Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
NOVEMBER 2019
SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: LIPHEPHA I
SISWATI FIRST ADDITIONAL LANGUAGE: PAPER I
Sikhatsi: 2½ Emahora Emamaki: 100
TICONDZISO
1. Leliphepha linetigaba letine nemakhasi la-16.
2. Landzela ticondziso taleso naleso sigaba:
SIGABA A: SIVISISO
SIGABA B: SIFINYETO
SIGABA C: TINKONDLO
SIGABA D: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI
3. Phendvula yonkhe imibuto ngeSiswati lesemukelekile.
4. Cala leso naleso sigaba ekhasini lelisha uphindze udvwebele ekugcineni kwaleso
naleso sigaba.
5. Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho.
6. Caphela sipelingi (lupelomagama) nendlela lewakha ngayo imisho.
IEB Copyright © 2019 PHENYA
Skip to contentQuestion paper 





Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 1 2019 Question Paper
IEB Grade 12 Siswati FAL Paper 1 question paper from the 2019, 16 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Publisher: IEB
Siswati FAL · Grade 12 · 2019. Question paper, 16 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Siswati FAL
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Question paper
- Year
- 2019
- Paper
- 1
- Publisher
- IEB
- Curriculum
- IEB
- Pages
- 16
- File size
- 291.7 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 16
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-2 kulali-16
LIPHEPHA I
SIGABA A SIVISISO
UMBUTO 1
1.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI A
BUDLELWANE BATFOLAKELE NAMADZELA
Watsi wehla ebhasini abuya esikolweni Njingisile, asatsi uyahamba, kwabe kuma
imoto lapho madvutane naye. Abeyati lemoto kanye nalomnikati wayo. Wambita
loyo wekunene, ngako naye Njingisile wanikela khona. Wehla emotweni
umshayeli wahlangabeta Njingisile, bate bachawulana.
"Kunjani yesibali? Uphi Tfolakele kantsi lamuhla?" Kwatsi cifi enhlitiyweni
yaNjingisile nakasho njalo loyi wekunene. "Uyati sengibatse cala cala angimboni."
"Tfolakele usesibhedlela …" Atsi angakalimiti lelo Njingisile ekhute ngekumangala
lokukhulu loyi wekunene. "Hawu, sibali wami; utsini manje, Tfolakele
usesibhedlela? Kungabe uyagula? Tjela mine, ugula unani?" Ayetse yonkhe
indzaba Njingisile yekunyamalala kwaTfolakele, kute kubone batali bakhe ate
ashaywe nguyise, amangale impela lowekunene. Phela loyi wekunene
kwakungilo leliBhele lekulibatisa Tfolakele ate atfole kushaywa kamatima
nguyise. Lowo bekunguye Madzela Shabangu, lowenta umsebenti wemadvodza
lanjengaye, wekuba siphatsimandla lesikhulu setemidlalo yebhola letinyawo
lapha kaNgwane. Ubita Njingisile ngemlamu wakhe nje ingani phela bebevana
naTfolakele, naye Tfolakele atifela ngaMadzela wakhe. Phela yena abengasambiti
ngaMadzela kepha asaba nguMadze wakhe.
Madzela lona abeyindvodza yemuti wayo, anemfati nebantfwana. Litibulo
lakakhe belifundza libanga linye naNjingisile, lobekaneminyaka lelishumi
nesitfupha, mane-ke lona belifundza kulesinye sikolo khona eMbabane, bebenta
libanga lemfica, Tfolakele yena enta libanga lelishumi. Ngekuhlala Madzela
nemndeni wakhe bebahlala khona eMbabane, eMbangweni njengobe
abesatsenge indlu khona. Abeshaya ngelunyanyavu lwemoto kantsi yayikhona
lenye leyayihamba umkakhe uLaPhakatsi, yena lobekafundzisa anguthishela
lomkhulu kulesinye setikolo letincane khona eMbabane.
Ngesizatfu sekutsi Madzela abetsandzana naTfolakele, kungako abesalapho
eMotjane ngobe alahlekelwe lutfo lwakhe. Yayimphetse kabi
ngalokungangabateki lentfo labeyive ngaNjingisile kutsi ivelele Tfolakele. Phela
abati kahle kamhlophe kutsi imbangela yako konkhe loku bekunguye.
Kwaphambana imibuto lapha enhloko yakhe kwekutsi ngabe Tfolakele ndzini
wawutsiteni kubatali bakho nabakubuta kutsi ubuyaphi. Wawungatange yini
ulibite libito laMadzela? Mhm! Abesajake kuyawutivela ngekwakhe kuTfolakele
khona esibhedlela. Kungako-ke Madzela wavele wangena emotweni yakhe,
ngemuva kwekube sabongile kuNjingisile, asamuphe nemalangeni lalishumi,
wanikela khona esibhedlela. Njingisile yena wabonga sipho sakhe lesingaka,
wayibuka nobe seyisuka lemoto kutsi lomnikati wayo abengaseyedvwa
ngendzaba nje yekukhatsateka ngaTfolakele.
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-3 kulali-16
LIPHEPHA I
Wayibuka wase unikina inhloko wahamba wabheka ngasekhaya, ngekwati phela
kutsi konkhe kwakulindzele yena njengobe bebangekho bonina naTfolakele.
Phela nekutsi Tfolakele abesasesibhedlela eMbabane kanye nenina abekuve
ngeyise lobekadze efike esikolweni kutewumatisa nangaloko lobekufanele
akwente naphuma esikolweni. Bekufanele ajakele kubeka timbita etiko.
Nalabangani baTfolakele bebeve ngaye Njingisile kutsi Tfolakele usesibhedlela
ngemuva kwekube naye aseve ngeyise.
Hheyi! Akusho nekutsi abemsitile bo sibali wakhe ngaleyo mali abemuphe yona
ngobe naye abesatawuba ngumuntfu ngakusasa esikolweni, akhone
kutsengatsenga tinandzinandzi letatitsengiswa khona lena esikolweni,
njengalabanye bantfwana. Abetake aphumule kulesikhafuthini sakhona
lokwakutsiwa abasiphatse onkhe malanga ngobe batali babo bangeke bakhone
kubanika imali yekudla kanye neyebhasi. Abetake abe ngumuntfu tinsukwana
letimbili. Ecinisweni batali babo bebangafuni kubetayeta imali, kodvwa bebafuna
kutsi bangehluki kakhulu kulabanye bantfwana, bati kutsi kuhlupheka kuyini.
[Ingcamu: 46–48]
1.1.1 Njingisile abehlala ekudzeni nalapho abefundza khona. Sekela
lesitatimende ngeliphuzu LINYE. (1)
1.1.2 Kuletheksthi lengenhla kusobala kutsi Tfolakele abebona imali
kuMadzela. Phikisa nobe uvumelane nalesitatimende ngemusho
MUNYE. (1)
1.1.3 Njengobe Madzela abebita Njingisile ngasibali wakhe, kusho kutsi
abe sihlobo sini naTfolakele? (1)
1.1.4 Madzela abeyimbangela yekushaywa kwaTfolakele ngayiphi indlela? (1)
1.1.5 Kubonakala ngani kutsi Tfolakele abetsandzana nemuntfu
longangababe wakhe? Bhala KUBILI. (2)
1.1.6 Catsanisa ngekujeziswa kwebantfwana njengobe kwajeziswa
Tfolakele netikhatsi tekujeziswa kwebantfwana banyalo. (2)
1.1.7 Kubi ngani kutsi bantfwana besikolo baphatse imali kulesikhatsi
lesiphila kuso? Bhala emaphuzu lamabili. (2)
1.1.8 Ngabe labanye bantfu labahlala edvute netikolo taboNjingisile
bebawusimamisa njani umnotfo wabo? (2)
1.1.9 Uyise waTfolakele uma angajeziswa ngesento sakhe, sekushaya
Tfolakele, nguliphi licala langabekwa lona enkhundleni yemacala? (2)
IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-4 kulali-16
LIPHEPHA I
1.1.10 Yini lengenta lenkhulumo lelandzelako ingemukeleki ebantfwini
labasikati?
Madzela abenta umsebenti wemadvodza kuphela, wekuba
siphatsimandla lesikhulu setemidlalo yebhola. (2)
1.1.11 Kwabangelwa yini kutsi Tfolakele kungabi nguye lotjela Madzela
kutsi ushaywe nguyise? Bhala tizatfu letiMBILI. (2)
1.1.12 Bekubangelwa yini kutsi Madzela angafuni kutsi ummango wati
ngalolutsandvo lwabo naTfolakele? Bhala KUBILI. (2)
[20]
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-5 kulali-16
LIPHEPHA I
1.2 Fundza lesibonwa bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI B
[<http/www.google.co.za/url>]
1.2.1 Mdlalo muni lona lodlalwa kulesibonwa? (1)
1.2.2 Kuhle ngani kutsi bantfwana besikolo bagcoke umfaniselwano?
Bhala kunye. (1)
1.2.3 Kuhle ngani loku labakwentako? Bhala KUBILI. (2)
1.2.4 Lengubo legcokwe ngulona lozubako yehluke ngani kuleti
talabanye? (2)
1.2.5 Phawula ngalenkhulumo lelandzelako: Lomdlalo ufanele
emantfombatane kuphela. (2)
1.2.6 Nika tibonelo letimbili tebantfu lobatiko labasebenta bagcoke
umfaniselwano. (2)
[10]
30 emamaki
IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-6 kulali-16
LIPHEPHA I
SIGABA B SIFINYETO
UMBUTO 2
Fundza letheksthi lelandzelako bese uyayifinyeta ngemagama akho langengci
kula-60, ubhekise kuloko lokwenta inhlitiyo yamake waNtfombi yaba
buhlungu. Sifinyeto sakho asibe ngendlela yemaphuzu lasihlanu.
CAPHELA
• Lulwimi lwakho lungabi nemaphutsa kute ungalahlekelwa ngemamaki elulwimi.
• Sebentisa timphawu tekubhala nekufundza letifanele.
• Bhala linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto sakho.
ITHEKSTHI C
Lusizi Lwekunyamalala KwaManyovu
LaNdlovu abenemntfwana munye loyintfombatane, ligama lakhe linguNtfombiyeyise.
Ngalelinye lilanga wabatse ukhuluma nentfombatane yakhe kwafana nekutsi
uyatihlupha nje. Wamangala make waNtfombi kutsi ngabe kwente njani kulendvodzakati
yakhe leyodvwa vo, nalabeyetsembe kangaka. Abengafuni kwenta namunye umsebenti
wasendlini, elekelele make wakhe. Loko make wakhe abenganandzaba nako ngobe
abecabanga kutsi uyatadisha.
Abehlala endlini abukele mabonakudze. Bekubonakala kutsi Ntfombi umane uhleti
embikwamabonakudze nje, ingcondvo yakhe ayikho kuye. Wesuka lapho wacondza
ekamelweni lakhe, watiphosa embhedzeni wakhala kakhulu. Make wakhe wangena
ekamelweni laNtfombi, kutewubona loko losekucedza umntfwana wakhe. Watsi uyabuta
kutsi udliwa yini, Ntfombi wambuka nje, wabindza dvu. Waphindzisela emehlo akhe
esitfombeni seyise labesiphetse ngesandla, naso lesesimanti nte ngetinyembeti.
Make wakhe waphumela ngaphandle, aphetse incwadzi lebuya esikolweni eTandzile,
lapho abefundza khona Ntfombiyeyise. Bafundzisi bakhe sebamangele kutsi sewubanjwe
yini phela angasabuyeli esikolweni. Loko kwamphatsa kabi kakhulu ngobe abengati kutsi
umntfwanakhe akasayi esikolweni. Lokubevisa buhlungu kutsi betsembe yena
etifundvweni, ungusihlalo wemtimba lophetse bafundzi, kantsi sengumnyaka wakhe
wekugcina. Make wakhe acabange kuphuma ahambe ayocela lusito kuBosonhlalakahle,
aphindze avilaphe ngobe phela besekumnyama, sewesaba nebantfu kutsi sebatawumbona
asahamba ngaphandle ebusuku abe aneliviki nje kuphela afelwe.
Kusenjalo beve umuntfu akhulekela, acabange kwekutsi ngulaba labengcako nje. Nasatsi
uphakamisa emehlo ahlangane nalendvwangu lenkhulu lembonye imoti yaManyovu ita
idvonswa yincola yemaphoyisa. Beyigcwele ingati kodvwa yona ingakalimali ndzawo.
Bewungatsi beyipendwa ngalengati yendvodza yakhe. Tehle tilandzelane, atesule.
Akhumbule kutsi konje uve umuntfu akhulekela. Avume, kungene Fokisi LaNkhosi
atewusho kutsi sekukhona labakulandzelako bangemaphoyisa.
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-7 kulali-16
LIPHEPHA I
Wabatjela kutsi kubonakala ngatsi kukhona lokusolisako ngobe naku kuvakala kwekutsi
libhange laManyovu litsi imali yakhe yonkhe ikhishiwe, yayiswa eveni langesheya
eTaliyane, yakhishwa nguye Manyovu lucobo lwakhe. Futsi kutfolakele incenye
yesidvumbu nesikhumba semfene eceleni kwalapho kwatfolakala khona lemotii
yaManyovu. Avalelise ahambe Fokisi LaNkhosi.
Asale amangele manje LaNdlovu. Kungene Ntfombi aphoseka. Ingani ubevile nabacoca
asengale ekamelweni lakhe. Atilahle kumake wakhe. Babambane bobabili, badvudvutane.
Bacale phansi bakhumbutane konkhe lokwenteka mhla kunyamalala Manyovu. Lwacala
phasi lusizi kuLaNdlovu naNtfombi, nabakhumbula kufika kwelucingo lolwalubuya
emaphoyiseni, lubika ngekunyamalala kwaManyovu.
Mhla kufika lolo cingo weva buhlungu kakhulu LaNdlovu, watibona angeke aphindze
alukhohlwe lolusizi lolungaka lolwalumvelele ngalelo viki. Naku sekufika Fokisi LaNkhosi
naletinye tindzaba, kwamkhanyela LaNdlovu kutsi Ntfombi abekhumbule babe wakhe
ngalesikhatsi akhala, angafuni kukhuluma futsi angafuni nekuya esikolweni.
[Emagama Ekutjelwa: 67–68]
10 emamaki
IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-8 kulali-16
LIPHEPHA I
SIGABA C TINKONDLO
UMBUTO 3 TINKONDLO LETINGAKAFUNDVWA EKLASINI
CAPHELA: Kuphocelelekile kutsi wonkhe lohlolwako awuphendvule
lombuto.
Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.
Nkhosi Yemkhatsi – O. A. Bhiya
1 Bhalasha nkhosi yendalo yonkhe!
2 Bhalasha mbusi wemkhatsi wonkhe,
3 Bhalash' etul' emafin' esibhakabhakeni
4 Indalo yonkh' isuk' ebumnyameni,
5 Umhlaba wonkh' utfokot' ekukhanyeni,
6 Bhalasha sibani semhlaba!
7 Bukhulu bakho buyamangalisa
8 Kukhanya kwakho kuyajabulisa,
9 Tandla takho tifana nebutjoki,
10 Tandla takho tibutjok' emehlweni,
11 Mani njalo sibani semvelo
12 Khanyisa njalo liso lendalo!
13 Tonkhe timbali tiyachakata tibune,
14 Kukhanya kwakh' akufiphali kubune,
15 Umbala wakh' awugucuk' ubune,
16 Buso bakh' abushwaphani bubune,
17 Bukhulu bakh' abunciphi bubune,
18 Mani njalo nkhosi yemvelo!
19 Konkhe lokuphilako kusingatfwe nguwe
20 Konkhe lokufako kuboliswa nguwe,
21 Bukhulu bakho buyesabeka ngemandl' akho,
22 Emandl' akho ayesabeka ngebukhulu bakho,
23 Kuyini lokungamelana naw' emhlabeni?
[Impalampala 2; Likhasi 10]
3.1 Utsi sonkondlo ibusaphi lenkhosi? (1)
3.2 Bhala ligama lelicuketse luchumanosicalo endzimeni yekucala kulenkondlo. (1)
3.3 Nguyiphi lenkhosi lebongelelwa ngusonkondlo nawufundza umugca we-8? (1)
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-9 kulali-16
LIPHEPHA I
3.4 Ngabe yini ingcikitsi yalenkondlo? Khetsa yinye imphendvulo:
A Lutsandvo
B Imvelo
C Bukhulu
D Kubhalasha (1)
3.5 Bhala tinongo tenkhulumo LETIMBILI letisemgceni we-9. (2)
3.6 Bhala KUBILI lokufakazela loko lokushiwo ngusonkondlo emgceni we-19. (2)
3.7 Hlobo luni lwenkondlo lolu? Sekela ngeliphuzu linye. (2)
[10]
IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-10 kulali-16
LIPHEPHA I
UMBUTO 4 TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI
EMAKHANGALA C. TSABEDZE (UMHLELI)
Kulombuto kunemibuto lemibili, (4.1 Na 4.2), khetsa MUNYE uphendvule
ngawo.
4.1 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.
Khula Phela – M. S. Magagula
1 Man' echibini njengatsekwane,
2 Sulusuluk' utibuke ndzawonkhe,
3 Emabel' agcwele sifub' ayaguca,
4 Agucela luswane, selungakwenela,
5 Wen' usalibele kukhasel' etiko,
6 Wetsembe kwekhutwa njengemntfwana,
7 Kants' uyatiyeng' umdzal' utativela!
8 Khula phela! Umdzal' asutibuke;-
9 Livi liyabhobhodla, silevu sifomile,
10 Sifomel' umuti netawo kufomisana,
11 Wen' usalibele kudlal' emadlwane,
12 Utiyenga ngelite njengesinkhitsi,
13 Utifak' engcakin' ukhalele kusitwa,
14 Yelele! Sewumdzal' utativela.
4.1.1 Bhala umugca MUNYE locuketse sifaniso endzimeni yekucala. (1)
4.1.2 Shano kuhleleka kwesakhiwo salenkondlo nawubhekisa emigceni
yayo. (1)
4.1.3 Bhala ingcikitsi yalenkondlo lengenhla. (1)
4.1.4 Bunkondlo buni lobutfolakala emgceni we-8? (1)
4.1.5 Utitjelani sonkondlo tetsamelilwati takhe ngalenkondlo lengenhla? (2)
4.1.6 Ngulonjani umuntfu lokhasela etiko, njengekusho kwalenkondlo? (2)
4.1.7 Kwentani kudlala emadlwane? (2)
4.1.8 Bhala emagama lasetjentiswe ngusonkondlo kwakha imphindvwa. (2)
4.1.9 Bhala imisho LEMIBILI lecuketse imvumelwano endzimeni yesibili. (2)
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-11 kulali-16
LIPHEPHA I
4.1.10 Bhala KUBILI sonkondlo lakubona kubufakazi bekutsi umuntfu
semdzala. (2)
4.1.11 Sonkondlo uchazani ngaleligama lelicindzetelwe endzimeni yesibili? (2)
4.1.12 Ngabe sonkondlo ulisebentise kahle yini ligama lelitsi, "Khula"
kulenkondlo yakhe? Sekela imphendvulo yakho ngeliphuzu LINYE. (2)
[20]
NOBE
IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-12 kulali-16
LIPHEPHA I
4.2 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.
Inyeti – M. S. Magagula
1 Nansiya imhlophe bha!
2 Ikhanya ngekuphola nangesizotsa,
3 Siyibuk' inyeti site simangale
4 Kukhanya lokungawacoph' emehlo.
5 Sibhakabhaka sinetimanga temvelo,
6 Inyet' igezile kweligeza linesiyela,
7 Yasilela ngalelimnyama litfunti,
8 Lelondl' ingcondvo ngemizindlo,
9 'Lelo tfunti ngumfat' atfwele tinkhuni
10 Egumeni kakh' ugucil' akasangeni,
11 NgeLisontfo watfota wacalekiswa.'
12 Basho kanjalo babuk' inyeti bazindla.
13 Akutsi nakimi njengenyeti babone ,
14 Litfunti, ngalo bazindle lokuhle.
[Likhasi 20]
4.2.1 Sonkondlo ulisebentise kahle yini ligama lelitsi, 'bha' kulenkondlo?
Bhala kunye. (1)
4.2.2 Tindzima talenkondlo tinesakhiwo lesihlelekile. Phikisa lesitatimende
ngeliphuzu LINYE. (1)
4.2.3 Nawufundza indzima yekucala sonkondlo nachaza kukhanya
kwenyeti, ngabe kwehluke ngani kunekukhanya kwelilanga? (1)
4.2.4 Bhala bunkondlo lobakhiwa yimigca ye-7 ne-8. (1)
4.2.5 Bhala letimanga temvelo letishiwo ngusonkondlo endzimeni yesibili. (2)
4.2.6 Yani lemizindlo leshiwo ngusonkondlo emgceni we-8? Chaza. (2)
4.2.7 Bhala tintfo letimbili lekufanele tetsamelilwati titifundze ngendlela
inyeti lekhanya ngayo. (2)
4.2.8 Ucabanga kutsi sonkondlo usifakeleni lesibabato emshweni
wekucala walenkondlo? (2)
4.2.9 Yini ingcikitsi yalenkondlo? Shano kutsi usho ngani. (2)
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-13 kulali-16
LIPHEPHA I
4.2.10 Bunkondlo buni lobucuketfwe ngumugca wekugcina kulenkondlo?
Sekela ngeliphuzu linye. (2)
4.2.11 Tetsamelilwati talenkondlo tifundzani endzimeni yesitsatfu? (2)
4.2.12 Usitjelani sonkondlo ngelitfunti lalisho emgceni wekugcina? Bhala
emaphuzu LAMABILI. (2)
[20]
30 emamaki
IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-14 kulali-16
LIPHEPHA I
SIGABA D TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI
UMBUTO 5
5.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI D
LUSITO LWAKHALIPHILE
Khaliphile bekafundza eMangaliso School eKapa. Abefundza libanga lesihlanu,
ayitfombatane lehlakaniphile lebeyiwutsandza umsebenti wayo. Phela bantfwana
labahlakaniphile basheshe batibone tintfo. NgeMsombuluko ekuseni, Khaliphile
wacela kuthishela kutsi aye ngaphandle. Watsi nabuya khona wabona
emadvodza lamabili emabaleni esikolo angena eklasini lakhe. Wanaka tintfo
letimbili ngalamadvodza, abefihle tibhamu futsi abukeka ngatsi ayingoti
endzaweni. Bebakwetayele kwentana nalomkhuba lomubi.
Wavele wagijima njengempunzi wacondza ehhovisi lathishela lomkhulu, wafike
wamtjela. Akazange acitse sikhatsi Khaliphile ngaloko lakubonile. Thishelanhloko
akazange angabate, wavele washayela emaphoyisa. Ngenhlanhla lenhle siteshi
semaphoyisa sasisedvutane nesikolo, avele asheshe efika emaphoyisa.
Kwakuthulile esikolweni, phela letigebengu betingene eklasini lesine kusuka
kuleli laKhaliphile. Phela kudlala kulesikolo kunesikhatsi sako.
Kulelo nalelo klasi abefika acondze kuthishela, bantfwana babhace ngaphansi
kwemadeski. Phela bothishelakati baneluvalo kwengca bothishela. Letigebengu
betifike titsatse tonkhe tintfo tathishela letimcoka. Tatsi natifika eklasini lesihlanu
tahlangana netimbila titfutsa, tatsi tiyabaleka emaphoyisa atitungeletela,
atibopha, atidzabula ngetimphama ahamba nato. Emaphoyisa akhandza kutsi
letigebengu tiphetse tibhamu tekwebiwa.
Bothishela bona baba nenhlanhla kubuyelwa tintfo tabo. Emva kwekuba
emaphoyisa asahambile naletigebengu, bothishela basale babutana kutsi
emaphoyisa ati ngani ngalenkinga. "Bongani Khaliphile loseklasini laNkhosatana
Mathanjana", kwaphendvula thishela lomkhulu. Khaliphile wachaza konkhe
lakwentile emuva kwekutsi abone tigebengu. Bothishela bativa batichenya
ngaKhaliphile. Nkhosatana Mathanjana akazange awuvale umlomo ngesento
saKhaliphile. "Ulilandzele sibili ligama lakho, ubohlala unesibindzi," kwasho
emagama athishela, "Halala! Halala."
[Tindlela Tababe: Likhasi 50]
5.1.1 Bhala ligama linye endzaweni yemagama lacindzetelwe.
Letigebengu betitewutsatsa tintfo letingasito tato. (1)
5.1.2 Nika mcondvofana waleligama lelicindzetelwe kulomusho longentasi:
Letigebengu betifike titsatse tonkhe tintfo tathishela letimcoka. (1)
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-15 kulali-16
LIPHEPHA I
5.1.3 Bhala lomusho lolandzelako ngendlela levumako:
Akazange acitse sikhatsi Khaliphile. (1)
5.1.4 Hlobo luni lwetindlela tesento leti letilandzelako?
(a) Kudlala kulesikolo kunesikhatsi sako. (1)
(b) Emaphoyisa asahambile naletigebengu. (1)
5.1.5 Khetsa luhlobo lwenkhulumo lolucuketfwe ngulomusho lolandzelako.
Phela bothishelakati baneluvalo kwengca bothishela.
A Imfundzisolite.
B Letsatfwa njengemaciniso kantsi tsintsa imiva yalabanye.
C Letsatsa luhlangotsi.
D Inkhulumo lehhungako. (1)
5.1.6 Chaza lesiga senkhulumo lesilandzelako:
Halala! Halala! (2)
5.1.7 Chaza lesisho:
Tigebengu tahlangana netimbila titfutsa. Khetsa imphendvulo.
A Tahlangana nebafana babaleka.
B Tahlangana nebafundzi babaleka.
C Tahlangana nemaphoyisa angakalindzeli.
D Tahlangana nebumatima lobukhulu. (2)
5.1.8 Hlahlela lomusho, unike inhloko namentiwa.
Nkhosatana Mathanjana akazange awuvale umlomo. (2)
5.1.9 Shano kutsi lesabito selucobo sisebentani kulomusho lolandzelako.
Bothishela bona baba nenhlanhla kubuyelwa tintfo tabo. (2)
5.1.10 Bhala luhlobo lwetinongo leticuketfwe ngulemisho lelandzelako.
(a) Emaphoyisa atidzabula ngetimphama. (1)
(b) Khaliphile wavele wagijima njengempunzi wacondza ehhovisi. (1)
5.1.11 Bhala lomusho lolandzelako ngesikhatsi lesitako. Cikelela
emagama lacindzetelwe.
Khaliphile wachaza konkhe lakwentile (2)
IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: Likhasi lesi-16 kulali-16
LIPHEPHA I
5.1.12 Shano kutsi letimphambosi tetento tishoni:
(a) Tigebengu tebela emaphoyisa tibhamu. (1)
(b) Bakwetayele kwentana nalomkhuba lomubi. (1)
[20]
5.2 5.2.1 Phindza ubhale lomusho lolandzelako, kodvwa endzaweni yeligama
lelicindzetelwe, ufake libitomfutiselo walo.
Shongwe usigwili ngobe unemfuyo lenyenti. (2)
5.2.2 Akha imisho lecuketse letitfo tenkhulumo letilandzelako.
(a) Siphawulo. (2)
(b) Sabitonanibhanca. (2)
5.2.3 Akha imisho lecuketse loluhlobo lolulandzelako lwetinkhulumo.
(a) Imfundzisolite. (2)
(b) Kutsatsa luhlangotsi. (2)
[10]
30 emamaki
Samba: 100 emamaki
IEB Copyright © 2019
Study this subject
Revise the topics in this paper, then practise them question by question.
Recommended for this subject
More papers and memos for this grade and subject.

Question paperIEB
Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 2 2019 Question Paper

Question paperIEB
Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 1 2018 Question Paper

Question paperIEB
Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 2 2018 Question Paper

Question paperIEB
Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 1 2017 Question Paper

Question paperIEB
Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 2 2017 Question Paper

MemorandumIEB




