Technical Sciences Grade 12 IEB Paper 1 2019 Memo (Afrikaans)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT-EKSAMEN NOVEMBER 2019 TEGNIESE WETENSKAPPE: VRAESTEL I NASIENRIGLYNE Tyd: 3 uur 150 punte Hierdie nasienriglyne is opgestel vir gebruik deur eksaminators en hulp- eksaminators van wie verwag word om almal 'n standaardiseringsvergadering by te woon om te verseker dat die riglyne konsekwent vertolk en toegepas word by die nasien van kandidate se skrifte. Die IEB sal geen bespreking of korrespondensie oor enige nasienriglyne voer nie. Ons erken dat daar verskillende standpunte oor sommige aangeleenthede van beklemtoning of detail in die riglyne kan wees. Ons erken ook dat daar sonder die voordeel van die bywoning van 'n standaardiseringsvergadering verskillende vertolkings van die toepassing van die nasienriglyne kan wees. IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: TEGNIESE WETENSKAPPE: VRAESTEL I – NASIENRIGLYNE Bladsy 2 van 10 VRAAG 1 MEERVOUDIGE KEUSE-VRAE 1.1 D 1.2 D 1.3 D 1.4 A 1.5 A 1.6 A 1.7 B 1.8 C 1.9 A 1.10 C [20] VRAAG 2 2.1 FN / N FN / N Faan Fy T T Fx Fg / W Fg / W KRAG BESKRYWING PUNTE FN / N Normaalkrag F aan Aangewende krag / Fx- en Fy-komponent Fg / W Gewig T Spanning in die tou 2.2 Wanneer 'n netto krag op 'n voorwerp met massa m, toegepas word, versnel dit die voorwerp in die rigting van die netto krag. Of Wanneer 'n netto krag, F net , op 'n voorwerp met massa m, toegepas word, versnel dit in die rigting van die netto krag. Die versnelling, a, is direk eweredig aan die netto krag en omgekeerd eweredig aan die massa. Of (In terme van momentum) Die netto (of resulterende) krag wat op 'n voorwerp inwerk, is gelyk aan die tempo van verandering in momentum van die voorwerp in die rigting van die netto krag. IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: TEGNIESE WETENSKAPPE: VRAESTEL I – NASIENRIGLYNE Bladsy 3 van 10 2.3 (na regs is +) 5 kg-trollie 10 kg-trollie Fnet = ma Fnet = ma Fx + ( −T ) =ma T = ma 50cos 30° − T = 5a 1 T = 10a 2 −T = 5a − 43,3 T = 10a Of −10a =5a − 43,3 = 0 15a − 43,3 −15a −= 43,3 a = 2,89 mis −2 na regs a = 2,89 mis −2 2.4 Sien positief na uit Vraag 2.3 −T = 5a − 43,3 −T = ( 5 × 2,89 ) − 43,3 T = 28,85 N Of T = 10a T= 10 × 2,89 T = 28,9 N 2.5 Die tempo waarteen snelheid verander. 2.6 Indien weerstand in ag geneem word, sal Fnet afneem. Volgens Newton se tweede wet Fnet ∝ a Dus sal versnelling ook afneem. [18] IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: TEGNIESE WETENSKAPPE: VRAESTEL I – NASIENRIGLYNE Bladsy 4 van 10 VRAAG 3 3.1 t = 1,5 s 3.2 Verplasing per tydinterval bly konstant, dus is snelheid konstant. 3.3 Die totale lineêre momentum van 'n geïsoleerde stelsel bly konstant in grootte en rigting. 3.4 Σ pi = Σ pf (na die weste is +) ∆v mx = m x v f + my v f v= + yv i ∆t 2,88 − 1,38 ( 0,25 + 0,75 )( 0 ) = ( 0,25 )( −5 ) + ( 0,75 ) v f v= 0,6 − 0,3 v f = −1,67mis −1 v = 5 mis −1 1.67mis −1 na die ooste ∴v f = 3.5 Impuls is die produk van die netto krag wat op 'n voorwerp inwerk en die tyd wat die netto krag op die voorwerp inwerk. 3.6 Sien positief na uit Vraag 3.4 Fnet i∆ =t my v f − m y v i Fnet i0,3= ( 0,75 )( −1,67 ) − ( 0,75 )( 0 ) Fnet = −4,18 N ∴ Fnet = 4,18 N oos 3.7 3.7.1 'n Elastiese botsing is 'n botsing waar momentum en kinetiese energie behou word. Of Elastiese botsing: Σ pi = Σ pf en ΣEK voor = ΣEK na 3.7.2 'n Onelastiese botsing is 'n botsing waar slegs momentum behou word. Of Onelastiese botsing: Σ pi = Σ pf en ΣEK voor ≠ ΣEK na IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: TEGNIESE WETENSKAPPE: VRAESTEL I – NASIENRIGLYNE Bladsy 5 van 10 VRAAG 4 4.1 Energie is die vermoë om arbeid te verrig. 1 4.2 = E k m ⋅v 2 2 1 Ek = ( 8 ) (102 ) 2 Ek = 400 J 4.3 fk = µk FN =fk mk ( m ⋅ g ) =fk ( 0,15 )( 8 ⋅ 9,8 ) fk = 11,56 N 4.4 Sien positief na uit Vraag 4.3 WfK= fK ⋅ ∆X ⋅ cosθ W= fK 11,56 ⋅ 6 ⋅ cos180° WfK = −70,56 J IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: TEGNIESE WETENSKAPPE: VRAESTEL I – NASIENRIGLYNE Bladsy 6 van 10 VRAAG 5 5.1 Drywing is die tempo waarteen arbeid verrig word (of energie verbruik word). 5.2 Fg= m ⋅ g = Fg 1500 ⋅ 9,8 Fg =14700 N 5.3 Sien positief na uit Vraag 5.2 P= F ⋅ v P =14700 2 P = 24900 W 5.4 Sien positief na uit Vraag 5.3 1 hp = 746W x hp = 29400W 29400 × 1 x= 746 x = 39,41 hp (indien slegs die antwoord gegee word, ken 2 punte toe) 5.5 E p = mgh E p = 1500 ⋅ 9,8 ⋅ 7,5 E p =110250 J 5.6 Die totale meganiese energie (som van gravitasie potensiële-energie en kinetiese energie) in 'n geïsoleerde stelsel bly konstant. 5.7 Sien positief na uit Vraag 5.5 Meganiese energie word behou (EP + EK )B =(EP + EK )A 1 1 mgh + mv i 2 =mgh + mv f 2 2 2 (110250 + 0 )= (1500 ⋅ 9,8 ⋅ 6 ) +  1500 ⋅ v f 2  1 2  −1 =v f 5,42m ⋅ s IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: TEGNIESE WETENSKAPPE: VRAESTEL I – NASIENRIGLYNE Bladsy 7 van 10 VRAAG 6 6.1 Binne die elastisiteitsgrens is spanning direk eweredig aan die vervorming. σ 6.2 K= ε 5 × 106 K= 5 × 10−4 K = 1× 1010 Pa Die toepaslikste materiaal sal hout wees. ∆L 6.3 ε= L ∆L 5 × 10 −4 = 0,12 ∆L = 6 × 10 −5 m 6.4 Spanning is interne herstelkrag per eenheidsoppervlakte van 'n liggaam. F 6.5 σ= A 9800 5 × 106 = A A 1,96 × 10 −3 m 2 = VRAAG 7 7.1 Viskositeit is die eienskap van die vloeistof om relatiewe beweging tussen die twee aangrensende lae teë te werk. 7.2 20W–30 7.3 Dit is 'n (meergraad-) winterolie By koue temperature (0°) is die olie se viskositeit dieselfde as 'n SAE 10 By 100 °C is die viskositeit van die olie dieselfde as 'n SAE 30 IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: TEGNIESE WETENSKAPPE: VRAESTEL I – NASIENRIGLYNE Bladsy 8 van 10 VRAAG 8 8.1 In 'n bestendige vloeistof by ewewig word die druk wat by 'n punt toegepas word gelykop na die ander dele van die vloeistof oorgedra. 8.2 A = πr 2 2  11,8 × 10 −2  A=π   2  A = 0,19 m 2 8.3 Sien positief na uit Vraag 8.2 F1 F2 = A1 A2 319 F −4 = 2 3,02 × 10 0.19 F2 = 200695,36 N VRAAG 9 9.1 Kapasitansie van 'n kapasitor is die hoeveelheid lading wat dit per volt kan stoor. 9.2 • Die lading wat gehou word, hang af van die aangewende spanning oor die plate. • Die kapasitansie neem toe namate die totale oppervlakte van die opponerende oppervlaktes van die plate toeneem. • Die kapasitansie neem toe namate die afstand tussen die plate afneem. • Die kapasitansie hang af van die diëlektriese materiaal. (Enige drie van die faktore) kε 0 A 9.3 C= d 1⋅ 8,85 × 10 −12 ⋅ ( 0,02 × 0,02 ) C= Albei vergelykings 0,003 −12 = C 1,18 × 10 F Q C= V 6 × 10 −11 1,18 × 10 −12 = V V = 50,85V IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: TEGNIESE WETENSKAPPE: VRAESTEL I – NASIENRIGLYNE Bladsy 9 van 10 VRAAG 10 10.1 AMMETER 10.2 Die potensiaalverskil oor 'n geleier is direk eweredig aan die stroom in die geleier teen 'n konstante temperatuur. 10.3 V1 = 4,5V 10.4 V = IR 4,5 = I ⋅6 I = 0,75 A 10.5 Die tempo waarteen elektriese energie in 'n elektriese stroombaan omgeskakel word. V2 10.6 P= R 4,52 P= 6 P = 3,38 W Sien positief na uit Vraag 10.4 P = VI P = 4,5 × 0,75 P = 3,38 W Sien positief na uit Vraag 10.4 P = I2R P = 0,752 × 6 P = 3,38 W IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: TEGNIESE WETENSKAPPE: VRAESTEL I – NASIENRIGLYNE Bladsy 10 van 10 VRAAG 11 11.1 11.1.1 WS-generator 11.1.2 Die beginsel van elektromagnetiese induksie 11.1.3 • Meer windings op die spoel • Sterker magnete • Groter tempo van verandering in die magnetiese vloed / verhoog rotasiespoed (Enigeen van die drie faktore) 11.1.4 Sleepringe 11.2 11.2.1 AB NS VS 11.2.2 = NP VP NS 4,5 = 1000 240 NS = 18,75 windings Totaal: 150 punte IEB Copyright © 2019