Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
NOVEMBER 2018
SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGEA: LIPHEPHA II
SISWATI FIRST ADDITIONAL LANGUAGE: PAPER II
MARKING GUIDELINES
Sikhatsi: 2½ Emahora Emamaki: 100
These marking guidelines are prepared for use by examiners and sub-examiners,
all of whom are required to attend a standardisation meeting to ensure that the
guidelines are consistently interpreted and applied in the marking of candidates'
scripts.
The IEB will not enter into any discussions or correspondence about any marking
guidelines. It is acknowledged that there may be different views about some
matters of emphasis or detail in the guidelines. It is also recognised that,
without the benefit of attendance at a standardisation meeting, there may be
different interpretations of the application of the marking guidelines.
IEB Copyright © 2018 PHENYA
Skip to contentMemorandum 










Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 2 2018 Memo
IEB Grade 12 Siswati FAL Paper 2 memorandum from the 2018, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Publisher: IEB
Siswati FAL · Grade 12 · 2018. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Siswati FAL
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Paper
- 2
- Publisher
- IEB
- Curriculum
- IEB
- Pages
- 9
- File size
- 130.1 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 9
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi le-2 kula-9
LIPHEPHA II – MARKING GUIDELINES
SIGABA A TEMIBHALO
UMBUTO 1 UMDLALO
Tigigaba Talomhlaba: S.R. Nsibandze
1.1 1.1.1 Lemoti yaDlamini. Dlamini abete kutewufuna noma kutolandza
LaMkhonta.
1.1.2 Sewubuya ekhaya ebusuku/Akasayihloniphi indvodza yakhe/
Sewupenda tingalo/Ufaka umutsi etinweleni takhe/Utjela Sikheshe
kutsi akasamtsandzi. (Kubili kwaloku.)
1.1.3 Dlamini uyamupha imali njengobe anayo/Ujatjuliswa sikhundla
lesisetulu nekukhushulwa kweliholo lakhe/Uyamtsandza/Ummikisa
emahhotela/Dlamini unemoti kantsi Sikheshe ute imoti. (Kubili
kwaloku, naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
1.1.4 Kufanele bomake basebente ngobe imphilo seyidulile. Umholo
wamunye umtali awuteneli tonkhe tidzingo telikhaya. (Leminye
imibono lenembako yemukelekile.)
1.1.5 LaMkhonta akasamtsandzi Sikheshe/Akasejwayeli kuhlala emakhaya
ngobe imphilo ilukhuni/Sewudzinwe kusebenta emasimini/
Uyengene naDlamini/Utsandza Dlamini/Ufuna kubuyela
emsebentini. (Lamanye emaphuzu lenembako emukelekile, bafundzi
badzinga tizatfu letintsatfu kuphela.)
1.1.6 Lesento singulesihle ngobe Temahlungwane usihlobo saLaMkhonta
utawubaphatsa kahle bantfwana badzadzewabo/Temahlungwane
ungumhlengikati ngako uyakwati kunakekela bantfu/Temahlungwane
akashadi ngako kulilungelo lakhe kutsi ashade/Sikheshe
uyamtsandza Temahlungwane, ngako-ke wente kahle ngekumteka.
(Kubili kwaloku, naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
1.2 Tintfo atihambanga njengeluhlelo lwaSikheshe. Naku lokwenteka:
• LaMkhonta abesebenta ahola kepha angamniki Sikheshe imali yekusita
kunakekela tidzingo telikhaya.
• LaMkhonta wase ucala kubuya ebusuku ekhaya, akhale ngemsebenti
lomnyenti lawentako.
• LaMkhonta abengasabanakekeli bantfwabakhe, angasahloniphi nendvodza
yakhe Sikheshe, wacala nekutiphatsa wangamtfobeli Sikheshe.
• Wagcina atjela Sikheshe kutsi akasamtsandzi.
• Sikheshe wagcine amshayile. Wabuye wamyekelisa kusebenta, wase
umbuyisela ekhaya eMzaceni.
• LaMkhonta wabaleka eMzaceni, wahamba na Dlamini.
• Sikheshe wagcine atisola ngekuletsa laMkhonta edolobheni.
Leminye imibono lenembako yemukelekile.
Sakhiwo (2)
Lulwimi (3)
Lokucuketfwe (10)
IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi le-3 kula-9
LIPHEPHA II – MARKING GUIDELINES
1.3 Nankha emaphuzu lekungacocwa ngawo kulenkhulumiswano:
• Bayavuselana.
• Sikheshe uveta kutsi ukhatsatekile.
• Uyatisola ngekuletsa LaMkhonta edolobheni.
• LaMkhonta upenda tingalo.
• Ubuya ebusuku.
• Mgwazeni uyamangala.
• Sikheshe ubona kuncono amyekelise kusebenta.
• Mgwazeni uyavumelana naSikheshe.
• Mgwazeni utawumkhulumisa LaMkhonta uma ambona.
Bafundzi bangengeta kuloluhla lolungenhla.
Sakhiwo (1)
Lulwimi (2)
Lokucuketfwe (7)
1.4 1.4.1 • Aketsembeki kumkakhe, LaHlophe, unamakhwapheni
LaMkhonta …
• Uyenga LaHlophe kutsi uhlala amatasatasa emsebentini,
kungako angabuyi ekhaya.
• Unika LaMkhonta sikhundla lesingakamfaneli.
• Uholela LaMkhonta imali lenyenti kakhulu ngobe usingani sakhe.
• Uyenga LaHlophe utsi utawumakhela umuti.
• Utsandzana nemfati waSikheshe.
• Bantfwana bakhe akabondli ngendlela lefanele.
• Walandza/wabalekisa LaMkhonta ekhakhakhe.
• Weba imali yenkapani wagcina aboshiwe.
Bafundzi bangengeta kuloluhla lolungenhla besekele ngetigameko
letisemdlalweni.
Sakhiwo (2)
Lulwimi (4)
Lokucuketfwe (14)
NOBE
IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi le-4 kula-9
LIPHEPHA II – MARKING GUIDELINES
1.4.2 • Linyenti labomake seliyasebenta.
• Emakhaya kucashwa bantfu labasitako kugadza bantfwana.
• Indlela yekugcoka yaLaMkhonta isilumbi, akavunuli.
• Dlamini unemoti.
• Kuhlolwa kwemabhuku etinkapaneni ngema-oditha.
• Kwehlukana kwalabashadile kuvamile.
• Indzaba yemalungelo seyiyatiwa.
• Bantfu benta tintfo letingakemukeleki ngenca yekufuna imali.
• Lizinga lenkhohlakalo selisetulu.
• Sekwakhiwa tindlu temapulani.
• Bantfu sebabophisana emaphoyiseni kunekutsi bamangalelane
emiphakatsi.
• Kungatsembeki kwalabo labashadile kuyandza.
Bafundzi bangengeta ngaletinye tigameko labatitfole endzabeni,
besekele.
Sakhiwo (2)
Lulwimi (4)
Lokucuketfwe (14)
NOBE
UMBUTO 2 INOVELI
Bungani Bebangani: S.M. Magagula
2.1 2.1.1 Bekangati kutsi Agnes utsandzana nebantfu labahamba
ngaloluhlobo lwemoti lolubitwa ngeStanza 323.
2.1.2 Inoveli kanye nemdlalo.
2.1.3 Bentakabi bafundzi kumhleka Agnes ngobe lomunye umfundzi
kungamphatsa kabi loko agcine esaba kuphindze akhulume
eklasini. Loko kungamenta angenti kahle etifundvweni takhe.
Labanye bafundzi bagcina batibulala uma labanye bafundzi
babahleka. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
2.1.4 Agnes wakhulelwa/Wacoshwa esikolweni/Akatange aphase
esikolweni/Mbongeni wasiphika sisu sa-Agnes. (Kubili kwaloku.)
2.1.5 Lusha luyayengana nalulodvwa ngako luyadzinga kuyalwa
ngulabadzala/Lusha lukhona kubona titfombe letingalungi kubantfu
labasebancane/Bantfu labasha baye batingenele tindzaba telicansi
basebancane/Lusha lunesikhatsi lesinyenti uma kuvalwe tikolo/
Kufuna lwati ngemiphumela yekuya ecansini usemncane/
Bayaludzinga lolwati kute bakhone kutsatsa tincumo letifanele.
(Imibono yebafundzi ingehluka.)
IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi le-5 kula-9
LIPHEPHA II – MARKING GUIDELINES
2.1.6 Thuli ulihatsa, utsandza imali/Uyenga labanye bantfwana/
Unenkhani uphikisana nalabadzala/Ulihlongandlebe. (Kubili kwaloku
lokwesekelwe. Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
2.2 Emaphuzu labangawasebentisa afaka ekhatsi lawa:
• Kubalulekile kugcina imiyalo yebatali nekulalela bothishela.
• Kumcoka kubuta batali nobe labadzala nangabe kukhona lokusiphicako.
• Bungani lobungibo buyacolela/bangani bayacolelana.
• Kubalulekile kutsi sitimisele ngemsebenti wesikolwa.
• Nangabe kwentekile wayengeka, libone liphutsa lakho ulilungise.
Naleminye imibono lenembako yemukelekile.
Sakhiwo (2)
Lulwimi (3)
Lokucuketfwe (10)
2.3 Bafundzi bangasebentisa lamaphuzu lalandzelako kubhala
inkhulumomphendvulwano:
• Kuvuselana.
• Kukhuluma ngesizatfu sekuta kwakhe atewulandza imiphumela yeluhlolo
lwakhe.
• Kukhuluma ngemphilo nekuya ecansini usemncane.
• Kukhuluma ngekukholwa.
• Kukhuluma ngesimo sakhe sengati.
• Kumyala ngekutiphatsa njengemuntfu lomusha.
Bafundzi bangengeta leminye imibono kuloluhla lolungenhla besekele
ngalokusencwadzini.
Sakhiwo (1)
Lulwimi (2)
Lokucuketfwe (7)
2.4 2.4.1 Ngiyavumelana nalombono lotsi boSdudla, Mantjwele na Malambe
basifakile sandla ekonakaliseni imphilo nesimilo saThuli. Nati tizatfu:
Sdudla:
• Wafundzisa Thuli kutsi kugana usemncane kuyintfo lekahle.
• Wamfundzisa kuba netimfihlo.
• Wamkhutsata kutsi angayi esibhedlela.
• Wamfundzisa kutsi emaphilisi ungatinatsela nanome
ungakanikwa ngudokotela.
• Akasicedzanga sikolo.
• Wamkhutsata kutsi angakhulelwa uma atsandza.
Mantjwele wafundzisa Thuli:
• Imali.
• Bucili nemanga.
• Tindzaba telicansi ngekumgagadlela.
• Kuba netimfihlo.
IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi le-6 kula-9
LIPHEPHA II – MARKING GUIDELINES
Malambe:
• Akahlali ekhaya onkhe emalanga, ngako-ke Thuli ute babe
lomyalako.
• Akasebenti, akakhoni kunakekela umndeni wakhe.
• Akamkhutsati Thuli kutsi atsandze umsebenti wakhe wesikolo.
• Akatakhi tindlu letikhiywako.
• Akanandzaba nekufundza kwemntfwana loyintfombatana.
Bafundzi bangengeta leminye imibono kuloluhla lolungenhla
besekele ngalokusencwadzini.
Sakhiwo (2)
Lulwimi (4)
Lokucuketfwe (14)
NOBE
2.4.2 Lendzaba yenteka etikhatsini takadzeni.
• Kute kahle emabhasi endzaweni yakaDvokolwako.
• Bantfu bebasengakati kahle nge-HIV ne-AIDS.
• Kuhlehla emiphakatsini kusabalulekile.
• Lusha luyatsatseka uma lubona imali ngobe bekute kahle imali
kadzeni.
• Kutsatsa emalanga lamanyenti kutfola simo sengati.
• Uma ufundze wagcina ebangeni-5 wawuhlonishwa/utsatfwa,
njengemuntfu lofundze kakhulu.
• Bantfwana abakafundziseki ngemalungelo abo.
• Kusete tinhlangano letilwela emalungelo ebantfwana.
• Bantfu bayavunula kunekugcoka timphahla.
• Imiphumela yebafundzi iphuma ewayilesini/emsakatweni, hhayi
kubomakhalekhukhwini.
(Bafundzi bavumelekile kwengeta lamanye emaphuzu lehlukile
kulawa lanikiwe besekele ngalokusendzabeni)
Sakhiwo (2)
Lulwimi (4)
Lokucuketfwe (14)
IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi le-7 kula-9
LIPHEPHA II – MARKING GUIDELINES
SIGABA B EMATHEKSTHI EMBHALOMBIKO
Khetsa MUNYE umbuto embutweni 3 NAMUNYE embutweni 4.
UMBUTO 3
3.1 na 3.2 INCWADZI YEBUNGANI (30)
Lokucuketfwe (12)
Incwadzi kufanele ikhombise kuticambela, ihambisane nesihloko,
ibe nemibono lekhutsata kucabanga nalevutsiwe, ihehe.
• Licophelo lekuticambela lingemalengiso, indzaba inamatsele
esihlokweni, nemibono ikhutsata kucabanga, ivutsiwe futsi
iheha ngemalengiso.
• Lizinga lekuticambela ngalokuncomekako, indzaba ihambisana
nesihloko nemibono inekujula kwemcondvo futsi iheha
ngalokuncomekako.
• Imibono iyajabulisa, inekuticambela lokulingene, ihambisana
nesihloko ngalokulingene.
• Licophelo lekuticambela liphansi, indzaba iyanhlanhlatsa,
imibono ayinamdlandla.
Lulwimi (12)
Kwakha imisho, kukhetsa emagama, umoya nerejista,
lupelomagama, kusebentisa timphawu.
• Imisho yakheke ngemalengiso, emagama akhetfwe
ngalokufanele, umoya nerejista kuhambisana nenhloso
netetsamelilwati ngemalengiso, kukhetfwa kwemagama
kungemalengiso futsi kuvutsiwe, incwadzi ayinamaphutsa
elupelomagama netimphawu tisetjentiswe ngalokufanele.
• Imisho yakheke ngalokuncomekako, kunebugagu ekukhetfweni
kwemagama, umoya nerejista kuhambisana nenhloso
netetsamelilwati ngalokuncomekako, incwadzi ayinamaphutsa
lamanyenti elupelomagama netimphawu tisetjentiswe
ngemphumelelo.
• Imisho ingahle ibe nemaphutsa kuletinye tindzawo kepha
inkhulumo yona iyevakala, emagama akhetfwe ngalokulingene,
kusetjentiswe lulwimi lolumalula, kunemaphutsa lambalwa
elupelomagama.
• Imisho ihlangahlangene, kukhetfwa kwemagama akwemukeleki,
inkhulumo inemaphutsa lamanyenti kakhulu kuto tonkhe
tinhlangotsi.
Sakhiwo (6)
Likheli
Sibingelelo
Sivaleliso
IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi le-8 kula-9
LIPHEPHA II – MARKING GUIDELINES
UMBUTO 4
4.1 IPHOSTA (10)
Lokucuketfwe (4)
• Kuhambisana nesihloko ngemalengiso. Imininingwane ledzingekako
iphelele, iyevakala futsi ichazwe kahle kakhulu.
• Kuhambisana nesihloko ngalokuncomekako. Imininingwane leminyenti
ledzingekako iphelele, iyevakala futsi ichazwe kahle.
• Kuhambisana nesihloko ngalokulingene. Incenye yemininingwane
ledzingekako ifakiwe, iyevakala futsi ichazwe ngalokulingene.
• Iphumile esihlokweni nemininingwane ayivakali.
Sakhiwo (2)
• Sihleleke, setfulwe ngalokuhehako ngemalengiso, umlayeto ugcamile,
wetfulwe ngebunono nangendlela letsintsa imiva ngemalengiso.
• Asihehi futsi asikahleleki kahle nemlayeto awukagcami, asitsandzeki.
Lulwimi (4)
• Lulwimi loluhehako, lolungenamaphutsa, lolunongiwe luhambelana
nephosta netetsamelilwati, umlayeto uyevakala ngemalengiso.
• Lulwimi loluhehako lolungenamaphutsa, luhambelana nephosta
netetsamelilwati, umlayeto uvakala ngalokuncomekako.
• Lulwimi lolungahehi lolungenamaphutsa, luhambelana nephosta
netetsamelilwati ngalokulingene, umlayeto uvakala ngalokulingene.
• Lulwimi lolungahehi lolunemaphutsa, aluhambelani nephosta
netetsamelilwati, umlayeto awuvakali.
NOBE
IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi le-9 kula-9
LIPHEPHA II – MARKING GUIDELINES
4.2 IFLAYA (10)
Lokucuketfwe (4)
• Kuhambisana nesihloko ngemalengiso. Imininingwane ledzingekako
iphelele, iyevakala futsi ichazwe kahle kakhulu.
• Kuhambisana nesihloko ngalokuncomekako. Imininingwane leminyenti
ledzingekako iphelele, iyevakala futsi ichazwe kahle.
• Kuhambisana nesihloko ngalokulingene. Incenye yemininingwane
ledzingekako ifakiwe, iyevakala futsi ichazwe ngalokulingene.
• Kuphumile esihlokweni nemininingwane ayivakali.
Sakhiwo (2)
• Sihleleke setfulwa ngalokuhehako ngemalengiso, umlayeto ugcamile,
wetfulwe ngebunono nangendlela letsintsa imiva ngemalengiso.
• Asihehi futsi asikahleleki kahle, nemlayeto awukagcami, asitsandzeki.
Lulwimi (4)
• Lulwimi loluhehako, lolungenamaphutsa, lolunongiwe luhambelana
neflaya netetsamelilwati, umlayeto uyevakala ngemalengiso.
• Lulwimi loluhehako lolungenamaphutsa, luhambelana neflaya
netitsamelilwati, umlayeto uvakala ngalokuncomekako.
• Lulwimi lolungahehi lolungenamaphutsa, luhambelana neflaya
netetsamelilwati ngalokulingene, umlayeto uvakala ngalokulingene.
• Lulwimi lolungahehi lolunemaphutsa, aluhambelani neflaya
netetsamelilwati, umlayeto awuvakali.
Samba: 100 emamaki
IEB Copyright © 2018
Study this subject
Revise the topics in this paper, then practise them question by question.
Recommended for this subject
More papers and memos for this grade and subject.

MemorandumIEB
Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 1 2019 Memo

MemorandumIEB
Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 2 2019 Memo

MemorandumIEB
Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 1 2018 Memo

MemorandumIEB
Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 1 2017 Memo

MemorandumIEB
Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 2 2017 Memo

Question paperIEB
Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 1 2019 Question Paper
Related documents

Question paperIEB
Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 2 2018 Question Paper

Question paperIEB
Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 1 2018 Question Paper

Question paperIEB
Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 2 2019 Question Paper

Question paperIEB
Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 2 2017 Question Paper

Question paperIEB