Telematics Afrikaans Graad 12 2021

Direktoraat: Kurrikulum VOO TELEMATIES ONDERRIG 2021 Wiskundige Geletterdheid Graad 12 SESSIE DATUM TYD ONDERWERP 1 11 Mei 2021 15:00 – 16:00 Finansies: Inkomstebelasting Bl 2 – 10 2 18 Mei 2021 15:00 – 16:00 Kaarte en Planne Bl 11 -20 1

https://ultradeep.co.za INKOMSTEBELASTING Inkomstebelasting is 'n bedrag wat deur die regering van u verdienstes afgetrek word. Hierdie geld word gebruik om die land te bestuur. Die hoeveelheid belasting wat u betaal, hang af van die bedrag wat u verdien. Daar is verskillende stappe om die inkomstebelasting van 'n persoon te bereken, en u moet dus seker maak dat u die belangrikste terminologie verstaan en die regte stappe kan uitvoer. DEFINISIES Bruto Salaris Die totale bedrag verdien gedurende 'n maand. Dit sluit alle soorte salarisse in (bv. Salaris, oortyd, bonusse, ens.) Aftrekkings Dit is bedrae wat van die bruto salaris afgetrek moet word voordat geld in die werknemer se bankrekening gedeponeer word. Dit sluit items in soos WVF, pensioen, mediese fonds, vakbondfooie, terugbetalings van lenings, belasting, ens. Netto Salaris Ook bekend as 'salaris wat huis toe geneem word'. Dit is die bedrag wat in die bankrekening van 'n werknemer gedeponeer word. Dit word soos volg bereken: Netto salaris = bruto salaris – aftrekkings Inkomstebelasting Dit is 'n belasting op alle inkomstebronne (bv. Salaris, rente- inkomste, huurinkomste, ens.). Dit word bereken op die belasbare inkomste. Belasbare Inkomste Dit verskil van netto salaris, hoewel die berekening dieselfde lyk. Belasbare inkomste = Bruto inkomste - aftrekbare belastingaftrekkings Bruto Inkomste Dit verskil van die bruto salaris (hierbo), omdat dit alle vorme van inkomste insluit, bv. salaris, huurinkomste, tantième vir handboeke, ens. Aftrekbare Dit is spesifieke aftrekkings wat van die bruto inkomste afgetrek Belastingaftrekkings word voordat belasting bereken word. INDIVIDUELE aftrekkings • Pensioenfondsbydraes. • Uittree-annuïteitsfondsbydraes. • Voorsorgfondsbydraes (slegs vanaf 1 Maart 2016) 2 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za • Regskoste - onder sekere kwalifiserende omstandighede. • Slytasie - ten opsigte van sekere bates. • Donasies - aan goedgekeurde liggame WVF Werkloosheidsversekeringsfonds - werknemers moet 1% van hul bruto salaris bydra. Opsomming van die stappe wat gevolg word om die bedrag wat jaarliks aan inkomstebelasting betaal moet word, te bepaal: Stap Stappe wat Verduideliking geneem word 1 Bereken Bruto Dit is die totale bedrag van al die individu se Inkomste inkomste voor aftrekkings. 2 Trek Belasbare- Kyk na spesifieke aftrekkings wat aftrekkings van toegelaatbaar is om van die bruto inkomste Bruto Inkomste af afgetrek te kan word, voordat die belasting bereken word. U het nou die belasbare inkomste bepaal. 3 Gebruik die Neem die belasbare inkomste en kyk elke jaar glyskaal van die na die glyskaal op die belastingtabel soos deur belastingtabel en die SARS voorsien. Doen die berekeninge om doen die die inkomstebelasting betaalbaar te bepaal. U berekening moet dus die regte reël kies waarin die persoon val en dan die inligting gebruik om u berekening te maak. Onthou dat die belastingtabel jaarlikse inkomste gebruik. (as u ‘n maandelikse inkomste kry, moet u dit met 12 vermenigvuldig) 4 Trek Daar is nou sekere kortingsbedrae wat van die kortingsbedrae af. betaalbare inkomstebelasting, in stap 3 bereken, afgetrek kan word. Daar is primêre, sekondêre en tersiêre kortings; dit hou verband met ouderdomme. Almal kwalifiseer vir 'n primêre korting en mense ouer as 65 kry 'n primêre EN sekondêre korting ens. Dit is dus belangrik om die persoon se ouderdom in die vraag na te gaan. 5 Trek mediese Dit is 'n aftrekking vir die hooflid van die krediete af mediese fonds en sy afhanklikes. Opsionele stap Indien u gevra word vir 'n maandelikse inkomstebelasting te 6: bereken, neem antwoord en deel deur 12 3 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za U JAARLIKSE inkomstebelasting konkel-kaaart: 1. Bereken bruto inkomste (voor aftrekkings) 2. Trek belasbare aftrekkings af 3. a) Bereken jaarlikse belasbare inkomste, b) gebruik die belasting koers tabel om die hoeveelheid belasting te bereken 4. Trek die kortingsbedrae af 5. Trek die mediese krediete af Hoe om die belastingkoers-tabel te gebruik: 1. Maak seker dat u die volgende het voordat u begin: JAARLIKSE BELASTINGBARE INKOMSTE DIE OUDERDOM VAN DIE INDIVIDU 2. Gebruik die jaarlikse belasbare inkomste om die regte reël te bepaal. (Reël 1 - 7) 4 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za Reël Vaste bedrag % Onderste grens van die reël 3. Gebruik die inligting in die “Rates of Tax” kolom om die berekening uit te voer Inkomstebelasting = Vaste bedrag + [% x (belasbare inkomste – onderste grens van die reël)] 4. Trek toepaslike belastingkortings af. 5. Deel die antwoord deur 12 as die maandeliks belasting verlang word. 5 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za Vraag 1 Pieter is ‘n verkoopsman. Hy is 37 jaar oud en verdien ‘n maandelike bruto salaris van R32 750. Bereken sy maandelikse inkomstebelasting Pieter behoort nie aan ‘n mediese- of pensioenfonds nie. Belasting korting Vraag 2 'n Gesertifiseerde gashandelaar wat 48 jaar oud is, het in die 2014/2015-belastingjaar 'n belasbare inkomste van RO,742 miljoen verdien en het tot 'n geregistreerde mediese hulpskema vir haarself en vier afhanklikes bygedra. Sy het geprojekteer dat haar belasbare inkomste vir die 2015/2016-belastingjaar dieselfde sou bly. Bestudeer die belastingtabelle en die mediesefonds-krediete om die vrae wat volg te beantwoord. 2.1 Verduidelik die invloed van die belastingkortings en die mediese-fonds-krediete op die belasting betaalbaar. 2.2 Die handelaar het bereken dat haar jaarlikse belasting verskuldig aan SARS (Suid- Afrikaanse Inkomstediens), vanaf die 2014/2015belastingjaar tot die 2015/2016- belastingjaar slegs met RI 50,00 sou styg. Verifieer, deur AL die berekeninge te toon, of haar berekening geldig is. 6 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za TABEL HIERONDER: SARS-belastingkoerse plus mediesefonds-krediete vir twee belastingjare wat op 29 Februarie 2016 en 28 Februarie 2015 eindig. JAAR VAN ASSESSERING EINDIGENDE 29 FEBRUARIE 2016 BELASBARE JAARLIKSE INKOMSTE (R) BELASTINGKOERS 0 - 181 900 18% van belasbare inkomste 181 901 - 284 100 32 742 + 26 van belasbare inkomste bo 181 900 284 101 - 393 200 59 314 + 31% van belasbare inkomste bo 284 100 393 201 - 550 100 93 135 + 36% van belasbare inkomste bo 393 200 550 101 - 701 300 149 619 + 39% van belasbare inkomste bo 550 100 701 301 en hoër 208 587 + 41% van belasbare inkomste bo 701 300 JAAR VAN ASSESSERING EINDIGENDE 28 FEBRUARIE 2015 BELASBARE JAARLIKSE INKOMSTE (R) BELASTINGKOERS 0 - 174 550 18% van belasbare inkomste 174 551 - 272 700 31 419 + 25% van belasbare inkomste bo 174 550 272 701 - 377 450 55 957 + 30% van belasbare inkomste bo 272 700 377 451 - 528 800 87 382 + 35% van belasbare inkomste bo 377 450 528 001 - 673 100 140 074 + 38% van belasbare inkomste bo 528 000 673 001 en 195 212 + 40% van belasbare inkomste bo 673 100 BELASTINGKORTINGS 2016 2015 Primêre korting R13 257 R12 726 Sekondêre korting (vir persone 65 jaar en R7 407 R7 110 ouer) bykomend tot primêre korting Tersiêre korting (vir persone 75 jaar en ouer) bykomend tot primêre en sekondêre R2 466 R2 367 korting MEDIESEFONDS-KREDIETE MET BETREKKING TOT MAANDELIKSE MEDIESEFONDSBYDRAES 2016 2015 Slegs belastingbetaler R270 R257 Eerste afhanklike R270 R257 Bykomende afhanklikes R181 elk R172 elk 7 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za Vraag 3 Ulwazi het sy werknemersbelastingsertifikaat (IRP5) (BYLAE A) vir die finansiële jaar geëindig 28 Februarie 2013 ontvang. Van die inligting is weggelaat. Gebruik BYLAE A om die volgende vrae te beantwoord. 3.1 Skryf die belasbare bedrag neer wat Ulwazi as 'n jaarlikse betaling ontvang het. 3.2 Het Ulwazi 'n belastingvrye terugbetaalbare reistoelaag ontvang? Gee 'n geldige rede vir jou antwoord. 3.3 Bereken die gemiddelde maandelikse mediesefondsbydrae-belastingkrediet. 3.4 Bereken die ontbrekende bedrag A. 3.5 Toon aan hoe die bruto niepensioenfondsinkomste bereken is. 3.6 Ulwazi het vanaf 1 Maart 2012 tot 31 Julie 2012 'n totaal van R4 975,25 tot sy pensioenfonds bygedra. Bepaal die gemiddelde maandelikse bydrae vir die res van die finansiële jaar. 8 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za BYLAE A 9 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za Vraag 4 Dean, 'n 25-jarige man, verdien 'n belasbare jaarlikse inkomste van R305 174,44. Hy het op 1 Maart 2019 by sy eerste werkplek begin. Belasting betaalbaar deur 'n individu vir die belastingsjaar 1 Maart 2019 tot 29 Februarie 2020 word in TABEL 1 hieronder aangedui. TABEL 1: INKOMSTEBELASTINGKOERSE VIR INDIVIDUE 2019/2020-BELASTINGSJAAR (1 MAART 2019 TOT 29 FEBRUARIE 2020) BELASTING BELASBARE KATEGORIE INKOMSTE (R) BELASTINGKOERSE (R) 1 0-195 850 18% van belasbare inkomste 2 195 851-305 850 35 253 + 26% van belasbare inkomste bo 195 850 3 305 851-423 300 63 853 + 31% van belasbare inkomste bo 305 850 4 423 301-555 600 100 263 + 36% van belasbare inkomste bo 423 300 5 550 601-708 310 147 891 + 39% van belasbare inkomste bo 555 600 6 708 311-1 500 000 207 448 + 41% van belasbare inkomste bo 708 3 10 7 1 500 001 en hoer 532 041 + 45% van belasbare inkomste bo 1 500 000 LET WEL: Dean is nie 'n lid van 'n mediese fonds nie Gebruik TABEL 1 om die vrae wat volg, te beantwoord. 4.1 Gee die naam van die regeringsinstansie wat verantwoordelik is vir die insamel van belastingsvorms. 4.2 Skryf die belastingkategorie neer wat gebruik sal word om Dean se betaalbare belasting te bereken. 4.3 Bereken Dean se maandelikse betaalbare belasting voordat enige kortings afgetrek word. 4.4 TABEL 2 hieronder dui die kortings vir die 2018/2019- en 2019/2020- belastingjare aan. TABEL 2: KORTINGS VIR 2018/2019- EN 2019/2020-BELASTINGJARE BELASTING BELASTINGJAAR BELASTINGJAAR KORTINGS 2019/2020 2018/2019 Primer R14 067 R14 220 (ouderdom onder 65) Sekonder R7 713 R7 794 (ouderdom 65 en ouer) Tersier (ouderdom 75 en ouer) R2 574 R2 601 4.4.1 Identifiseer die belastingkorting(s) waarvoor Dean in die 2019/2020- belastingjaar kwalifiseer. 4.4.2 Noem die aantal belastingkortings waarvoor 'n 75-jarige man in enige belastingjaar sal kwalifiseer. 10 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za KAARTE EN PLANNE SKAAL Ons begin die les deur eers te fokus op die aspekte van skaal. • Skaal kan toegepas word op kaarte, planne en voorwerpe. • 'n Skaal is 'n verhouding wat aandui hoeveel keer groter of kleiner die werklikheid is (lengtes / afstande / voorwerpe). Ons kan van twee tipes skale gebruik maak: 1. NUMERIESE / VERHOUDING SKALE • As die skaal uitgedruk word as 'n verhouding soos 1: 100 • Dit beteken dat 1 eenheid op die kaart 100 eenhede op die grond verteenwoordig • Nadeel van numeriese skaal: Dit kan nie meer gebruik word as die kaart / plan vergroot of verklein word nie. 2. GRAFIESE / STAAF/ LINEÊRE SKAAL • Meet die staafskaal om die gegewe afstand te bepaal • Vergelyk die afstand gemeet met die waarde op die staafskaal • Herlei eenhede om dieselfde te wees • Voordeel van staafskaal: Dit word nie beïnvloed as die grootte van die kaart te verander nie. NUMERIESE SKAAL Gebruik 'n gegewe numeriese skaal om die werklike lengte of afstande te bereken: Gegewe skaal: 1: 20 000 As 20 cm op 'n kaart gemeet word, bereken die werklike afstand in km. METODE 1 METODE 2 × 1 : 20 000 1 : 20 000 ÷ × 20 × 20 20 : ? 20 : ? METODE 1: Deel na bo Vermenigvuldig na onder Werklike afstand = 20 ÷ 1 × 20 000 = 400 000 cm 11 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za (Skakel om na km) In km = 400 000 ÷ 100 000 = 4 km METODE 2: Vermenigvuldig na onder Werklike afstand = 20 000 × 20 = 400 000 cm (Skakel om na km) In km = 200 000 ÷ 100 000 = 4 km Opsomming: 1. Meet indien nodig lengtes op papier 2. Skryf die skaal neer. 3. Skryf die ooreenstemmende lengtes onder mekaar neer. 4. Pas een van die twee metodes toe of die metode waaraan jy gewoond is of ken. 5. Herlei na die toepaslike / gevraagde eenheid. Ken jou herleidings! STAAF/GRAFIESE SKAAL Gebruik 'n gegewe staafskaal om die werklike lengte of afstande te bereken: Gegee: Staafskaal om die ontbrekende lengtes tot die gegewe eenheid te bepaal: 0 100 km 200 km Gemeet: lengte op papier = 15 cm Werklike lengte = ……………. km Stappe: (Indien nodig, meet lengtes op papier) 1. Meet die lengte van die segmente van die staafskaal: ... cm of mm = 100 of 200 km 12 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za 2. Skryf as 'n verhouding / skaal ... cm : 200 km 3. Herlei die km na dieselfde gemete eenheid (cm / mm). 4. Pas metode 1 toe (dit is die mees geskikte metode om in hierdie geval te gebruik of die metode waaraan jy gewoond is of ken) 5. Herlei na toepaslike eenheid soos versoek. Ken u herleidings! Voorbeelde: 1. Bereken die ontbrekende afmetings as 'n huisplan met 'n skaal van 1: 50 geteken word: Vertrekke Afmetings op plan in mm Werklike lengte in m Lengte van die kombuis 90 mm A Breedte van badkamer B 2m Hoogte van vensters 24 mm C A 1 : 50 90 mm : … 1 : 50 × 9 cm (mm herlei na cm) 450 cm Werklike lengte in m = 450 ÷ 100 = 4,5 m B 1 : 50 …:2m Herlei na mm 2 × 1 000 = 2 000 mm Op plan in mm = 2 000 ÷ 50 × 1 = 40 mm C 1 : 50 24 mm : … 1 : 50 × 24 mm 1 : 1 200 mm Werklike lengte in m = 1 200 ÷ 1 000 = 1,2 m 13 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za 2. Gebruik die staafskaal om die werklike lengte in meter van die swembad te bepaal. Swembad gemete lengte = 4cm Staafskaal gemeet : 2cm = 6 m Swembad se lengte in m =2×6 = 12 m 3. As die lengte van die verkleinde Jetstream 9,9 cm is, terwyl die werklike lengte 19,25 m is, bepaal die skaal (afgerond tot die naaste 10) in die vorm 1: ... 14 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za Gemete : Werklike lengte 9,9 cm : 19,25 m 9,9 cm : 19,25 m × 100 19 25 cm 9,9 ÷ 9,9 : 19 25 ÷ 9,9 1 : 194,444 1 : 190 (naaste 10) TIPES KAARTE EN PLANNE ‘n Kaart is ‘n tweedimensionele voorstelling van ‘n deel van die aardoppervlak, bv. ‘n landkaart, straatkaart, gebouekaart, huisplanne, ens. ROETEKAART 1 Die roetekaart van die hoofkampus van UP (Universiteit van Pretoria) na die Groenkloof- kampus word getoon op BYLAE A. Gebruik BYLAE A om die vrae wat volg te beantwoord. 1.1 In watter straat is die ingang na die UP se hoofkampus geleë? 1.2 In watter algemene rigting is die Groenkloof-kampus vanaf die Hoofkampus van die UP? 1.3 Watter woonbuurt/area sal jy bereik as jy in 'n suidelike rigting aanhou met Florence Ribeiro straat? 1.4 Die Magnolia Dell is geleë op die hoek van twee strate. Noem die twee strate. 1.5 Die pyltjies dui die rigting hoe om vanaf die UP-hoofkampus tot by die Groenkloof-kampus te kom. Verskaf 'n stel skriftelike aanwysings vir die roete wat deur die pyltjies aangedui word, indien jy NIE die roete met Roperstraat volg NIE. 1.6 'n Stel verkeersligte bestaan uit 4 verkeersligte, een op elke hoek. Hoeveel stelle verkeersligte word op die roetekaart aangedui? 1.7 Gebruik die gegewe skaal om die werklike afstand (in km) van Florence Ribeiro straat te bepaal, vanaf die verkeerslig tot by die kruising met George Storrarstraat, as die gemete afstand 30 mm is. 15 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za BYLAAG A 16 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za STROOKKAART (Dit word nie volgens skaal geteken nie) Bestudeer die onderstaande strookkaart van die roete van Gauteng na Namibië en beantwoord die vrae wat volg. 2.1 Wat is die rigting van Okahandja na Johannesburg? 2.2 James reis vanaf Gaborone en draai suid by Lobatse via N4. By Zeerust draai hy Links en 110 km afgelê. Wat is sy huidige bestemming? 2.3 Beskryf die roete in volgorde; wanneer 'n mens van Johannesburg na Sun City reis. Maak melding van die nasionale paaie en dorpe waar paaie verander /aansluit. 2.4 Wat is die waarskynlikheid dat jy 'n stad met 'n naam wat begin met die letter 'K', verby of deur ry as jy reis vanaf Zeerust na Tshane? Gee jou antwoord as persentasie. N 17 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za 3 Emnandi winkelsentrum is ‘n nuwe winkelsentrum in Johannesburg Noord. Sommige huurders het al hul winkeldeure oopgemaak, maar ‘n redelike hoeveelheid winkels is nog onbeset. Verwys na BYLAAG B in die addendum om die vrae wat volg, te beantwoord. 3.1 Watter ingang is die naaste aan Top Tupperware winkel? 3.2 Woolworths verkoop klere, huishoudelike bykomstighede, vleis, vrugte en groente. Gee die winkelnommer wat vir hulle die geskikste sal wees? 3.3 Volg die aanwysings en gee die naam en nommer van die winkel waar Thandi gaan uitkom. • Thandi neem ingang 2 om by Emnandi winkelsentrum in te gaan en stap in ‘n noordelike rigting verby Vodacom. • Sy draai in ‘n noord-westelike rigting by Vodacom. • By die eerste gang draai sy regs. • Sy stap reguit vorentoe, verby die restaurant aan haar regterkant. • Sy draai regs en stap reguit vorentoe waar sy die winkel sal kry. 3.4 Thandi stap by ingang 2 van Emnandi winkelsentrum in om na “Chops & T-Bones” winkel te gaan. Gee die aanwysings van hoe sy moet stap om by die winkel uit te kom. 3.5 Gee die algemene rigting van winkel 218 na winkel 255. 3.6 Thandi neem 15 minute om 215 meter in die winkelsentrum rond te stap. Bereken haar gemiddelde spoed. Gee jou antwoord in meter per sekonde. Jy kan die volgende formule gebruik: 𝑨𝒇𝒔𝒕𝒂𝒏𝒅 𝒂𝒇𝒈𝒆𝒍ê Gemiddelde spoed = 𝑻𝒚𝒅 18 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za BYLAAG B KEY / SLEUTEL 200 Mistique Boutique 230 Vodacom 246 Fashion Fuse 202 Top Tupperware 238 − 250 − 205 Chops & T-Bones 240 − 251 Electronic Empire 206 Lila Laundromat 242 − 252 − 210 Fish & Chips 243 − 255 Bandit Brothers 215 Magnolia Flowers 244 − 260 − 218 − 245 − 225 MTN 19 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za 4 Bestudeer die sitplan van 'n Vliegtuig en beantwoord die vrae wat volg. 4.1 Hoeveel uitgangsdeure word op die sitplekplan aangedui? 4.2 Skryf die nommers van die rye Ekonomiese Plusklas sitplekke neer, wat krag verbindings het. 4.3 Die werklike lengte van die vliegtuig (vanaf die stuurkajuit tot aan die einde van die passasiers- kajuit) word gegee as 50 m. As die skaal van die sitplan is 1: 200 is, bereken die lengte van die vliegtuig op die sitplan in mm. Eerste Klas Ekomomiese Ekomomiese Krag by Uitgangsry Uitgangsdeur Toilet Kas Kombuis Plusklas Klas sitplek 50 m 20 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za 21 https://tvetpapers.co.za

https://ultradeep.co.za 22 https://tvetpapers.co.za