Setswana HL Grade 12 P2 NSC November 2018 Question Paper

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE MOPHATO 12 SETSWANA PUO YA GAE (HL) PAMPIRI YA BOBEDI (P2) NGWANAITSEELE 2018 MADUO: 80 NAKO: Diura di le 2½ Pampiri e, e na le ditsebe di le 25. Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 2 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC DITAELO LE TSHEDIMOSETSO 1. Buisa tsebe e ka kelotlhoko pele o ka simolola go araba dipotso. 2. O se ka wa leka go buisa pampiri yotlhe. Lebelela lenaneo la diteng mo tsebeng ya bone, mme o tshwae dipalo tsa dipotso tse di boditsweng mo dikwalong tse o di buisitseng monongwaga. Morago ga moo, buisa dipotso tse, mme o tlhophe dipotso tse o batlang go di araba. 3. Pampiri e, e na le DIKAROLO di le THARO: KAROLO YA A: Poko (30) KAROLO YA B: Padi/Ditlhangwa tsa setso (25) KAROLO YA C: Terama (25) 4. Araba DIPOTSO di le TLHANO: Di le THARO mo KAROLONG YA A, e le NNGWE mo KAROLONG YA B le e le NNGWE mo KAROLONG YA C ka mokgwa o o latelang: KAROLO YA A: POKO MABOKO A A TLHAOTSWENG – Araba dipotso di le PEDI. LEBOKO LE LE SA TLHAOLWANG – Araba potso e. KAROLO YA B: PADI/DITLHANGWA TSA SETSO Araba potso e le NNGWE. KAROLO YA C: TERAMA Araba potso e le NNGWE. 5. TLHOPHO YA DIKARABO MO KAROLONG YA B (PADI KGOTSA DITLHANGWA TSA SETSO) LE MO KAROLONG YA C (TERAMA): Araba FELA dipotso tsa padi kgotsa ditlhangwa tsa setso le terama tse o di ithutileng. Araba potso e le NNGWE ya TLHAMO le e le NNGWE ya DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE. Fa o araba potso ya tlhamo mo KAROLONG ya B, o tshwanetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG ya C. Fa o arabile dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG ya B, o tshwanetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG ya C. Dirisa lenaneonetefatso go go thusa. 6. BOLEELE JWA DIKARABO Karabo ya potso ya tlhamo ya poko e tshwanetse go nna mafoko a a ka nnang 250–300. Dikarabo tsa dipotso tsa tlhamo tsa padi kgotsa ditlhangwa tsa setso le terama di tshwanetse go nna mafoko a a ka nnang 400 - 450. Boleele jwa dikarabo tsa dipotso tse dikhutshwane bo laolwe ke maduo a a neetsweng. Dikarabo tsa batlhatlhojwa di totobale, mme di nne maleba. Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 3 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC 7. Latela ditaelo kwa tshimologong ya KAROLO e NNGWE le e NNGWE. 8. Nomora dikarabo tsa gago ka nepagalo go ya ka thulaganyo ya dipalo tse di dirisitsweng mo pampiring ya dipotso. 9. Simolola KAROLO e NNGWE le e NNGWE mo tsebeng e NTŠHWA. 10. Tiriso ya nako e e tshikinngwang. KAROLO YA A: Bonnye metsotso e le 40 KAROLO YA B: Bonnye metsotso e le 55 KAROLO YA C: Bonnye metsotso e le 55 11. Kwala sentle ka mokwalo o o buisegang. Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 4 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC LENANEO LA DITENG Tsebe e, e naya batlhatlhojwa tshedimosetso tebang le tlhopho ya dipotso tse ba batlang go di araba kwa ntle ga go buisa pampiri yotlhe. KAROLO YA A: POKO Poko e e tlhaotsweng: Araba dipotso dingwe le dingwe di le PEDI. PALO YA POTSO MOFUTA WA POTSO MADUO TSEBE 1. 'Sego sa metsi' Potso ya tlhamo 10 6 2. 'Thulamotse' Dipotso tse dikhutshwane 10 7 3. 'Madubadube a 1939' Dipotso tse dikhutshwane 10 8 4. 'Tlhaolele' Dipotso tse dikhutshwane 10 9 LE Poko e e sa tlhaolwang: Batlhatlhojwa botlhe ba TSHWANETSE go araba potso e. 5. 'Mahutsana a Modiri' Dipotso tse dikhutshwane 10 10 ELA TLHOKO: Araba POTSO e le NNGWE YA TLHAMO le POTSO e le NNGWE YA TSE DIKHUTSHWANE. Fa o araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA B, o tshwanetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA C. Mo KAROLONG YA B le mo KAROLONG YA C araba potso e le NNGWE fela. KAROLO YA B: PADI/DITLHANGWA TSA SETSO PADI: Araba potso e le NNGWE fela go tswa mo pading e o e tlhaoletsweng. 6. Leba Seipone Potso ya tlhamo 25 11 7. Leba Seipone Dipotso tse dikhutshwane 25 11 8. Omphile Umphi Modise Potso ya tlhamo 25 13 9. Omphile Umphi Modise Dipotso tse dikhutshwane 25 13 10. Masego Potso ya tlhamo 25 15 11. Masego Dipotso tse dikhutshwane 25 15 12. Ntlhomole Mmutlwa Potso ya tlhamo 25 17 13. Ntlhomole Mmutlwa Dipotso tse dikhutshwane 25 17 KGOTSA DITLHANGWA TSA SETSO: Araba potso e le NNGWE fela go tswa mo ditlhangweng tsa setso tse o di tlhaoletsweng. 14. Ditlhangwa Tsa Setso Potso ya tlhamo 25 19 15. Ditlhangwa Tsa Setso Dipotso tse dikhutshwane 25 19 KAROLO YA C: TERAMA Araba potso e le NNGWE. 16. Matsapa di a tsaya kae? Potso ya tlhamo 25 22 17. Matsapa di a tsaya kae? Dipotso tse dikhutshwane 25 22 18. Ga se Lorato Potso ya tlhamo 25 24 19. Ga se Lorato Dipotso tse dikhutshwane 25 24 ELA TLHOKO: Mo DIKAROLONG tsa B le C, araba potso ya TLHAMO e le NNGWE le potso e le NNGWE ya DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE. Ga o a tshwanela go araba dipotso tse PEDI tsa tlhamo kgotsa dipotso tse PEDI tse dikhutshwane. Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 5 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC LENANEONETEFATSO Lebelela lenaneonetefatso go rurifatsa fa o arabile palo ya dipotso e e tlhokegang. KAROLO PALO YA PALO YA DIPOTSO TSHWAYA DIPOTSO TSE DI () ARABIWANG A: Poko 1–4 2 (Poko e e tlhaotsweng) A: Poko 5 1 (Poko e e sa tlhaolwang) B: Padi/Ditlhangwa tsa 6–15 1 Setso (Tlhamo kgotsa dipotso tse dikhutshwane) C: Terama 16–19 1 (Tlhamo kgotsa dipotso tse dikhutshwane) ELA TLHOKO: Mo DIKAROLONG tsa B le C, netefatsa gore o arabile potso e le NNGWE ya tlhamo le e le NNGWE ya dipotso tse dikhutshwane. Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 6 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC KAROLO YA A: POKO MABOKO A SETSWANA – MK Mothoagae Dipotso di tlaa bodiwa go tswa mo mabokong mangwe a le MANE a a tlhaotsweng le go tswa go le le LENGWE le le sa tlhaolwang. Batlhatlhojwa ba tshwanetse go araba dipotso DINGWE le DINGWE di le PEDI go tswa mo mabokong a a tlhaotsweng le le LENGWE le le sa tlhaolwang. Dipotso tsa maboko a a tlhaotsweng di tlaa tlhagelela pele, mme go latele tsa leboko le le sa tlhaolwang. ELA TLHOKO: Araba potso ya leboko le le sa tlhaolwang. POKO E E TLHAOTSWENG Araba dipotso di le PEDI go tswa mo go di le nne tse di boditsweng. POTSO 1: POTSO YA TLHAMO Buisa leboko le le latelang, mme morago o kwale tlhamo e mo go yona o tlhagisang diteng tsa leboko le, ka ga sego sa metsi. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 250–300. SEGO SA METSI – G Setlalekgosi 1 Goroga tlhe sentle monyana wa me 2 Bomma tlhe lo se mo gase thata 3 Lekanyetsang 'nawa tsa lona lo a mmolaya 4 O remele kgakajana ka mogoma oo mma 5 Rra tlhe selepe sa gago se ratile go mo rema. 6 Nkele, ke go diladiletse ntlwana ke eo 7 Fa o ka tsoga pele ga me mma ke go kaele 8 Lefeelo le ka fa pulelong ya setswalo sa sesoa 9 Dipitsa le gotlhe di nna kwa motsheo 10 E ne e re o tlhaetse o tsenya tlhogo moruting 11 O se tshabe go ikuela ke mmaago ngwanaka. 12 Heela mosetsanyana ke wena o semenya! 13 Setete ke wena; e keteng o minnwe ka nko 14 Legololegwana! Ka motwane e kete wa eng 15 Kgotsa e kete wa phatsa ya moselesele! 16 Mo ke ga me mma ga se ga mmaago 17 Ke utlwile ga twe Ntshadi o seketletsa dikeledi 18 O mmitsa Nkele boo o raya go ela lemina 19 Ke lwa bofelo letsatsi le go bonega marago 20 Ke se tlhole ke bona sepe se le makgome 21 Wena ke jaaka o kwaletse ngwanake ke sa itse 22 Ditsagana ga ke di batle, ke batla sego sa metsi mma. [10] Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 7 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC POTSO 2: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso. THULAMOTSE – JSS Shole 1 Ditshipi ke tsele, di tla di thula mabota, 2 Di raletse, di a kgopha, di a sila! 3 Ngwana wa motho o metlhwa le lerole, 4 Modumo wa tsona o bipa le dilelo: 5 Lesea le bokoletse, mosadi a tlhaba mokgosi; 6 Monna o rile ke a makala, a diga dikgono, 7 Boraro ba itshelatshela dikgaswanyana 8 Ba swe ba etse go sutela Mathulwe. 9 Ke yole, e bile o fetile, 10 'Lapa le setse le ikgonere. 11 Ke yole, o lebile ga molebelebe, 12 Thulamotse, tlhe, o ne o botsa, re a rapela, 13 O nne o kopa bona, o re leofetse. 14 O raletse phuphu tsa borraetsho. 15 Ga twe kwa re go yang letlhafula ke toro 16 Maruo ga a kitla a fula sesolo, 17 A ka senyetsa base mongwe masimo 18 A ka nwa metsi a letamo 19 A ntlha re ka fudusiwa le sekgwa sele 20 Re tlaa tla go kgobama mo sekakaneng, 21 Re ikora marapo, re ikapara matlalo 22 Sebi sa kgomo re ka se bona kae, 23 Dikgomo di phela ka motshikiri? 24 Kwa morago matlotleng go tlhomilwe; 25 Botlhatlhaganye ba ba mabone; 26 Ditshipi ke tseo mma di a ikepela, 27 Di ile go tlhotlhora lefatshe mogodu, 28 Naare majwana ao, e a ja e omang, 29 Le ka bo le re nathetse re ne re tlaa utlwa? 2.1 Maikutlo a mmoki ke afe ka ga Thulamotse? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 2.2 Naya ponagalo ya poko e e mo moleng 14 le mosola wa yona. (2) 2.3 Naya sekapuo se se mo moleng 15 le mosola wa sona. (2) 2.4 Tlhalosa mela 22 le 23 go ya ka diteng tsa leboko. (2) 2.5 O ithutile eng go tswa mo lebokong le? (2) [10] Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 8 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC POTSO 3: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso. MADUBADUBE A 1939 – JM Lekgetho le ba bangwe 1 Le epile ja ba ja tlhakana moseja ole. 2 Ga twe go thata, kgomo e tsentse tlhako kgamelong, 3 Thamo ya phala khibidu; ga twe go dubegile, 4 Go a faratlhatlhanngwa, ga go jewe diwelang. 5 Bommabana ba lela mo go botlhokotlhoko, 6 Ba gadima tlase boo ba gadima godimo. 7 Ga twe go a boitshega, ga go itsiwe boroko, 8 Go lala go khidia sefako sa marumo. 9 Bontsintsi ga bo na kwa bo latsang tlhogo gona, 10 Ba fetogile bakgarakgatshegi ba bofelo. 11 Go itatswa kgabo ya molelo mo magabona, 12 E ja e be e wetsa motshegare le bosigo. 13 Thaka ya makau e tlogetse magae le metse, 14 E ineetse go lala godimo ga dithaba, 15 Ga se bothatanyana, gompieno go sulafetse, 16 Go tshwana fela gare ga mawatle le metlhaba. 17 Ga twe monongwaga phatshwana ga e thuse sepe, 18 Go busa dinonyane tsa loapi, difofane; 19 Mo metsing gona go fete go iphetlhe sekepe 20 Sa sekakadimelela, sekepe sa sesapi. 21 E ya gompieno ga se e e tlholang e bolelwa. 22 Gompieno go thulane botlhale le bo bongwe, 23 Ka go rakanye bona tota bana ba go tsalwa 24 Ga ba ga lebagana ditshwangtshwang le tse dingwe. 3.1 Maikutlo a mmoki ke afe mo lebokong le? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 3.2 Naya ponagalo ya poko e e tlhagelelang mo meleng 2 le 3 le mosola wa yona. (2) 3.3 Naya sekapuo se se mo moleng 8 le mosola wa sona. (2) 3.4 Tlhalosa bokao jwa mela 17 le 18 jaaka e dirisitswe mo lebokong. (2) 3.5 O ithutile eng go tswa mo lebokong le? (2) [10] Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 9 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC POTSO 4: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso. TLHAOLELE – OH Segano 1 Ngwana o kile a bonwa Aforikaborwa 2 A bonwa ka maikaelelo magolo-segolo 3 Bammopi ba mo itumeletse segolo 4 Kgolo ya gagwe e tlisitse kutlobotlhoko. 5 Bangwe ba re o tlile ka Maesemane 6 Bangwe ba re o tlile ka Maaforikanere 7 Bantsho bona ba re ga ba na seabe ka ena 8 Ka a tsaletswe go ba kgobola mekwatla. 9 Ngwana o filwe leina -Tlhaolele 10 Leina lebe seromo, 'ina lebe ga twe le a roma. 11 Lorato ga a ka a le amogela fa e se kilo 12 Bangwe ba mo tlhoile tsalong go fitlha losong. 13 Bana ba Aforika ba kgaoganngwa digongwana 14 Batho ba ipona jaaka Basweu, Bantsho le Maintia 15 Dinaga tsa ntle tsa gana seo lebaibai 16 Sebetsasegolo ya nna ikgatoloso le dikiletso. 17 Bokhutlong batsadi ba ngwana ba mo latlha 18 Ba kopa boitshwarelo ka ntlha ya ditiro 19 Ba re ngwana ga a ka a lere boikhutso 20 Tsalo ya gagwe e lerile matlhotlhapelo. 21 Basweu ba ne ba iphetotse batlhopiwa ke o mogolo 22 Ba laolela bangwe tulo le botshelo 23 Ga tsoga diletseng ba sa solofela 24 Ba bona fa tshiamo e le polao ya ga tlhaolele. 4.1 Maikutlo a mmoki ke afe mo lebokong le? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 4.2 Naya ponagalo ya poko e e mo meleng 1 le 2 le mosola wa yona. (2) 4.3 Naya ponagalo ya poko e e mo moleng 10 le mosola wa yona. (2) 4.4 Tlhalosa mela 15 -16 jaaka e dirisitswe mo lebokong. (2) 4.5 Ke thuto efe e o e ungwang go tswa mo lebokong le? (2) [10] LE Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 10 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC POKO E E SA TLHAOLWANG POTSO 5: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE MAHUTSANA A MODIRI – NCD Mogotsi 1 Modiri a golega letsatsi le eme, 2 A latlhela dikgomo thiteng a gaketse, 3 A ngwangwalala le tema a sa itshoge tlala, 4 Mme ba ba kutlwelobotlhoko ba mo naya diatla. 5 A di latlhela motlhong pula e etile, 6 Seme a se latlhetse legetleng ka bokete, 7 Mme a di tsamaya thoko mala a lela, 8 A tlamile borokgwe ka tele le motantanyane. 9 Lekote la re, tsebe, tsebe, tsebe, 10 Tse di mebitlwa ditlhogong di ntse di itshokile. 11 A ya le tsona, monnamogolo, a sa fele pelo. 12 Tlhabolola, tlhaba, se tlhabe thata! 13 Mogomotsi wa ditšhaba le phologolo 14 O le lehufa re ka bo re sule, 15 Mme ra bolawa ke tlala peo re e botegile; 16 Ga re seto, ga re tala, ga bo ga re fiii! 17 Sefako sa hupela tedu pelong, 18 Mme matsapa a modiri a fetoga lefela; 19 Sa fola dijalo mo go botlhoko 20 Mme tshimo ya sala ka dikutwana. 21 A goga dinao motsofe, ka bokete, 22 Keledi e rothela sakeng la bo-selelo; 23 Letshwamina-a-matshaba-mosi a okomela, 24 Mme ga nna maragaraga sefatlhegong sa modiri. 5.1 Maikutlo a mmoki ke afe mo lebokong le? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 5.2 Mmoki o kaya eng ka mola 3 wa leboko? (2) 5.3 Naya sekapuo se se dirisitsweng mo moleng 7 le mosola wa sona. (2) 5.4 Naya ponagalo ya poko e e tlhagelelang mo moleng 22 le mosola wa yona. (2) 5.5 Ke thuto efe e o e ungwang go tswa mo lebokong le? (2) [10] PALOGOTLHE YA KAROLO YA A: 30 Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 11 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC KAROLO YA B: PADI/DITLHANGWA TSA SETSO Ditshwaelo ka kakaretso: • Go boditswe potso ya TLHAMO le DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE go tswa mo pading kgotsa ditlhangweng tsa setso tse di tlhaotsweng monongwaga. • Batlhatlhojwa ba tshwanetse go araba potso e le NNGWE go tswa mo pading kgotsa ditlhangweng tsa setso tse ba di ithutileng. • Fa motlhatlhojwa a itlhophetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA B, o tshwanetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA C. • Fa motlhatlhojwa a itlhophetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA B, o tshwanetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA C. PADI Araba potso e le NNGWE go tswa mo pading e o e buisitseng. POTSO 6: POTSO YA TLHAMO LEBA SEIPONE – Kabelo Kgatea Bapisa thuto e e fitlhelwang mo pading e, le e re itemogelang yona mo dikolong gompieno. Tshegetsa karabo ya gago ka ditiragalo go tswa mo pading e. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 400–450. [25] POTSO 7: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE LEBA SEIPONE – Kabelo Kgatea Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso. NOPOLO A E rile nako nngwe a sa ntse a tshwaragane le go beola batho ba gagwe, a bona mosadi wa motho yo montsho a tsamaya le ngwana wa mosimane yo o tshwanang le mosimane yo a tlwaetseng go mmona mo seiponeng go tswa bongwaneng. Mosimane wa teng a eme a makaletse Motswagauteng. Mosadi yole a mmeola. A fitlha a mo phamola ka seatla le go feta a mo kgokgothisa botlhoko. 5 'O bogetseng? ... a ga o itse gore dilo tse di ja diritibatsi.' A feta a ntse a mo omanya jalo go fitlha ba tsena ka lebenkele. Mosimane a tsamaya a gadimile kwa morago. Motswagauteng a ba bogela go fitlha ba tikela. E rile thapama eo, a ntse a beola jalo, a bona mosimane yole gape. Le ena a eme mo moleng. 10 A mo gwetla ka seatla le go mo tsaya sekwena. 'O mang monna?' 'Ke nna Janie.' 'O batla eng fa Janie?' Janie wa teng a ingwayangwaya tlhogo. Morago a re, 'Le nna ke tlile go ipoma, bontsi 15 jwa borangwane mo Hillbrow ba ipomile.' Motswagauteng a ntsha pelwana ya keetane e a e filweng ke mosadi yole wa kwa polaseng ya ga Mokwepa. A e bula le go botsa Janie gore a o itse mosadi yo o mo setshwantshong. Mosimane a tlhoma setshwantsho matlho. Morago a thikitha tlhogo. Motswagauteng a mo supetsa aterese e e kwadilweng mo letlhakoreng le lengwe la 20 sekhurumelo sa pelwana. Mosimane a se tlhoma matlho. Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 12 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC 'Ke ntlo ya ga rangwane, nka go isa teng.' 'O kae ena rangwanaago?' Potso e ya phunya dikeledi mo matlhong a mosimane. A betsega ka lobelo. A fitlha a phamola baesekele ya gagwe a tsamaya. Motswagauteng a sala a tshwere pelwana 25 ya gauta mo diatleng tsa gagwe. A ipotsa dipotso tse di se nang dikarabo. E rile go ise go ye kae, Janie a goroga le koloi ya mapodisi. Motswagauteng le lekoko la gagwe ba gana go bona seo. Ya nna semphete ke go fete. Motšhini wa sala foo le meriri le yona ya sala e gasane. Monna wa lepodisi yo o tlileng le Janie, a fitlha a sela sengwe fa fatshe. A tshwara 30 Janie ka seatla, ba tsena mo koloing ya puso. Motswagauteng a sala a itsholela gore tota o ne a batla eng mo mothong yo o tshwanang le ena, ka bammala le bantsho ka gale ba mo tlisetsa mathata. A dula fa fatshe a ithuba mafatlha ka selelo. Mosadimogolo Ijelele o ne a mo rutile gore a lele fa a utlwile botlhoko go efoga bolwetse jwa pelo. 35 7.1 Ngwana wa mosimane yo o tsamayang le mosadi wa montsho ke mang, mme o amana jang le Motswagauteng? (2) 7.2 Tiragalo e e tlhalosiwang mo temaneng, e diragalela kwa kae? (1) 7.3 Tlhalosa lebaka le mokgwa o Motswagauteng a ngwegileng ka ona kwa ga Salamina le Alberto. (4) 7.4 Ke maikutlo afe a a tlhagisiwang ke Janie mo temaneng? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 7.5 Ke eng se se tlhotlheleditseng Gokatweng go nna paki ya mmuso? (2) 7.6 Padi e, e tlhagisa Mokwepa e le motho yo o ntseng jang? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 7.7 Go se utlwane ga ga Motswagauteng le Koot go tlhodilwe ke eng? (2) 7.8 Tlhagisa ka moo mogatsa mosadimogolo Kornei a tlhokafetseng ka gona kwa polaseng. (2) 7.9 Go kopana ga ga Motswagauteng le Mokoko, go tsweletsa jang poloto ya padi e? (2) 7.10 Semelo sa ga Jan Smook se na le seabe sefe mo botshelong jwa ga Motswagauteng? (2) 7.11 Fa o ne o le Jankie, mme o utlwa gore o imisitse mosadi wa montsho ka nako ya tlhaolele, o ne o ka dira eng? (2) 7.12 Mopadi o re ruta eng ka padi ya Leba Seipone? (2) [25] Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 13 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC POTSO 8: POTSO YA TLHAMO OMPHILE UMPHI MODISE – DPS Monyaise Bapisa thuto e e fitlhelwang mo pading e, le e re itemogelang yona mo dikolong gompieno. Tshegetsa karabo ya gago ka ditiragalo go tswa mo pading e. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 400–450. [25] POTSO 9: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE OMPHILE UMPHI MODISE – DPS Monyaise Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso. NOPOLO B Ga fologa monna a le moleele, a le matsatsarapa, e le Moaforika wa tsopa la maloba. A tsamaya a gabaletse, gonne o ne a tlhotsa 'oto la molema, mme a sa rate gore batho ba lemoge; a le lobadi fa godimo ga 'itlho la moja; a ka nna masomeamanelemotso. A salwa morago ke mosadi a le sekiritlana le mosimane wa 'ngwaga tse di supang. 5 Monnamogolo Ofentse o ne a sa bolo go kua mokgosi gore morwadie a mo thuse ka modisa. Jaanong o ne a mo leretse mosimane Modise, e le mosimane yo magodimo a ntshitseng maatlametlo, botswerere, manontlhotlho le matsetseleko a one otlhe fa a mmopa, gore popo e gomotsege, e itumele, dipounama di le sephara, e le tsa Moaforika wa tsopa la maloba, tsopa la Aforika le sa dubega mo 'atleng tsa badimo. 10 Metlha eo e ile, re setse re lelela kgama le mogogoro. Rona re godile re fitlhela go ntse go twe Moaforika o kile a bo a ipela ka mmala wa sebilo. Ba katogile monyo bana ba mmala o montsho, ba kgoma magodimo ka diphogwana, batho ba baleele re ba itumelela ntweng. Gompieno re gopa ka mpa fa fatshe, re lwela thito tsa dirite le dikgatlampane; bogosi bo ile le malata. Mme gangwe 15 le gape, re tshokane re bonye peo e e re gopotsang kgalalelo e e phirimileng jaaka tsatsi la mariga. Mosong o ba o tsogang mo Matile a tsamaya le ngwana wa ga mmangwana'gwe go ya go gama. Ga twe a eme fa pele ga mojako wa saka la dinamane, e re fa go twe 'Fesa!' a bulele namane e ye go rokotsa. A di bulela bongwe ka bongwe, ga ba ga sala di le 20 pedi; jaanong a ithaya a re o a itse. Ga twe a fese gape. A emela kwa thoko gore namane e tswe; boemong jwa e le nngwe, ga tswa di le pedi. A imelwa ke ditsebe. A tlogela kgoro e butswe, a tabogela namane tse di duleng; fa a tla a thiba e nngwe ya tsone, a bona dipodi di karaganya kwa ntle. A tlogela namane, a tabogela dipodi. Basimane ba re 'Nnyaya, e seng namane, dipodi.' Bangwe ba re 'Nnyaya namane'. 25 A tsietsega. Ao, jaanong ba mo ja setshego! Matlhogole! A ya gae a betilwe ke pelo. Ya re go ise go ye kae a tlwaela botshelo jwa Matile; a itse gore fa kgomo e ya kwa tshimong e tshwanetse go potwa ka ntlha efe. Mme bogolo o ne a tsamaya le rraagwemogolo Ofentse, ka a na a tsofetse bobe, a sa tlhole a itse go tsamaya a sa etelelwa pele ke mosimanyana; gongwe le gongwe kwa monnamogolo o yang gona, 30 a sa tlogele 'itlho la gagwe kwa morago. Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 14 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC 9.1 Monna yo o neng a fologa a le moleele, a le matsatsarapa, e le Moaforika wa tsopa la maloba ke mang, mme o tsalana jang le Modise? (2) 9.2 Tiragalo e e tlhalosiwang mo temaneng, e diragala kwa kae? (1) 9.3 Tlhalosa ka moo RraMosidi a lomeleditseng Motlalepule go bona morwae ka gona. (2) 9.4 Ke maikutlo afe a a tlhagisiwang ke Modise mo temaneng? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 9.5 Ke eng se se tlhotlheleditseng mogokgo Borume go ya kwa Kgosing? Tshegetsa karabo ka dintlha di le PEDI. (4) 9.6 Padi e, e tlhagisa Monnamogolo Ofentse e le motho yo o ntseng jang? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 9.7 Letlhoo la ga RraModise mo go Modise le tlhodilwe ke eng? (2) 9.8 Tlhagisa ka moo monnamogolo Ofentse a tlhokafetseng ka gona. (2) 9.9 Seabe sa basetsana ba kwa Doornfontein se tsweletsa jang ditiragalo tsa padi e? (2) 9.10 A tshwetso e e tserweng ke Motlalepule ya go se lemolole mpa ka a ne a beteletswe, e maleba? (2) 9.11 Fa mosadimogolo MmaSebolai e ne e le nkokoago, a o ne o ka mo itumelela? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 9.12 Mopadi o re ruta eng ka padi ya Omphile Umphi Modise? (2) [25] Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 15 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC POTSO 10: POTSO YA TLHAMO MASEGO – G Mokae Bapisa thuto e e fitlhelwang mo pading e, le e re itemogelang yona mo dikolong gompieno. Tshegetsa karabo ya gago ka ditiragalo go tswa mo pading e. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 400-450. [25] POTSO 11: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE MASEGO – G Mokae Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso. NOPOLO C Bobedi bo dutse kwa pele mo ntlolehalahaleng e e mabono e, ya mabonebone; gareng ga borradipolotiki ba ba maatla lefatsheng, baitsegi ba ba tshamekang mo ditshwantshong, mme madulo a bona a sa ba rone le go le gonnye. Kwa pelepele, gareng ga bagapi ba bangwe ba difoka tsa Nobel, go dutse lekau le e seng kgale le fetile dingwaga di le somaamane. Lekau le le lebegang le, le apere 5 hempe ya mosego wa setso sa Maaforika, 'dašiki'; eo le kopileng go e rokelwa tsatsi le, go le gopotsa rraagwe-thoko wa lona; mongwe wa metheo ya botshelo jwa gagwe. Sebaka sa gagwe sa go amogela sefoka seo bontsi bo yang badimong bo se eletsa sa fitlha, mme a gata a gatoga go ya kwa molomong wa go bua. A o tsholeletsa kwa godimo go fitlhela seemo sa gagwe se se ilang monyo, mme a simolola go bua: 10 'Maloko a komiti ya Nobel a a tlotlegang; ditlhogo tsa dinaga tse di farologaneng tsa lefatshe tse di tlotlegang; borre le bomme ba ba tlotlegang; ke sitwa go bona mafoko a go le bolelela ka foo ke ikutlwang motlotlo ka teng go bo ke segofadiwa ka sefoka se.' 'Ke raragana leleme ke tlotlo e ka gonne ke gopola gore go na le banna le basadi ba ba maboko a a gaisang a me, ba ba ka se ronweng ke go tlotlomatswa jaana.' 15 'Kwa gae re bua gore 'motho ke motho ka batho'. Ka jalo, ke tlhakanela sefoka se le batho ba ba mmalwa ba ba ntirileng se ke leng sona gompieno'. 'Bangwe, ka go tlhoka lesego, ba setse ba fetile mo lefatsheng leno, fela, kwa ba leng teng, ke solofela gore ba a nkutlwa. Bona ke rre le mmemogolo Kgabo le Goabaone Motsepe, kgaitsedie rremogolo 20 MmaSontaga, rre-thoko wa me, yo o nkgodisitseng jaaka ngwana wa gagwe wa madi, a nthata; Vusi Mgoma, le mongwe wa balwela-kgololosego wa naga ya me yo a sa tlotlomatswang, Sol Lazar.' 'Ke ne ka segofatswa go nna le bona mo botshelong jwa me le mo lesikeng la me.' 'Borre le bomme ba ba tlotlegang, fa gompieno ke lebega ke na le phitlhelelo e e kwa 25 godimo mo matlhong a lona, ke ka go bo ke eme magetleng a batho ba bagolo ba, mme ke gogelwa godimo ke letsogo le le boitshepo la Modimo …' 'Ka lesego, ba babedi ba 'magetla a me Modimo o sa ntse a sa ba nkadimile, mme gompieno ba na le nna fa go tlhakanela motsotso o wa tlotlo le nna …' Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 16 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC 11.1 Bobedi jo bo neng bo dutse kwa pele mo ntlolehalahaleng e e mabono ke bomang? (2) 11.2 Tiragalo e e tlhalosiwang mo temaneng, e diragala kwa kae? (1) 11.3 Tlhalosa ka botlalo mabaka a a dirileng gore ba ga Lazar ba boele kwa Engelane. (2) 11.4 Ke maikutlo afe a a tlhagisiwang ke Sello mo temaneng? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 11.5 Ke eng se se tlhotlheleditseng Sannah go nosa Masego bojalwa fa ba ne ba le mo loetong? Tshegetsa karabo ka dintlha di le PEDI. (4) 11.6 Padi e, e re senolela mosadimogolo MmaSontaga e le motho yo o ntseng jang? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 11.7 Go se utlwane ga ga Masego le balelapa la ga Vuzi Mgoma go tlhodilwe ke eng? (2) 11.8 Tlhagisa ka moo balelapa la ga Base Schalk ba tlhokafetseng ka gona kwa polaseng. (2) 11.9 Fa o ne o le Goabaone, ngwana wa gago a tla a beleseditswe go tswa kwa sekolong, o ne o tlaa dira eng? (2) 11.10 Go ya ka wena, a tshwetso ya kgotlatshekelo ya go atlholela Rre Motsepe loso e ne e le maleba? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 11.11 A fa mosadi wa ga Vuzi Mgoma wa ntlha e ne e le mmaago, o ne o ka mo itumelela? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 11.12 Mopadi o re ruta eng ka padi ya Masego? (2) [25] Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 17 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC POTSO 12: POTSO YA TLHAMO NTLHOMOLE MMUTLWA – OM Lobelo Bapisa thuto e e fitlhelwang mo pading e, le e re itemogelang yona mo dikolong gompieno. Tshegetsa karabo ya gago ka ditiragalo go tswa mo pading e. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 400 - 450. [25] POTSO 13: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE NTLHOMOLE MMUTLWA – OM Lobelo Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso. NOPOLO D Letsatsi le ne le setse le le fa godimo, Matsetseleko a tshwanetse gore a ka bo a sa bolo go ya tirong. O ne a tsoga a imakaletse thata, a le bokgwabo e kete setsenwa se sa tswa go entiwa. O ne a tlotlela Segonyamatlho ka toro eo ya gagwe e e makatsang. O ne a ipaakanya ka lepotlapotla, mme a itatlhela mo mmotokareng wa gagwe a wela tsela. 5 Matsetseleko o ne a tlhola a dira ka maikutlo a a hubitseng letsatsi leo, a ipotsa gore toro eo e ka tswa e raya eng tota. A nagana gore ka gongwe ke badimo, ba galefetse fa a latlhile legae a ile le naga. Mogaetsho go a diragala dinako dingwe e bile mongwe le mongwe yo o dumelang mo setsong, a ka go bolelela ka ditoro tse di ntseng jalo. Bangwe ba re ke badimo, ba a bo 10 ba go etetse, ba go tsibosa ka melato e o e dirileng kgotsa ka dikano tse o sa di diragatseng. Nnete yona ke gore, toro e maphata. Go lora go bontsha gore tlhaloganyo ya motho e a dira le fa a robetse, e bile o kgona go dira dilo tse dingwe a ntse a le mo borokong, jaaka go gotlhola, go ingwaya kgotsa go fetoga fa a sa robala sentle. Jaanong go ya ka ditumelo tse di farologaneng, bakeresete ba dumela gore Modimo o 15 kgona go go etela mo torong, go go bolelela se a sa se itumeleleng kgotsa go fetisa thomo ya gagwe. Go fela jalo ka badimo. Mogaetsho, o itse sentle fa Modimo le badimo, ba ka se go etele o ntse gongwe le ditsala tsa gago, o le mo mmileng, le fa o le mo kopanong o bua le batho. Batho bao ba ka nagana fa o tsenwa, e bile le wena o ka nagana fa o 20 bona sepoko. Ke ka moo Modimo kgotsa badimo, ba go etelang mo torong gonne e le yona tšhono ya bona go ka bua le wena, go se ka moo o ka ganetsanang le bona ka teng, e bile o tlile go utlwa tsotlhe tse ba batlang go go bolelela tsona. Matsetseleko o ne a sa itse gore a ka dira jang morago ga toro eo. O ne a nagana ka go ya go gaola kwa gae, go kwala lekwalo kgotsa go roma mongwe koo. Sebe sa phiri 25 o ne a tshaba rraagwe le banna ba lekgotla. Baeletsi botlhe ba ga Kgosi Kgololo ba ne ba nyoretswe madi a gagwe, ba ne ba ikana bosigo le motshegare gore fa a ka fitlha, ba tlile go mo nwa madi a tshela. Tlhotlheletso yotlhe eo, e ne e tswa mo go Kgori, rraagwe Matsetseleko. O ne a ikutlwa a nyenyefetse thata mo morafeng, e bile a tsenwe ke matlho ka se se dirilweng ke Matsetseleko. Go ngweega fa gae, le go fetola 30 rraagwe motho yo o maaka fa pele ga Kgosi le lekgotla. Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 18 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC 13.1 Matsetseleko o lora jaana a le kwa kae, kwa ga mang? (2) 13.2 Matsetseleko o ne a dira kwa kae? (1) 13.3 Naya dintlha di le PEDi tsa toro ya ga Matsetseleko. (4) 13.4 Ke maikutlo afe a a tlhagisiwang ke Matsetseleko mo temaneng? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 13.5 Ke eng se se tlhotlheleditseng Rre Segonyamatlho go ya kwa batsading ba ga Matsetseleko? Tshegetsa karabo ka dintlha di le PEDI. (2) 13.6 Padi e, e re senolela Bra Boots e le motho yo o ntseng jang? (2) 13.7 Go utlwana ga ga Matsetseleko le Kukama go tlhodilwe ke eng? (2) 13.8 Tlhagisa ka moo Rre Kgori a tlhokafetseng ka gona. (2) 13.9 Seabe sa ga Tilodi Aphane e nnile sefe mo botshelong jwa ga Palesa le Mmathapelo? (2) 13.10 Go ya ka wena, a tshwetso e Baagileng a e tsereng ya go rola tiro e siame? (2) 13.11 Fa Kelogile e ne e le mmaago, a o ne o tlaa mo itumelela? (2) 13.12 Mopadi o re ruta eng ka padi ya Ntlhomole Mmutlwa? (2) [25] KGOTSA Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 19 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC DITLHANGWA TSA SETSO Ditshwaelo ka kakaretso: • Go boditswe potso ya TLHAMO le DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE go tswa mo ditlhangweng tsa setso tse di tlhaotsweng monongwaga. • Batlhatlhojwa ba tshwanetse go araba potso e le NNGWE go tswa mo ditlhangweng tsa setso tse ba di ithutileng. • Fa batlhatlhojwa ba itlhophetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA B, ba tshwanetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA C. • Fa batlhatlhojwa ba itlhophetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA B, ba tshwanetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA C. POTSO 14: POTSO YA TLHAMO DITLHANGWA TSA SETSO – G Leeuw le ba bangwe 'MONNA WA MOGWEBI' – BP Lekome 'KGOSI MOLEFI K PILANE' – MOM Seboni le EP Lekhela Sekaseka mathata a a tlhagisiwang ke naane ya 'Monna wa mogwebi' le leboko la 'Kgosi Molefi K Pilane', o totile monna wa mogwebi le Kgosi Molefi K Pilane. Boleele ba tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 400 – 450. POTSO 15: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE DITLHANGWA TSA SETSO – GS Leeuw le ba bangwe Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso. NAANE: 'SETLHARE SA METLHOLO LE MOSADI' – CLS Thobega le G Litheko NOPOLO E Ga twe e rile bogologolo, ga bo go na le mosadi yo o neng a tsamaya ka loleme jaaka tlhapi. Motho yo o tsamayang ka loleme (go tewa yo o maaka), sa gagwe e le go lotlhanya batho ka go ikopela dijo. Leina la mosadi yo e ne e le Keneetsweng. Fa go le phakela, o ne a etela basadi ba motse, ena a sa apeye dijo ka a ne a itsapa. Mo motseng ga bo go na le setlhare se se neng se itse go bua. Setlhare se setona se, 5 se ne se tuka molelo fa go le bosigo. Mo motshegareng se ne se nyelela, mme se tle se bonwe fela ke batho ba ba neng ba itse fa se gona. Ga diragala gore e re letsatsi lengwe, fa Keneetsweng a tswa go seba mosadi mongwe kwa lapeng go le bosigo, a fapogela fa setlhareng go leka go ikhutsa. Ka a ne a lapile ke go tlhola a phepherega, a akela batho go sa tlhokafale ka go 10 ipapaletsa dijo, a rapama fa tlase ga setlhare seo. Mosadi yo Keneetsweng a neng a tlhotse a mo sebile o ne a bidiwa Dikgakgamatso. Keneetsweng o ne a aketse Dikgakgamatso mo tsaleng ya gagwe a re o lala a tsamaya masigo a kopa dijo mo basading, a sa itirele ka diatla tse a di filweng ke Modimo. Keneetsweng o ne a sa bue nnete, o ne a bua fela jalo gore a tle a bone mogotswana wa bogobe go tlatsa mala. 15 Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 20 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC Dikgakgamatso e ne e le mongwe wa batho ba ba neng ba nosetsa setlhare se setona se, mme se ne se mmolelela diphiri tsa dira tsa gagwe. Fa Keneetsweng a sa ntse a robetse fa tlase ga setlhare se, a tsosiwa ke mogote. A leba kwa godimo. A bona setlhare se tuka molelo. A tlalelwa. A leba kwa le kwa. Ka go ne go le lefifi, maru a apoga, ga nna lesedi la ngwedi. Keneetsweng a bona 20 setlhare se sentle mo leseding le le neng le okediwa ke molelo. Setlhare sa tswa maoto. Sa bua sa re: 'Keneetsweng, o se ka wa nkakela ka o batla go ikopela dijo ka nna.' Setlhare sa tuka go feta. Molelo le ona wa oketsega thata. Kgabo ya molelo ya sala e itladikile le naga yotlhe. Moriri wa ga Keneetsweng wa sosobana. A utlwa e kete 25 mongwe o a mo kgama mo molaleng. A leka go goa. Ga pala. A leka go sia. Ga pala. Setlhare sa mela mabogo le tlhogo. Ya ne e kete Keneetsweng o ka iphitlha golo gongwe go itsa go bona dikgakgamatso tse di kanakana tse. A leka go lela. A kgamega. Fa Keneetsweng a leka go bua, a bona ditlhase mo mmeleng wa gagwe. 15.1 Go ya ka naane e, moanelwamogolo, Keneetsweng, o ne a itsege ka eng? (1) 15.2 Naya seane se o ka se dirisang go tlhalosa bokao ba leina la ga Dikgakgamatso. (2) 15.3 Morero wa naane e, ke eng? (2) 15.4 Fa o ne o le tsala ya ga Keneetsweng, o ne o ka mo thusa jang gore a se ka a tsena mo mathateng? (2) 15.5 Naya lebaka le le neng le dira gore Keneetsweng a se ka a ikapeela dijo? (2) 15.6 Tlhagisa dintlha di le PEDI tse di gakgamatsang ka setlhare sa metlholo. (4) 15.7 Mokwadi o batla go re ruta eng ka naane e? (2) LE Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 21 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC NOPOLO F LEBOKO LA DIKGOMO – MOM Seboni 1 Malenkhu a marumo, 2 Seapaa letoutou, 3 Modimo o o nko e metsi, 4 Mogodungwana o o molelo 5 More o fisang banna ditedu, 6 Dinyamafura di sa a tloleng, 7 Selo sa mosimane wa Mokalaka, 8 Ka nna nayo ka tlhoka boroko, 9 Ka e tlhoka ka tlhoka boroko, 10 Kgomo modimo wa mo gae 11 Modimo o o jeleng rre, 12 Le nna ngwana o tlaa nja! 13 Kgomo totlhanya ditšhaba, 14 Banyana ba re ya re e lela e re mmuu! 15 Bagolo ba re ya be e re marumo! 16 Ka e se dikgomo e le ditsosamodumo. 17 Kgomo e bolaile banna ba le bantsi, 18 Naa lona basadi lo bolawa ke eng? 19 A be rona banna re ipolaya 20 Manong ga a ke a nna mapiping fela, 21 A be a bona dinama tsa batho 22 Tsa banna ba ne ba tlhabanela ngope. 15.8 Tlhalosa mola 6 ka mafoko a gago, mme bokao bo sa fetoge. (2) 15.9 Tlhagisa morero wa leboko le. (2) 15.10 Nopola mola mo lebokong o o senolang gore nko ya kgomo e omelela fela fa e sule. (2) 15.11 Naya ponagalo ya poko e e mo meleng 8-9 le mosola wa yona. (2) 15.12 O ithutile eng go tswa mo lebokong le? (2) [25] PALOGOTLHE YA KAROLO YA B: 25 Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 22 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC KAROLO YA C: TERAMA Ditshwaelo ka kakaretso: • Go boditswe potso ya TLHAMO le DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE go tswa mo terameng e o e tlhaoletsweng monongwaga. • Batlhatlhojwa ba tshwanetse go araba potso e le NNGWE go tswa mo terameng e ba e ithutileng. • Fa motlhatlhojwa a itlhophetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA B, o tshwanetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA C. • Fa motlhatlhojwa a itlhophetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA B, o tshwanetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA C. POTSO 16: POTSO YA TLHAMO MATSAPA DI A TSAYA KAE? – SS Mokua Teramakhutshwe ya 'Mosadi ke wa me', e tlhagisa matlhabisaditlhong a mo botshelong a lerweng ke megagaru le go sa kgotsofale. Tshegetsa bonnete jwa tlhagiso e, o ikaegile ka ditiragalo tsa matlhabisaditlhong tse di senolwang ke moterama. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 400–450. [25] POTSO 17: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE MATSAPA DI A TSAYA KAE? – SS Mokua Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso. NOPOLO G (Ke letsatsi la Lamatlhatso. Nnaniki o ntse a anega dikhai mo terateng, Moremi o a mo thusa.) MMUI A: (O a tshegatshega.) Go nna le monna yo o go thusang go monate. (Moremi o a mo lebelela.) 5 Ga se gantsi o fitlhela monna a thusa mosadi. MMUI B: Thusano e nna teng fa go le kutlwano mo lapeng. MMUI A: Ditsala tsa gago fa di ka tsena fa jaanong, o tlaa bo o ntlogela, o ba tshaba. MMUI B: (O a ikgakatsa) Nna! Ke ba tshaba? 10 MMUI A: Wena! O tshaba gore ba re o apere jase. (Ba a tshega.) MMUI B: Mosadimogolo ga a tlhole a kgona. O akgilwe ke loso lwa mokgalajwana wa gagwe. MMUI A: Mm! Ke a go utlwa. A o na le leano? 15 MMUI B: Ee! Re tshwanetse go batla motho yo o tlaa nnang le ena. Ngwana wa ga mmangwane o nkutlwisitse botlhoko gore a tlogele mme a le esi. MMUI A: Go ntse jalo, batho ba losika ga ba tshepagale. MMUI B: E seng ba botlhe, ba bangwe. Mme fela mo lebakeng le, ke bona go le botoka gore re batle motho yo o tswang kgakala. 20 MMUI A: (O tsholetsa lentswe.) Motho wa kwa kgakala? Fa go le jalo, o tshwanetse go itse kwa ga gaabo pele o ka mo tsaya. Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 23 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC MMUI B: Lebaka e le la eng? MMUI A: O a tshameka wena! E tlaa re o tswa tirong, wa fitlhela ntlo e se na sepe, 25 a fudugile ka thoto. MMUI B: Batho ga ba tshwane. Ka nako nngwe o ka nna le motho yo o tshepagalang. 17.1 Naya leina la mmui A. (1) 17.2 Ngwana wa ga mmangwanaagwe Moremi o na le seabe sefe mo tsweletsong ya ditiragalo tsa teramakhutshwe e? (2) 17.3 A kgang ya ga Nnaniki e e reng Moremi o na le boitshwaro, e ne ya nna nnete? (2) 17.4 Mmuisano wa ga Moremi le Nnaniki o senola semelo sefe sa ga Moremi? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 17.5 Go gana tiro ga ga Nomalanga go na le seabe sefe mo tsweletsong ya morero wa teramakhutshwe e? (2) 17.6 Go nna ga bokgaitsadie Moremi kwa malapeng a bona go tsweletsa jang poloto ya teramakhutshwe e? (2) 17.7 Fa Nobutlhe a ka bo a ganne go batlela boMoremi motho kwa ga gaabo, go ka bo go diragetse eng ka ditiragalo tsa teramakhutshwe e? (2) 17.8 E kete maitsholo a ga Moremi mo lelapeng la gagwe le la gaabo ga se a a tlwaelegileng mo matshelong a rona. Dumelana kgotsa ganetsana le ntlha e ka dintlha di le PEDI. (4) 17.9 A se Nomalanga a se buang ka baoki ke nnete? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 17.10 Fa o ne o le Nomalanga, o se na tiro, mme o e batletswe jaaka Moremi a dirile, a o ne o ka e gana? (2) 17.11 Go ya ka wena, fa o ne o le Nnaniki, a o ne o ka dumelela Moremi go batlela mosadimogolo mothusi a ntse a na le bokgaitsadie? (2) 17.12 O ithutile eng go tswa mo teramakhutshweng e? (2) [25] Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 24 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC POTSO 18: POTSO YA TLHAMO GA SE LORATO – MJ Magasa Terama ya Ga se Lorato e tlhagisa matlhabisaditlhong a mo botshelong a lerweng ke megagaru le go sa kgotsofale. Tshegetsa bonnete jwa tlhagiso e, o ikaegile ka ditiragalo tsa matlhabisaditlhong tse di senolwang ke moterama. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 400–450. [25] POTSO 19: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE GA SE LORATO – MJ Magasa Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso. NOPOLO H MMUI A: (Ka khutsafalo a geletse dikeledi) O a itse le a tle le iteye motho lefatshe, e seng jaaka nna jaana. Ke gore mosadi yo ga a tlhole a iphitlha, o dira fela ke ntse ke mo lebile? Nna ke ne ke le botoka a sa mpone. (O bitsa bana) 5 Wena Lesego le Emang mmaalona o a ntshotla. Ga a ntseye jaaka rre wa lelapa le. MMUI B: (Ka pelo ya botlhoka kutlwelobotlhoko) A ke re bitse mme a tle fa, ga go thuse re bua ka ena a seyo. A e re o ntsha selelo sa gago, a bo a itseela ka tsebe ya gagwe. 10 MMUI C: O a itse nna ga ke bone mme molato. Kana le ena o bone golo gongwe kwa a ka nneng a etela teng. Motho o dira se a se boneng golo gongwe. MMUI A: O a utlwa! O a utlwa Lesego! Ke ona maitseo a ga kgaitsadio a? Le gale ngwana o gotsa mmaagwe. O tsoga a na le lelapa la gagwe a dira monna jaaka mmaagwe a ntira. Ke eletsa e kete bana bao ba gago ba ka tsoga ba 15 go tshotse jaaka o ntshotse. MMUI C: (Ka makgakga a ntse a sonyasonya, a goga dinko, a petla melomo e kete motho a nkgelwa ke sengwe) E e anyang e leletse e ruta e e mo maleng. Fa ya pele e gatileng teng, fela jalo le ya morago. Fa go ka ntiragalela, e tlaa be e le segotsa. 20 MMUI A: (Ka go itlhomodisa pelo) Wena ngwanaka Lesego le kgaitsadio Emang, lo ke lo bue le Gadifele mmaalona. Ditiro tsa gagwe ga se tse di kgatlhisang. Go monna mongwe wa koloi o nna fa. 19.1 Bana ba ga Mmui A ke bomang? (2) 19.2 Naya leina la lefelo la boitapoloso le Mmui A le Angeline ba neng ba ile kwa go lona. (1) 19.3 Ke goreng Mmui A a lelela mo baneng ba gagwe? (2) 19.4 Mmui C o raya eng fa a re: 'Fa go ka ntiragalela, e tlaa be e le segotsa.'? (2) 19.5 Seabe sa ga Mantsho ke sefe mo tsweletsong ya ditiragalo tsa terama e? (2) Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL) P2 25 DBE/Ngwanaitseele 2018 NSC 19.6 Mokgwa o Motsamai a arabileng Selapo ka ona fa a tlile go buisana le ena ka mathata a lelapa la gagwe o senola semelo sefe sa gagwe? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 19.7 Mmui A le Suzan ba kopane la ntlha kwa kae le gona jang? (2) 19.8 Go tlhagelela ga ga Kefentse go tsweletsa jang morero wa terama e? (2) 19.9 Ke dilo dife tse PEDI tse Motsamai a di diretseng Suzan? (2) 19.10 Fa Motsamai a ka bo a utlwile dikgakololo tsa boSelapo le go tlhokomela lelapa la gagwe, go ka bo go diragetse eng ka morero wa terama e? (2) 19.11 Go ya ka wena, a go siame gore Kefentse a duedise Motsamai dikete di le lesome tsa diranta ka a ntse a nna fa ga gagwe? (2) 19.12 Fa o ne o le ngwana wa ga Gadifele, a ratana fa pele ga gago, o ne o ka dira eng? (2) 19.13 Moterama o re ruta eng ka terama e, Ga se Lorato? (2) [25] PALOGOTLHE YA KAROLO YA C: 25 PALOGOTLHE YA TLHATLHOBO: 80 Kwalololo e ileditswe