetakakwa baamohedi ba ditaba, ka boqhetseke, ho hokelwa hantle haholo ho amohelehang ho fokolang ba tlhophiso le -Ha e a hlophiswa le hona maikemisetso le kenyeleditswe selelekela, kenyeditswe selelekela, kenyeleditswe selelekela, momahano ya mosebetsi ho hokeleha. maemo mmele le qetelo. mmele le qetelo. mmele le qetelo. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 MATSHWAO A 30 -Nehelano e tswileng matsoho -Nehelano e radilwe hantle -Nehelano e a kgotsofatsa -Nehelanno boholo e -Ha ho boiteko bo entsweng leha e haellwa ke matshwao a -Mehopolo ke e loketseng, leha e sa hlaka mona le tswile lekoteng ba ho arabela sehlooho boqhetseke ba moqoqo o mme e thahasellisang mane -Mehopolo e na le ho -Mehopolo e tswile lekoteng Boemo bo tlase babatsehang -O hlophisitswe le ho -Mehopolo e momahane le hloka kgokelo mme e ka hohle-hohle, ha e a -Mehopolo e sutsitseng ebile hokelwa hantle ho ho kgodisa ka tsela e dubakane nepahala e bontsha boiphihlelo bo kenyeleditswe selelekela, mahareng -Bopaki ba tlhophiso le -Mosebetsi ha o a tsepama hodimo mmele le qetelo -Karolo ya mosebetsi e momahano bo a sehloohong mme o -O hlophisitswe le ho hokelwa itseng e hlophisitswe; thekesela dubakane ka bonono, ho kenyeleditswe -Ho na le boiteko bo itseng selelekela, mmele le qetelo ba tlhophiso le momahano ho kenyeleditswe selelekela, mmele le qetelo Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 4 DBE/Motsheanong/Phupjane 2024 SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya Makgetha a ho Phihlello e supang Phihlello ya motheo Phihlello e babatsehang Phihlello e mahareng Phihlello e haellang lekanyetsa bokgoni feela PUO, SETAELE LE HO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 HLAOLA DIPHOSO -Sehalo, rejisetara, setaele le -Sehalo, rejisetara, setaele -Sehalo, rejisetara, setaele le -Sehalo, rejisetara, -Tshebediso ya puo ha e tlotlontswe di loketse sepheo, le tlotlontswe di loketse tlotlontswe di loketse setaele le tlotlontswe ha utlwisisehe Sehalo, rejisetara, Boemo bo hodimo baamohedi ba ditaba mmoho le sepheo, baamohedi ba sepheo, baamohedi ba di a lokela sepheo, -Sehalo, rejisetara, setaele le setaele, tlotlontswe ke maemo ka tsela e babatsehang ditaba mmoho le maemo ditaba mmoho le maemo baamohedi ba ditaba tlotlontswe ha di a lokela tse lokelang -Tshebediso ya puo e bontsha ka botlalo -Tshebediso ya puo ke e hammoho le maemo baamohedi ba ditaba, sepheo/tshusumetso le boitshepo mme e tswile matsoho -Tshebediso ya puo e lokileng bakeng sa ho fetisa -Tshebediso ya puo ke sepheo le maemo maemo - Sehalo se kgahlisang ebile se le matla mme ho moelelo ya motheo feela -Tlotlontswe e haellang ho Kgetho ya mantswe matla sebedisitswe sehalo se - Puo ya bonono e -Sehalo le kgetho ya feta tekanyo hoo nehelano e Tshebediso ya puo le -O batla o hloka diphoso tsa loketseng boholo ba nako sebedisitswe ho matlafatsa mantswe ke tse sa sa utlwisiseheng tlwaelo, matshwao a ho melao ya puo le tsa mopeleto -Boholo ba mosebetsi ha o dikahare lokelang bala le mopeleto -O radilwe ka boqhetseke bo na diphoso tsa melao ya -Tlotlontswe e haellang hlollang puo le mopeleto haholo MATSHWAO A 15 -O radilwe hantle haholo 13 10 7 4 -Tshebediso ya puo ke e tswileng -Tshebediso ya puo ke e -Tshebediso ya puo e lekane -Tshebediso ya puo ke e Boemo bo tlase matsoho, e susumetsang sehalo utlwahalang, mme e leha ho na le ho se tsepame hlotsang se nepahetseng loketseng ka kakaretso mona le mane -Ha ho phapano kapa ke -O batla o hloka diphoso tsa -Sehalo ke se matla, mme -Ka kakaretso sehalo ke se e fokolang motswakong melao ya puo le tsa mopeleto se loketseng loketseng leha puo ya wa dipolelo -O radilwe ka bokgoni bo -Ho na le diphoso tse bonono e haella -Tlotlontswe e haella ka babatsehang mmalwa tsa melao ya puo tsela e ikgethang le tsa mopeleto -O radilwe hantle SEBOPEHO 5 4 3 2 0–1 -Kgodiso ya sehlooho ke e -Kgodiso ya dintlha ke e -Dintlha tse loketseng di a -Dintlha tse itseng di a -Dintlha tse hlokehang di a Makgetha a tema: babatsehang utlwisisehang, mme e hodiswa utlwahala haella popeho ya dipolelo le -Dintlha tse phethahetseng ka hodisang sehlooho -Dipolelo le diratswana di -Dipolelo le diratswana di -Dipolelo le diratswana di kgodiso ya diratswana botlalo -O momahane bopilwe hantle na le diphoso fosahetse le bolelele bo -Dipolelo le diratswana di bopilwe -Dipolelo le diratswana di a -Moqoqo o na le moelelo -Moqoqo o ntse o na le -Moqoqo ha o na moelelo hlokehang ka tsela e babatsehang utlwisisehang ebile di moelelo o itseng tswakilwe MATSHWAO A 5 MATSHWAO 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Difuperweng tsa papiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 5 DBE/Motsheanong/Phupjane 2024 SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya Matshwao a ka sebediswang bakeng sa ho tshwaya: Makgetha a Tekanyetso Matshwao Senotlolo Dikahare/Moralo (60%) 30 DM = Puo/Setaele/Ho hlaola diphoso (30%) 15 PST = Sebopeho (10%) 05 Seb = Matshwao ohle 50 Difuperweng tsa papiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 6 DBE/Motsheanong/Phupjane 2024 SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA A: MOQOQO TATAISO YA SEBOPEHO SA DITEMA TSA MOQOQO Mefuta ya Moqoqo wa Phetelo/o Moqoqo wa Moqoqo wa ngangisano/o sa nkeng Ditema hlalosang Boimamelo/ditema tsa lehlakore/ditema tsa Kgohelo Dinnete Sebopeho sa • Sehlooho • Sehlooho • Sehlooho ka ntle • Selelekela • Dihloohwana • Selelekela • Mmele • Selelekela • Mmele • Phethelo • Mmele • Phethelo • Phethelo Sebopeho sa Mohato/Setepe Ketane Mokolokotwane seratswana Moralo wa mantlha o Dipolelo tse hlahang di Mathathama a dingangisano/dinnete tse hatellang hodima ditsela latelana di hokahantswe ke phaelletsweng ho tshehetsa ntlha e itseng. tse itseng tsa ho etsa polelo e tlang pele. dintho le tsa phetelo tse • Polelo ya mohopolo wa Botsitso itshetlehileng hodima sehlooho Ho tshehetsa mahlakore ka bobedi ka dingangisano tlhahlamano ya diketsahalo • Dipolelo tsa tlatsetso tse leka-lekanang mabapi/kgahlanong le ntlha-kgolo, e ho latela nako. le ho fana ka teka-tekano lehlakoreng ka leng. • Polelo ya mohopolo wa sehlooho Ngangisano: • Dipolelo tsa tlatsetso ho Selelekela – ntlhakemo e hlake bontsha tlhahlamano ya Mmele: diketsahalo. • Polelo ya mohopolo wa sehlooho • Dingangisano tse latelwang ke ditlhaloso Phethelo: • Dikgothaletso • Kgutsufatso/phethelo • Ntlhakemo e hlahelle Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 7 DBE/Motsheanong/Phupjane 2024 SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya O sa nkeng lehlakore: Selelekela – ntlhakemo e hlake Mmele: • Polelo ya mohopolo wa sehlooho • Dipolelo tse tshehetsang • Dintlha tse kgahlanong le sehlooho & mabaka. Phethelo: • Dikgothaletso • Kgutsufatso/phethelo • Ntlhakemo e hlahelle Makgetha • Di re qoqela ka pale e • Fana ka tsebo kapa • Di ikemiseditse ho hohela/ho okaoketsa maikutlo mabapi le motho/batho, tlhahisoleseding ya kapa diketso tsa mmadi. sebaka le nako ya nnete. diketsahalo. • Di na le mopheti kapa mongodi wa pale. Makgetha a • Puo ya semmuso kapa • Puo ya semmuso • Puo e tobang taba e a sebediswa. puo eo e seng ya semmuso • Lekgathe lejwale le a • Puo ya bonono, e kang ya mekgabisopuo. • Lekgathe lefetile le sebediswa. • E hlaha eka e tseba matswalo le ditabatabelo tsa sebediswa haholo. • Puo e sa bontsheng rona kahoo di sebedisa monyetla oo ho okaoketsa • Mahokedi a kang maikutlo a mongodi maikutlo a babadi. kamora, yaba, pele ho • (Jakone) puo e • E hlahisa dikgopolo-taba eka ke taba. moo, pele, kahoo, jj. sebediswang lekaleng • ditshwantsho & tshebediso ya mmala. le ikgethileng la tsa • Dingangisano tse sekametseng lehlakoreng le le mosebetsi. leng. • Sehalo sa semmuso Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 8 DBE/Motsheanong/Phupjane 2024 SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya POTSO YA 1 1.1 Sefefo sa e baka taba! Sebopeho: Selelekela Mmele Qetelo Dikahare: Dikahare di hlakise taba e ileng ya bakwa ke sefefo seo. [50] 1.2 Ke qadile ho kgolwa tseo tsohle mohlang oo. Sebopeho Selelekela Mmele Qetelo Dikahare: Di hlakise seo a neng a se jwetsitswe kapa a se utlwetse mme a sa se kgolwe. A be a totobatse hore ke eng kappa ke sefe se mo kgodisitseng hore efeela taba eo e le nnete. [50] 1.3 Ha e ne e se ka tsietsi eo, nka be ke sa atleha. Sebopeho Selelekela Mmele Qetelo Dikahare: Dikahare di hlakise hore ke tsietsi efe eo a buang ka yona, le hore e mo fetohetse lehlohonolo ka tsela e jwang. [50] 1.4 Na ho a hlokeha hore basebetsi ba lefe lekgetho? Sebopeho Selelekela Mmele Qetelo Dikahare: Dikahare di totobatse hore lekgetho ke eng, mme di be di hlakise hantle bohlokwa/melemo ya hore basebetsi ba le lefe. Kapa Dikahare di totobatse hore lekgetho ke eng, mme di be di fane ka mabaka a hlakisang hantle hore ha ho hlokehe hore basebetsi ba lefe lekgetho. [50] 1.5 Dintle le dimpe tsa ho eta ka koloi e le nngwe le le lelapa kaofela. Sebopeho Selelekela Mmele Qetelo Dikahare: Ditaba tsa moqoqo di tshehetse mahlakore a mabedi, lehlakore la dintle le la dimpe tsa ho eta ka koloi e le nngwe le le lelapa kaofela. [50] Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 9 DBE/Motsheanong/Phupjane 2024 SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya 1.6–1.8 Ditshwantsho Dikahare tse ka lebellwang: • Moqoqong ona mohlahlobuwa o sheba setshwantsho, mme a qoqe ka seo se se qholotsang maikutlong a hae. • Moqoqo wa hae o tshwanetse ho dumella mmadi ho itemohela sehlooho seo ho qoqwang ka sona ka tsela e hlakileng. • Moqoqo o ka ngolwa ho tswa lehlakoreng lefe kapa lefe. [50] MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A: 50 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 10 DBE/Motsheanong/Phupjane 2024 SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya RUBURIKI YA HO LEKANYETSA TEMA YA KGOKAHANO E TELELE – SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE [MATSHWAO A 30] Makgetha a ho Phihlello e babatsehang Phihlello e supang bokgoni Phihlello e mahareng Phihlello ya motheo feela Phihlello e haellang lekanyetsa DIKAHARE, 15–18 11–14 8–10 5–7 0-4 MORALO LE --Nehelano e babatsehang -Nehelano e ntle haholo, e -Nehelano e lekaneng, e -Nehelano ya motheo e -Nehelano e totobatsa kgaello SEBOPEHO haholo ho feta ditebello tse bontshang tsebo e ntle ya bontshang tsebo ya makgetha bontshang tsebo e itseng ya ya tsebo ya makgetha a mofuta tlwaelehileng makgetha a mofuta wa tema a mofuta wa tema makgetha a mofuta wa tema ona wa tema -Nehelano le - Mehopolo e matla, e -Nehelano e tsepame - ha e -Nehelano ha e a tsepama ka -Mosebetsi o na le tsepamo e -Moelelo o nyotobetse ke ho mehopolo; butswitseng kgere ho phethahala – ho na le ho itseng empa o a kgera kgera ho hoholo -Tlhophiso ya -Tsebo e batsi ya makgetha a -Mehopolo le dikahare di kgera ho itseng -Ha se ka dinako tsohle -Mehopolo le dikahare ha di na mehopolo; mofuta wa tema momahane, mme di -Mehopolo le dikahare di na le mehopolo le dikahare di momahano -Sepheo, baamohedi -Mosebetsi o tsepame manollotswe hantle haholo ka momahano e lekaneng feela momahaneng -Ke dintlha tse mmalwa haholo ba ditaba, makgetha a -Mehopolo le dikahare di dintlha tse tshehetsang -Ke dintlha tse itseng feela tse - Sehlooho se tshehetswa ke tse tshehetsang sehlooho tema le maemo. momahane sehlooho tshehetsang sehlooho dintlha tse mmalwa -Ha ho boiteko ba ho sebedisa -Nehelano e manollotswe ka -Sebopeho ke se loketseng se -Ka kakaretso, sebopeho se -Melao ya sebopeho e melao ya sebopeho boqhetseke mme dintlha tsohle nang le diphoso tse mmalwa nepahetse leha se na le sebedisitswe ka bohlotsa bo di tshehetsa sehlooho haholo diphoso tse itseng boholo -Sebopeho ke se nepahetseng -Kgaello e itseng ya tsa MATSHWAO A: 18 ka botlalo bohlokwa PUO, SETAELE LE 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 HO HLAOLA -Sehalo, rejistara, setaele le -Sehalo, rejistara, setaele le -Sehalo, rejistara, setaele le -Sehalo, rejistara, setaele le -Sehalo, rejistara, setaele le DIPHOSO tlotlontswe di loketse tlotlontswe di loketse tlotlontswe di loketse tlotlontswe ha di a lokela tlotlontswe ha di dumellane le -Sehalo, rejistara, maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba setaele, ditaba le maemo ka ho fetisisa ditaba le maemo ka botlalo ditaba le maemo ditaba le maemo ka botlalo ditaba le maemo maikemisetso, -Melao ya puo e nepahetse ka -Ka kakaretso, melao ya puo e -Mosebetsi o na le diphoso tse -Tshebediso ya puo e -Mosebetsi o tletse diphoso baamohedi ba ditaba botlalo ebile nehelano e nepahetse ebile e bopehile itseng tsa melao ya puo; fosahetse ebile e tletse diphoso mme o dubakane le maemo; bopehile hantle hantle -Tlotlontswe e lekaneng tse ngata -Tlotlontswe ha e a lokela -Tshebediso ya puo, -E batla e se na diphoso -Tlotlontswe e ntle haholo -Diphoso ha di nyotobetse -Tlotlontswe e haellang sepheo tlwaelo ya tshebediso -Mosebetsi boholo ha o na moelelo. -Moelelo o nyotobetse -Moelelo o nyotobetse haholo ya puo, kgetho ya diphoso. mantswe, matshwao a ho bala le mopeleto. MATSHWAO A: 12 MATSHWAO 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 Makgetha a Tekanyetso Matshwao Senotlolo Dikahare/Moralo/Sebopeho (60%) 18 DMS = Puo/Setaele/Ho hlaola diphoso (40%) 12 PST = Matshwao ohle 30 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 11 DBE/Motsheanong/Phupjane 2024 SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA B: DITEMA TSA KGOKAHANO TSE TELELE POTSO YA 2 2.1 LENGOLO LA SETSWALLE Sebopeho • Aterese e nngwe feela, ke ya mongodi. E ngolwe bohareng ba leqephe ho tloha letsohong le letshehadi ho isa ho le letona. • Tlasa aterese ho tlolwe mola e be hona ho ngolwang letsatsi/mohla (k.h.r. aterese le mohla ha se ntho e le nngwe) • Ho tlolwe mola ka mora aterese le mohla ebe ho tla tumediso. • Tlola mola ebe o qala ditaba tsa lengolo. • Seratswana sa pele ke selelekela. • Mmele wa lengolo o be le diratswana. Dikahare: • A kgothatse motswalle nakong eo e boima. • Puo eo e seng ya semmuso e amohelehile hore a ka e sebedisa. • Qetelo e be e dumellanang le mofuta ona wa lengolo. [30] 2.2 OBITJHUARI Sebopeho • Lebitso la mofu. • Tlhaho ya hae (sebaka, letsatsi le selemo sa tswalo). • Tsa kgolo ya hae: thuto, mosebetsi le tsa lenyalo (ha di le teng). • Tsa lefu la hae (letsatsi le tsela eo a hlokahetseng ka yona). • Maballo: bao a ba siyang. • Seboko sa hae. Dikahare: • A bolele lebitso la mofu, tsa tlhaho ya hae, tsa sekolo, tsa lenyalo, tsa mosebetsi mmoho le bao a ba siyang ebe o qetella ka ho mo boledisa ho ya ka seboko sa hae. [30] Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 12 DBE/Motsheanong/Phupjane 2024 SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya 2.3 RAPOROTO Sebopeho: • Motho kapa batho bao raporoto e lebisitsweng ho bona • Sehlooho sa Raporoto • Ditaba kapa dintlha tseo ho tlalehwang mabapi le tsona. • Mokgwa wa tshebetso • Diphumano • Diqeto • Ditlhahiso/Ditshisinyo • Mohla le tshaeno/sikineitjhara Dikahare: • E bontshe sebaka/tulo ya diketsahalo. • E hlalose kamoo a boneng monna eo a kwetelwa kateng. • E bontshe ditsela tseo batho ba haufinyana ba ileng ba leka ho di etsa ho pholosa motho ya neng a kwetelwa. • E hlahise ditshisinyo tsa hae hodima taba ena. [30] 2.4 PUO Sebopeho: • Sehlooho sa puo. • E be le selelekela, mmele le qetelo. • E be le diratswana tse bopilweng ka dipolelo tse kgutshwanyane. Dikahare: • Pulo ya hae e be e matla e hohelang le ho qahamisa ditsebe tsa bamamedi. • A hlophise le ho hlahlamisa dintlha tsa hae ka boqhetseke. • A tswake ka mehlala le dipolediso tsa bonono tse sa tlwaelehang ho natefisa puo. • Puo ya hae e be le phallo, ho be le qaleho e hlakileng, mmele wa dintlha tse momahaneng le qetelo e mathemalodi. • A bue dintlha tsa nnete tse sa tswakwang ka leshano. • Phethelo ya puo ya hae e hlake. [30] MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B: 30 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumelloPhetla Phetla

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 13 DBE/Motsheanong/Phupjane 2024 SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya RUBURIKI YA HO LEKANYETSA TEMA YA KGOKAHANO E KGUTSHWANE - SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE [MATSHWAO A 20] Makgetha a ho Phihlello e babatsehang Phihlello e supang bokgoni Phihlello e mahareng Phihlello ya motheo feela Phihlello e haellang lekanyetsa DIKAHARE, 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 MORALO LE - Nehelano e babatsehang e - Nehelano e ntle haholo, e - Nehelano e lekaneng e - Nehelano ya motheo e - Nehelano e totobatsa kgaello ya SEBOPEHO supang bokgoni bo ikgethang; bontshang tsebo e ntle ya bontshang tsebo ya makgetha a bontshang tsebo ya makgetha a tsebo ya makgetha a mofuta ona - Mehopolo e matla, e makgetha a mofuta ona wa tema; mofuta ona wa tema; itseng feela a mofuta ona wa wa tema; -Nehelano le butswitseng; - Mosebetsi ha o kgere, o - Mosebetsi ha o a tsepama ka ho tema; -Moelelo o nyotobetswa ke ho mehopolo; - Tsebo e batsi ya makgetha a tsepame; phethahala – ho na le ho kgera ho - Mosebetsi o na le tsepamo e kgera ho hoholo; -Tlhophiso ya mofuta ona wa tema; - Mehopolo le dikahare ke tse itseng; itseng empa o a kgera; - Mehopolo le dikahare ha di na mehopolo; - Mosebetsi ha o kgere, o momahaneng, tse hlalositsweng - Mehopolo le dikahare di na le - Ha se ka dinako tsohle mehopolo momahano; -Sepheo, tsepame; ka tsela e supang bokgoni mme di momahano e mahareng; le dikahare di momahaneng. - Ke dintlha tse mmalwa haholo baamohedi ba - Mehopolo le dikahare ke tse tshehetsa sehlooho; - Ke dintlha tse itseng feela tse sehlooho se tshehetswa ke dintlha tse tshehetsang sehlooho; ditaba, makgetha a momahaneng; - Sebopeho ke se loketseng se tshehetsang sehlooho; tse mmalwa; - Ha ho boiteko ba ho sebedisa tema le maemo. - Dintlha tsohle di tshehetsa nang le diphoso tse mmalwa. - Sebopeho ke se loketseng ka - Sebopeho se foofo feela, mme melao ya sebopeho. sehlooho mme di hlalositswe ka kakaretso empa se nang le se na le bohlotsa bo boholo; tsela e babatsehang; diphoso. -Kgaello e matla ya tse itseng tsa - Sebopeho ke se nepahetseng. bohlokwa. MATSHWAO A: 12 PUO, SETAELE 7–8 5–6 4 3 0–2 LE HO HLAOLA - Sehalo, rejistara, setaele le - Sehalo, rejistara, setaele, le - Sehalo, rejistara, setaele le - Sehalo, rejistara, setaele le - Sehalo, rejistara, setaele le DIPHOSO tlotlontswe di loketse tlotlontswe di loketse tlotlontswe di loketse tlotlontswe di lokela tlotlontswe ha di dumellane le -Sehalo, rejistara, maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba setaele, ditaba le maemo; ka ho fetisisa ka ditaba le maemo; ka tsela e ditaba le maemo; ka tsela e ditaba le maemo hanyane; ditaba le maemo; maikemisetso, tsela e babatsehang; bontshang bokgoni bo boholo; mahareng; - Tshebediso ya puo e fosahetse - Mosebetsi o tletse diphoso mme baamohedi ba - Tshebediso ya puo e nepahetse - Tshebediso ya puo e nepahetse - Mosebetsi o na le diphoso tse ebile e tletse diphoso tse ngata; o dubakane; ditaba le maemo; ebile e bopehile hantle; ka kakaretso ebile e bopehile itseng tsa tshebediso ya puo; - Tlotlontswe e haellang; - Tlotlontswe ha e dumellane le -Tshebediso ya puo, - Mosebetsi ha o na diphoso. hantle; - Tshebediso ya tlotlontswe ke e - Moelelo o nyotobetse. sepheo; tlwaelo ya - Tshebediso ya tlotlontswe e ntle lekaneng; - Moelelo o nyotobetse haholo. tshebediso ya puo, haholo; - Diphoso ha se tse nyotobetsang kgetho ya mantswe, - Mosebetsi boholo ha o na moelelo. matshwao a ho bala diphoso. le mopeleto. MATSHWAO A: 8 MATSHWAO 17–20 13–5 10–11 7–8 0–5 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 14 DBE/Motsheanong/Phupjane 2024 SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya Makgetha a Tekanyetso Matshwao Senotlolo Dikahare/Moralo/Sebopeho (60%) 12 DMS = Puo/Setaele/Ho hlaola diphoso (40%) 8 PST = Matshwao ohle 20 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 15 DBE/Motsheanong/Phupjane 2024 SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA C: DITEMA TSA KGOKAHANO TSE KGUTSHWANE POTSO YA 3 3.1 MEMO Sebopeho: • E totobatse letsatsi, nako le sebaka. • Ditaba di hlahiswe ka bokgutshwane. • Ho ka sebediswa mongolo ka tsela e kgabisang karete; jwalo ka ho sebedisa mongolo o tshekaletseng; dipolelo tse kgutshwanyane le tse telele; motswako wa mongolo o moholo le o monyenyane; sebaka moo mongolo o behwang teng, jj. • A ka sebedisa mekgabo ya botaki le bonono ho kgabisa karete ya memo. Dikahare: • A ka sebedisa puo e batlang e arohile dikoto; dipolelwana le dipolelo tse sa fellang hantle empa molaetsa o utlwahala. • Sehalo e be se dumellanang le memo. [20] 3.2 MOLAETSA WA SMS Sebopeho: • Lebitso kapa nomoro ya moamohedi wa molaetsa, le hlaha hodimodimo molaetseng oo. • Letsatsi leo molaetsa o romelwang ka lona. • Lebokosana la ho ngola molaetsa. Dikahare: • Puo e ka ba ya semmuso kapa eo e seng ya semmuso ho ya dikamano tsa mongodi le moamohedi. • Lekgathe le laolwa ke maemo a ditaba. • Molaetsa o lokela ho hlaka le ho ba mokgutshwane. • Tshebediso ya dialfabete, dinomoro, dikgutsufatso tsa mantswe di sebediswe feela ha molaetsa e se wa semmuso. [20] 3.3 DITSHUPISO Sebopeho: • Di be le sehlooho. • Ditshupiso di ngolwe ka diratswana. Dikahare: • Ditshupiso di lokela ho ngolwa di le ho sekaotaelo temekisong ya tumelo. • Tatellano le momahano e nepahetseng ya diketsahalo ke ya bohlokwa. • A bue ka mabitso a dibaka tsohle le matshwao ao a tlamehang ho feta ho ona pele a fihla mmarakeng wa Fruit & Veg. • Moo a tla thinya teng, a hlalose hore a thinyetse ka letsohong lefe. Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 16 DBE/Motsheanong/Phupjane 2024 SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya • Moo a tla palama se itseng kapa a kenang ka hara sona, a se bolele. • A lekanye bolelele ba tsela (ka mora dimitara tse … kapa kilometara e le nngwe, o tla bona …), jj. • Puo e hlakileng e bile e otlolohile le sehalo se tsamaellanang le mofuta ona wa tema, di lokela ho sebediswa. [20] MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C: 20 MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA: 100 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello