Setswana FAL P1 May June 2021 hlayiso.com

Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS SETSWANA PUOTLALELETSO YA NTLHA (FAL) PAMPIRI YA NTLHA (P1) 2021 MADUO: 80 NAKO: Diura di le 2 Pampiri e, e na le ditsebe di le 10. Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P1 2 DBE/2021 SC/NSC DITAELO LE TSHEDIMOSETSO 1. Pampiri e, e arogantswe ka DIKAROLO di le THARO e leng A, B le C. KAROLO YA A: Tekatlhaloganyo (30) KAROLO YA B: Tshobokanyo (10) KAROLO YA C: Tiriso ya puo (40) 2. Araba dipotso TSOTLHE. 3. Simolola KAROLO NNGWE le NNGWE mo tsebeng e NTŠHWA. 4. Thala mola morago ga KAROLO NNGWE le NNGWE. 5. Nomora karabo NNGWE le NNGWE jaaka potso e nomorilwe. 6. Tlogela mola mo magareng ga dikarabo tsa gago. 7. Tlhokomela mopeleto le popego ya dipolelo. 8. Nako e e tshitshinngwang: KAROLO YA A: Metsotso e le 50 KAROLO YA B: Metsotso e le 20 KAROLO YA C: Metsotso e le 50 9. Kwala sentle ka mokwalo o o buisegang. Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P1 3 DBE/2021 SC/NSC KAROLO YA A: TEKATLHALOGANYO POTSO 1 1.1 Buisa temana e e latelang, mme morago o arabe dipotso. TEMANA A GO BETLA 1 Mmetli Davis Ndungu o tsaletswe kwa Kenya. Dilo tse Davis a di betlang di utlwala di le botlhofo gonne o dirisa raba ya ditlhako go betla. Davis o dirisa diraba tsa ditlhako di le kana ka 7000 go betla ditshwantsho di le 2000. Dingwaga di le lesome tse di fetileng Davis yo ga jaana a nang le dingwaga di le 42 o dirisa diramphetšhane tsa kwa lewatleng/flip flops 5 go gogela batho ka go betla diphologolo jaaka thutlwa, dikolobe tsa naga, dinonyane tsa lewatle le ditshukudu. 2 Jaanong Davis o simolotse go betla fenitšhara e e tla rekisiwang mo lebentleleng la mafaratlhatlha/online le mmaraka wa Watershed o o leng kwa Victoria le Albert Waterfront kwa Kapa. Se se dirang gore tiro ya 10 gagwe e nne ntle ke gore o betla ka matsogo, mme sengwe le sengwe se se betlilweng se na le bontle ba sona. Davis a re o rotloeditswe ke kgotlelego ya lewatle gore a dirise ditlhako tsa kgale gape go betla sengwe se se tla nnang sentle le mosola. 3 Go betla go ke porojeke e e matsapa, e e botlhoko. Diramphetšhane tse 15 di dirisitsweng di tlhatswiwa pele ka binika le poletšhi. Dikarolo tse di kwa pele tsa diramphetšhane di a segiwa di bo di tshasiwa le semaparetsi gore di bontshe mmala o montle wa boloko. Davis o tshwantsha lentle la raba a bo a betla diphologolo go tswa mo rabeng. Tlou e nnyane e tsaya metsotso e le 90 pele e ka fetswa go betliwa le 20 go gotlhiwa gore e nne borethe. 4 Dingwe tsa di diriswa tse dinnye tse Davis a di betlang ke setshwara dinotlolo, mme sona se bonwa ka madi a le 100. Tiro e tona e a e dirileng ke go betla thutlwa e e bitsang diranta di le 750. Ditshwantsho tsa thutlwa di rekiwa thata. Go betla thutlwa go tlhoka diramphetšhane di 25 le tlhano tse di setseng di dirisitswe le fa Davis a tlhoka diramphetšhane tse di fetang tlhano go betla thutlwa ya boleele jwa dimetara tse pedi, e e ka mo tsayang dibeke di le pedi fa e betliwa. Thutlwa e, e ne e batla go rekiwa ke monna mongwe wa kwa Jeremane ka madi a le 37 500, mme yona e tsere dibeke di le supa go betliwa. 30 5 Davis o simolotse go nna le kgatlhego ya go betla a ntse a gola mo setlhaketlhakeng sa Lamu kwa Kenya. Setlhaketlhake se se itsege ka dikago tsa Dhow. Davis o ne a dirisa masalela a dikgong tse di neng di dirisiwa go betla dikepe, thini, letsopa go dira ditshamekisi. Setshamekisi se Davis a se dirileng lwa ntlha a na le dingwaga di le 6 ke VW Beetle. 35 Davis ga a kgona go tswelela ka sekolo ka jalo o ne a bona go le botoka gore a dirise diatla tsa gagwe go itirela botshelo. Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P1 4 DBE/2021 SC/NSC 6 Go gola ga kgwebo go ne ga dira gore ka ngwaga wa 2010 a tle mo Gauteng, mme ka 2013 a bo a ya kwa Kapa. Davis o thapile borre ba le bane go tswa kwa Nyanga, mme o ba rutile go dira tiro e. Davis o 40 ikaeletse gape go ruta digole gore di kgone go bona madi di le kwa magaeng. Lebenkele le le mo Waterfront le tsewa jaaka la maemo a a kwa godimo, mme le ratiwa ke baitsanape, bajanala le diopedi jaaka Miley Cyrus. 7 Davis o dirisana mmogo le mabenkele a diaparo jaaka Mr Price le Pep 45 Store. Mabenkele a mabedi a, a ne a mo abela diramphetšhane di le 7 000. Davis o itumeletse gape go dirisana le Havaianas khampani ya diramphetšhane kwa Brazil, mme seno se mo rotloetsa go dira diphologolo tsa modiro wa Brazil. [E fetoletswe go tswa go You Magazine, December 2019] Leba TEMANA 1: 1.1.1 Tlhopha karabo e e maleba ka go kwala tlhaka e e nepagetseng A, B, C kgotsa D. Davis o goletse kwa … A Kapa. B Brazil. C Kenya. D Nyanga. (1) 1.1.2 Davis o ne a itshedisa jang? (2) 1.1.3 Neela mefuta e le mebedi ya diphologolo e Davis a neng a e dira. (2) Leba TEMANA 2: 1.1.4 Fa o lebile goreng Davis a ne a dirisa mafaratlhatlha go rekisa fenitšhara? (2) 1.1.5 Lebaka le le rotloeditseng Davis go dira tiro ya go betla ke lefe? (2) Leba TEMANA 3: 1.1.6 Tlhalosa gore diramphetšhane di tlhatswiwa jang fa di setse di dirisitswe? (2) Leba TEMANA 4: 1.1.7 Ke ka ntlha ya eng Davis a tsere dibeke di le supa go betla thutlwa? (2) Leba TEMANA 5: 1.1.8 Ke eng se Davis a se betlileng fa a na le dingwaga di le 6? (1) 1.1.9 Ke didiriso dife tse Davis a neng a di dirisa? Neela di le pedi. (2) 1.1.10 Setlhaketlhake sa Lamu se itsege ka eng? (1) Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P1 5 DBE/2021 SC/NSC Leba TEMANA 6: 1.1.11 Goreng Davis a ne a batla go ruta digole go betla? (2) 1.1.12 Kgwebo ya ga Davis e ne ya gola. A se ke ntlha kgotsa kakanyo? Tshegetsa ka lebaka. (2) 1.1.13 Goreng lebenkele le le kwa Waterfront le ne le ratega? (2) Leba TEMANA 7: 1.1.14 Davis o ne a dirisana le khampani efe kwa Brazil? (1) 1.2 Sekaseka setshwantsho se se latelang, mme morago o arabe dipotso. TEMANA B [Se nopotswe go tswa mo www.sport.com] 1.2.1 Neela leina la phologolo e e mo setshwantshong. (1) 1.2.2 Tlhalosa maemo a ikonomi go ya ka setshwantsho. (2) 1.2.3 Fa o lebile kopi e e mo setshwantshong e kaya eng? (2) 1.2.4 Kopi e e mo setshwantshong e bonwe ka ngwaga ofe? (1) PALOGOTLHE YA KAROLO YA A: 30 Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P1 6 DBE/2021 SC/NSC KAROLO YA B: TSHOBOKANYO POTSO 2 Buisa temana e e latelang (TEMANA C), mme morago o kwale tshobokanyo ka go ntsha dintlha DI LE SUPA ka botlhokwa jwa go itemela merogo. DITAELO 1. Kwala dipolelo tse di nang le dintlha di le SUPA, mme mafoko a gago a se ke a feta masomeasupa (70). 2. Dinomoro tsa dipolelo di kwalwe go simolola ka 1–7. 3. Kwala ntlha e le NNGWE mo polelong. 4. Kwala ka mafoko a gago mo go kgonegang, mme o sa fetole bokao jwa temana. 5. Kwala palogotlhe ya mafoko a o a dirisitseng kwa bokhutlong jwa tshobokanyo. TEMANA C GO ITEMELA MEROGO Go ja tamati e e buduleng fa o ntse o dira mo tshimong go a itumedisa. Tatso ya tamati e o e rekileng ga e tshwane le e o e tsayang mo tshimong. Ga go tlhokege gore o dirise dikhemikhale le ditšhefu tse di bolayang ditshenekegi mo tshimong ya gago. Fa o na le malwetse kana dintšwa le dikatse, o ka dirisa melemo ya tlholego. Salmonella le Listeria ke malwetse a a itsegeng mo merogong. Go lema le go ja merogo e e tswang mo tshimong go fokotsa go tsenwa ke malwetse. Batho ba le dimilione di le 48 ba tsenwa ke bolwetse ba Salmonella le Listeria ngwaga le ngwaga. Merogo e e fitlhelwang mo mabenkeleng a magolo e nna go fitlhela e rekiwa. Merogo e, ga e sa tlhole e le phepa jaaka fa e ne e tswa mo tshimong. Merogo e e tswang mo tshimong e na le tatso e e botoka, e bile e siametse boitekanelo jwa mmele. Merogo e e jetsweng mo gae ga e batle tšhelete e ntsi. Tshimo ya merogo e dira gore o nne le nako e ntsi o dira kwa ntle. Go nna le mefuta e le mentsi ya go itshidilola fa o dira mo tshimong jaaka go epa, go jala le go kotula. Go a kgotsofatsa go bona o jala peo, mme e gola go nna dijo. Boiteko le tuelo e e tlhamaletseng go tswa mo tshimong di ka thusa gore o ikutlwe botoka le go tokafatsa mmele wa gago. [E nopotswe go tswa mo https://growagoodlife.com] PALOGOTLHE YA KAROLO YA B: 10 Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P1 7 DBE/2021 SC/NSC KAROLO YA C: TIRISO YA PUO POTSO 3 Sekaseka phasalatso e e latelang, mme morago o arabe dipotso. TEMANA D RE A BAAKANYA PELE RE REFOSANA E BOLOKA MADI LE NAKO GO SIMOLLA KA KGWEDI YA LWETSE 2015 PG GLASS E THUSITSE DIINSORANSE GO BOLOKA MADI A A KANA KA DIMILIONE DI LE ROBONGWE BOLENG BO BO TSHEPAGALANG\RE GO SOLOFETSA TIRO E E TSWILENG DIATLA [Se nopotswe go tswa mo www.pgglass.co.za] 3.1 Tlhopha karabo e e maleba ka go kwala tlhaka e e nepagetseng A, B, C kgotsa D. Lwetse ke kgwedi ya … mo ngwageng. A borobedi B bobedi C borobongwe D lesomenngwe (1) 3.2 Neela lekaelagongwe la lefoko baakanya. (1) 3.3 O ka dirisa ditsela dife di le pedi go buisana le setlamo sa PG Glass? (2) 3.4 Fa o lebile boitumelo jo bo mo sefatlhegong sa monna yo o mo setshwantshong bo ka tswela setlamo sa PG Glass mosola jang? (2) Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P1 8 DBE/2021 SC/NSC 3.5 Goreng monna a rwele disireletsi tsa matsogo? (2) 3.6 Siamisa mopeleto wa lefoko le le thaletsweng ka fa tlase. (1) 3.7 Nopola letlhaodi la palo go tswa mo setshwantshong. (1) [10] POTSO 4 Sekaseka khathunu e e latelang, mme morago o arabe dipotso. TEMANA E Ijoo! Mosetsana, mogala wa letheka le basireletsi ga ba a letlelelwa mo phaposing e! [E nopotswe go tswa go Sowetan, 13-06-2019] 4.1 Tlhopha karabo e e maleba ka go kwala tlhaka e e nepagetseng A, B, C kgotsa D. Lefoko ijoo! ke karolo efe ya puo? A Letlhaodi B Lesupi C Leemedi D Lelatlhelwa (1) 4.2 Ke ka ntlha ya eng fa morutabana a rototse matlho? (1) 4.3 Ke dilo dife di le pedi tse di supang gore batho ba, ba mo phaposiborutelong? (2) 4.4 Fa o lebile goreng borre ba felegeditse ngwana go ya kwa sekolong? (2) 4.5 Polelo e e reng basireletsi ga ba a letlelelwa mo phaposing e mo modirisong ofe? (2) 4.6 Dirisa lefoko letheka mo polelong e o e itlhametseng. (2) [10] Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P1 9 DBE/2021 SC/NSC POTSO 5 5.1 Buisa temana e e latelang, mme morago o arabe dipotso. TEMANA F Mmalonnawe! Batho le bona ba rwele ditsebe, mme ga di utlwe. Gongwe ba batla go bona ka matlho. Gone ditlamorago ba a di bona, mme fela e kete ga ba dumele. Puso e lebanwe ke kgwetlho e kgolo ya tiro. Go mo go rona batho gore a re tla lwantsha kgotlelego ya naga, metsi le lefaufau. Naga ya rona e kgotlelwa letsatsi le letsatsi. 5 Bagolo le bana, barutegi le ba ba sa buisang dibuka go tshwana fela. Fa go nna le mogwanto kgotsa ba ngongoregela sengwe mo motseng e setse e le tlwaelo gore tikologo eo e a kgotlelwa. Ee, ke nnete! Meepo le madirelo di kgotlela lefaufau ka mosi. Semoko se se tswang mo mosing, se tlhola diasiti mo lefaufaung. Dikepe le tsona di kgotlela lewatle ka oli e o tla e fitlhelang e 10 dutlela mo metsing. E bolaya ditshedi tsa metsi, diphologotswana, dinonyane tsa metsi le dimela tsa lewatle. Batlhokomedi ba tlhago ba leka ka bojotlhe go tlhokomela tlhago, bogolo dimela le diphologolo. Aforikaborwa e tlhomile molao wa gore khamphani nngwe le nngwe e e tshwaraganeng le kgwebo, e tshwanetse go beela kwa 15 thoko karolo ya madi a a thusang go phepafatsa lefelo leo fa tiro e fedile. [E nopotswe go tswa mo Re a ipela, Mpope le ba bangwe] 5.1.1 Tlhopha karabo e e maleba ka go kwala tlhaka e e nepagetseng A, B, C kgotsa D. Leina la karolo ya puo e e thaletsweng mo polelong e e fa tlase ke … Gongwe ba batla go bona ka matlho: A Letlhalosi B Leetsi C Lediri D Leemedi (1) 5.1.2 Neela lelatodi la lefoko rwele. (1) 5.1.3 Bopa polelo e o e itlhametseng ka lerui le le thaletsweng go tswa mo temaneng. (1) 5.1.4 Dirisa lekopanyi 'e kete' mo polelong e o e itlhametseng. (2) 5.1.5 Naya mofuta wa leina le le ntshofaditsweng mo temaneng. (1) 5.1.6 Kwala polelo e e latelang mo kganetsong. Ee, ke nnete. (2) Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P1 10 DBE/2021 SC/NSC 5.1.7 Naya bontsi jwa lefoko 'molao' o bo o le dirise mo polelong e o e itlhametseng. (2) 5.1.8 Dirisa leemedi 'rona' mo polelong jaaka sediri. (2) 5.1.9 Nyenyefatsa mafoko a a thaletsweng mo polelong e e latelang; Semoko se se tswang mo mosing, se tlhola diasiti mo lefaufaung. (2) 5.2 Buisa temana e e latelang, mme morago o arabe dipotso. TEMANA G Bontsi jwa batho ba leba tau jaaka morena yo o sa fenngweng wa diphologolo. Fa go ilwe kwa serapeng sa diphologolo, o tla fitlhela batho ba kgatlhegela go e bona go gaisa diphologolo tse dingwe. Batho ba kgatlhega thata fa ba e utlwa e bopa. Sebatakgomo se, ga se gakgamatse fela batho ba gompieno ka bogolo le bonatla jwa sona, le batho pele ba ne ba se gakgamalela e bile ba se tlhoile ka se ne se ba jela leruo. [E nopotswe go tswa mo Le re tlhabetse: Thabeng, EE Pooe le ba bangwe] 5.2.1 Naya mofuta wa letlhalosi le le ntshofaditsweng mo temaneng. (1) 5.2.2 Lefoko sebatakgomo le bopilwe go tswa mo dikarolopuong dife? (2) 5.2.3 Fetolela polelo e e latelang go nna pakatlang. Batho ba kgatlhega thata fa ba e utlwa e bopa. (2) 5.2.4 Fetolela lefoko le le thaletsweng mo temaneng go nna tira. (1) [20] PALOGOTLHE YA KAROLO YA C: 40 PALOGOTLHE YA TLHATLHOBO: 80 Kwalololo e ileditswe