Setswana Hl Grade 12 P1 NW June 2025 Question Paper (Setswana)

NATIONAL SENIOR CERTIFICATE MOPHATO 12 SETSWANA PUO YA GAE (HL) PAMPIRI YA NTLHA (P1) SEETEBOSIGO 2025 KAEDI YA GO TSHWAYA MADUO: 70 Kaedi ya go tshwaya e na le ditsebe di le 7. Kwalololo e ileditswe Phetla

Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 2 NW/Seetebosigo 2025 Grade 12 – Kaedi ya go tshwaya KAROLO YA A: TEKATLHALOGANYO Mokgwa wa go tshwaya Tekatlhaloganyo  Motlhatlhobiwa a se sokelwe dirope fa dikarabo di na le mopeleto o o fosagetseng le diphoso tsa puo ntle le fa diphoso tseo di fetola bokao gonne go tobilwe go tlhaloganya (diphoso di nne di supiwe)  Fa motlhatlhojwa a dirisa mafoko a puo e sele mo go e e tlhatlhobiwang, ikgatholose mafoko ao, mme fa karabo e santse e tlhaloganyega o seke wa mo jela maduo.  Fela, lefoko le le tswang mo puong e sele le a a mogelelsega ga le dirisitswe mo setslhangweng e bile le tlhokega mo karabong.  Mo dipotsong tse di bulegileng, dikarabo tse EE/NNYAYA kgotsa KE A DUMELA/GAKE DUMELANE di se abelwe maduo. Lebaka/ tshegetso ke yona e e tshwanentseng go tsewa tsia.  NNETE/FOSAGETSE kgotsa NTLHA/KAKANYO e se abelwe leduo lepe. Lebaka/tshegetso ke yona e e tshwanetseng go tsewa tsia.  Fa go tlhokega karabo ya lefoko le le lengwe mme motlhatlhojwa a neetse polelo yotlhe, mo tshwae ka nepagalo fa e le gore lefoko le le nepagetseng le thaletswe/ntshofaditswe.  Fa go tlhokiwa dintlha di le pedi/di le tharo mme go tlhagisitswe tse dintsi go tshwaiwe fela tse pedi/tharo tsa ntlha.  Amogela dipharologano tsa diteme.  Mo dipotsong tse go tlhophiwang karabo e e nepagetseng mo go tsona, amogele tlhaka e e nyalanang le karabo e e nepagetseng LE/KGOTSA karabo e kwadilweng ka botlalo POTSO 1 1.1 1.1.1 D/ Leitibolo (1) 1.1.2 Batsadi ba gagwe ba ne ba santse ba tsena sekolo/ ba sa le bannye go ka mo ikgodisetsa. (1) 1.1.3 Ba ne ba tsomana le tshimanyana yoo-rrantsho go ba neela tšhono ya go tshameka rakebii. (1) 1.1.4 Kwa mebileng ya motsesetoropo wa Zwide. (1) 1.1.5 O ne a tshameka rakebii ka matsetseleko e bile a tlhagisa bokgoni jwa gagwe bontle. (Dikarabo tsa batlhatlhojwa di elwe tlhoko) (2) 1.1.6 a) Matlhagatlhaga a gagwe. b) Bokgoni jwa gagwe jwa go taboga ka bofefo jwa legadima. c) Mmele wa gagwe o o goletseng kwa godimo, e bile o kwenne (Di le pedi fela) (2) Kwalololo e ileditswe Phetla

Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 3 NW/Seetebosigo 2025 Grade 12 – Kaedi ya go tshwaya 1.1.7 Ee, gonne se amogela fela bana ba ba falolang bontle mo dithutong tsa bona le ba ba nang le bokgoni mo metshamekong e e farologaneng. (2) Nnyaya, ka gonne Grey College e thusa bana botlhe ba ba nang le bokgoni mo metshamekong e e farologaneng le mo dithutong, ga ba tlhaole go ya ka mmala kgotsa maemo a botshelo a bana. 1.1.8 Thuto ya maemo a a kwa godimo. Bokgoni jwa go betla bomankge ba batshameki mo Aforikaborwa. (2) 1.1.9 Ba kgatlhilwe thata ke talente e a neng a e kgantsha mo lebaleng mmogo le di “try” di le dintsi tse a di nositseng a le esi mo motshamekong o le mongwe. (2) 1.1.10 Ke ntlha - O tsere karolo mo dikgaisanong di le dintsi tsa Sejana sa Currie a tshamekela ditlhopha tse di farologaneng go netefatsa gore ditlhopha tseo di fenya (2) sejana seo. 1.1.11 Dingwaga di le tlhano/ Dingwaga di le 5. (1) 1.1.12 Ee,ke mafoko a a builweng ke Bryan Habana yo e neng e le setshameki se se tlhwatlhwa sa rakebii ka nako eo. (2) 1.1.13 Ee, ba kgonne go upulola talente ya ga Siya Kolisi mme ba mo neela tšhono ya go atlega mo botshelong. Nnyaya, ga se gantsi bašwa ba fitlhelela basenki ba ka ba sena tshedimosetso ka ga bona. (Dikarabo tsa batlhatlhojwa di elwe tlhoko) (2) 1.1.14 Go nna mokapotene wa ntlha wa montsho wa setlhopha sa Springboks/ Go nna mokapotene wa ntlha wa Springboks go fenya sejana sa lefatshe gabedi ka tatelano. (E le NNGWE fela) (1) 1.2 1.2.1 Rekete. (1) Thenese. (1) 1.2.2 Tsoopedi di bua ka metshameko. (2) Kwalololo e ileditswe Phetla

Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 4 NW/Seetebosigo 2025 Grade 12 – Kaedi ya go tshwaya 1.2.3 Setlhangwa A se bua ka mosimane/ monna/ lekau fa setlhangwa B se tlhagisitse mosetsana/ mosadi/ lekgarebe. Setlhangwa A ke motshameko wa rakebii fa setlhangwa B e le motshameko wa thenese. Setlhangwa A ke motho-montsho fa Setlhangwa B e le motho-mosweu. (Di le pedi fela) (4) PALOGOTLHE YA KAROLO YA A: 30 KAROLO YA B: TSHOBOKANYO POTSO 2 Mokgwa wa go tshwaya: Go tshwaya go ikaegile ka tsenyeletso ya dintlha tse di batliwang mo potsong. Tshobokanyo e tshwanetse go tshwaiwa ka mokgwa o o latelang: Kabo ya maduo:  Maduo a le 7 a dintlha di le 7  Maduo a le 3 a puo  Palogotlhe: 10 Kabo ya maduo a puo fa motlhatlhojwa a dirisitse mafoko a gagwe:  Leduo le le 1 = fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 1-3  Maduo a le 2 = fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 4-5  Maduo a le 3 = fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 6-7 Kabo ya maduo a puo fa motlhatlhojwa a nopotse: (Fano re lebeletse motlhatlhojwa yo o kgonneng go neela dintlha di le supa.) o Lefela (0) = fa motlhatlhojwa a nopotse dintlha di le 7. o Leduo le le 1 = fa motlhatlhojwa a nopotse dintlha di le 4-6. o Maduo a le 2 = fa motlhatlhojwa a nopotse dintlha di le 2-3. ELA TLHOKO: Palo ya mafoko: o Batshwai ba tshwanetse go netefatsa palo ya mafoko a a dirisitsweng. o A motlhatlhojwa a se jelwe maduo fa a sa tlhagisa palo e e solofetswe kgotsa fa palo ya mafoko a a diritsweng e fosagetse. Fa a fetile palo ya mafoko a a lekanyeditsweng, bala go fitlha ka polelo ya bofelo e e tlang morago ga tekanyetso mme o ikgatolose karolo e e setseng ya tshobokanyo. o ditshobokanyo tse dikhutshwane mme di na le dintlhakgolo tsotlhe tse di tlhokegang di seke tsa sokelwa dirope. Kwalololo e ileditswe Phetla

Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 5 NW/Seetebosigo 2025 Grade 12 – Kaedi ya go tshwaya DINTLHA TSE DI NOPOTSWENG MAFOKO A MORUTWANA 1 Simolola ka go akanya ka mofuta 1 Itse mofuta wa kgwebopotlana e o wa kgwebopotlana e o ikaelelang go e batlang mme o batlisise dintlha ka e bula o bo o kgobokanye ga yona. dikakanyo tsotlhe ka ga yona gore o tle o di gopole tsotlhe. 2 Batlisisa gore kuno ya gago e tlaa 2 Batla tshedimosetso gore kuno ya kgatlhegelwa le go rekwa ke bareki gago e tlaa rekwa ke bomang bafe 3 Katlego ya kgwebo nngwe le nngwe 3 Bapatsa kgwebopotlana ya gago e ikaegile ka go bapadiwa sentle, ka go ngoka bontsi jwa bareki. jalo bapatsa kgwebo ya gago ka go dirisa malepa a a tlaa ngokang bareki ka bontsi. 4 Neela kgwebopotlana ya gago leina 4 Neela kgwebopotlana ya gago leina le le tlhaolegileng, le le tlaa le le tlaa ngokang bareki ka bontsi. gogelang bareki go kgatlhegela kuno e o e rekisang, kana ina lebe seromo 5 Thala lenaane la kgwebotsamaiso 5 Itirele lenaanetsamaiso la go le o tlaa le dirisang go kwadisa kwadisa kgwebopotlana ya gago kgwebo ya gago gore e nne mo semmuso. molaong. 6 Rulaganya madi a o tlaa tlhokang 6 Kokoanya madi a o tlaa tlhokang go go simolola kgwebopotlana ya gago simolola kgwebopotlana. 7 Tlhama weposaete ya kgwebo e o 7 Itirele weposaete e o tlaa tlaa e dirisang go tlhaeletsana le go phasalatsang kgwebopotlana ya phasalatsa kgwebo ya gago mo go gago mo go yona yona, kana botshelo jwa gompieno bo ikaegile bogolo segolo ka thekenoloji Temana Itse mofuta wa kgwebo e o e batlang mme o batlisise dintlha ka ga yona. Batla tshedimosetso gore kuno ya gago e tlaa rekwa ke bomang. Bapatsa kgwebopotlana ya gago go ngoka bontsi jwa bareki. Neela kgwebopotlana ya gago leina le le tlaa ngokang bareki. Itirele lenaanetsamaiso la go kwadisa kgwebopotlana ya gago semmuso. Kokoanya madi a o tlaa tlhokang go simolola kgwebopotlana. Itirele webosaete e o tlaa phasalatsang kgwebopotlana ya gago mo go yona. Palo ya mafoko: 75 PALOGOTLHE YA KAROLO YA B: 10 Kwalololo e ileditswe Phetla

Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 6 NW/Seetebosigo 2025 Grade 12 – Kaedi ya go tshwaya KAROLO YA C: DIPOPEGO TSA PUO LE MELAWANA YA TIRISO YA PUO Mokgwa wa go tshwaya KAROLO C  Mopeleto: o Karabo ya lefoko le le lengwe e abelwe leduo le fa mopeleto o fosagetse ntle fela le fa phoso e fetola bokao jwa lefoko. o Fa dikarabo e le dipolelo tse di tletseng, mopeleto o o fosagetseng o sokelwe dirope fa phoso e le mo ponagalong ya puo e e tlhatlhobiwang. o Fa go tlhatlhobiwa dikhutswafatso, karabo e tshwaetse go nna le mtshwao a puiso a a nepagetseng.  Dipopego tsa polelo di tshwanetse go latela melawana ya dipopego tsa puo ka nepa galo di be di tlhagisiwe ka dipolelo tse di tletseng/ go latela taelo.  Mo dipotsong tse go tlhopiwang karabo e e nepagetseng mo go tsona, amogela tlhaka e e nyalanang le karabo e e nepagetseng LE/KGOTSA karabo e e kwadilweng ka botlalo. POTSO 3 3.1 C/ Fodisa go opa ga tlhogo, meno, tsebe, mometso le mesifa. (1) 3.2 Batsadi ba ba nang le masea/ Batho ba ba opelwang ke tlhogo, meno, tsebe, mometso le mesifa/Batho ba ba nang le ditlhabi. (Dikarabo tse di nepagetseng tsa batlhatlhojwa di elwe tlhoko). (1) 3.3 Nnyaya, e tlhagisitse mogolo le ngwana/ Panado ke molemo o o ka nowang ke mongwe le mongwe yo o nang le ditlhabi. Ee, gonne e tlhagisitse setshwantsho sa basweu fela/ E tlhagisistse mme yo o godisang ngwana e tswe go na le borre b aba godisang bana/ e tlhagisistse Panado e e nowang ke bana/masea e tswe go na le Panado e e nowang ke bagolo. (2) 3.4 Go lemosa/ngoka bareki / ke leina la kuno e e bapadiwang. (1) 3.5 A Boitumelo, gonne o a nyeba/ tshega le lesea la gagwe gonne go supa le fodisitswe ke Panado. (2) 3.6 Ga e tshepiwe ke dingaka tsotlhe. (1) 3.7 Leemeditho. (1) 3.8 Puo e e digelang. (1) [10] Kwalololo e ileditswe Phetla

Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 7 NW/Seetebosigo 2025 Grade 12 – Kaedi ya go tshwaya POTSO 4 4.1 B/ O ikanya inthanete fela go dira tiro ya sekolo . (1) 4.2 Go makala/ go gakgamala/ go gamarega, gonne o isitse tlhogo kwa morago/ o butse molomo/ o digile matsogo. (2) 4.3 Letlhophileakaretsi. (1) 4.4 Sedirwa. (1) 4.5 Go dirisitswe pudula ya go bua. (1) 4.6 Go bonala morutwana a kopolotse Asaenemente jaaka e ntse go tswa mo inthaneteng mme a sa ikakanyetsa sepe. (2) 4.7 Nnyaya, gonne o bonagala a itirela tiro ya gagwe ya sekolo ntle le go e kopolola yotlhe go tswa mo inthaneteng. (2) [10] POTSO 5 5.1 Pakafetileng. (1) 5.2 Itumile/ itshebe/ itlhaganelela. (E le NNGWE fela) (1) 5.3 Leinatswako. (1) 5.4 E le nngwe. (1) Rre o tsamaya le e le nngwe. (1) 5.5 Thuanyisediri. (1) 5.6 Tsa gagwe. (1) 5.7 Kedibone a ipotsa gore ke eng Modimo o ne a sa mo robatse. (2) 5.8 Montsane. (1) [10] PALOGOTLHE YA KAROLO YA C: 30 PALOGOTLHE YA TLHATLHOBO: 70 Kwalololo e ileditswe