Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL)
PAMPIRI YA BOBEDI (P2)
2023
MATSHWAO: 70
NAKO: Dihora tse 2½
Pampiri ena e na le maqephe a 21.
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Skip to contentAll 2023 papers 





View all





Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper
Grade 12 Sesotho FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2023, 21 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Sesotho Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2023 · sesotho. Question paper, 21 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Sesotho FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sesotho
- Document type
- Question paper
- Year
- 2023
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 21
- File size
- 677.7 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 21
This exam
NSC June Exam 2023
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)35 marks
- Question 3Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)35 marks
- Question 4Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)35 marks
- Question 5.1Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)18 marks
- Question 5.2Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)17 marks
- Question 6.1Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)18 marks
Show all 7 questions
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 2 DBE/2023
SC/NSC
DITAELO LE DIKELETSO HO MOHLAHLOBUWA
1. Bala ditaelo tsena ka tlhoko pele o araba dipotso.
2. O SE KE wa latella ho bala pampiri yohle. Tadima karolo e hlahisang
dikahare tsa pampiri leqepheng le latelang, mme o tshwaye dinomoro
tsa dipotso tse thehilweng dibukeng tseo o ithutileng tsona. Ka mora
moo o bale dipotso tseo, o nto kgetha tseo o lakatsang ho di araba.
3. Pampiri ena e arotswe dikarolo TSE NNE, e leng:
KAROLO YA A: Pale/Nobele/Novele (35)
KAROLO YA B: Tshwantshiso/Terama (35)
KAROLO YA C: Dipalekgutshwe (35)
KAROLO YA D: Dithothokiso (35)
4. Araba dipotso TSE PEDI feela, potso E LE NNGWE ho tswa dikarolong
le ha e le DIFE TSE PEDI.
KAROLO YA A: PALE/NOBELE/NOVELE
Araba potso ya pale/nobele/novele eo o ithutileng yona.
KAROLO YA B: TSHWANTSHISO/TERAMA
Araba potso ya tshwantshiso/terama eo o ithutileng yona.
KAROLO YA C: DIPALEKGUTSHWE
Araba dipotso tsa dipalekgutshwe ka BOBEDI.
KAROLO YA D: DITHOTHOKISO
Araba dipotso tsa dithothokiso ka BOBEDI.
5. Sebedisa lenanennetefatso bakeng sa tataiso.
6. Latela ditaelo tse qalong ya karolo e nngwe le e nngwe ka tlhoko.
7. Nomora dikarabo tsa hao jwalo ka ha dipotso di nomorilwe pampiring ya
dipotso.
8. Qala karolo KA NNGWE leqepheng LE LETJHA.
9. O eletswa ho sebedisa nako ka moo ho sisintsweng: Sebedisa metsotso
e 75 ho ngola karolo ka nngwe.
10. Ngola ka mongolo o makgethe o balehang.
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 3 DBE/2023
SC/NSC
LEQEPHE LA DIKAHARE
Leqephe lena le tla o thusa ho kgetha dipotso tseo o lakatsang ho di araba, ntle le hore
o bale pampiri kaofela.
KAROLO YA A: PALE/NOBELE/NOVELE
Araba potso ya nobele/novele eo o ithutileng yona.
NOMORO YA POTSO MATSHWAO LEQEPHE
1. Mahlale a kopane Lekwa 35 5
2. Bosweu ba Lehlwa 35 8
3. Sehlekehleke sa Deidro 35 11
KAROLO YA B: TSHWANTSHISO/TERAMA
Araba potso ya tshwantshiso/terama eo o ithutileng yona.
4. Sefi 35 13
KAROLO YA C: DIPALEKGUTSHWE
Araba dipotso ka BOBEDI tsa dipalekgutshwe.
5.1 'Molato lebitleng' 18 16
MMOHO LE
5.2 'Dithethefatsi' 17 17
KAROLO YA D: DITHOTHOKISO
Araba dipotso ka BOBEDI tsa thothokiso.
6.1 'Mmadiberwane' 18 19
MMOHO LE
6.2 'Kgaeyane' 17 20
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 4 DBE/2023
SC/NSC
Lenanennetefatso:
Sebedisa lenanennetefatso lena ho nnetefatsa hore na e fela o arabile dipotso tse
hlokehang.
NOMORO PALO YA TSHWAYA
KAROLO YA TSA DIPOTSO TSE ()
DIPOTSO LOKELANG HO
ARAJWA
A: PALE/NOBELE/NOVELE
Dipotso tse kgutshwane 1–3 1
B: TSHWANTSHISO/TERAMA
Dipotso tse kgutshwane 4 1
C: DIPALEKGUTSHWE
Dipotso tse kgutshwane 5.1 + 5.2 1
D: DITHOTHOKISO
Dipotso tse kgutshwane 6.1 + 6.2 1
ELA HLOKO: Etsa bonnete ba hore o arabile dipotso tse karolong TSE PEDI feela.
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 5 DBE/2023
SC/NSC
KAROLO YA A: PALE/NOBELE/NOVELE
POTSO YA 1: MAHLALE A KOPANE LEKWA – DN Katsie
Kgetha mme o arabe potso E LE NNGWE e itshetlehileng bukeng eo o ithutileng yona
selemong sena.
Bala qotso ena ka tlhoko, o nto araba dipotso tse thehilweng paleng yohle.
TEMA YA A
Mmadieketseng a ithaopa a re o tla mo latela mahleu kaekae tlasenyana mane hobane
le Dieketseng haesale a eya ho ntatae kwana.
Ke wona monyetla oo Sekgukguni a neng a o nyoretswe oo. O hanne feela
Mmadieketseng ha a potela. A raoha hang feela, a re refo! A ba a bitswa ka tlong. Ha
ho diphaposi tse ngata kapa yona menyako jwalo ka matlong a sejwalejwale. 5
Kgotjheletsaneng mane ke moalolo. Mohaolwaneng teng ho pitsa e ntsho e maoto a
mararo, mafiswana, dijana le tse ding, athe sedikadikweng ke ifo. Tseo ha a a ka a di
bona. O shebile ka mora lemati, a bona lebokosohadi, a le bula, mme mahlo a hae a re
pjangpjang le mokotlana oo a seng a o tlwaetse. A o phamola, a re qatso ka ntle, a ba
a fihla a re lebaleng kgekgenene ...! 10
Ka nako eo letsatsi le ne le se le dikelletse mobung. Sekgukguni a ipapisa le mabota, a
feta sakeng la dipotsanyana, a tswa hara motse. Ke elwa a itlhahanela ho ya
seteitjheneng Koppies. Ha a fihla seteitjheneng, a fumana monnamoholo Tlhoriso e le
moo a itokisetsang ho dihela, a tjhaisa a eya hae.
'Le tjhaisa bosiu hakaale athe monnamoholo?' Ke Sekgukguni ka ho makala. 15
1.1 Mokotlana oo ho thweng Sekgukguni o ne a se a o tlwaetse, o ile wa mo
lahlehela jwang? (1)
1.2 Sekgukguni o tsebile jwang hore mokotlana oo o behuwe hokae? (1)
1.3 Qotsa dipolelo TSE PEDI ho tswa qotsong e ka hodimo tse re senolelang
nako ya tikoloho eo diketsahalo di etsahalang ka yona paleng ena. (2)
1.4 Ke kgohlano ya mofuta ofe e iponahaditseng bukeng ee? Tshehetsa karabo
ya hao ka lebaka. (2)
1.5 Ketso ya Mmadieketseng ya ho ya batlela Sekgukguni mahleu, e dumellana
jwang le ditlwaelo tsa MaAfrika? (2)
1.6 Bolela hore polelo e latelang ke Nnete kapa Mafosi o be o tshehetse karabo
ya hao ka lebaka.
Diketsahalo tsa qotso ena di totobatsa sehlohlolo. (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 6 DBE/2023
SC/NSC
1.7 Karaburetso e sebedisitsweng seratswaneng sa bobedi, e thusa mongodi
jwang ho fihlella sepheo sa hae? (3)
1.8 Mananyetsa ke mophethwa ya tjhitja kapa ya sepapetlwa? Hobaneng ha o
realo? (2)
1.9 Taba ya hore tlholo dingolweng ha e a fihlellwa paleng ee, ke ntlha kapa ke
mohopolo? Tshehetsa karabo ya hao ka lebaka. (2)
MMOHO LE
Bala qotso ena ka tlhoko, o nto araba dipotso tse thehilweng paleng yohle.
TEMA YA B
Ha Sekgukguni a fihla lapeng, a fumana sehlotshwana sa batho ba seng bakae.
Boholo bo ne bo ile ba itsamaela, ha bo fumana hore tjhe, ho mpa ho e tjha lebokose
ntho e se nang mosebetsi. Ba bang ba ne ba hle ba tle le metsi ho tla thusa ho tima.
Sesosa sa taba ebile ya ileng a jala molaetsa hore ntlo e a tjha.
Sekgukguni ha a isa mahlo a bona hore tjhe ho tjhele lebokose le kenyang dikatana le 5
tse ding tse se nang mosebetsi. Ha a hetla, haufi le yena mona … Mananyetsa ke
enwa … ebile o ntse a bososela! A mo tseba, mme le yena a bososela.
Hoba batho ba ipoelle malapeng a bona, Mananyetsa a re: 'Be, ke wena motswalle?
Haesale re qetelana ho bonana ka nama mohla re arohanang lebitleng la Ramoroko!
kapa e re ke bone, tjhe, ke a fosa, nna ke qetetse ho o bona ka lengopeng ka mane 10
mohla o neng o robetse …!' (Ha ha haa, o a tsheha.)
'Ke wena wa ho tjhesa lebokose lena, na ha ho jwalo … hoo o ne o ho etsa ho reng?'
ho botsa Sekgukguni.
'Ho jwalo wa thaka. Eitse hoba ke rome moshanyana enwa wa hao, mme ba o latole
mane ha Mmasekala, ka tlelwa ke tshabo ya hore mohlomong ha o utlwa hore o 15
batlwa ke mang …'
1.10 Bolela hore Mananyetsa ha a theoha tereneng o fihlile jwang ha Sekgukguni? (1)
1.11 Ke lebaka lefe le ileng la etsa hore Mananyetsa a tjhese lebokose ha
Sekgukguni? (1)
1.12 Mananyetsa o susumeditswe ke eng hore a ye ha Sekgukguni? (1)
1.13 Qotsong baphetwa bana ba teana ka lebososelo. Phapano ya lebososelo lee
la bona ke efe? (2)
1.14 Hlalosa hore phoqo e hlahella jwang seratswaneng sa boraro. (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 7 DBE/2023
SC/NSC
1.15 Maele a latelang a dumellana jwang le ditaba tsa qotso ee?
Di sa kopaneng ke dithaba. (2)
1.16 Ke ketsahalo efe qotsong e re bontshang hore jwale re fihlile sehlohlolong sa
diketsahalo? (2)
1.17 Kganyetsano e totobala jwang dibakeng tse pedi tseo baphetwa bana ba
neng ba hlaha ho tsona. (2)
1.18 Dumellana kapa o hanane le polelo e latelang o be o tshehetse karabo ya
hao ka lebaka.
Mongodi o hlahisa Mananyetsa le Sekgukguni e le baphetwa ba ntlhanngwe
paleng ena. (2)
1.19 Mananyetsa le Sekgukguni ba ile ba qhekella mofumahadi wa morena
Ramoroko tjhelete ha bobebe ka baka la tikoloho eo a neng a phela ho yona.
Na see se ka etsahala nakong tsa jwale? Hobaneng ha o realo? (3)
[35]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 8 DBE/2023
SC/NSC
POTSO YA 2: BOSWEU BA LEHLWA – Sello Moroe
Bala qotso ena ka tlhoko, o nto araba dipotso tse thehilweng paleng yohle.
TEMA YA C
Ho ne ho hlile ho dubehile e le ka nnete; batho ba le bangata; ba etswa ba kena ho
bonahala hore ho tlile le ba neng ba sa mengwa. Ka pele ho ntlo ho eme koloi tse
tharo le khombi tse pedi tsa 'E20', ho bonahala hore ehlile baeti ba ne ba le bangata
ruri.
Ha ke ntse ke eme moo, ke bile ke se ke lahlehetswe ke mamello, ka bona Lerato a 5
hlaha, naletsana ya ka. Ra shebana nakwana pele re buisana. Ntho yane eo ke neng
ke se ke e tlwaetse ya qala hape ka sefubeng. Ruri e ne e le mohaladitwe ka nnete.
O ne a nkile moriri ona a o tlametse ka morao, o le motsho o re tsho, o nyalellana le
ntshi tsena tsa hae. A be a apara bolousu bo bofubedu bo neng bo tsamaelana le
masale ao a neng a a rwetse; empa a hlile a le manyenyane. Thekeng a itlamme ka 10
foresekoto ya bomphehi; ho bonahala hore o ne a ntse a sebetsa; moo foresekoto ena
e fellang maotong ho hlahile maoto a borikgwe bo botsho, kausu tse ntsho le dieta tse
ntsho.
'Tloo re kene Hlomi o tlo bona bomotswala ba ka, ke kgolwa hore ba tla thabela ho o
tseba haholo. Ke kgale re o lebeletse, o diehile kae?' 15
2.1 Qolla lentswe qotsong le tiisang hore Lerato o ne a le motle a kgahla Hlomi. (1)
2.2 Ke lebaka lefe le neng le etsa hore Hlomi a lahlehelwe ke mamello ya ho
emela Lerato? (1)
2.3 Bolela ditsela TSE PEDI tseo Dineo a neng a leka ho bontsha lerato la hae ho
Hlomi ka tsona. (2)
2.4 Bolela dintho TSE PEDI tse bontshang kamano e neng e le teng dipakeng tsa
Puse le Hlomi. (2)
2.5 Hlalosa seo mongodi a se bolelang ka polelo e latelang:
Ntho yane eo ke neng ke se ke e tlwaetse ya qala hape ka sefubeng. (2)
2.6 Bolela hore polelo e latelang ke Nnete kapa Mafosi, o be o tshehetse karabo
ya hao ka lebaka.
Firi ke monamodi paleng ena. (2)
2.7 Ke thuto efe e fuperweng ke ketsahalo eo ho yona Tshiu a lwantshetsang
Hlomi Lerato? (2)
2.8 Maele a latelang a dumellana jwang le ketsahalo eo ho yona Hlomi a ileng a
nyala Dineo?
Motsheha kgarejana ke monyadi wa yona. (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 9 DBE/2023
SC/NSC
2.9 Taba ya hore Mmadito a sebedise ditlhare ho arohanya Hlomi le Lerato, e re
tsebisa eng ka mongodi? Hobaneng ha o realo? (3)
2.10 Tshohla phethelo ya tshwantshiso ena. (2)
MMOHO LE
Bala qotso ena ka tlhoko, o nto araba dipotso tse thehilweng paleng yohle.
TEMA YA D
Re ile ra thola bobedi ba rona, e mong le e mong a lebelletse hore ho bue e mong.
Hoba a thole motsotswana, ka re, 'Ha ho letho mme, empa e le mathatanyana a
fokolang.' A re sheba bobedi ba rona yaba o re; 'Bana ba ka ha le e na le mathata le re
jwetse. Le se a dumelle ho hola ho fihlela a le kupetsa. Le entse setswalle sa lona
hantle mme le se dumelle hore se fele ka mabaka a fokolang. Nna le ntata lona re 5
ikemiseditse ho le thusa mathateng afe kapa afe ao le ka bang le ona. Ke kgolwa hore
le utlwile. Jwale bothata ba lona ke bofe?'
Re ile ra thola motsotso o molelele re shebile fatshe ka bobedi ba rona. Ha e le mmaya
Lerato yena a re shebile a sa panye. Kgetlong lena ke ne ke lebelletse hore ebe Lerato
ya tla araba empa ka ho bona hore ha se motho ya ikemiseditseng yaba ke phahamisa 10
hlooho, mme ka maswabi le pelo e bohloko ka re, 'Ha ho letho mme.' 'Oo …, ha ho
letho, tjhe o ka ikela hae ngwanaka. O dumedise mmao Mosa, o mo jwetse hore ke tla
mo etela haufinyana.' Hoba ke dumele, ka sheba Lerato, ka sadisa hantle hape yaba
ke a tsamaya.
2.11 Qolla polelo qotsong e re tsebisang hore batswadi ba Lerato ba ne ba tseba
ka kamano ya Hlomi le Lerato. (1)
2.12 Nehelana ka diketsahalo TSE PEDI tsa sengolwa sena tse bontshang hore
ba ha Fibane ba ne ba ananela kamano ya Hlomi le moradi wa bona. (2)
2.13 Bolela ditlamorao TSE PEDI tse bosula tse ileng tsa tliswa ke ketelo ya Firi ha
Mmadito. (2)
2.14 Mongodi o sebedisitse mawa afe A MABEDI qotsong ho senola semelo sa
baphetwa. (2)
2.15 Diketsahalo tsa qotso ee di etsahala mehleng efe? Tshehetsa karabo ya hao
ka lebaka. (2)
2.16 Kgetha karabo e nepahetseng ka masakaneng o be o tshehetse karabo ya
hao ka lebaka.
Tshiu ke mophetwa ya (ntlhanngwe, tjhitja). (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 10 DBE/2023
SC/NSC
2.17 Ho fela ha kgohlano dipakeng tsa Hlomi le Tshiu ho thusitse jwang
ntshetsopeleng ya pale ee? (2)
2.18 Tshohla tomatso e hlahellang ketsahalong eo ho yona Hlomi a neng a ntse a
amohela mangolo le dimpho tse tswang ho Dineo. (3)
[35]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 11 DBE/2023
SC/NSC
POTSO YA 3: SEHLEKEHLEKE SA DEIDRO – VT Masima
Bala qotso ena ka tlhoko, o nto araba dipotso tse tla e latela tse thehilweng paleng
yohle.
TEMA YA E
Ha monna enwa wa motsamai a etswa ka koloing, a ka a qala ka ho iqamaqamakisa
jwalo ka motho ya sa tsebeng hantle seo a tshwanelang ho se etsa. Ka lehlohonolo, e
mong wa balebedi a be a se a potlakela ho yena, a otla saluti ya mofuta a nto kopa
dinotlolo tsa koloi ho moeti. Ha molebedi enwa a se a fumane dinotlolo a kgannela
koloi boemelong ba dikoloi bo ikgethileng. Nakong ena monna wa motsamai yena a 5
toba monyakong o moholo o kwetsweng, empa o ile wa buleha hanghang ha a
atamela ho wona. Lekgetlong lena monna wa moeti a phahamisetsa balebedi letsoho
a nto nyamella ka hare.
Monna enwa wa moeti lebitso la hae e ne e le Thakgodi Lelebela le ha a ne a tsejwa
ka la Chikano, Fernando Chikano. O ne a tsejwa ka maqiti a hae a hlollang, manganga 10
a kang a mmoulo le leqoophe la tlou e tlatlapuweng. Ha Chikano a kena jwalo o ne a
ntse a ipotsa hore na ebe monnamoholo ehlile o mo isa kae, o mmatlelang hara lena.
Le ha ho le jwalo a phakisa a iphumana a se a le ka kantorong ya Cindy Mawala,
mongodi e moholo wa monnamoholo. Hanghang Chikano a re kgekgenene, a
hlahisetsa morwetsana enwa meno a masweu a reng bjaa, e seng a mona a 15
mathokwa ke mosi wa peipi.
3.1 Fana ka lebitso la bohlwela la monnamoholo eo ho buuwang ka yena
qotsong. (1)
3.2 Monnamoholo eo ho buuwang ka yena qotsong o amana jwang le Chikano? (2)
3.3 Qolla mabaka A MABEDI qotsong a re nnetefalletsang ho bolokeha ha
sebaka seo Chikano a fihlang ho sona. (2)
3.4 Ke lebaka lefe le neng le entse hore Chikano a tle dikantorong tsa mokgatlo (2)
wa Lengau?
3.5 Bolela dibaka TSE PEDI moo Paliya a ileng a pholosa bophelo ba Chikano. (2)
3.6 Ketso ya Chikano ya ho betlela Cindy meno e mo hlahisa e le motho wa
semelo sefe? Hobaneng o realo? (2)
3.7 Bolela hore polelo e latelang ke Nnete kapa Mafosi, o be o nehelane ka
lebaka la karabo ya hao.
Namibia ke moo Chikano a ileng a fumana lesedi malebana le Thakadi. (2)
3.8 Tshohla tsela ya tshebetso ya mekgatlo e mmedi e hlahang paleng ena o
ikamahantse le mabitso a yona. (2)
3.9 Hobaneng mongodi setaeleng sa hae a sebedisa baphetwa ba bangata
paleng ee? (3)
MMOHO LE
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 12 DBE/2023
SC/NSC
Boela o bale qotso e latelang ka tlhoko, o nto araba dipotso tse tla e latela.
TEMA YA F
Ka wona motsotso oo, Sister Ruth a lokolla kulo e le nngwe eo a neng a e lebisitse ho
Chikano, empa eo ka lehlohonolo e ileng ya mo fosa ka dimilemitara di se kae.
Chikano a elellwa hore sister Ruth o ikemiseditse ho mmolaya e le hore a tle a se ke a
ntsha makunutu ao a seng a tseba ka ona, mme he o ne a ikemiseditse ho tela
bophelo ba hae ho ena le hore a balehe a sa ka a bolaya yena Chikano. Eitse ha 5
Chikano a re Sister Ruth o tla thunya hape, a makala ha a bona sethunya sa Sister
Ruth se etswa matsohong a hae, athe se betsitswe ke tholwana e tswang sethunyeng
sa moeti ya emeng monyako. Ha sethunya sa Sister Ruth se se se wele, moeti enwa
wa mosadi a ipetsetsa ka tlong, mme a futuhela Sister Ruth ya neng a ntse a holoba
fatshe ka sepheo sa ho nanabela sethunya sa hae se weleng. 10
Ao! Ya kupa jwale. Ditauhadi tsa pitikisana; tsa ngwapana; tsa tebelana ka ditebele le
ka maoto, mese ya fereferella bosawana ba bile ba ntse ba lomanakaka. Kgabareng
Sister Ruth a fumana monyetla wa ho lokolla setebele se matla se ileng sa kobesa
ntshunyakgare ena ya mosadi hampempe, a ba a namalla hanyenyane.
3.10 Moeti ya emeng monyako o ne a tena a pholosa bophelo ba Chikano ka dife? (2)
3.11 Totobatsa ho tshwana ho teng dipakeng tsa Sister Ruth le moeti eo a
lwanang le yena qotsong. (2)
3.12 Nehelana ka lebaka le dumellanang le polelo e latelang:
Moeti wa ntshunyakgare qotsong ke monamodi paleng ena. (2)
3.13 Ebe ketso ya ho bolawa ha Amanda Zamiya ka sehloho Namibia e re
senolela eng ka tsa kopano ya hae le Chikano? (2)
3.14 Hlalosa hore ketsahalong ya ho kwetelwa ha mopresidente Monnafeela wa
Bosothonia ho totobatsa mehla efe ya diketsahalo. (2)
3.15 Kgetha karabo e nepahetseng ka masakaneng, o be o nehelane ka lebaka la
karabo ya hao.
Mphafudi ke mophetwa ya (ntlhanngwe/tjhitja). (2)
3.16 Ke ketsahalo efe paleng e dumellanang le maele a latelang?
Bana ba tadi ba tsejwa ka mereto. (2)
3.17 Na o nahana hore ketso ya Nasala le Ramaqiti ya ho sebedisa kereke ho
pata mesebetsi ya bona e mebe e ka etsahala bophelong ba nnete?
Tshehetsa karabo ya hao ka lebaka. (3)
[35]
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A: 35
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 13 DBE/2023
SC/NSC
KAROLO YA B: TSHWANTSHISO/TERAMA
POTSO YA 4: SEFI – DJ Nkutha
Bala qotso e latelang ka tlhoko, o nto araba dipotso tse thehilweng tshwantshisong
yohle.
TEMA YA G
RABODITSE: Hela kgomohadi utlwa Kgathatso o reng, o re mosadiae o itse a se
ntshe moleko ka o mong.
MMANKEPE: Kgathatso ke monna ka ditedu feela. Ke monna ya jwang ya tjee?
Nna nka be ke mo tshetse ka marole ka mo siya nyaanyeng. Ke a
kgolwa o thetsitswe ke barutinyana ha ba re motho ha a o otla 5
lerameng o mo nehe le leng. Ke mesebetsi ya makwala eo.
RABODITSE: Ho lekane bo Mmankepe. O utlwile weso hore monna keng. Ke
hlooho ya lelapa. A ko utlwe ka moo mosadi a o hlapaolang kateng ka
ho hloka boikemelo. Bataung ha ba tjena ka wena.
MOTAUNG: Tjhe, a tla a nthohaka mosadi wa hao! Ke qala ho rohakwa ke mosadi 10
ka tsela ena haesale ke tswalwa. O hloka mekgwa mosadi wa hao
monna.
MMANKEPE: (A mena mese.) Tlola ke o pome mohatla monna towe! Ke tla o
apolela mohatla nku mashodu hona jwale, ke ba bontshe bokwala ba
hao. Nka ba bontsha hore ha o monna wa letho. Nka o hata ke o 15
hatikela, ke o ripitle ke o ripitlele fatshe mona. Ha ke o tshabe nna.
Bona (a itshwela setswe) setsweng ke mona. Ke hole hampe ebang o
sa tsebe. Ho nna o ke ke wa o besa o tuke. Nka o harinya sa letolo le
otlile motho. (A hemela hodimo.) Tlola o tle o bone wena. Ha ke
potele nna e kgwathwang ka lehlaka. 20
4.1 Ke lentswe lefe puong e latelang ya Mmankepe le re totoballetsang hore o
nyedisa tumelo ya Motaung?
'Ke a kgolwa o thetsitswe ke barutinyana ha ba re motho ha a o otla lerameng
o mo nehe le leng.' (1)
4.2 Ka mora ditaba tse qotsong, Raboditse o ile a isa Motaung sebakeng sefe?
Hobaneng? (2)
4.3 Bohlokwa ba mantswe a ka masakaneng qotsong ke bofe? Fana ka ntlha
TSE PEDI. (2)
4.4 Ho ya ka ditaba tse qotsong ee, Mmankepe o hlahella e le mofuta ofe wa
sebapadi? Nehelana ka lebaka la karabo ya hao. (2)
4.5 Raboditse o bolelang ha a re, 'Monna ke hlooho ya lelapa,' qotsong? (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 14 DBE/2023
SC/NSC
4.6 Tshebediso ya mantswe a latelang puong ya Mmankepe qotsong, e na le
tshusumetso efe maikutlong a Motaung?
'Tlola ke o pome mohatla, ke o hate ke o hatikela, ke o ripitle ke o ripitlele
fatshe mona. Ha ke o tshabe nna. Nka o harinya sa letolo le otlile motho.' (2)
4.7 Dipuo tsa Mmankepe qotsong ena di mo senola e le sebapadi sa semelo
sefe? Nehelana ka lebaka la karabo ya hao. (2)
4.8 Ke karolo efe moralong wa tshwantshiso ee e totobatsang hore tshwantshiso
ena ke ya masetladibete? Tshehetsa ka lebaka. (3)
MMOHO LE
Boela o bale qotso e latelang ka tlhoko, o nto araba dipotso tse thehilweng
tshwantshisong yohle.
TEMA YA H
TIISETSO: Papadi hangata e fetoha nnete. Ba bakae ba nyetsweng, ka baka la
papadi? Re ka qala re bapala mona, ebe e mong pelo e re tlepe!
Papadi e fetohe ntwa. Wena ka Bataung ba ntswetse e teng ntho eo o
e fokisang. But nna Yunivesithing ke a ya black or white, dark or blue.
NKEPE: O tla e bona ha swebehla yunivesithi eo ya hao. Nna ntho eo nka o 5
kgothaletsang hore o e etse ke ho lebala. O ntse o ingola meno feela.
Nka qetella ka ho re ho wena motswalle lebala, forget.
(Ho hlaha Motaung a itjelletse.)
Be! Ke mang eo ya qhobang dinku, o etsang na basadi, o leka ho
jaefa. Tjhe, thuto ya boholo nnete e a roba. Ke hore leqheku le lekana 10
le tlilo nkela bana mosebetsi. Bopantsola bo a mo rona. Le pina eo a e
jaefelang nna ha ke e utlwe, kapa wena o a e utlwa Tiisetso?
(A keketeha.)
TIISETSO: (A maketse.) Ha eka motho eo ke ntate tjee? Basadi, ebe ho senyehile
kae? Ako bone kamoo a sokolang kateng ha a tsamaya. Ekare o 15
kginehile mangole. Ke eo jwale a iphetola lesea, a kgasa.
NKEPE: (A tsheha) Halala! Ntate Motaung o fetohile. Ha a le tjena ha a sa
tshwareha, o untouchable ka Sejatlhapi, Tjhe mesebetsi e mebe e mo
fihletse.
4.9 Ditaba tsa qotso ee, di totobatsa mofuta ofe wa kgohlano? (1)
4.10 Hlwaya polelo ya Nkepe qotsong e re tiisetsang hore Tiisetso o labalabela se
kekeng sa etsahala. (1)
4.11 Nkepe o ne a bua ka mang ha a re, 'thuto ya boholo e a roba'? Hona ho ne ho
etsahalang ka sebapadi seo? (2)
4.12 Lebakabaka le neng le bakileng qabang malapeng a mabedi tshwantshisong
ena ke lefe? Tshehetsa karabo ya hao ka lebaka. (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 15 DBE/2023
SC/NSC
4.13 Fana ka dintho TSE PEDI tse bontshang hore Nkepe o amana jwang le
Tiisetso. (2)
4.14 Ke ntlha kapa ke mohopolo hore batho ba rutehileng ba ikgetholla ho ba sa
rutehang ho ya ka ditaba tsa tshwantshiso ee? Tshehetsa karabo ya hao o
itshetlehile ka ditaba tsa qotso ena. (2)
4.15 Dipuo tsa Nkepe le Tiisetso di re totobaletsa mehla efe ya diketsahalo?
Tshehetsa karabo ya hao ka lebaka. (2)
4.16 Dipuo tsa Nkepe qotsong di dumellana jwang le maele a latelang?
'Ngwana wa lekgala o tsamaya ka lekeke.' (2)
4.17 Tomatso e iponahatsa jwang mantsweng a latelang a Nkepe.
'O tla e bona ha swebehla yunivesithi eo ya hao.' (2)
4.18 Na o dumellana le ntlhakemo ya mongodi mabapi le basadi ba nyetsweng
tshwantshisong ee? (3)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B: 35
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 16 DBE/2023
SC/NSC
KAROLO YA C: DIPALEKGUTSHWE
Araba POTSO ya 5.1 le POTSO ya 5.2
POTSO YA 5: PELO E JA SERATI – ME Makhapa le ba bang
5.1 'MOLATO LEBITLENG' – MM Mpembe
Bala qotso e latelang ka tlhoko, o nto araba dipotso tse thehilweng
palekgutshweng yohle.
TEMA YA I
Ka nako eo o ne a ntse a jarile thotwana ya hae mme letsatsi le lona le se le
ile matubatsana, le habile ho ya dikela. Mokganni wa bese a elellwa hore
ekare ha a tsebe moo a yang teng, yaba o re: 'Hela moshemane, o ya kae
haeka ha o na botsitso tjee, ebile letsatsi le lona le se le haba madikelo?
Tsamaya o ye hae hoba sebaka sena ha se a bolokeha nakong ya bosiu 5
tjena.' Yena a re: 'Ntate ha ke tsebe moo ke yang teng, le moo ke tswang
teng ke lelekilwe. Ke palamisitswe bese, ke sa tsebe le ho bolellwa hore e ya
kae. Ha ke na mme, ha ke na ntate, ha ke na le lona lehae leo nka le supang.
Ke holetse ditjhabeng, ke qenehetswe ke nkgono e mong ya seng a
hlokahetse. Ha ke a fuwa le ha e le sente feela ya ho reka panana, ke shwele 10
ke tlala.'
Mokganni wa bese o ile a thola tu! A ntsha sakatuku a iphumula meokgo e
neng e keleketla marameng a hae, ha a qeta moo, a ntsha diranta tse
mashome a mahlano, a mo fa tsona, a ba a mmontsha lebenkelenyana le
leng le neng le ntse le butswe hore a ithekele dijo moo a mpe a kgone ho ja. 15
Mokganni eo o ne a bonahala a mo hauhetse haholo hobane qetellong o ile a
re; 'Ngwanaka, le nna ke mohlophehi, moo ke dulang teng ke qedisitse, ke ha
Mantja di a loma …'
5.1.1 Bolela lebitso la mophetwa ya jarileng thotwana qotsong. (1)
5.1.2 Nehelana ka mabaka A MABEDI a neng a etsa hore mophetwa eo
o mmoletseng ka hodimo a hloke botsitso. (2)
5.1.3 Ketso ya mokganni wa bese ya ho iphumula meokgo, e mo senola
e le motho wa semelo sefe? Tshehetsa karabo ya hao ka lebaka. (2)
5.1.4 Kgetha karabo e nepahetseng ho A–D, o be o nehelane ka lebaka
la karabo ya hao. Ngola tlhaku e nepahetseng feela.
Ditaba tsa qotso ena di re totoballetsa … ya tshwantshisong ena.
A tlhekelo
B tharahano
C sehlohlolo
D mothipoloho (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 17 DBE/2023
SC/NSC
5.1.5 Ketsahalo eo ho yona mongodi a kopanang le moshanyana eo
mmileng, e re bopela mothinya o sa lebellwang jwang? (2)
5.1.6 Lewa la ho hetla morao le hlahella jwang palekgutshweng ee? (2)
5.1.7 Ebe ketso ya bana ba nkgono ya ho leleka moshanyana eo habo
bona e a amoheleha maemong a matle a phedisano? Tshehetsa
karabo ya hao ka lebaka. (3)
5.1.8 Na ketsahalo eo ho yona mongodi a utlwelang moshanyana eo
bohloko, a bile a mo phutha e a kgolweha? Tshehetsa karabo ya
hao ka lebaka. (2)
5.1.9 Sekaseka karaburetso ya pono e hlahellang seratswaneng sa pele. (2)
MMOHO LE
5.2 'DITHETHEFATSI' – NA Mpembe
Bala qotso e latelang ka tlhoko, o nto araba dipotso tse thehilweng
palekgutshweng yohle.
TEMA YA J
Mafelo a beke ha a fihla, Wantona le lequlwana la hae, ba sasanka hara
motse, diseshene le ditavene ke lehae la bona. Hohle moo ba leng, tabakgolo
ke dithethefatsi. Ba di sebedisa ho ya kwana le kwana. Mmino ba thabela o
llelang hodimo. Dikgalase tsa majwala ka mefuta di dula di kokositswe ke
baeka. Ho jewa leoto, ho tsujwa hona le hwane. Ha bo kekela, bonkeka ba 5
hlahafale, ba tswe taolong ha dithethefatsi di se di etsa thato ya tsona
mmeleng ya bona, ba kgalemelwe, ho thwe o se ke wa etsa tjena le tjena,
hoo ha ho a loka, etsa tjena eseng jwalo. Phoso tsa bona ha ba di bone, ba
tlankelaka feela, ba etsa ntho tse se nang boikarabelo.
Mantaha o fihle mmele e kgathetse ke ho foqwa dithethefatsi ka tsela tse 10
ngata tse fapaneng. Ba ye sekolong ntle le sepheo le morero. Ba dulelle ho
ikotlollaka molebe sa ntjanyana boraki e tsoha borokong ka ditlelaseng, ha
matitjhere a roropa, a ntshetsa mosebetsi wa thuto pele. Wantona le
lequlwana la hae, ba leka ho kgomarela dibuka tsa bona, empa ba phakisa ho
hlokomela hore mehopolo ya bona ha e a fella hantle, e a fofotsa. Le 15
matitjhere ha a ba ruta, ba utlwela hong le dikonyana, mehopolo ya bona e a
farasa, ke baithutimmotwana, baithuti bao mosebetsi wa bona wa sekolo o
dulang o le morao ka dinako tsohle. Ba edimola ba sa tswa edimola nako e
telele. Ba ithoballa, ba ya le sephumo sa boroko, tsatsi lohle ba kgakgathisa
mahanana. 20
5.2.1 Ketso ya Wantona le lequlwana la hae ya ho ipolaisa dithethefatsi
mafelong a beke e amana jwang le ditlwaelo tsa bongata ba batjha
matsatsing a kajeno? (2)
5.2.2 Bolela dithethefatsi TSE PEDI feela tsa tseo Wantona a neng a di
sebedisa. (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 18 DBE/2023
SC/NSC
5.2.3 Hantlentle mongodi o bolelang ka polelo e latelang:
Ba di sebedisa ho ya kwana le kwana. (2)
5.2.4 Mongodi o hlahisa Wantona e le mophetwa ya jwang
palekgutshweng ee? Tshehetsa karabo ya hao ka lebaka. (2)
5.2.5 Bolela hore polelo e latelang ke Nnete kapa Mafosi, o be o
nehelane ka lebaka la karabo ya hao.
Salamina o hlahella e le moqabanyi palekgutshweng ena. (2)
5.2.6 Maele a latelang a dumellana le ketsahalo efe palekgutshweng
ena?
Leboella le a ja. (2)
5.2.7 Ho kgakgathisa mahanana ha Wantona le lequlwana la hae
sekolong nakong ya dithuto ho bidietsa eng? (2)
5.2.8 Na ketsahalo ya hore Wantona a senyetse Salamina ya neng a mo
thusitse hakaalo e a kgolweha? Tshehetsa karabo ya hao ka
lebaka. (3)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C: 35
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 19 DBE/2023
SC/NSC
KAROLO YA D: DITHOTHOKISO
Araba POTSO ya 6.1 le POTSO ya 6.2
POTSO YA 6
6.1 Bala thothokiso ena ka tlhoko, ebe o araba dipotso tse tla e latela.
MMADIBERWANE – T Leballo
1 Ruri bitsolebe ke seromo,
2 Haeba ke lefutso o ne a fetelletse,
3 Hoba o ne a sa tswa tseleng empa a fetelletse,
4 Mekgwa le diketso di ne di mo paka,
5 Dipuo le metsamao di ne di mo hlalosa,
6 Hore enwa ha se mosadi ke torobetshe.
7 Enwa mosadi e ne e le serathodihadi,
8 Ba hae bo ne bo fapanya monna kelello,
9 Monna a bitse kala di latelana,
10 A ipolele ha e se ntja ya mokopakopa,
11 E se mofutsana ya nta e motopo,
12 A lebetse hore lapeng tlala e patetse.
13 Tumo sa hae se ne se phatlaletse hohle,
14 Ya hae mekgwa e ne e tsejwa le ke bohle,
15 E tsejwa Makgwakgweng ho ya Metjhatjhane,
16 Hore enwa mosadi ke mantja di a loma,
17 Enwa mosadi o bohale sa ntja ya motswetse,
18 Lena Letebele le sebete sa ho beha tau setswetse.
6.1.1 Qolla lentswe molathothokisong wa 1 le bontshang hore
sethothokisi se hatella taba ya hore efeela diketso tsa
Mmadiberwane di tshwana le lebitso la hae. (1)
6.1.2 Ke bokgabo bofe ba bothothokisi bo sebedisitsweng
molathothokisong wa 18? (1)
6.1.3 Bolela ntho E LE NNGWE eo sethothokisi se reng banna ba ye ba
e bue ha ba se ba nwele jwala ba Mmadietheng. (1)
6.1.4 Ntle le phetapheto ya moelelo, ke mokgabisopuo ofe o
sebedisitsweng molathothokiso wa 3? Tshehetsa karabo ya hao ka
lebaka. (3)
6.1.5 Phetapheto e sebedisitsweng melathothokisong ya 4 le 5 ke ya
mofuta ofe? E sebedisitswe ka sepheo sefe? (3)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 20 DBE/2023
SC/NSC
6.1.6 Hlalosa seo o se utlwisisang ka molathothokiso wa 6. (2)
6.1.7 Anastrofi e sebedisitsweng molathothokisong wa 7 e o thusa jwang
ho utlwisisa seo ho buuwang ka sona molathothokisong oo? (2)
6.1.8 Tlohelo e sebedisitsweng molathothokisong wa 8 e na le
tshusumetso efe morethethong wa molathothokiso oo? (2)
6.1.9 Na tsela eo Mmadiberwane a hlaloswang ka yona
temanathothokisong ya pele e ka etsahala bophelong ba nnete?
Hobaneng ha o realo? (3)
MMOHO LE
6.2 Bala thothokiso ena ka tlhoko, ebe o araba dipotso tse tla e latela.
KGAEYANE – RN Phume
1 Ke elwa a qwela,
2 O hlaha a hlwentse,
3 Kgele, ka batla banna
4 Ke shwa ke lenyora!
5 A se menya sa pele,
6 Sa bobedi sa fella,
7 Wa tjha moqoqo,
8 A tjha matshwafo, a kubella.
9 Ka le leng ke elwa …
10 Theketheke o hopotse hae,
11 A kgotjwa, a sekama'
12 A lora tsa Faro ditoro.
13 Ka le leng kwana a honyelle.
14 Mosadi wa batho le bana,
15 Ka ntlwana ha ba a le bona,
16 Ba robetse ha monate bona!
17 Phapha le hlahlamang,
18 Hano le re he!
19 Ke elwa … Hape ha mme tshela-se-tlase,
20 O nketse senotlolo mosebetsi.
6.2.1 Qolla molathothokiso o le mong temanathothokisong ya 3,
o totobatsang hore Kgaeyane o kile a wa ka baka la botahwa. (1)
6.2.2 Ke lentswe lefe temanathothokisong ya bobedi le nang le moelelo
o le mong le 'ho qeta'? (1)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 21 DBE/2023
SC/NSC
6.2.3 Karaburetso e sebedisitsweng molathothokisong wa 10, e o thusa
jwang ho utlwisisa molathothokiso oo? (2)
6.2.4 Lekgotsi le sebedisitsweng molathothokisong wa 18 le
sebedisitswe ka sepheo sefe? (2)
6.2.5 Phapano ya moelelo ke efe melathothokisong ya 7 le 8? (2)
6.2.6 Tshebediso ya lentswe 'hape' molathothokisong wa 19, e fetisa
moelelo ofe? (2)
6.2.7 Hantlentle sethothokisi se reng molathothokisong wa 20? (2)
6.2.8 Sejura se sebedisitsweng molathothokisong wa 3 se sebedisitswe
ka sepheo sefe? (2)
6.2.9 Diketso tsa Kgaeyane temanathothokisong tsa 1-3, di mo hlahisa e
le motho ya jwang ho latela maemo a matle a phedisano?
Tshehetsa karabo ya hao ka lebaka. (3)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA D: 35
MATSHWAO A PAMPIRI YOHLE: 70
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2022 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Question Paper
More from Grade 12 Sesotho FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Sesotho FAL ATP 2023 24

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum