Skip to content

Setswana HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

MemorandumSetswana HLGrade 1220237 pages

Grade 12 Setswana HL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2023, 7 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE MOPHATO 12 SETSWANA PUO YA GAE (HL) PAMPIRI YA NTLHA (P1) NGWANAITSEELE 2023 KAEDI YA GO TSHWAYA MADUO: 70 Kaedi e ya go tshwaya e na le ditsebe di le 7. Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 2 DBE/Ngwanaitseele 2023 NSC – Kaedi ya go tshwaya KAROLO YA A: TEKATLHALOGANYO Mokgwa wa go tshwaya Tekatlhaloganyo  Motlhatlhojwa a se sokelwe dirope fa dikarabo di na le mopeleto o o fosagetseng le diphoso tsa puo ntle le fa diphoso tseo di fetola bokao gonne go tobilwe go tlhaloganya. (Diphoso di nne di supiwe.)  Fa motlhatlhojwa a dirisa mafoko a puo e sele mo go e e tlhatlhobiwang, ikgatholose mafoko ao, mme fa karabo e santse e tlhaloganyega, o se ke wa mo jela maduo. Fela, lefoko le le tswang mo puong e sele le a amogelesega fa le dirisitswe mo setlhangweng e bile le tlhokega mo karabong.  Mo dipotsong tse di bulegileng, dikarabo tsa EE/NNYAYA/kgotsa KE A DUMELA/ GA KE DUMELANE di se abelwe maduo. Lebaka/tshegetso ke yona e e tshwanetseng go tsewa tsia.  NNETE/FOSAGETSE kgotsa NTLHA/KAKANYO e se abelwe leduo lepe. Lebaka/Tshegetso ke yona e e tshwanetseng go tsewa tsia.  Fa go tlhokega karabo ya lefoko le le lengwe mme motlhatlhojwa a neetse polelo yotlhe, mo tshwae ka nepagalo fa e le gore lefoko le le nepagetseng le thaletswe/ le ntshofaditswe.  Fa go tlhokiwa dintlha di le pedi/tharo mme go tlhagisitswe tse dintsi, go tshwaiwe fela tse pedi/tharo tsa ntlha.  Amogela dipharologano tsa diteme.  Mo dipotsong tse go tlhophiwang karabo e e nepagetseng mo go tsona, amogela tlhaka e e nyalanang le karabo e e nepagetseng LE/KGOTSA karabo e kwadilweng ka botlalo. POTSO 1 1.1 1.1.1 C/Mpumalanga. (1) 1.1.2 Dikhutikhuti tse di mo tseleng tse di neng di dira gore leeto le nne leleele./Ditsela tse di maswe./Boleele jwa leeto. (1) 1.1.3 Go robala go le gonnye/Go tshwarwa ke borokonyana. (2) 1.1.4 Ba ne ba lemogile gore botaki bo ne bo le mo pelong le mo mading a gagwe/o ne a na le phisegelo ya go taka./Ba ne ba batla go mo katisa/ruta go taka. (2) 1.1.5 Ke go lemoga tokafalo mo botaking jwa gagwe. (2) 1.1.6 Ba ne ba botsolotsa bomorwae mme ba ba kaela fa a dira kwa meusiamong wa Botshabelo. (2) 1.1.7 Ke bontle jwa botaki jwa ntlo ya gagwe/Ke mokgwa o a neng a takile ntlo ya gagwe bontle ka teng/ Botaki jo bo itlhaotseng jwa ntlo ya gagwe. (2) 1.1.8 Ke mokgwa wa gagwe o o sa tlwaelegang wa go dirisa menwana le mafofa a dikoko go kgabisa lebota. (2) Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 3 DBE/Ngwanaitseele 2023 NSC – Kaedi ya go tshwaya 1.1.9 Nnyaya, gonne mmemogolo o ne a dumela go ya go taka kwa dipontshong tsa kwa Fora kwa a ntseng gona dikgwedi di le pedi./ Ba ungwile kitso e e tebileng ya botaki jwa Setebele. (2) 1.1.10 O ne ka gale a tsenya dikgabisa tse di bidiwang 'dzilla' mo matsogong a gagwe./O ne a bolelela Mafora gore o tlaa taka fa fela a ka bona peelo ya gore setso sa gagwe se bolokesegile. (2) 1.1.11 O simolotse sekolo sa botaki kwa ga gagwe a ruta bašwa go taka. (2) 1.1.12 Ke ntlha. O ne a abelwa dikgele tse di farologaneng lefatshe ka bophara/a abelwa bongaka jwa tlotlo. (2) 1.1.13 Ke ne ke tlaa itumela/ke ne ke tlaa nna motlotlo gonne ke tlaa bo ke itsiwe ke batho ba le bantsi/tlotliwa/ke nna le madi a mantsi a ke tlaa itshedisang ka ona. (Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2) 1.2 1.2.1 Bobedi di bua ka botaki/Go dirisiwa pente mo go tsona ka bobedi. (2) 1.2.2 Mo go Setlhangwa A motaki ke mosadi/mmemogolo fa mo go Setlhangwa B motaki e le monna/mošwa./Mo go Setlhangwa A motaki o dirisa mafofa/o thala ka menwana fa mo go Setlhangwa B motaki a dirisa boraše ba go penta. Mo go Setlhangwa A motaki ke motho yo montsho fa mo go Setlhangwa B motaki e le mosweu. Mo go Setlhangwa A go takiwa matlo fa mo go Setlhangwa B go takiwa ditshwantsho. (2) 1.2.3 Ee, go botlhokwa gonne botaki bo lapolosa tlhaloganyo/bo rotloetsa boitlhamedi/bo tlhola ditshwantsho tse dintle/bo tsenya letseno/bo boloka setso gonne dilo dingwe ke tsa setso/bo godisa dimeusiamo kgotsa mafelo a bojanala. Nnyaya ga e botlhokwa gonne ga se batho botlhe ba ba ratang botaki. (2) PALOGOTLHE YA KAROLO YA A: 30 Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 4 DBE/Ngwanaitseele 2023 NSC – Kaedi ya go tshwaya KAROLO YA B: TSHOBOKANYO POTSO 2 Mokgwa wa go tshwaya: Go tshwaya go ikaegile ka tsenyeletso ya dintlha tse di batliwang mo potsong. Tshobokanyo e tshwanetse go tshwaiwa ka mokgwa o o latelang:  Kabo ya maduo o Maduo a le 7 a dintlha di le 7 o Maduo a le 3 a puo o Palogotlhe: 10  Kabo ya maduo a puo fa motlhatlhojwa a dirisitse mafoko a gagwe: o Leduo le le 1 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 1–3 o Maduo a le 2 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 4–5 o Maduo a le 3 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 6–7  Kabo ya maduo a puo fa motlhatlhojwa a nopotse: (Fano re lebeletse motlhatlhojwa yo o kgonneng go Neela dintlha di le supa.) o Lefela (0) = Fa motlhatlhojwa a nopotse dintlha di le 7. o Leduo le le 1 = Fa motlhatlhojwa a nopotse dintlha di le 4-6 o Maduo a le 2 = Fa motlhatlhojwa a nopotse dintlha di le 2–3. ELA TLHOKO:  Palo ya mafoko o Batshwai ba tshwanetse go netefatsa palo ya mafoko a a dirisitsweng. o A motlhatlhojwa a se jelwe maduo fa a sa tlhagisa palo e e solofetsweng kgotsa fa palo ya mafoko a a dirisitsweng e fosagetse. Fa a fetile palo ya mafoko a a lekanyeditsweng, bala go fitlha ka polelo ya bofelo e e tlang morago ga tekanyetso mme o ikgatholose karolo e e setseng ya tshobokanyo. o Ditshobokanyo tse dikhutshwane mme di na le dintlhakgolo tsotlhe tse di tlhokegang di se ka tsa sokelwa dirope. Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 5 DBE/Ngwanaitseele 2023 NSC – Kaedi ya go tshwaya DINOPOLO MAFOKO A A TSHIKINTSWENG 1 Go botlhokwa go naya leeto la gago nako e 1 Iphe nako fa o tsaya leeto. ntsi go efoga go kgopakgopana le bakgweetsi ba bangwe fa pharakano e kgobelelane. 2 Go botlhokwa go ritibatsa maikutlo gore o tile 2 Diga maikutlo go efoga go kgopakgopetsano ya mo tseleng. kgogakgogano fa o kgweetsa. 3 Tila go kobakobana le bakgweetsi ba ba go 3 Se sale bakgweetsi ba ba go diretseng phoso mo tseleng diretseng phoso morago. 4 Ikgatholose bakgweetsi ba ba sa kgweetseng 4 Itlhokomolose bakgweetsi ba ba sentle, ka go reetsa letswalo la gago mme o kgweetsang boatla. se letle maikutlo go go tseela tshwetso. 5 Ithute go kopa tshwarelo fa o diretse 5 Kopa maitshwarelo/boitshwarelo fa mokgweetsi mongwe phoso. o fositse. 6 Fa bakgweetsi bangwe ba go supa ka 6 Tila bakgweetsi ba ba ka senyang menwana itshware, mme o se ba letle go botho jwa gago. tshwaetsa maitsholo a gago wa tloga wa letsa nakana mo go feteletseng kgotsa wa dira dikai tsotlhe tse di sa tlhokegeng, o ka tloga wa tshwana le bona. 7 Ka gale fa bakgweetsi bangwe ba go 7 Se ngange le bagotshosetsi mo tshosetsa mo tseleng, se tatamale le bona, tseleng mme o ikgolaganye le mme o siele kwa setešeneng se se gaufi sa sepodisi. mapodisa. Iphe nako fa o tsaya leeto.√ Diga maikutlo go efoga go gogagogana fa o kgweetsa.√ Se sale bakgweetsi ba ba go diretseng phoso morago.√ Itlhokomolose bakgweetsi ba ba kgweetsang boatla.√ Kopa maitshwarelo/boitshwarelo fa o fositse.√ Tila bakgweetsi ba ba ka senyang botho jwa gago.√ Se ngange le bagotshosetsi mo tseleng mme o ikgolaganye le sepodisi.√ Palo ya mafoko 55 [10] PALOGOTLHE YA KAROLO YA B: 10 Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 6 DBE/Ngwanaitseele 2023 NSC – Kaedi ya go tshwaya KAROLO YA C: DIPOPEGO TSA PUO LE MELAWANA YA TIRISO YA PUO Mokgwa wa go tshwaya KAROLO C  Mopeleto: o Karabo ya lefoko le le lengwe e abelwe leduo le fa mopeleto o fosagetse ntle fela le fa phoso e fetola bokao jwa lefoko. o Fa dikarabo e le dipolelo tse di tletseng, mopeleto o o fosagetseng o sokelwe dirope fa phoso e le mo ponagalong ya puo e e tlhatlhobiwang. o Fa go tlhatlhobiwa dikhutshwafatso, karabo e tshwanetse go nna le matshwao a puiso a a nepagetseng.  Dipopego tsa polelo di tshwanetse go latela melawana ya dipopego tsa puo ka nepagalo di bo di tlhagisiwe ka dipolelo tse di tletseng/go latela taelo.  Mo dipotsong tse go tlhophiwang karabo e e nepagetseng mo go tsona, amogela tlhaka e e nyalanang le karabo e e nepagetseng LE/KGOTSA karabo e e kwadilweng ka botlalo. POTSO 3 3.1 D/Puo e e tlhotlheletsang. (1) 3.2 Ga gona aterese/leina la lefelo le o ka yang go entela mofikela kwa go lona/Ga go na tshedimosetso ka dintlha tsa tlhaeletsano kwa o ka ikgolaganyang le barulaganyi ba moento kwa teng/Ga go na letlha la moento/ Batshegetsi ba moento ga ba a tlhagisiwa/Tllhwatlhwa ya moento/Dingwaga tsa ba ba tshwanetseng go entiwa. (Di le PEDI fela). (2) 3.3 Go lemosa/go tsibosa/go gogela/go ngoka babuisi. (1) 3.4 Bona ba ile bookelong. (1) 3.5 Pakapheti. (1) 3.6 Go supa maatla a moento wa mofikela. (Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko). (2) 3.7 Ee, gonne ke tlaa nna ke sireletsegile ka dinako tsotlhe. Nnyaya, morago ga moento mofikela o kgona go go fekeetsa/ditlamorago tsa moento di farologana go ya ka boitekanelo jwa batho/masole a mmele. (Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko). (2) [10] POTSO 4 4.1 D/Aforikaborwa. (1) 4.2 Go kaya fa a omana/a šakgetse/a maketse/go itlhoboga gore a ka se bone thuso/madi. (2) Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 7 DBE/Ngwanaitseele 2023 NSC – Kaedi ya go tshwaya 4.3 Maikutlo a go kgobega marapo/kutlobotlhoko/tšhakgalo. (1) 4.4 Go bontsha a sa tlhole a kgatlhegela go thusa batho/go araba dipotso tsa bona./O lapisitswe ke go araba dipotso a sa fetse. (2) 4.5 Go rotola matlho/Go phutha matsogo/mabogo. (2) 4.6 Tšhelete. (1) 4.7 Emang mola fa! (1) [10] POTSO 5 5.1 Yotlhe (1) 5.2 Ba ne ba ntse kwa ntle fa re goroga/mme a re go ntse ka dintwa tsa lona. (2) 5.3 E kgolo. Badisa ba bolaile e kgolo maabane. (2) 5.4 O ne a botsa gore a le jaanong Teofo o sa ntse a ganela gore ke ena/o ne a botsa Teofo fa le jaanong a santse a ganela gore ke ena. (1) 5.5 Go gatelela leina. (1) 5.6 Teofo o ne a iphitlha ka Maalomabe/Teofo o ne a batla go ikgolola ka Maalomabe. (2) 5.7 Fitlhela. (1) [10] PALOGOTLHE YA KAROLO YA C: 30 PALOGOTLHE YA TLHATLHOBO: 70 Kwalololo e ileditswe

Study this subject

More from Grade 12 Setswana HL

View all