Skip to content
Question paper

Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 1 2017 Question Paper

IEB Grade 12 Siswati FAL Paper 1 question paper from the 2017, 15 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Publisher: IEB

Subject: Siswati FALGrade 12201715 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION NOVEMBER 2017 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: LIPHEPHA I SISWATI FIRST ADDITIONAL LANGUAGE: PAPER I Sikhatsi: 2½ Emahora Emamaki: 100 TICONDZISO 1. Leliphepha linetigaba letine nemakhasi la-15. 2. Landzela ticondziso taleso naleso sigaba: SIGABA A: SIVISISO SIGABA B: SIFINYETO SIGABA C: TINKONDLO SIGABA D: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI 3. Phendvula yonkhe imibuto ngeSiswati lesemukelekile. 4. Cala leso naleso sigaba ekhasini lelisha uphindze udvwebele ekugcineni kwaleso naleso sigaba. 5. Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho. 6. Caphela sipelingi (lupelomagama) nendlela lewakha ngayo imisho. IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-2 kulali-15 LIPHEPHA I SIGABA A SIVISISO UMBUTO 1 1.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. INGWE IDLA NGEMABALA "Siyakusita sisi?" Kusho Thoko kulenye intfombatana lete eSalon. Phela wawungeke usho kutsi nguye umnikati waleSalon ngalendlela abetitfoba ngayo kumakhasimende akhe. "Ngitewuchina sisi. Mane angati kahle kutsi nguwuphi umchino longangifanela," isho ititsintsatsintsa enhloko. "Kulungile sisi, hlala phasi, nasi situlo," washo Thoko atsatsa libhuku lelinetitfombe alibeka etandleni talelikhasimende. "Nansi-ke ikhathaloki yetfu, ungabuka ukhetse kulemichino loyibonako. Netimali takhona tikhona lapho ngephasi." Kuyaphitsitela lapha. Babodvwa labomisa tinwele lesetigeziwe lapha emsamo. Ukhona losafaka umutsi enhloko kulesinye situlo. Labanye bafolele kona kugeza. Tisebenti takhona atisibeki sibunu phasi, tiphumula ngekutsi setiyodla. Asacala lomsebenti Thoko abetibambela yena matfupha. Labanengi bebasitsandza sandla sakhe ekuchineni. Bekanameka nje enhloko, bahambe babuta kutsi, 'uchinephi?' Aphendvule lona lekubutwa kuye atsi; 'Ngichine eThemba Lami Salon'. Sandla sakhe besineliwozawoza kulabanengi. Ngiko lokwenta kutsi agcine asacashe tisebenti letimbili. Thoko naye ungulomunye somabhizimisi lomncane kulendzawo. Lokumenta akhokhe likhono kangaka kutsi kunalabanye bozakwabo lekanabo kulebhizimisi yekulungisa tinwele. Lapha-ke ingwe idla ngemabala. Imphatfo nelikhono lekuchina ngiko lokuhamba embili. Kusenjalo kukhale mahlalekhikhini wakhe. "Siphiwe ngicela unginakelele likhasimende lami," washo Thoko atsatsa lucingo lwakhe. "Unjani Ntungwa?" Kusho Thoko asabonile kutsi nguSipho, indvodza yakhe, lona loshayako. "Ye T, tintfo tiyabhedza ngalapha. Imoto singahle siyiluze. Imali ayikangeni ebhukwini lami, batsi itawungena ngeMsombuluko. Manje uMsombuluko ukhashane. Banengi bantfu labayifunako lemoto," kusho Sipho akhatsatekile. "Cela liNdiya likubekele lemoto, litsini?" Kubuta Thoko. "Lifuna sibambiso sa-R5000.00 manje anginayo leyo mali. Kubangani bami ngehlulekile, abanayo," kusho Sipho. "Manje bewutsini?" kubuta Thoko. "Awunayo yini wena Mntfwanaketfu?" kubuta Sipho atincengela. Ahleke Thoko ngobe sewuyati kutsi Sipho angaze asho kanjalo, usuke asamncenga. "Ngite imali mine, kodvwa ngingakuboleka imali ebhizimisini …" Ehlise livi, "Utangisita ngentalo lencane nje bhuti wami," asho lamavi ekugcina ahleka. "Uyayitsandza imali mkami, ungaze wentele mine intalo?" Kubuta Sipho asajabula kutsi imali utayitfola. "Utsi angente njani? Ibhizimisi yibhizimisi," kuphendvula Thoko. Njengobe lemali yayidzingeka ngalelo langa kwabita kutsi Thoko abambe emakhumbi laya kaManzini kungakavalwa ebhange. Pho-ke intfombi yakaMasuku yayikwati kusukumela etulu. Yacondza khona esiteshini semakhumbi yawakhandza apakile. Bafana bebamemetela njalo batsi; 'Manzini, Manzini!' Akutsatsanga sikhatsi, yagcwala ikhumbi, yesuka. Sipho wacale wangatsandzi kwekutsi nakefikile ekhaya ngemphelasontfo akhandze kutsi umkakhe usebentana netinhloko tebantfu. Kepha-ke ngemalanga akhe ekushayeka abesitwa nguye Thoko, amuphe imali kulena layitfola ngekuchina. Yatsi nayifika etindlebeni teninatala lendzaba, wafuna kubhamuka. Wevakala esatsi; "Umntfwanami akanamfati, akahambe ayofuna lomunye umfati lotawuhlala lapha ekhaya. Singatsini ngabosomabhizimisi? Kwadlalwa ngaletinkhomo lapha!" Kodvwa uyisetala waphambana nemkakhe ngobe yena wevakala esatsi; "Yehheni bo! tikhatsi tijikile ye LaNkhosi. Imphilo yanyalo ifuna imali. Ngimangele lapha eSipiki nangitsi ngifuna kuya endlini yangasese, bangifuna imali. Lemphuphu leniyidlako igaywa ngemali. Kute lokungayifuni imali kulamalanga. Yena loSipho angatikhona tonkhe tintfo IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-3 kulali-15 LIPHEPHA I letidzingwa ngulomkakhe? Ngabe uhola malini?" Wakusho loko madala watsatsa lizembe lakhe, walibeka ecebeni. Entsambama ngalelo langa lwangena lunyanyavu lwemoti ekhaya. Waphuma walilitela uLaNkhosi, wema wamoyitela umyeni wakhe. Bebavele ngemafasitelo bakhula baLaMasuku, babukela ngelekumangala kungena kwemoti lensha yemnakabo ekhaya. Basadvumisa batali baSipho, bamdvumisela emandla akhe, Sipho wabachazela kutsi kube bekungesiwo umsebenti waLaMasuku ngabe akayitfoli lemoti. Wabatjela ngako konkhe lokwentiwa nguLaMasuku, lokhiphe imali ebhizimisini. Wajabula uLaNkhosi, waze waphumisela. "Nabo-ke buhle bekusebenta kwemfati! Ungigezile enhlitiyweni yami makoti! Wena ndvodzana, uze ungisite, uyibuyisele lemali yebhizimisi, ibuyele nelitfole layo," washo macedze walilitela lomdzala kubonakala nakubani kutsi nembala ujabulile. 1.1.1 Umnikati walesalon abecinisekisa ngayiphi indlela kutsi emakhasimende enhloko entiwa loko lakufunako? (1) 1.1.2 Bhala lunye luhlobo lwefenisha lebelutfolakala kulesalon. (1) 1.1.3 Khokha umusho lokhomba kutsi kulesalon kusitwana ngekutsi ufike kucala, awumane usitwe nje. (1) 1.1.4 Bhala saga lesichaza kutsi ummango bewutsandza lesaloni ngobe Thoko bekanelikhono lekuchina kwengca labanye bosomabhizimisi. (1) 1.1.5 Leligama lelidvwetjelwe kulenkhulumo yaThoko licuketseni? Khetsa imphendvulo: "Awunayo yini wena Mntfwanaketfu?" A Luvelomagama B Imphendvulo C Kubongelela D Sinanatelo (1) 1.1.6 Ngekwakho kubona ngabe Thoko abemsita ngani hulumende ngalokuba nalesalon? Khetsa imphendvulo. A Kulungisa tinwele tebantfu. B Kuveta ematfuba emsebenti. C Kutfola imali ebantfwini. D Kuhlobisa lidolobha ngalesalon. (1) 1.1.7 Ucabanga kutsi loluhleko lwaThoko emva kwekuphawula ngentalo belikhombani? Chaza. (2) 1.1.8 Bhala tingoti letimbili lebetingehlela Thoko ate angefiki nayo lemali kuSipho njengobe ayilandza kaManzini. (2) 1.1.9 Itabasita ngayiphi indlela lemoti kulelikhaya lakaboSipho? Bhala kube kubili. (2) IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-4 kulali-15 LIPHEPHA I 1.1.10 Bhala tintfo letimbili letenteka lomuhla, letikhombisa kutsi emavi eyisetala waThoko aliciniso. (2) 1.1.11 Yini lebekumele LaNkhosi ayisho kuLaMasuku kukhombisa kutsi uyatisola ngemavi latsi, "Kwadlalwa ngaletinkhomo lapha"? (2) 1.1.12 Yini lebeyentiwa nguyise waSipho lengahambisani neLitiko Lekongiwa Kwemvelo? Chaza. (2) 1.1.13 Wabangelwa yini Thoko kutsi anike umyeni wakhe emalini yebhizimisi endzaweni yekutsi amnike emalini yakhe? (2) [20] 1.2 Fundza lesibonwa bese uphendvula imibuto lelandzelako. Siyatfokota Mnumzane Tigilamkhuba netelelesi Sikhangisi kutsi ufikile ticoshwe tonkhe emsebentini. semsebenti kulenkhulumoluhlolo. sekufunwa Sifuna umuntfu kwemuntfu Uyabona-ke Mhlonishwa. lotawumela konkhe Ngimi lona lofanele lofanele sikhishwe lokwenteka kulenkapani. lomsebenti. Lapho ngibuya ephephandzabeni khona konkhe lokuhle lemmango. nalokubi bengikumela, kube yinkinga yami. [<http://www.google.co.za>] 1.2.1 Nawubuka labantfu labakulesibonwa ngabe letingcoco tabo tenteka kuphi? (Khetsa imphendvulo) A Enkantolo B Ehhovisi C Edolobheni D Esikolweni (1) IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-5 kulali-15 LIPHEPHA I 1.2.2 Bhala umusho longabangela kutsi lona lohlolwako angacashwa kulomsebenti. (1) 1.2.3 Bhala emagama lamabili lasetjentiswe ngumhloli nemhlolwa kulesibonwa lakhombisa kutsi bayahloniphana bobabili. (2) 1.2.4 Yini leyabangela kutsi lona lohlolwako ati ngalesikhala salomsebenti nawufundza indlela yekuchumana lesetjentiswe kulesibonwa lesingenhla? (2) 1.2.5 Bhala lokwabangela kutsi kube nesikhala semsebenti kulenkapani. (2) 1.2.6 Bhala tizatfu letimbili letenta kutsi kubaluleke kwenta inkhulumoluhlolo ngembikwekutsi umuntfu acashwe. (2) [10] 30 emamaki IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-6 kulali-15 LIPHEPHA I SIGABA B SIFINYETO UMBUTO 2 Fundza letheksthi lelandzelako bese uyayifinyeta ngemagama akho langabi ngaphasi kwala-60 aphindze angabi ngetulu kwala-70, ubhekise kuloko layalwa ngako Sibolile kutsi akucaphele nakefika emtini layokwendza kuwo. TICONDZISO TEKUFINYETA 1. Sifinyeto sakho asibe ngendlela yemaphuzu. 2. Veta emaphuzu lasihlanu lagcila kakhulu kuloko layalwa ngako Sibolile. 3. Caphela kutsi lulwimi lwakho alunamaphutsa kute ungalahlekelwa ngemamaki elulwimi. 4. Sebentisa timphawu tekubhala nekufundza letifanele. 5. Bhala linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto sakho. KUYALWA KWASIBOLILE Sekudliwe kwacedvwa, nemitfwalo sevele igigiwe. Tacala talukati tayala Sibolile lapho kubutsenwe khona endlunkhulu. Lapha ngekhatsi endlini akukho namunye loveta litinyo, tinyembeti todvwa. Nalongakhali kodvwa emehlo akhe agcwele lusizi. Banjalo-ke labadzala. Labasha bona kusha ingoma ngaphandle. Injabulo yinkhulu kutsi ntsanga yabo sewutfole inhlanhla, bona abafikelwa lusizi ngobe abati lutfo ngemphilo yasemendvweni. Tonkhe tinkinga takhona basengakatati. "Lamuhla uyaphuma Sibolile uya kamfati longesinyoko," kusho lesinye salukati sichiphita sagcina ngako kufinya bese sishikisha ngemunwe. Sabuye sachuba futsi. "Utiphatsekahle ntfombi njengobe bewutiphetse lapha ekhaya." "Usite ubeketele Sibolile. Batakutsi ulisela, udla emacandza, uyatsakatsa, kodvwa wena ungemelani nabo. Noma sewuva uvukwa lulaka, kodvwa uyincenge inhlitiyo yakho. Ubindze sengatsi awukhulumi. Nawenta njalo uyawube uyawakha lomuti, natsi usakhele ligama lelihle kubemtini," sekwenanela lomunye kulababelapho endlini. "Ucaphele bomkhula wakho. Noma sebatsini kodvwa utibambe ungemelani nabo. Lokukhulu, yati kutsi bayadla bekhakhakho. Ungakhetsi indvodza yakho kuphela." "Uyekele buhonga mntfwanami," kucala unina labesolo asikhihle njalo. Libhayi lakhe lase limanti nte ngenca yetinyembeti. "Lapha kulowa muti utawufike ube sibonelo salokuhle kodvwa. Njengobe lapha ekhaya ushiya tindlu takhona tibhadvwe tonkhe, nawe ufike wente sona leso emtini." Watsi acedza kukhuluma unina wabe asanesibibitfwane Sibolile. Buhonga babuphele swe ngalelilanga. "Lami lekugcina," kutsatsa babekati wakhe labeloku abindzile. "Ungatinaki tintfo letishiwo bantfu ngalomuti. Wati kutsi lokuhle lokwentekako kutawuphakamisa ligama lemuti wakini. Kanjalo nalokubi lokwentekako kwehlisa likhaya lakini." IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-7 kulali-15 LIPHEPHA I "Inhlonipho kuwo wonkhe umuntfu wasemtini, lomncane nalomdzala yintfo lengabutwa nanini, kwentela kutsi nawe uhlonishwe phela." Sekwenanela lesinye setalukati lesisihlobo senina waSibolile. Konkhe lokwakushiwo lapha endlini wakubeka engcondvweni yakhe Sibolile, abe afisa kutsi angete ayikhohlwa yonkhe lemiyalo lanikwe yona lapha kabo. Batsi bacedza kumyala kwabe sekukhala wonkhe lobekalapho endlini ngisho nalabo bebangakhali. Tintfombi tona betibelesele ngengoma ngaphandle setijake kutsi kuhanjwe kuyewucedvwa umcimbi letiwutele lapha ekhaboSibolile. [Liphume Nebovu, 20-21] 10 emamaki IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-8 kulali-15 LIPHEPHA I SIGABA C TINKONDLO UMBUTO 3 INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI. CAPHELA: Kuphocelelekile kutsi wonkhe lohlolwako awuphendvule lombuto. Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. UMTAPO 1 Gogo ngungu yesive, 2 Uyincwadzi lehamba ngetinyawo 3 Ungumtapo wetincwadzi emphilweni yetfu, 4 Emaphiko akho asifukamela sonkhe. 5 Kuwe angisuye umntfwana wesihlahla, 6 Angisiwo umlanjwana, ngingumntfwana wagogo. 7 Ngiyingati yakho ngingumntfwanakho gogo. 8 Uyadvondvolotela kepha uludvondvolo lwetfu 9 Uyinsimu lesiyivuna sonkhe ngekukhululeka 10 Ulibhange letfu kantsi uyinkomazi yetfu 11 Unjengesikolo kitsi, ungucedza situnge. 12 Ungunesi, uyinyanga yetfu, usibhedlela setfu. 13 Naloku ematsambo sekaphikisana nenhlitiyo, 14 Kepha inhlitiyo yakho inguphethiloli 15 Lokuvuselelako, unyatsele ngemandla 16 Siyabonga gogo, loligugu 17 Ungumtapo loligugu etitukulwaneni! [Letfwese Lihlobo: 35] 3.1 Bhala sifanisongco sonkondlo labita ngaso gogo. (1) 3.2 Ngabe lamagama lalandzelako akha buphi bunkondlo? Khetsa imphendvulo: Ungunesi, uyinyanga yetfu, usibhedlela setfu. A Silinganisankhamisa B Silinganisamcondvo C Silinganisamagama D Silinganisangwaca (1) 3.3 Ushoni sonkondlo ngemugca 4? Khetsa imphendvulo: A Tandla tagogo B Tidvwaba tagogo C Imikhono yagogo D Lutsandvo lwagogo (1) IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-9 kulali-15 LIPHEPHA I 3.4 Bhala indlela yinye lapho gogo aba libhange ngato ebantfwaneni nakubatukulu bakhe. (1) 3.5 Bhala bunkondlo lobutfolakala emigceni 14 na 15 kulenkondlo lengenhla. (2) 3.6 Usicitsa ngayiphi indlela situnge gogo? Bhala kube kubili. (2) 3.7 Ushoni sonkondlo ngalencenye ledvwetjelwe emgceni 8? (2) [10] UMBUTO 4 TINKONDLO LETIFUNDVWE EKILASINI: Kulombuto kunemibuto lemibili, (4.1 na 4.2), khetsa MUNYE uphendvule ngawo. 4.1 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. Ngiyawutsini 1 Lapho imihla yami seyiphelile 2 Umhlaba sengiwufulatsele futsi, 3 Buhle nebubi bemphilo yelive 4 Ngingasenakukhuluma ngabo nanini - 5 Ngiyawutsini kuMvelinchanti? 6 Lapho sengim' embikwakhe 7 Ngelusuku lwekwehlulelwa, 8 Ngibutwa leluchungechunge 9 Ngemabanga emphilo yami - 10 Ngiyawutsini kuMvelinchanti? 11 Lapho ngibutwa ngemisebenti, 12 Ngiyawutsini ngalengakwentela batali? 13 Ngiyawutsini ngalengakwentela bangani? 14 Ngiyawutsini ngalengakwentela ummango? 15 Ngiyawutsini kuMvelinchanti? 16 Ngiyakusho ngebuntsengu ngitsi: 17 Ngisebentile kulula kulukhuni, 18 Ngisebentile kukubi kukuhle, 19 Kute ngidle lifa laphakadze 20 Lapho sengiphila yangesheya kwelidliza. 21 Ngiyawukusho ngebuntsengu ngitsi: 22 Emandl’ ami agucuk' esambane, 23 Inkhulumo yami yagucu' umculo, 24 Ngafana nesimungulu nemphumphutse 25 Kuleli lelimagadze ahlabako. IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-10 kulali-15 LIPHEPHA I 4.1.1 Yini ingcikitsi yalenkondlo? (1) 4.1.2 UMvelinchanti ufuna sibenteleni batali betfu kute singabi nenkinga nasibutwa ngaloko lesibentele kona? (1) 4.1.3 Hlobo luni lwebunkondlo loluvetwa ngumugca 5, 10 na 15? (1) 4.1.4 Khetsa imphendvulo lechaza lomugca lolandzelako: Emandl' ami agucuk' esambane A Lebengikusebentela kwaba ngemandla. B Lebengikusebentela kwaba lusito. C Lebengikusebentela kwaba lite. D Lebengikusebentela kwaba yinjabulo. (1) 4.1.5 Hlobo luni lwekucatsanisa lolutfolakala emigceni 17 na 18? Sekela imphendvulo yakho. (2) 4.1.6 Bunkondlo buni lobakhiwa imigca 12, 13, 14 kulenkondlo lengenhla? (2) 4.1.7 Sonkondlo ucondze kusitjelani kulomugca lolandzelako? Ngiyakusho ngebuntsengu. (2) 4.1.8 Yini inkinga yasonkondlo kulenkondlo yakhe? (2) 4.1.9 Chaza umugca 1 walenkondlo? (2) 4.1.10 Bunkondlo buni lobakhiwa imigca 18, 19, 20? Sekela imphendvulo yakho. (2) 4.1.11 Ucondze kutsini sonkondlo ngalomugca lolandzelako? 'Kuleli lelimagadze lahlabako' (2) 4.1.12 Sifundvo sini lesitfolwa bafundzi balenkondlo? (2) [20] NOBE IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-11 kulali-15 LIPHEPHA I 4.2 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. Aph’emagugu 1 Ngiyakhala nangicabang’emagugu 2 Emagugu emvelo phas’ etibilini temhlaba 3 Temhlaba welive LaMswati. 4 Iph’ igolide nesiliva kaNgwane? 5 Sekwasal’ imigedze lengemakhay’ etimamba, 6 Kwasala tindvundvum’ emanyela engcebo, 7 Lebayigubha baphangelana baphangi, 8 Yetfwalwa tinkayiman’ idzabula tilwandle. 9 Sekwasal’ iMphaka yemigodzi yemalahle, 10 Lolumnyama lutfuli lubhunya luy’ etulu, 11 Lumbony’ emaSwati atfungats’ umnotfo, 12 Insimbi bayimbil’ eNgwenya bayivukuta, 13 Kwatsiw’ akayigobi Ngwan’ igotjw’ eJalimane, 14 ENgwenya yasal’ imigodz’ ikhamisile. 15 EBulembu bulembu batsandzel’ imigodzi, 16 Litjeboya balivukute balicedza, 17 Lihlehletela ngeluthaka liy’ eBhabtini. 18 KaDvokolwako idayiman’ itfolakele 19 Balel’ etikwayo beMatfombeni bayilondzile. 20 Wo sesuka sililo sendvulo! 21 Emanceba laphola, kuvuswa kabusha, 22 Bagujwa bakhweshiswa bangcwatjwa 23 Imfakabili nembala nay’ ikhona, 24 Tingedzama tawubuk’ umnotf’ usitsela, 25 Tindvundvuma telite taphakama tahawukisa. 4.2.1 Bhala ligama lelakha luchumano lolutjekile emigceni 1 na 2. (1) 4.2.2 Bobani lasebasebentisa imigodzi yetimayini letingasasebenti ngekusho kwasonkondlo kulelive laMswati? (1) 4.2.3 Lesihloko salenkondlo sikhetseke kahle ngobe: Khetsa imphendvulo. A Ikhuluma ngegolide yesive. B Ikhuluma ngetenjiwa telive. C Ikhuluma ngemalahle elive. D Ikhuluma ngensimbi yelive. (1) 4.2.4 Lemisindvo ledvwetjelwe kulomugca longentasi yakha bunkondlo buni? Khetsa imphendvulo: Bagujwa bakhweshiswa bangcwatjwa. A Sifanamsindvo B Sifanangwaca C Sifanankhamisa D Sifananamagama (1) IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-12 kulali-15 LIPHEPHA I 4.2.5 Kwabangelwa yini kutsi insimbi ingagojwa eNgwenya? (2) 4.2.6 Yini lebangela kutsi lolutfuli lolubhunya luye etulu lube mnyama? (2) 4.2.7 Ucabanga kutsi lesililo lakhuluma ngaso sonkondlo emgceni 20 besibangelwa yini? Nika sizatfu ubhekise enkondlweni. (2) 4.2.8 Bobani labo labashiwo ngusonkondlo emgceni 24? Shano kutsi yini ababite ngetingedzama. (2) 4.2.9 Yini leyabangela kutsi tindvundvuma letiphakeme tihawukise? (2) 4.2.10 Chaza umoya labekuwo sonkondlo nabhala lenkondlo yakhe ubhekise kulokucuketfwe enkondlweni. (2) 4.2.11 Ngabe likhetseke kahle yini leligama lelidvwetjelwe emgceni 23? Chaza. (2) 4.2.12 Sekela lombono lotsi sonkondlo ukholelwa enkholweni yendzabuko, ubhekise kulomugca lolandzelako: "Balel' etikwayo beMatfombeni bayilondzile". (2) [20] 30 emamaki IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-13 kulali-15 LIPHEPHA I SIGABA D TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI UMBUTO 5 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lengentasi. Lamuhla sengingedvwa, ngisewadini lelikhetsekile esibhedlela. Kute nalotako atengihlola. Angati noma gogo weva yini kutsi ngisesibhedlela. Kona angatjelwa ngubani, ngobe yami indzaba ibucayi. Ukhona yini kona longafuna kutihlanganisa nami nasekunje? Emashumi lamabili eminyaka ngiwahlanganise kuyona lenyanga. Yesitfupha lenyanga solo ngaba sesibhedlela. Ngihleti ngikhala encoleni lehamba ngemasondvo. Emnyango weliwadi lengikulo kuntjintjana emaphoyisa, ahlala aphetse tibhamu. Lapha eceleni kwami kunetiwehle temaphilisi. Ngatsi nangiwa emgwacweni ngashaya kabi, ngephuka ematsambo lamakhulu lavikela umgogodla nemnkantja lobovu. Nalapha enhloko kusolakala kutsi ngawa ngase ngophela ngekhatsi. Ngiyagadzisiswa phela mine lapha, futsi bemtsetfo bafisa kutsi nginakekelwe kahle, ngicilongisiswe, ngelashisiswe. Emtimbeni nasengcondvweni yami kugcwele timfihlo letimbi naletiyingoti kulabanye, kantsi kulabanye leyo mfihlo ilusito, itakwephula labanyenti. Yebo kona ngisigulane ngisesibhedlela, kepha lesigulane lesingimi sibhekene nemacala lamabi lasitfupha noma lasikhombisa. Lahamba embili mabili, kutfolakele netidzakamiva, imphuphu ye- Mandrax kanye nemtfunti wetinkhukhu. [Tayitolo Nalamuhla: 43] 5.1 Khokha ligama lelingundzaweni/sondzawo emshweni wekucala kuletheksthi lengenhla ulibhale phasi. (1) 5.2 Leligama, 'lamuhla,' limeleni kulomusho wekucala kuletheksthi lengenhla? Khetsa yinye imphendvulo lefanele kuleti letilandzelako: A Lisandziso selilanga B Sandziso salamuhla C Sandziso sesikhatsi D Sandziso selusuku (1) 5.3 Bhala kutsi letento letidvwetjelwe ticuketse tiphi timphambosi: (a) Ukhona yini kona longafuna kutihlanganisa nami nasekunje? (1) (b) Emnyango weliwadi lengikulo kuntjintjana emaphoyisa. (1) (c) Bayangigadzisisa phela mine kulesibhedlela. (1) 5.4 Kulomusho lolandzelako bhala ligama lelimele letitfo tenkhulumo letingentasi: Ematsambo lamakhulu ahlanganisa lukhalo nemgogodla lonemnkantja lobovu. (a) Siphawulo. (1) (b) Sibaluli. (1) IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-14 kulali-15 LIPHEPHA I 5.5 Phindza ubhale lomusho lolandzelako kodvwa wente ligama lelidvwetjelwe lisebente njengesabito … Kulabanye leyo mfihlo ilusito. (1) 5.6 Akha umusho ngelibitomfakela lelikuletheksthi lengenhla. (1) 5.7 Shano kutsi hlobo luni lwetindlela tesento leti letilandzelako. (a) Emaphoyisa ahlala aphetse tibhamu. (1) (b) Bemtsetfo bafisa kutsi nginakekelwe kahle. (1) (c) Leyo mfihlo itawephula labanye. (1) 5.8 Hlanganisa lemisho lemibili lengentasi ibe ngumusho munye ngekusebentisa sihlanganiso lesifanele. Emacala lahamba embili mabili. Licala lelibi kunawo onkhe nguleli letidzakamiva. (1) 5.9 Bhala tinciphiso talamagama ladvwetjelwe kulomusho lolandzelako. Kutfolakele imphuphu ye-Mandrax kanye nemtfunti wetinkhukhu. (2) 5.10 Bhala lomusho lolandzelako ube sesikhatsini lesitako. Emaphoyisa ahlala aphetse tibhamu. (2) 5.11 Cala lomusho longentansi ngekutsi; Utsi yena ….. "Nangiwa emgwacweni ngashaya kabi, ngephuka." (3) [20] IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-15 kulali-15 LIPHEPHA I UMBUTO 6 Fundza letheksthi lengentansi bese uphendvula imibuto lelandzelako. “Mntfwanaketfu, kumoyitela kwakho kucedza tonkhe tinsizi tawo wonkhe umuntfu lanato emhlabeni. Mine njengendvodza ngifuna nje kutsi ungihloniphe nobe kunini, vele emadvodza adzinga kuhlonishwa bafati ngobe bangaphasi kwawo. Nawutekiwe kumele wati kutsi, uhlanta umuti netimphahla, upheke kudla ekhishini. Nawufika nalokudliwako siyahholotela kubonga loko losiphatsele kona. Tibhidvo ngito letikudla kwesintfu lokutsandvwa bantfu bendzabuko. Bantfu labanyenti sebahlala emadolobheni. Labanye sebafundza nekweba ngobe phela imfene ayehlukani nelukhobo lwayo. Sekumatima kubuyela etabelweni ngebunandzi belidolobha.” Wawasho lamavi Fundi avalelisa sitsandvwa sakhe, litekisi selitawusuka ngobe beseligcwele. “Sitsandvwa sami, mine ngifuna kukubona ugcigcitela kulawa masango akaGama, kuletsa kwenetiseka emphilweni yami. Ngifuna kutsi mine nawe secwaye kuba yingwe nengwenyama njengaletinye titsandzani.” Kuchuba yena Fundi. [Lunwele Loludze: 31] 6.1 Kulemisho lelandzelako khetsa luhlobo lwenkhulumo kubakaki kuphela. (a) Mine njengendvodza ngifuna uhloniphe mine kuphela. (Inkhulumo letsatsa luhlangotsi, imfundzisomolite, inkhulumo lehhungako, inkhulumo letsatfwa njengemaciniso ibe itsintsa imiva.) (1) (b) Kumoyitela kwakho kucedza tonkhe tinsizi tawo wonkhe umuntfu lanato emhlabeni. (Inkhulumo letsatsa luhlangotsi, imfundzisolite, inkhulumo letsatfwa njengemaciniso ibe itsintsa imiva.) (1) (c) Bonkhe bafati kumele batfobele emadvodza abo ngobe bangaphasi kwawo. (Inkhulumo letsatsa luhlangotsi, imfundzisolite, inkhulumo letsatfwa njengemaciniso ibe itsintsa imiva.) (1) 6.2 Bhala lunye luhlobo lwetitjalo lolutsatfwa njengetibhidvo. (1) 6.3 Bhala umusho locuketse ligama lelinesiga senkhulumo kuletheksthi lengenhla. (1) 6.4 Bhala emagama labomahambisana kuletheksthi lengenhla labakha umcondvo munye. (1) 6.5 Chaza lesaga lesikuletheksthi lengenhla kutsi sisho kutsini. (2) 6.6 Tsatsa ligama lelakha sinongo sesifutamsindvo kulomusho lolandzelako, wakhe ngalo umusho: Ngifuna kukubona ugcigcitela kulawa masango akaGama. (2) [10] 30 emamaki Samba: 100 emamaki IEB Copyright © 2017

Study this subject

Revise the topics in this paper, then practise them question by question.

More papers and memos for this grade and subject.