Skip to content
Question paper

Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 1 2019 Question Paper

IEB Grade 12 Siswati FAL Paper 1 question paper from the 2019, 16 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Publisher: IEB

Subject: Siswati FALGrade 12201916 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION NOVEMBER 2019 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: LIPHEPHA I SISWATI FIRST ADDITIONAL LANGUAGE: PAPER I Sikhatsi: 2½ Emahora Emamaki: 100 TICONDZISO 1. Leliphepha linetigaba letine nemakhasi la-16. 2. Landzela ticondziso taleso naleso sigaba: SIGABA A: SIVISISO SIGABA B: SIFINYETO SIGABA C: TINKONDLO SIGABA D: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI 3. Phendvula yonkhe imibuto ngeSiswati lesemukelekile. 4. Cala leso naleso sigaba ekhasini lelisha uphindze udvwebele ekugcineni kwaleso naleso sigaba. 5. Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho. 6. Caphela sipelingi (lupelomagama) nendlela lewakha ngayo imisho. IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-2 kulali-16 LIPHEPHA I SIGABA A SIVISISO UMBUTO 1 1.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI A BUDLELWANE BATFOLAKELE NAMADZELA Watsi wehla ebhasini abuya esikolweni Njingisile, asatsi uyahamba, kwabe kuma imoto lapho madvutane naye. Abeyati lemoto kanye nalomnikati wayo. Wambita loyo wekunene, ngako naye Njingisile wanikela khona. Wehla emotweni umshayeli wahlangabeta Njingisile, bate bachawulana. "Kunjani yesibali? Uphi Tfolakele kantsi lamuhla?" Kwatsi cifi enhlitiyweni yaNjingisile nakasho njalo loyi wekunene. "Uyati sengibatse cala cala angimboni." "Tfolakele usesibhedlela …" Atsi angakalimiti lelo Njingisile ekhute ngekumangala lokukhulu loyi wekunene. "Hawu, sibali wami; utsini manje, Tfolakele usesibhedlela? Kungabe uyagula? Tjela mine, ugula unani?" Ayetse yonkhe indzaba Njingisile yekunyamalala kwaTfolakele, kute kubone batali bakhe ate ashaywe nguyise, amangale impela lowekunene. Phela loyi wekunene kwakungilo leliBhele lekulibatisa Tfolakele ate atfole kushaywa kamatima nguyise. Lowo bekunguye Madzela Shabangu, lowenta umsebenti wemadvodza lanjengaye, wekuba siphatsimandla lesikhulu setemidlalo yebhola letinyawo lapha kaNgwane. Ubita Njingisile ngemlamu wakhe nje ingani phela bebevana naTfolakele, naye Tfolakele atifela ngaMadzela wakhe. Phela yena abengasambiti ngaMadzela kepha asaba nguMadze wakhe. Madzela lona abeyindvodza yemuti wayo, anemfati nebantfwana. Litibulo lakakhe belifundza libanga linye naNjingisile, lobekaneminyaka lelishumi nesitfupha, mane-ke lona belifundza kulesinye sikolo khona eMbabane, bebenta libanga lemfica, Tfolakele yena enta libanga lelishumi. Ngekuhlala Madzela nemndeni wakhe bebahlala khona eMbabane, eMbangweni njengobe abesatsenge indlu khona. Abeshaya ngelunyanyavu lwemoto kantsi yayikhona lenye leyayihamba umkakhe uLaPhakatsi, yena lobekafundzisa anguthishela lomkhulu kulesinye setikolo letincane khona eMbabane. Ngesizatfu sekutsi Madzela abetsandzana naTfolakele, kungako abesalapho eMotjane ngobe alahlekelwe lutfo lwakhe. Yayimphetse kabi ngalokungangabateki lentfo labeyive ngaNjingisile kutsi ivelele Tfolakele. Phela abati kahle kamhlophe kutsi imbangela yako konkhe loku bekunguye. Kwaphambana imibuto lapha enhloko yakhe kwekutsi ngabe Tfolakele ndzini wawutsiteni kubatali bakho nabakubuta kutsi ubuyaphi. Wawungatange yini ulibite libito laMadzela? Mhm! Abesajake kuyawutivela ngekwakhe kuTfolakele khona esibhedlela. Kungako-ke Madzela wavele wangena emotweni yakhe, ngemuva kwekube sabongile kuNjingisile, asamuphe nemalangeni lalishumi, wanikela khona esibhedlela. Njingisile yena wabonga sipho sakhe lesingaka, wayibuka nobe seyisuka lemoto kutsi lomnikati wayo abengaseyedvwa ngendzaba nje yekukhatsateka ngaTfolakele. IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-3 kulali-16 LIPHEPHA I Wayibuka wase unikina inhloko wahamba wabheka ngasekhaya, ngekwati phela kutsi konkhe kwakulindzele yena njengobe bebangekho bonina naTfolakele. Phela nekutsi Tfolakele abesasesibhedlela eMbabane kanye nenina abekuve ngeyise lobekadze efike esikolweni kutewumatisa nangaloko lobekufanele akwente naphuma esikolweni. Bekufanele ajakele kubeka timbita etiko. Nalabangani baTfolakele bebeve ngaye Njingisile kutsi Tfolakele usesibhedlela ngemuva kwekube naye aseve ngeyise. Hheyi! Akusho nekutsi abemsitile bo sibali wakhe ngaleyo mali abemuphe yona ngobe naye abesatawuba ngumuntfu ngakusasa esikolweni, akhone kutsengatsenga tinandzinandzi letatitsengiswa khona lena esikolweni, njengalabanye bantfwana. Abetake aphumule kulesikhafuthini sakhona lokwakutsiwa abasiphatse onkhe malanga ngobe batali babo bangeke bakhone kubanika imali yekudla kanye neyebhasi. Abetake abe ngumuntfu tinsukwana letimbili. Ecinisweni batali babo bebangafuni kubetayeta imali, kodvwa bebafuna kutsi bangehluki kakhulu kulabanye bantfwana, bati kutsi kuhlupheka kuyini. [Ingcamu: 46–48] 1.1.1 Njingisile abehlala ekudzeni nalapho abefundza khona. Sekela lesitatimende ngeliphuzu LINYE. (1) 1.1.2 Kuletheksthi lengenhla kusobala kutsi Tfolakele abebona imali kuMadzela. Phikisa nobe uvumelane nalesitatimende ngemusho MUNYE. (1) 1.1.3 Njengobe Madzela abebita Njingisile ngasibali wakhe, kusho kutsi abe sihlobo sini naTfolakele? (1) 1.1.4 Madzela abeyimbangela yekushaywa kwaTfolakele ngayiphi indlela? (1) 1.1.5 Kubonakala ngani kutsi Tfolakele abetsandzana nemuntfu longangababe wakhe? Bhala KUBILI. (2) 1.1.6 Catsanisa ngekujeziswa kwebantfwana njengobe kwajeziswa Tfolakele netikhatsi tekujeziswa kwebantfwana banyalo. (2) 1.1.7 Kubi ngani kutsi bantfwana besikolo baphatse imali kulesikhatsi lesiphila kuso? Bhala emaphuzu lamabili. (2) 1.1.8 Ngabe labanye bantfu labahlala edvute netikolo taboNjingisile bebawusimamisa njani umnotfo wabo? (2) 1.1.9 Uyise waTfolakele uma angajeziswa ngesento sakhe, sekushaya Tfolakele, nguliphi licala langabekwa lona enkhundleni yemacala? (2) IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-4 kulali-16 LIPHEPHA I 1.1.10 Yini lengenta lenkhulumo lelandzelako ingemukeleki ebantfwini labasikati? Madzela abenta umsebenti wemadvodza kuphela, wekuba siphatsimandla lesikhulu setemidlalo yebhola. (2) 1.1.11 Kwabangelwa yini kutsi Tfolakele kungabi nguye lotjela Madzela kutsi ushaywe nguyise? Bhala tizatfu letiMBILI. (2) 1.1.12 Bekubangelwa yini kutsi Madzela angafuni kutsi ummango wati ngalolutsandvo lwabo naTfolakele? Bhala KUBILI. (2) [20] IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-5 kulali-16 LIPHEPHA I 1.2 Fundza lesibonwa bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI B [<http/www.google.co.za/url>] 1.2.1 Mdlalo muni lona lodlalwa kulesibonwa? (1) 1.2.2 Kuhle ngani kutsi bantfwana besikolo bagcoke umfaniselwano? Bhala kunye. (1) 1.2.3 Kuhle ngani loku labakwentako? Bhala KUBILI. (2) 1.2.4 Lengubo legcokwe ngulona lozubako yehluke ngani kuleti talabanye? (2) 1.2.5 Phawula ngalenkhulumo lelandzelako: Lomdlalo ufanele emantfombatane kuphela. (2) 1.2.6 Nika tibonelo letimbili tebantfu lobatiko labasebenta bagcoke umfaniselwano. (2) [10] 30 emamaki IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-6 kulali-16 LIPHEPHA I SIGABA B SIFINYETO UMBUTO 2 Fundza letheksthi lelandzelako bese uyayifinyeta ngemagama akho langengci kula-60, ubhekise kuloko lokwenta inhlitiyo yamake waNtfombi yaba buhlungu. Sifinyeto sakho asibe ngendlela yemaphuzu lasihlanu. CAPHELA • Lulwimi lwakho lungabi nemaphutsa kute ungalahlekelwa ngemamaki elulwimi. • Sebentisa timphawu tekubhala nekufundza letifanele. • Bhala linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto sakho. ITHEKSTHI C Lusizi Lwekunyamalala KwaManyovu LaNdlovu abenemntfwana munye loyintfombatane, ligama lakhe linguNtfombiyeyise. Ngalelinye lilanga wabatse ukhuluma nentfombatane yakhe kwafana nekutsi uyatihlupha nje. Wamangala make waNtfombi kutsi ngabe kwente njani kulendvodzakati yakhe leyodvwa vo, nalabeyetsembe kangaka. Abengafuni kwenta namunye umsebenti wasendlini, elekelele make wakhe. Loko make wakhe abenganandzaba nako ngobe abecabanga kutsi uyatadisha. Abehlala endlini abukele mabonakudze. Bekubonakala kutsi Ntfombi umane uhleti embikwamabonakudze nje, ingcondvo yakhe ayikho kuye. Wesuka lapho wacondza ekamelweni lakhe, watiphosa embhedzeni wakhala kakhulu. Make wakhe wangena ekamelweni laNtfombi, kutewubona loko losekucedza umntfwana wakhe. Watsi uyabuta kutsi udliwa yini, Ntfombi wambuka nje, wabindza dvu. Waphindzisela emehlo akhe esitfombeni seyise labesiphetse ngesandla, naso lesesimanti nte ngetinyembeti. Make wakhe waphumela ngaphandle, aphetse incwadzi lebuya esikolweni eTandzile, lapho abefundza khona Ntfombiyeyise. Bafundzisi bakhe sebamangele kutsi sewubanjwe yini phela angasabuyeli esikolweni. Loko kwamphatsa kabi kakhulu ngobe abengati kutsi umntfwanakhe akasayi esikolweni. Lokubevisa buhlungu kutsi betsembe yena etifundvweni, ungusihlalo wemtimba lophetse bafundzi, kantsi sengumnyaka wakhe wekugcina. Make wakhe acabange kuphuma ahambe ayocela lusito kuBosonhlalakahle, aphindze avilaphe ngobe phela besekumnyama, sewesaba nebantfu kutsi sebatawumbona asahamba ngaphandle ebusuku abe aneliviki nje kuphela afelwe. Kusenjalo beve umuntfu akhulekela, acabange kwekutsi ngulaba labengcako nje. Nasatsi uphakamisa emehlo ahlangane nalendvwangu lenkhulu lembonye imoti yaManyovu ita idvonswa yincola yemaphoyisa. Beyigcwele ingati kodvwa yona ingakalimali ndzawo. Bewungatsi beyipendwa ngalengati yendvodza yakhe. Tehle tilandzelane, atesule. Akhumbule kutsi konje uve umuntfu akhulekela. Avume, kungene Fokisi LaNkhosi atewusho kutsi sekukhona labakulandzelako bangemaphoyisa. IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-7 kulali-16 LIPHEPHA I Wabatjela kutsi kubonakala ngatsi kukhona lokusolisako ngobe naku kuvakala kwekutsi libhange laManyovu litsi imali yakhe yonkhe ikhishiwe, yayiswa eveni langesheya eTaliyane, yakhishwa nguye Manyovu lucobo lwakhe. Futsi kutfolakele incenye yesidvumbu nesikhumba semfene eceleni kwalapho kwatfolakala khona lemotii yaManyovu. Avalelise ahambe Fokisi LaNkhosi. Asale amangele manje LaNdlovu. Kungene Ntfombi aphoseka. Ingani ubevile nabacoca asengale ekamelweni lakhe. Atilahle kumake wakhe. Babambane bobabili, badvudvutane. Bacale phansi bakhumbutane konkhe lokwenteka mhla kunyamalala Manyovu. Lwacala phasi lusizi kuLaNdlovu naNtfombi, nabakhumbula kufika kwelucingo lolwalubuya emaphoyiseni, lubika ngekunyamalala kwaManyovu. Mhla kufika lolo cingo weva buhlungu kakhulu LaNdlovu, watibona angeke aphindze alukhohlwe lolusizi lolungaka lolwalumvelele ngalelo viki. Naku sekufika Fokisi LaNkhosi naletinye tindzaba, kwamkhanyela LaNdlovu kutsi Ntfombi abekhumbule babe wakhe ngalesikhatsi akhala, angafuni kukhuluma futsi angafuni nekuya esikolweni. [Emagama Ekutjelwa: 67–68] 10 emamaki IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-8 kulali-16 LIPHEPHA I SIGABA C TINKONDLO UMBUTO 3 TINKONDLO LETINGAKAFUNDVWA EKLASINI CAPHELA: Kuphocelelekile kutsi wonkhe lohlolwako awuphendvule lombuto. Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. Nkhosi Yemkhatsi – O. A. Bhiya 1 Bhalasha nkhosi yendalo yonkhe! 2 Bhalasha mbusi wemkhatsi wonkhe, 3 Bhalash' etul' emafin' esibhakabhakeni 4 Indalo yonkh' isuk' ebumnyameni, 5 Umhlaba wonkh' utfokot' ekukhanyeni, 6 Bhalasha sibani semhlaba! 7 Bukhulu bakho buyamangalisa 8 Kukhanya kwakho kuyajabulisa, 9 Tandla takho tifana nebutjoki, 10 Tandla takho tibutjok' emehlweni, 11 Mani njalo sibani semvelo 12 Khanyisa njalo liso lendalo! 13 Tonkhe timbali tiyachakata tibune, 14 Kukhanya kwakh' akufiphali kubune, 15 Umbala wakh' awugucuk' ubune, 16 Buso bakh' abushwaphani bubune, 17 Bukhulu bakh' abunciphi bubune, 18 Mani njalo nkhosi yemvelo! 19 Konkhe lokuphilako kusingatfwe nguwe 20 Konkhe lokufako kuboliswa nguwe, 21 Bukhulu bakho buyesabeka ngemandl' akho, 22 Emandl' akho ayesabeka ngebukhulu bakho, 23 Kuyini lokungamelana naw' emhlabeni? [Impalampala 2; Likhasi 10] 3.1 Utsi sonkondlo ibusaphi lenkhosi? (1) 3.2 Bhala ligama lelicuketse luchumanosicalo endzimeni yekucala kulenkondlo. (1) 3.3 Nguyiphi lenkhosi lebongelelwa ngusonkondlo nawufundza umugca we-8? (1) IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-9 kulali-16 LIPHEPHA I 3.4 Ngabe yini ingcikitsi yalenkondlo? Khetsa yinye imphendvulo: A Lutsandvo B Imvelo C Bukhulu D Kubhalasha (1) 3.5 Bhala tinongo tenkhulumo LETIMBILI letisemgceni we-9. (2) 3.6 Bhala KUBILI lokufakazela loko lokushiwo ngusonkondlo emgceni we-19. (2) 3.7 Hlobo luni lwenkondlo lolu? Sekela ngeliphuzu linye. (2) [10] IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-10 kulali-16 LIPHEPHA I UMBUTO 4 TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI EMAKHANGALA C. TSABEDZE (UMHLELI) Kulombuto kunemibuto lemibili, (4.1 Na 4.2), khetsa MUNYE uphendvule ngawo. 4.1 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. Khula Phela – M. S. Magagula 1 Man' echibini njengatsekwane, 2 Sulusuluk' utibuke ndzawonkhe, 3 Emabel' agcwele sifub' ayaguca, 4 Agucela luswane, selungakwenela, 5 Wen' usalibele kukhasel' etiko, 6 Wetsembe kwekhutwa njengemntfwana, 7 Kants' uyatiyeng' umdzal' utativela! 8 Khula phela! Umdzal' asutibuke;- 9 Livi liyabhobhodla, silevu sifomile, 10 Sifomel' umuti netawo kufomisana, 11 Wen' usalibele kudlal' emadlwane, 12 Utiyenga ngelite njengesinkhitsi, 13 Utifak' engcakin' ukhalele kusitwa, 14 Yelele! Sewumdzal' utativela. 4.1.1 Bhala umugca MUNYE locuketse sifaniso endzimeni yekucala. (1) 4.1.2 Shano kuhleleka kwesakhiwo salenkondlo nawubhekisa emigceni yayo. (1) 4.1.3 Bhala ingcikitsi yalenkondlo lengenhla. (1) 4.1.4 Bunkondlo buni lobutfolakala emgceni we-8? (1) 4.1.5 Utitjelani sonkondlo tetsamelilwati takhe ngalenkondlo lengenhla? (2) 4.1.6 Ngulonjani umuntfu lokhasela etiko, njengekusho kwalenkondlo? (2) 4.1.7 Kwentani kudlala emadlwane? (2) 4.1.8 Bhala emagama lasetjentiswe ngusonkondlo kwakha imphindvwa. (2) 4.1.9 Bhala imisho LEMIBILI lecuketse imvumelwano endzimeni yesibili. (2) IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-11 kulali-16 LIPHEPHA I 4.1.10 Bhala KUBILI sonkondlo lakubona kubufakazi bekutsi umuntfu semdzala. (2) 4.1.11 Sonkondlo uchazani ngaleligama lelicindzetelwe endzimeni yesibili? (2) 4.1.12 Ngabe sonkondlo ulisebentise kahle yini ligama lelitsi, "Khula" kulenkondlo yakhe? Sekela imphendvulo yakho ngeliphuzu LINYE. (2) [20] NOBE IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-12 kulali-16 LIPHEPHA I 4.2 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. Inyeti – M. S. Magagula 1 Nansiya imhlophe bha! 2 Ikhanya ngekuphola nangesizotsa, 3 Siyibuk' inyeti site simangale 4 Kukhanya lokungawacoph' emehlo. 5 Sibhakabhaka sinetimanga temvelo, 6 Inyet' igezile kweligeza linesiyela, 7 Yasilela ngalelimnyama litfunti, 8 Lelondl' ingcondvo ngemizindlo, 9 'Lelo tfunti ngumfat' atfwele tinkhuni 10 Egumeni kakh' ugucil' akasangeni, 11 NgeLisontfo watfota wacalekiswa.' 12 Basho kanjalo babuk' inyeti bazindla. 13 Akutsi nakimi njengenyeti babone , 14 Litfunti, ngalo bazindle lokuhle. [Likhasi 20] 4.2.1 Sonkondlo ulisebentise kahle yini ligama lelitsi, 'bha' kulenkondlo? Bhala kunye. (1) 4.2.2 Tindzima talenkondlo tinesakhiwo lesihlelekile. Phikisa lesitatimende ngeliphuzu LINYE. (1) 4.2.3 Nawufundza indzima yekucala sonkondlo nachaza kukhanya kwenyeti, ngabe kwehluke ngani kunekukhanya kwelilanga? (1) 4.2.4 Bhala bunkondlo lobakhiwa yimigca ye-7 ne-8. (1) 4.2.5 Bhala letimanga temvelo letishiwo ngusonkondlo endzimeni yesibili. (2) 4.2.6 Yani lemizindlo leshiwo ngusonkondlo emgceni we-8? Chaza. (2) 4.2.7 Bhala tintfo letimbili lekufanele tetsamelilwati titifundze ngendlela inyeti lekhanya ngayo. (2) 4.2.8 Ucabanga kutsi sonkondlo usifakeleni lesibabato emshweni wekucala walenkondlo? (2) 4.2.9 Yini ingcikitsi yalenkondlo? Shano kutsi usho ngani. (2) IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-13 kulali-16 LIPHEPHA I 4.2.10 Bunkondlo buni lobucuketfwe ngumugca wekugcina kulenkondlo? Sekela ngeliphuzu linye. (2) 4.2.11 Tetsamelilwati talenkondlo tifundzani endzimeni yesitsatfu? (2) 4.2.12 Usitjelani sonkondlo ngelitfunti lalisho emgceni wekugcina? Bhala emaphuzu LAMABILI. (2) [20] 30 emamaki IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-14 kulali-16 LIPHEPHA I SIGABA D TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI UMBUTO 5 5.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI D LUSITO LWAKHALIPHILE Khaliphile bekafundza eMangaliso School eKapa. Abefundza libanga lesihlanu, ayitfombatane lehlakaniphile lebeyiwutsandza umsebenti wayo. Phela bantfwana labahlakaniphile basheshe batibone tintfo. NgeMsombuluko ekuseni, Khaliphile wacela kuthishela kutsi aye ngaphandle. Watsi nabuya khona wabona emadvodza lamabili emabaleni esikolo angena eklasini lakhe. Wanaka tintfo letimbili ngalamadvodza, abefihle tibhamu futsi abukeka ngatsi ayingoti endzaweni. Bebakwetayele kwentana nalomkhuba lomubi. Wavele wagijima njengempunzi wacondza ehhovisi lathishela lomkhulu, wafike wamtjela. Akazange acitse sikhatsi Khaliphile ngaloko lakubonile. Thishelanhloko akazange angabate, wavele washayela emaphoyisa. Ngenhlanhla lenhle siteshi semaphoyisa sasisedvutane nesikolo, avele asheshe efika emaphoyisa. Kwakuthulile esikolweni, phela letigebengu betingene eklasini lesine kusuka kuleli laKhaliphile. Phela kudlala kulesikolo kunesikhatsi sako. Kulelo nalelo klasi abefika acondze kuthishela, bantfwana babhace ngaphansi kwemadeski. Phela bothishelakati baneluvalo kwengca bothishela. Letigebengu betifike titsatse tonkhe tintfo tathishela letimcoka. Tatsi natifika eklasini lesihlanu tahlangana netimbila titfutsa, tatsi tiyabaleka emaphoyisa atitungeletela, atibopha, atidzabula ngetimphama ahamba nato. Emaphoyisa akhandza kutsi letigebengu tiphetse tibhamu tekwebiwa. Bothishela bona baba nenhlanhla kubuyelwa tintfo tabo. Emva kwekuba emaphoyisa asahambile naletigebengu, bothishela basale babutana kutsi emaphoyisa ati ngani ngalenkinga. "Bongani Khaliphile loseklasini laNkhosatana Mathanjana", kwaphendvula thishela lomkhulu. Khaliphile wachaza konkhe lakwentile emuva kwekutsi abone tigebengu. Bothishela bativa batichenya ngaKhaliphile. Nkhosatana Mathanjana akazange awuvale umlomo ngesento saKhaliphile. "Ulilandzele sibili ligama lakho, ubohlala unesibindzi," kwasho emagama athishela, "Halala! Halala." [Tindlela Tababe: Likhasi 50] 5.1.1 Bhala ligama linye endzaweni yemagama lacindzetelwe. Letigebengu betitewutsatsa tintfo letingasito tato. (1) 5.1.2 Nika mcondvofana waleligama lelicindzetelwe kulomusho longentasi: Letigebengu betifike titsatse tonkhe tintfo tathishela letimcoka. (1) IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-15 kulali-16 LIPHEPHA I 5.1.3 Bhala lomusho lolandzelako ngendlela levumako: Akazange acitse sikhatsi Khaliphile. (1) 5.1.4 Hlobo luni lwetindlela tesento leti letilandzelako? (a) Kudlala kulesikolo kunesikhatsi sako. (1) (b) Emaphoyisa asahambile naletigebengu. (1) 5.1.5 Khetsa luhlobo lwenkhulumo lolucuketfwe ngulomusho lolandzelako. Phela bothishelakati baneluvalo kwengca bothishela. A Imfundzisolite. B Letsatfwa njengemaciniso kantsi tsintsa imiva yalabanye. C Letsatsa luhlangotsi. D Inkhulumo lehhungako. (1) 5.1.6 Chaza lesiga senkhulumo lesilandzelako: Halala! Halala! (2) 5.1.7 Chaza lesisho: Tigebengu tahlangana netimbila titfutsa. Khetsa imphendvulo. A Tahlangana nebafana babaleka. B Tahlangana nebafundzi babaleka. C Tahlangana nemaphoyisa angakalindzeli. D Tahlangana nebumatima lobukhulu. (2) 5.1.8 Hlahlela lomusho, unike inhloko namentiwa. Nkhosatana Mathanjana akazange awuvale umlomo. (2) 5.1.9 Shano kutsi lesabito selucobo sisebentani kulomusho lolandzelako. Bothishela bona baba nenhlanhla kubuyelwa tintfo tabo. (2) 5.1.10 Bhala luhlobo lwetinongo leticuketfwe ngulemisho lelandzelako. (a) Emaphoyisa atidzabula ngetimphama. (1) (b) Khaliphile wavele wagijima njengempunzi wacondza ehhovisi. (1) 5.1.11 Bhala lomusho lolandzelako ngesikhatsi lesitako. Cikelela emagama lacindzetelwe. Khaliphile wachaza konkhe lakwentile (2) IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-16 kulali-16 LIPHEPHA I 5.1.12 Shano kutsi letimphambosi tetento tishoni: (a) Tigebengu tebela emaphoyisa tibhamu. (1) (b) Bakwetayele kwentana nalomkhuba lomubi. (1) [20] 5.2 5.2.1 Phindza ubhale lomusho lolandzelako, kodvwa endzaweni yeligama lelicindzetelwe, ufake libitomfutiselo walo. Shongwe usigwili ngobe unemfuyo lenyenti. (2) 5.2.2 Akha imisho lecuketse letitfo tenkhulumo letilandzelako. (a) Siphawulo. (2) (b) Sabitonanibhanca. (2) 5.2.3 Akha imisho lecuketse loluhlobo lolulandzelako lwetinkhulumo. (a) Imfundzisolite. (2) (b) Kutsatsa luhlangotsi. (2) [10] 30 emamaki Samba: 100 emamaki IEB Copyright © 2019

Study this subject

Revise the topics in this paper, then practise them question by question.

More papers and memos for this grade and subject.