Skip to content
Memorandum

Siswati FAL Grade 12 IEB Paper 1 2019 Memo

IEB Grade 12 Siswati FAL Paper 1 memorandum from the 2019, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Publisher: IEB

Subject: Siswati FALGrade 1220198 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION NOVEMBER 2019 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: LIPHEPHA I SISWATI FIRST ADDITIONAL LANGUAGE: PAPER I MARKING GUIDELINES Sikhatsi: 2½ Emahora Emamaki: 100 These marking guidelines are prepared for use by examiners and sub-examiners, all of whom are required to attend a standardisation meeting to ensure that the guidelines are consistently interpreted and applied in the marking of candidates' scripts. The IEB will not enter into any discussions or correspondence about any marking guidelines. It is acknowledged that there may be different views about some matters of emphasis or detail in the guidelines. It is also recognised that, without the benefit of attendance at a standardisation meeting, there may be different interpretations of the application of the marking guidelines. IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: LIPHEPHA I – Likhasi lesi-2 kula-8 MARKING GUIDELINES TICONDZISO TEKUMAKA SIVISISO • Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni lemidze ngobe injongongco kuvisisa. • Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile. • Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele. • Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna. • Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe ligama lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe. • Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala. • Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile. • Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale imphendvulo ngalokugcwele. IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: LIPHEPHA I – Likhasi lesi-3 kula-8 MARKING GUIDELINES SIGABA A SIVISISO UMBUTO 1 ITHEKSTHI A 1.1 1.1.1 Njingisile abehlala ekudzeni nalapho abefundza khona ngobe abehamba ngebhasi naya khona. 1.1.2 Kusobala kutsi Tfolakele abebona imali kuMadzela njengobe kuyashiwo kutsi Madzela abesicebi ahamba ngetimoti takalokusho/naku naNjingisile umnika imali latawuyidla esikolweni. (Naleminye imibono yemukelekile) 1.1.3 NgudzadzewaboTfolakele. 1.1.4 Abeyimbangela yekushaywa kwakhe ngalokutsandzana kwakhe naTfolakele. 1.1.5 Bebafundza nemntfwana waMadzela/Madzela abetekile anemfati njengababe waTfolakele. Loko kusho kutsi abemdzala kakhulu kuna Tfolakele. 1.1.6 Bantfwana bakudzala bebakumukela kushaywa, kepha banyalo sebayamangalelana nabangashaywa. 1.1.7 Bantfwana balamuhla sebatsenga tidzakamiva endzaweni yekutsi bayisebentise kahle imali/Imali iyabalwisa bantfwana. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) 1.1.8 Bantfu labahlala edvute netikolo taboNjingisile bebanelitfuba lelihle lekuyotsengisa etikolweni tabo kute umnotfo wabo usimame. 1.1.9 Uyise waTfolakele abetawujeziselwa kushaya Tfolakele ngobe bantfwana balomuhla bayamangalelana, batsi nabashaywa bayahlukunyetwa. 1.1.10 Lenkhulumo ayemukeleki emmangweni ngobe akusiwo emadvodza kuphela laphatsa tikhundla letisetulu emidlalweni yebhola letinyawo. Bakhona nabomake labaphatsa tikhundla letisetulu. Lenkhulumo itsatsa luhlangotsi 1.1.11 Tfolakele abesesibhedlela angakwati kubona Madzela ngalendzaba/Tfolakele abesaba umkaMadzela kutsi utawuva ngalendzaba. (Naleminye imibono yemukelekile) 1.1.12 Abesaba lihlazo ngobe abeshadile/Abehlonipha sikhundla sakhe labesiphetse kutsi angalulateki kuso. (Naleminye imibono yemukelekile.) IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: LIPHEPHA I – Likhasi lesi-4 kula-8 MARKING GUIDELINES 1.2 SIBONWA 1.2.1 Badlala ingcatfu. 1.2.2 Ukhombisa kutsi bantfwana besikolo/Ukhombisa kutsi basuka ndzawonye, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) 1.2.3 Imibono itawehluka: Bacinisa imitimba/Basusa situnge/ Bayetayelana/Bacinisa bungani, njll. 1.2.4 Ingubo yakhe ayinamikhono njengalena yalabanye. 1.2.5 Lenkhulumo ayemukeleki ngobe iyabandlulula, itsatsa luhlangotsi, bafana ayibafaki kanye nabomake nabobabe labativocavocako, Itsatsa luhlangotsi. 1.2.6 Imibono itawehluka: Bahlengikati etibhedlela/Tisebenti tasemabhange/ Emaphoyisa, njll. IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: LIPHEPHA I – Likhasi lesi-5 kula-8 MARKING GUIDELINES SIGABA B SIFINYETO UMBUTO 2 KUMAKWA KWESIFINYETO Sifinyeto kufanele simakwe ngalendlela lelandzelako: • Kwabiwa kwemamaki: ‒ Emamaki lasikhombisa (7) abelwe emaphuzu lasikhombisa (7), (1 limaki labelwa liphuzu ngalinye). ‒ Emamaki lamatsatfu (3) abelwe lulwimi. ‒ Samba semamaki: 10. • Kwabiwa kwemamaki labelwe lulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama akhe: ‒ 1–3 emaphuzu langenamaphutsa nika 1 limaki. ‒ 4–5 emaphuzu langenamaphutsa nika 2 emamaki. ‒ 6–7 emaphuzu langenamaphutsa nika 3 emamaki. • Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa acaphune njengobe kunjalo etheksthini: ‒ 6–7 ticashunwa umhlolwa akanganikwa emamaki elulwimi. ‒ 1–5 ticashunwa umhlolwa akanikwe 1 limaki lelulwimi. CAPHELA: • Sibalo semagama: ‒ Labamakako kumele bacinisekise linani lemagama lelisetjentiswe esifinyetweni. ‒ Kungabokhishwa emamaki nangabe umhlolwa angakalikhombisi linani lemagama lasetjentisiwe nobe abhale linani lelingasilo lemagama lasetjentisiwe. ‒ Nangabe linani lemagama lingetulu kwalelo lelimisiwe, fundza ufike ekugcineni kwemusho wekugcina ngetulu kwalawo lemisiwe, uyekele incenye lesele yesifinyeto. Lusizi Lwekunyamalala KwaManyovu Kubhalwa emaphuzu lasihlanu ngaloko lokwenta inhlitiyo yamake waNtfombi yaba buhlungu kuletheksthi, ngalelilanga kufika Fokisi LaNkhosi. Budze besifinyeto bungengci amagameni la-60. Kubhalwa linani lemagama lasetjentisiwe ekugcineni kwesifinyeto. Nankha emaphuzu labalulekile ngaloko lokwenta inhlitiyo yaLaNdlovu yaba buhlungu mhla kufika Fokisi LaNkhosi. 1. LaNdlovu watsi uyabuta kutsi udliwa yini Ntfombi, yena wavele wambuka wangamphendvuli. 2. Kutfola kwakhe incwadzi lebuya esikolweni ngekungeti kwaNtfombi, esikolweni, njengobe yena abengakwati loko. 3. Kubona imoti yendvodza yakhe ibovu ngengati, ngatsi ipendwe ngayo. 4. Kuva kutsi imali yemyeni wakhe ikhishwe yonkhe yayiswa ngesheya eTaliyane. 5. Kukhumbutana kwa Ntfombi nenina ngekunyamalala kwaManyovu. (52) (Indlela yekufinyeta itawehluka kodvwa bahlolwa kumele bafinyete emaphuzu lasetheksthini, bangengci emagameni la-60) IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: LIPHEPHA I – Likhasi lesi-6 kula-8 MARKING GUIDELINES SIGABA C TINKONDLO UMBUTO 3 INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI Nkhosi Yemkhatsi – O. A. BHIYA 3.1 Ibusa Emkhatsini/Esibhakabhakeni. 3.2 Bhalasha. 3.3 Lilanga. 3.4 Imvelo. 3.5 Kumuntfutisa/Sifaniso. 3.6 Bonkhe bantfu bangaphasi kwalo/Titjalo/Konkhe lokudaliwe kukhanyiselwa ngilo. 3.7 Tibongo tesimanje lapho kubongelelwa lilanga khona. UMBUTO 4 TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI EMAKHANGALA 4.1 Khula Phela – M. S. Magagula 4.1.1 Njengatsekwane/Njengemntfwana. 4.1.2 Sakhiwo semigca yalenkondlo sihlelekile ngobe imigca yato iyalingana etindzimeni totimbili. 4.1.3 Yimvelo njengobe umuntfu uyimvelo. 4.1.4 Isizura. 4.1.5 Utitjela kutsi nasekufike sigaba sekuba mdzala, kufanele tiyekele yonkhe intfo yebuntfwana titiphatsise kwemuntfu losakhulile/Kumele titibuke emacala onkhe aloko letikwentako, tibuke lokuhle lokufanele kwentiwe ngumuntfu losakhulile, tikwente. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) 4.1.6 Umuntfu lowenta intfo leyingoti/Kwenta intfo letawugcina ikufake ebubini, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) 4.1.7 Kuphila njengemntfwana/kwenta tento letentiwa bantfwana/ kungakhuli ucabange kutsi usemncane. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) 4.1.8 Umdzal' utativela! IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: LIPHEPHA I – Likhasi lesi-7 kula-8 MARKING GUIDELINES 4.1.9 Utiyenga ngelite njengesinkhitsi, Utifak' engcakin' ukhalele kusitwa, 4.1.10 Emabel' agcwele sifub' ayaguca/Livi liyabhobhodla/Silevu sifomile. (Imphendvulo ibhekiswe kulokushiwo yinkondlo.) 4.1.11 Sonkondlo usho tinkinga letibakhona emitini/Sonkondlo usho tindzaba leticabanisanako emitini. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) 4.1.12 Ulisebentise kahle kakhulu ngobe umuntfu nakhula, ushiya konkhe kwebuntfwana ente tintfo talabadzala, kukhombisa kutsi sewukhulile. Lenkondlo ikhuluma ngaloko/Kukhula kusho kona kushiya tintfo tebuntfwana wente talabakhulile. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) NOBE 4.2 Inyeti – M. S. Magagula 4.2.1 Sonkondlo usebentise sentakutsi, BHA. 4.2.2 Atikahleleki ngobe imigca yato ayilingani yonkhe/Labanye batawutsi ihlelekile ngobe tindzima letimbili tekucala tiyalingana bese letimbili tekugcina nato tiyalingana. (Naleminye imibono yemukelekile.) 4.2.3 Ikhanya ngekuphola kantsi lilanga liyashisa/iyabukeka kantsi lilanga liyachophana/liyaphandlana. 4.2.4 Sicedzelelamcondvo/i-enjambamenti. 4.2.5 Nayibukisiswa kahle inyenti kunelitfunti lelenta wonkhe umuntfu afune kwati kutsi lani/Ihlala ihlobile ngatsi kukhona loyigezisako. 4.2.6 Labayibonako bafisa kwati ngalelitfunti kutsi ngabe lani nakucatsaniswa nenganekwane yemfati enyangeni (Naleminye imibono yemukelekile.) 4.2.7 Kufanele tetsamelilwati tibe nelitfunti leliyawuba nesifundvo lesitsite bantfu labatawufundza kulo, bangabi nemizindlo ngalo. 4.2.8 Ubabata kugcama kwendlela inyeti lekhanya ngayo. 4.2.9 Ingcikitsi yalenkondlo yimvelo ngobe inyeti ingulenye yetintfo letiyimvelo. 4.2.10 Isizura. Sonkondlo ufuna tetsamelilwati tidvonse umoya emva kweligama lekucala. 4.2.11 Indzima yesitsatfu ifundzisa tetsamelilwati kutsi umtsetfo wekungasebenti ngeLisontfo kufanele uhlonishwe. 4.2.12 Sonkondlo usitjela ngetento temuntfu letinhle emhlabeni lekungamele kutsi labanye bantfu bafundze kuto. IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA: LIPHEPHA I – Likhasi lesi-8 kula-8 MARKING GUIDELINES SIGABA D TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI UMBUTO 5 5.1 5.1.1 Betitewuntjontja/Titewuba/Titekuba. 5.1.2 Letibalulekile. 5.1.3 Wacitsa sikhatsi Khaliphile. 5.1.4 (a) Indlela lesalibito. (b) Indlela lecondzile. 5.1.5 Letsatfwa njengemaciniso kantsi itsintsa imiva yalabanye. 5.1.6 Uhlabene, siyakubongisa!/Usebentile siyakubongela. 5.1.7 Tahlangana nebumatima lobukhulu. 5.1.8 Inhloko: Nkhosatane Mathanjane. Mentiwa: Umlomo. 5.1.9 Siyabandlulula. Sibandlulula bothishela ebantfwaneni. 5.1.10 (a) Sihabiso. (b) Sifaniso. 5.1.11 Utawuchaza/ngalatakwenta. 5.1.12 (a) Kwentela. (b) Intfo leyentiwa njalo nje. 5.2 5.2.1 Shongwe usigwili ngobe unetinkhomo/timbuti/timvu letinyenti. 5.2.2 (a) Kwakhiwa umusho ngeligama lelisiphawulo. Sib. Umfana lomncane uyageza. (b) Bafundzi bonkhe baphumelele kulomnyaka. 5.2.3 (a) Umusho loyimfundzisolite. Sib. Ungadla lubisi ngeke ugule nanini. (b) Umusho lotsatsa luhlangotsi. Sib. NguSolani kuphela lobhaka kahle. Samba: 100 emamaki IEB Copyright © 2019

Study this subject

Revise the topics in this paper, then practise them question by question.

More papers and memos for this grade and subject.