Skip to content

isiXhosa HL Grade 11 Paper 3 Eastern Cape November 2013 Memo

MemorandumisiXhosa HLGrade 11201310 pages

Grade 11 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the Eastern Cape November 2013, 10 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Eastern Cape November 2013

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 11 NOVEMBA 2013 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3 IMEMORANDAM AMANQAKU: 100 Le memorandam inamaphepha ali – 10.
Downloaded from hlayiso.com 2 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3 (NOVEMBA 2013) ICANDELO A: IZINCOKO UMBUZO 1 Khetha isihloko sibe siNYE kwezi zilandelayo ubhale ngaso isincoko. Bhala amagama angama-340 ukuya kuma-390 kwisincoko ngasinye. Kwisincoko ngasinye umfundi makabonise isakhiwo esifanelekileyo, umongo, uyilo, isimbo nolwimi olufanelekileyo. 1.1 Izicwangciso onazo ngobomi bakho kwiminyaka elishumi ezayo. Bhala isincoko uthethe ngezi zicwangciso nendlela oza kuziphumeza ngayo. Isincoko esichazayo/esiqiqisayo/esibalisayo. Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makaqale achaze ukuba wenzani ngoku. - Makabeke elubala indawo azibona ekuyo emva kweminyaka elishumi. - Makaveze izicwangciso anazo eziza kumnceda aphumeze iphupha lakhe. (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomfundi zamkelekile.) [50] 1.2 UMzantsi Afrika ubusingethe umnyhadala webhola ekhatywayo yezizwe zase- Afrika. Lo mnyhadala ube negalelo kwezoqoqosho nasekumanyeni izizwe zase-Afrika. Bhala isincoko ungqine okanye uphikise olu luvo. Isincoko esichazayo/esixoxayo/esicamngcayo Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Anganika amagqabantshintshi ngalo mnyhadala. - Angaveza iingxaki ezigubungele eli lizwekazi le-Afrika. - Angathelekisa ezoqoqosho kweli loMzantsi Afrika phambi kwale ndebe nangexesha layo. - Angavelela iindlela ezinokumanya eli lizwekazi kusetyenziswa le tumente (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomfundi zamkelekile.) [50] 1.3 Ndinebhongo negugu ngenkqubo yesikolo sam. Bhala isincoko uchankcathe kwizinto ezikwenza ukuba ube nelunda ngesikolo sakho. Isincoko esibalisayo/esixoxayo/esichazayo. Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabeke elubala inkqubo yesikolo sakhe. - Angaveza izinto azithandayo ngale nkqubo nesikolo sakhe. - Angachaza nangabantu esikolweni sakhe abamenza azingce ngesikolo sakhe. (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomfundi zamkelekile.) [50]
Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBA 2013) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3 3 1.4 Ukuzisizela ngenxa yemeko yekhaya lakho kungangumqobo kwimpumelelo yakho. Bhala isincoko ngalo mba. Isincoko esichazayo/esicamngcayo/esixoxayo/esibalisayo. Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Angabalisa ibali lomntu othe ngenxa yokuzijongela phantsi waphulukana namathuba ebenokumsa kwimpumelelo. - Angayala anike ithemba kubafundi abakwiimeko ezingaginyisi mathe ukuba bangaziyekeli ebomini ngenxa yentsokolo. - Angenza nomzekelo womntu obesokola ebomini akazisizela,waphumelela. (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomfundi zamkelekile.) [50] 1.5 Indlela ozijonga ngayo izinto ebomini ingumkhombandlela womgama oza kuwuhamba ebomini. Bhala isincoko uveze olwakho uluvo. Isincoko esixoxayo/esichazayo/esibalisayo. Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Umntu osoloko ezijonga ngeliso lempumelelo izinto uyaphumelela. - Angachaphazela iimeko zomntu osoloko ebona okungalunganga kodwa ebomini, etsala nzima - Angaveza imigudu neenzame ezenziwa ngumntu ofuna impumelelo ebomini. (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomfundi zamkelekile.) [50] 1.6 Bhala isincoko esiphuhlisa le ntetho ithi “Inyathi ibuzwa kwabaphambili” Isincoko esibalisayo/esichazayo/esicamngcayo Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Anike intsingiselo yeqhalo. - Aphuhlise okuqulethwe liqhalo. (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomfundi zamkelekile.) [50] 1.7 1.7.1 Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/sigxeka sincoma/esiqiqisayo. Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Ubuchwepheshe bale mihla. - Ukubaluleka kokwabelana ngolwazi.. - Iimeko ezisemgangathweni abafundi abafunda phantsi kwazo. - Ukubaluleka kokufunda ngamaqela. (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomfundi zamkelekile.) OKANYE
Downloaded from hlayiso.com 4 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3 (NOVEMBA 2013) 1.7.2 Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/sigxeka sincoma/ esiqiqisayo. Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Ukubaluleka kokufuna ulwazi oluthe vetshe xa usenza uphando. - Ukubaluleka kwezempilo. - Ukufundisa ulutsha ngendlela yokuziphatha. - Ukubaluleka kokuxhobisa ulutsha. - Umsebenzi wamagosa eSebe leZempilo. (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomfundi zamkelekile.) [50] AMANQAKU ECANDELO A: 50
Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBA 2013) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3 5 ICANDELO B: IMIHLATHI UMBUZO 2 Khetha imihlathi ibe miBINI kule ilandelayo ubhale ngayo. Bhala amagama ali-100 ukuya kwali-120 (umxholo kuphela) ngomhlathi ngamnye. 2.1 ILETA YOBUHLOBO Umlingwa makaqaphele ezi zinto zilandelayo: - Idilesi nomhla wokubhalwa kweleta. - Isibuliso esibonisa ubuhlobo. - Umcimbi engawo. - Umxholo. - Asebenzise ulwimi olusesikweni. - Makabhale ngolwimi oluvakalayo,olusulungekileyo nolutsala umdla. - Makacwangcise ngokukuko. - Isiphelo esichanekileyo. [25] 2.2 INTETHO Kulindeleke ukuba umlingwa achaphazele ezi zinto zilandelayo: - Mayivulwe ze ivalwe ngeempawu zocaphulo. - Sazi isimbo sokuthetha oza kusisebenzisa, ixesha, indawo, isizathu, abaphulaphuli noko uza kuthetha ngako. - Qala intetho yakho ngendlela etsala umdla. - Waphuhlise amanqaku akho kakuhle ungatsho ngentetho ekruqulayo. - Mayibe kwixesha langoku. - Sebenzisa izivakalisi ezifutshane ezikhatshwa ziingcingane ezilula, usebenzise imizekelo eqhelekileyo. - Lungelelanisa izigxeko zakho nezincomo onazo. - Isiphelo sibalulekile kwaye ukhumbule ukuba ayisosishwankathelo sokubhaliweyo. [25] 2.3 INQAKU LEPHEPHANDABA Kulindeleke ukuba umlingwa achaphazele ezi zinto zilandelayo: - Imo yokubhalwa kwenqaku eliya kumhleli wephephandaba. - Umhla elibhalwe ngawo. - Uchaze ngokufutshane umba obhala ngawo kodwa ucace gca. - Ugqithise umyalezo wakho uvakale kulowo umbhalelayo. - Izimvo ngobungozi bokuhamba ebusuku. - Ubungozi bokungamameli abantu abadala. - Ushwankathele ngokucacileyo ungayigqwethi into eyinyaniso. - Unike isihloko esicacileyo nesivakalayo uze wongeze nesihlokwana esicacileyo. - Uqale ngokona kubaluleke kakhulu: umzekelo, ngubani, yintoni, nini, phi, kutheni kangakanani. - Isiphelo esichanekileyo. [25]
Downloaded from hlayiso.com 6 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3 (NOVEMBA 2013) 2.4 IMEMORANDUM Kulindeleke ukuba umlingwa achaphazele ezi zinto zilandelayo: - Imo. - Iya kubani, ivela kubani. - Umhla. - Isihloko somcimbi. - Umcimbi. [25] 2.5 I-OBHITSHUWARI Kulindeleke ukuba umlingwa achaphazele ezi zinto zilandelayo: - Igama, nefani yomfi. - Umhla wokuzalwa, indawo awazalelwa kuyo. - Umnombo wakhe ngokufutshane. - Izinto ezibalulekileyo ezimalunga nobomi bakhe ezifana nemfundo. - Igalelo lakhe entlalweni nezinto ebenomdla kuzo esaphila. - Unobangela wokusweleka kwakhe. - Usuku lokusweleka kwakhe. - Abantu abashiya ngasemva, umz. inkosikazi/umyeni, abantwana, njalo-njalo. - Amazwi okumkhapha, mhlawumbi nezibongo zesiduko sakhe. - Sebenzisa ulwimi oluhloniphayo nolundilisekileyo, umz. ‘usishiye’ endaweni yokuthi ‘usweleke’. - Isiphelo esichanekileyo. 2.6 IRIVYU Kulindeleke ukuba umlingwa achaphazele ezi zinto zilandelayo: - Anike iingongoma eziphambili nezichanekileyo umzekelo; Igama lencwadi Umbhali wayo Isihloko sencwadi Igama lompapashi Ixabiso lencwadi - Aveze iimbono zakhe buqu. - Adandalazise indlela ayibona ngayo incwadi leyo. - Aveze icala alithabathayo kwizimvo zakho. [25]
Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBA 2013) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3 7 2.7 I-AJENDA NEMIZUZU YENTLANGANISO Kulindeleke ukuba umlingwa achaphazele ezi zinto zilandelayo: - Imo - Umhla - Isihloko somcimbi - Makaxele okuza kuxoxwa entlanganisweni. - Makacwangcise imiba ekuza kuxoxwa ngayo ngokubaluleka kwayo. - Makubhalwe okwenzeke entlanganisweni. - Makubhalwe igama lequmrhu, umhla, indawo nexesha lentlanganiso. - Makwenziwe irejista yabakhoyo. - Makucatshulwe ze kubhalwe izindululo ezithathiweyo ngobunjalo bazo. - Makunikwe isishwankathelo sezindululo ezenziweyo nekugqitywe kuko. - Makusetyenziswe ixesha elidlulileyo. [25] AMANQAKU ECANDELO B: 50 AMANQAKU EWONKE: 100
Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBA 2013) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3 8 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA IRUBRIKI YE-NCS ICANDELO A: IZINCOKO Iziqulathiso Khowudi 7 Khowudi 6 Khowudi 5 Khowudi 4 Khowudi3 Khowudi 2 Khowudi 1 Balaseleyo Mfaneleko Enomthamo Anele Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye 80% – 100% 70% – 79% 60% – 69% 50% – 59% 40% – 49% 30% – 39% 0% – 29% 24 – 30 21 – 23½ 18 – 20½ 15 – 17½ 12 – 14½ 9 – 11½ 0 – 8½ UYILO Ubungqina boyilo Ubungqina boyilo Ubungqina boyilo Ubungqina boyilo Ubungqina boyilo Ubungqina boyilo Ubungqina boyilo NOMONGO okanye bokuceba okanye bokuceba okanye bokuceba okanye bokuceba okanye bokuceba okanye bokuceba okanye bokuceba ekuveliseni isincoko ekuveliseni isincoko ekuveliseni isincoko ekuveliseni isincoko ekuveliseni isincoko ekuveliseni isincoko ekuveliseni isincoko esingenamakhwiniba esinobugcisa obuhle esinomfaneleko esinomfaneleko esikwizinga eliphakathi esingabekelelwanga (30 AMANQAKU) esibekelelwe nesigqibeleleyo. nobuqaqambileyo. nesilunge kakhulu. esamkelekileyo. nesinamatheleneyo. kakuhle. Isiqulatho siqhelekile, Isiqulatho simana ngokutenxileyo. Isincoko sibonakalisa Isincoko sinesikhewu ukungacaci kusilela ukhwenco olunzulu Isincoko sibonakalisa Isincoko sibonakalisa sibonakalisa unamathelwano. Isincoko asikho kunamathelwano. ngesihloko. utolikeko utolikeko oluvakalayo utolikeko mxholweni kwaye oluchanekileyo olwanelisayo akukho lwesihloko. Iingcamango zivuthiwe, lwesihloko. lwesihloko. Iingcamango namathelwano. zixhokonxa iingcinga. Iingcamango Iingcamango uninzi zinqongophele, Iingcamango, Iingcamango zinomdla Iingcamango lwazo lunxulumene. soloko uphinda-phindo zihlakaniphile zeziqinisekisayo. ziqhelekile, ziyasilela kuphindaphindwa. nokunwenwela kude zinomdla. ngobunzulu. kwisihloko. 12 – 15 10½ – 11½ 9 – 10 7½ – 8½ 6–7 4 ½ – 5½ 0–4 ULWIMI, ISIMBO Isimbo, imvakalozwi Isimbo, imvakalozwi Isimbo, imvakalozwi Isimbo, imvakalozwi Isimbo, imvakalozwi Isimbo, imvakalozwi Isimbo, imvakalozwi NOKUHLELA nerejista zihambelana nerejista zihambelana nerejista ihambelana nerejista ihambelana nerejista ibusilela nerejista zihexa nerejista ngokuchanekileyo ngokuchanekileyo nesihloko kumaxa neemfuno zesihloko kunamathelwano. kakhulu. Upelo, zinobubhetyebhetye nangokufezekileyo nesihloko. Upelo, amaninzi. Upelo, gabalala. Upelo, Upelo, uqhawulo- uqhawulo-magama, kuzo zonke iinkalo. (15 AMANQAKU) nesihloko. Upelo, uqhawulo-magama, uqhawulo magama, uqhawulo-magama, magama, iziphumlisi iziphumlisi nolwimi Upelo, uqhawulo- uqhawulo-magama, iziphumlisi nolwimi iziphumlisi nolwimi iziphumlisi nolwimi nolwimi ziqhelekile zisetyenziswa magama, iziphumlisi iziphumlisi nolwimi olusulungekileyo zisetyenziswe zilula, uchongo kwaye zisetyenziswa tenxileyo. Uchongo nolwimi olusulungekileyo zisetyenziswe ngokuchanekileyo lwamagama ngokungachanekanga. magama luyahexa. zisetyenziswe zisetyenziswe ngokuchanekileyo. kumaxa amaninzi. lwanele. tenxileyo ngempumelelo enkulu Uchongo magama Itekisi idlaka-dlaka ngokugqithisileyo. nangokufanelekileyo. Itekisi Uchongo magama luphakathi itekisi ziimposiso nangona Uchongo lwamagama engenamakhwiniba oluhambelana Itekisi ineziphoso ezininzi kwenziwe uvavanyo- luhexa kakhulu. Itekisi ayinazimposiso ngokupheleleyo kuba netekisi. Ubukhulu iseneemposiso noxa kuba kwenziwe fundo nohlelo. Itekisi idlakadlaka konke-konke kuba kwenziwe uvavanyo- betekisi kwenziwe uvavanyo- uvavanyo-fundo ziimposiso kwaye kwenziwa uvavanyo- fundo kunye nohlelo. abunazimposiso kuba fundo nohlelo. nohlelo. ziyabhidisa nasemva fundo nohlelo. kwenziwe uvavanyo- kovavanyo-fundo fundo kunye nohlelo. nohlelo.
Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBA 2013) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3 9 4–5 3½ 3 2½ 2 1½ 0–1 ISAKHIWO/ Izivakalisi nemihlathi Izivakalisi nemihlathi Izivakalisi nemihlathi Izivakalisi nemihlathi Izivakalisi nemihlathi Izivakalisi nemihlathi Izivakalisi nemihlathi IMO zakhiwe zinongqinelwano zakhiwe kakuhle. zithande ukuba zineemposiso, kodwa zakhiwe buthathaka. zinobubhutyu-bhutyu ngokunamathelene-yo. kwaye zahluka- namakhwiniba iingcamango azingqinelani. kwiindawana ziyalandeleka. (5 AMANQAKU) hlukene. ezithile, kodwa isincoko sona sinembadla. Ubude buyangqinela Ubude bufanelekile. Ubude bufanelekile. Umthamo mfutshane Umthamo mfutshane Umthamo mfutshane Ubude neemfuno zesihloko. kakhulu okanye mde okanye mde kakhulu. okanye mde bubufaneleka. kakhulu. ngokubaxekileyo. Izincoko ziya kuhlolwa ngokwale ndlela ilandelayo: ISIQULATHO AMANQAKU A UMONGO NOYILO 30 B ULWIMI, ISIMBO NOKUHLELA 15 C ISAKHIWO/IMO 5 AMANQAKU EWONKE 50
Downloaded from hlayiso.com 10 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3 (NOVEMBA 2013) ICANDELO B: IMIHLATHI Iziqulathiso Khowudi 7 Khowudi 6 Khowudi 5 Khowudi 4 Khowudi3 Khowudi 2 Khowudi 1 Balaseleyo Mfaneleko Enomthamo Anele Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye 80% – 100% 70% – 79% 60% – 69% 50% – 59% 40% – 49% 30% – 39% 0% – 29% 13½ – 15 11 – 13 9 – 10½ 7 – 8½ 5 – 6½ 3½ – 4½ 0–3 UYILO Ubungqina bokuceba Ubungqina bokuceba Ubungqina bokuceba Ubungqina bokuceba Ubungqina bokuceba Uyilo okanye ucebo Uyilo okanye ucebo UMONGO uyilo luvelise itekisi uyilo luvelise itekisi uyilo luvelise itekisi uyilo luvelise itekisi uyilo luvelise itekisi alwanelisi alukho, itekisi NESAKHIWO/ IMO engenazimpazamo. engenazimpazamo eyakhiwe eyanelisayo. Imihlathi ephakathi kwaye kwaphela. Itekisi ibekelelwe kwaye bukwavelisa ngokuncomekayo. ibonakalisa utolikeko bukwavelise itekisi ayibekelelwanga ngokutenxileyo. itekisi eyakhiwe Imihlathi ibonakalisa olwanelisayo eyakhiwe kakuhle. Isiqulatho Imihlathi ayikho (15 AMANQAKU) ngokupheleleyo. utolikeko oluvakalayo lwesihloko. ngokulindelekileyo. simana ukungacaci mxholweni. Akukho Imihlathi ibonakalisa lwesihloko. Iingcamango Isiqulatho siqhelekile, kusilela lunamathelwano. ukhwenco olunzulu Imihlathi ibonakalisa Iingcamango zinomdla, ziqhelekile, ziyasilela sinezikhewu unamathelwano. Iingcamango ngesihloko. utolikeko oluchanekileyo zeziqinisekisayo. ngobunzulu. kunamathelwano. Iingcamango uphindaphindo Iingcamango lwesihloko. Iingcamango Iingcamango uninzi zinqongophele, nokunwenwela kude zivuthiwe, zixhokonxa zihlakaniphile, zinomdla. Izivakalisi nemihlathi Izivakalisi nemihlathi lwazo lunxulumene. soloko kuphinda- kwisihloko. iingcinga. zakhiwe kakuhle zithande ukuba phindwa. Izivakalisi nemihlathi namakhwiniba Izivakalisi nemihlathi Izivakalisi nemihlathi Izivakalisi nemihlathi zinongqinelwano kwaye kwiindawana ezithile zineemposiso kodwa Izivakalisi zinobubhutyubhutyu zakhiwe zahlukahlukene. kodwa umhlathana iingcamango nemihlathi zakhiwe azingqinelani. ngokunamatheleneyo. wona unembadla. ziyalandeleka. buthathaka. 10 – 8 7½ – 6½ 6–7 5½ – 4½ 4 – 3½ 3 – 2½ 0–2 ULWIMI, ISIMBO Isimbo,imvakalozwi Isimbo, imvakalozwi Isimbo, imvakalozwi Isimbo, imvakalozwi Isimbo, imvakalozwi Isimbo, Isimbo, imvakalozwi NOKUHLELA nerejista zisulungeke nerejista zihambelana nerejista ihambelana nerejista ihambelana nerejista ibusilela imvakalozwi nerejista ngokuchanekileyo ngokuchanekileyo nesihloko kumaxa neemfuno zesihloko kunamathelwano. nerejista zihexa zinobubhetyebhetye nangokufezekileyo nesihloko. Upelo, amaninzi. Upelo, gabalala. Upelo, Upelo, uqhawulo- kakhulu. Upelo, kuzo zonke iinkalo. nesihloko. Upelo, uqhawulo-magama, uqhawulo-magama, uqhawulo magama, uqhawulo-magama, magama, iziphumlisi uqhawulo- Upelo, uqhawulo (10 AMANQAKU) iziphumlisi nolwimi iziphumlisi nolwimi iziphumlisi nolwimi iziphumlisi nolwimi nolwimi ziqhelekile magama, magama, iziphumlisi olusulungekileyo olusulungekileyo zisetyenziswe zilula, uchongo kwaye zisetyenziswa iziphumlisi nolwimi nolwimi zisetyenziswe zisetyenziswe zisetyenziswe ngokuchanekileyo lwamagama lwanele. ngokungachanekanga. zisetyenziswa tenxileyo ngempumelelo enkulu ngokuchanekileyo. kumaxa amaninzi. Uchongo-magama tenxileyo. ngokugqithisileyo. nangokufanelekileyo. Uchongo magama luphakathi. Uchongo-magama Uchongo lwamagama oluhambelana netekisi. luyahexa. luhexa kakhulu. Itekisi ayinazimposiso Itekisi iseneemposiso Itekisi ineziphoso konke-konke kuba kwenziwa uvavanyo- Itekisi Ubukhulu betekisi noxa kwenziwe ezininzi noxa kwenziwe Itekisi idlakadlaka Itekisi idlakadlaka fundo nohlelo. engenamakhwiniba abunazimposiso kuba uvavanyo-fundo kunye uvavanyo-fundo kunye ziimposiso ziimposiso kwaye ngokuphelelyo kuba kwenziwe uvavanyo- nohlelo. nohlelo. nangona kwenziwe ziyabhidisa nasemva kwenziwe uvavanyo- fundo kunye nohlelo. uvavanyo-fundo kovavanyo-fundo fundo kunye nohlelo. kunye nohlelo. kunye nohlelo.

Study this subject

More from Grade 11 isiXhosa HL

View all