Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
KEREITE YA
12
LOETSE 2021
ACCOUNTING P1
TATAISO YA HO TSHWAYA
MATSHWAO 150
MELAO YA HO TSHWAYA:
1. Ntle le ha ho boletswe tataisong ya ho tshwaya, dikotlo bakeng sa diaetheme tse sa tlwaelehang di etswa feela
haeba bahlahobuwa ba sa tlo lahlehelwa ke matshwao potsong bakeng sa aetheme eo. (ha ho kotlo bakeng sa ho
se behe ntho madulong a yona) Kotlo e se phetwe habedi.
2. Dikotlo tsa ho beha madulong kapa tsa nehelano e mpe( mohl. Dintlha ka botlalo) di etswa feela haeba
mohlahlobuwa o fumana matshwao mananeng a ntho eo.
Matshwao a felletseng bakeng sa karabo e nepahetseng. Ha karabo e sa nepahala, tshwaya ditshebetso tse
3.
fanweng.
4. Ha lenane le lokisitsweng pele le bontshwa e le lenane la ho qetela, aba karolwana ya matshwao bakeng sa
ditshebetso tsa lenane leo (ese matshwao a tsela ya tshebetso a karabo). Ela hloko: ha manane a bontshitswe
tataisong ya ho tshwaya bakeng sa dikarolwana tsa ditshebetso, ha a na matshwao a tsela ya tshebetso a karabo
ya ho qetela.
5. Ntle le ha ho bontshitswe ka mokgwa o mong, kgahlamelo ya positife kapa neketife ya lenane lefe kapa lefe e
tshwanela ho elwa hloko kabong ya matshwao. Ha ho se letshwao la + kapa- kapa masakana, nka ka hore
lenane le positife.
6. Moo ho bontshitsweng, dikarolwana tsa matshwao di ka ajwa ho hlalohanya pakeng tsa boleng bo fapanang ba
dikarabo.
7. Moo ho fanwang ka kotlo, matshwao a karolo eo ya potso a ke se be neketife ya ho qetela.
8. Moo matshwao a tsela ya tshebetso a fanweng bakeng tsa tshebetso, matshwai a hlahlobe ho utlwahala ha
Karabo
9. 'Opareishene' e bolela 'Check opareishene'. 'Ntlha e le nngwe e nepahetseng' e bolela 'Opareishene le ntlha e le
nngwe e nepahetseng'.
Ela hloko: Check opareishene e tshwanela ho ba +, –, x kapa ÷ kapa ho ya ka tataiso ya ho tshwaya.
10. Dipalong, se ka aba matshwao bakeng sa ditshebetso ha nyumereita & dinomineita di fapakane – sena se sebetsa
le ho direshio.
11. Ha o aba matshwao a tsela ya tshebetso, nnetefatsa hore mohlahlobuwa ha a fumane matshwao kaofela bakeng
sa aetheme efe kapa efe e sa nepahalang bonnyane karolong. Bontsha ka
12. Ela hloko bahlahlobuwa ba fanang ka dikarabo tse ding tse nepahetseng tse siyo tataisong ya ho tshwaya. Ela
hloko hore ho tshwaela ho ka ba le dintlha tse ngata.
13. Dikhoutu: f = foreign item; p = placement/presentation.
Skip to contentAll 2021 papers 





View all/Accounting--8f42a6a4-9593-4d36-86b1-d890dd1bb1bf/v1-7ebed0bf15d1af4a152e/card.webp)





Accounting Grade 12 Eastern Cape Mock 2021 Memo (Sesotho)
Grade 12 Accounting memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2021 (Sesotho), 11 pages. Read online or download the free PDF.
Accounting · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2021 · sesotho. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- Accounting
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sesotho
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2021
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 11
- File size
- 248.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 11
This exam
Eastern Cape Mock Exam 2021
- Paper 1Question paper · EngQuestion paper · Eng (2)Question paper · Eng (3)Question paper · Eng (4)Question paper · Eng (5)Question paper · Eng (6)Question paper · Eng (7)Question paper · AfrQuestion paper · Afr (2)Question paper · Afr (3)Question paper · Afr (4)Question paperQuestion paper (2)Question paper · SesothoQuestion paper · Sesotho (2)Question paper · Sesotho (3)Memo · EngMemo · Afr
- Paper 2Question paper · EngQuestion paper · Eng (2)Question paper · Eng (3)Question paper · Eng (4)Question paper · Eng (5)Question paper · Eng (6)Question paper · AfrQuestion paper · Afr (2)Question paper · Afr (3)Question paper · Afr (4)Question paper · isiXhosaQuestion paper · isiXhosa (2)Question paper · isiXhosa (3)Question paper · isiXhosa (4)Question paper · SesothoQuestion paper · Sesotho (2)Question paper · Sesotho (3)Question paper · Sesotho (4)
- Other filesQuestion paper · isiXhosaQuestion paper · isiXhosa (2)Question paper · isiXhosa (3)Question paper · SesothoQuestion paper · Sesotho (2)Question paper · Sesotho (3)Memo · Sesotho
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
2 ACCOUNTING P1 (TATAISO YA HO TSHWAYA) (EC/LOETSE 2021)
Tataiso ena ya ho tshawaya e na le
maqephe a 9.
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2021) ACCOUNTING P1 (TATAISO YA HO TSHWAYA) 3
POTSO YA 1
1.1
1.1.1 Remuneration committee
1.1.2 Non-executive directors
1.1.3 Executive directors
3
1.2 RAPOROTO YA BAHLAHLOBI BA DIBUKA
1.2.1 Hlwaya mofuta wa raporoto o hlalose hobaneng mofuta ona wa
raporoto o ile wa ntshuwa ke mohlahlobi wa dibuka.
Ho tshwaela ho le HONG ho nepahetseng karolo ya matshwao bakeng sa dikarabo tse sa
phethahalang tse sa hlakang
Karabo e phethahetseng e tshwanela ho bolela
raporoto e tshwanelang
Khampani e fumane raporoto e tshwanelang hobane
• Disetatemente tsa ditjhelete di nehelanwe ka nepo ntle le ntlha e le nngwe ya
nyehelo ya R1,2 m KAPA
• Aetheme e itseng (nyehelo) e ne e sa nnetefatsehe KAPA
• Ho ne ho se bopaki / ditokomane ho nnetefatsa nyehelo ya R1,2 m KAPA
• Mekgwa e nepahetseng e ne e sa latelwa malebana le nyehelo 2
1.2.2 Hlalosa dintlha tse PEDI hobaneng beng ba diabo ba tla
ngongorehiswa ke hore khampani e fumane raporoto e kang ena.
Dintlha tse PEDI tse nepahetseng dikarolo tsa matshwao bakeng sa dikarabo
tse sa phethahalang dikarabo tse sa hlakang
• Bona ke bofokodi ba ditaolo tsa ka hare – kgoneho ya bohlaswa ba tsamaiso /
manyofonyofo
• Sena se tla ama tjhebahalo ya kgwebo, le theko ya diabo(tlhoko)/ theko ya
diabo/dirithene tse fumanweng/didividente tse fumanweng ke beng ba diabo.
• Batsetedi ba nang le bokgoni ha ba no ba le thahasello ya ho reka diabo/
beng ba diabo ba teng ha ba no rata ho rekisa diabo tsa bona.
• Didaerektha tse hirilweng ke bona ha di tshepahale – ho lahlehelwa ke tshepo
ho bona
• Tlhahisoleseding ya bohlokwa ha e na ponaletso dipuisanong
• Ha ho bopaki hore ebe dinyehelo di fihlelletse dikolo tse hlwailweng/
manyofonyofo
4
Copyright reserved Please turn over
Downloaded from hlayiso.com
4 ACCOUNTING P1 (TATAISO YA HO TSHWAYA) (EC/LOETSE 2021)
1.2.3 CEO o kopile mohlahlobi wa dibuka ho hlophisa nyehelo ena e le
“sundry expense” le ho lokisa mohopolo wa mohlahlobi wa dibuka ka
nepo. Fana ka mabaka a MABEDI hobaneng mohlahlobi wa dibuka a
ke keng a dumellana le tlhahiso ena.
Mabaka a MABEDI karolo ya matshwao bakeng sa dikarabo tse sa phethahalang/dikarabo tse
sa hlakang
• Ke wa lekala la porofeshenale mme o tlangwa ke melao ya boitshwaro
• Kopo ena ha e a nepahala/e na le boqhekanyetsi/e lahlehisa beng ba diabo.
• Ha a na thahasello khampaning, ha a tshwanela ho nka lehlakore
• O tsotelletse botumo ba hae le ditebello le dikabelo tsa bokamoso.
• Mohlahlobi wa dibuka o tshwanela ho ikemela ho fana ka maikutlo a
tshepahalang/ a se susumetswe ke didaerektha (tseo boikarabello ba tsona e
leng ho etsa disetatemente)
• Ho tshwanela ho fuputswa ketso e bang teng ya botlokotsene/ho se
tshireletsanwe/ditlodi tsa molao di tshwanela ho shebana le ditlamorao tsa
molao. 4
1.2.4 Ntle le ditaba tse boletsweng ka hodimo, hlalosa hobaneng khampani
e ka qoswa ka puso e mpe ya kgwebo.
Ntlha e le NNGWE e nepahetseng karolo ya matshwao bakeng sa dikarabo tse sa
phethahalang/dikarabo tse sa hlakang
• CEO o tshwanela ho qala ka ditabatabelo tsa khampani le beng ba diabo.
• O tshwanela ho bontsha boitshwaro bo botle ha a sebetsana le ditaba tsa
khampani;
• O tshwanela ho nka boikarabelo ka mesebetsi eo a e filweng le diketso tsa
hae; a se ke a kgeloha le ho leka ho kwahela (ponaletso)
• O tshwanela ho kgothaletsa ho nka karolo ha bankakarolo ho nkweng ha
diqeto. 2
PALOYOHLE 15
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2021) ACCOUNTING P1 (TATAISO YA HO TSHWAYA) 5
POTSO YA 2
2.1 Setatemente sa Lekeno lohle ka la 28 Hlakola 2021
Dithekiso 5 808 000 – 28 800 5 779 200 *
Ditheko tsa dithekiso Sales x 100/160 (3 612 000)
Porofiti kaofela S – COS 2 167 200 6
Lekeno le leng operation 132 800
Ditheolelo tse fumanweng 14 000
Lekeno la Rente 139 500 – 20 700 118 800 *
Lekeno lohle GP + OI 2 300 000 6
Ditjeo tsa tshebetso GI – OP (1 197 000)
Ho putlama 86 010
Inshorense 37 200 – 1 200 36 000
Tahlehelo ka lebaka la boshodu 30 x 175 5 250
Ditefello tsa diderektha 450 400 + 11 600 462 000 *
Meputso le ditefo 492 000 + 12 400 + 1 240 506 240 *
Ditefello tsa bahlahlobi ba dibuka 80 500
Sundry expenses balancing figure 21 000
Porofiti e sebetsang PbIE – IInc 1 103 000 18
Lekeno la tswala 23 400
Porofiti pele ho ditjeho tsa tswala NPbT + IE 1 126 400
Ditjeho tsa tswala 1 082 400 – 955 000 (127 400) *
Porofiti e salang pele ho lekgetho la lekeno NPaT + IT 999 000
Lekgetho la lekeno 689 310 x 31/69 (309 690)
Porofiti e salang kamora lekgetho 6 689 310 36
– 1 foreign items (max -2) * one part correct
Copyright reserved Please turn over
Downloaded from hlayiso.com
6 ACCOUNTING P1 (TATAISO YA HO TSHWAYA) (EC/LOETSE 2021)
2.2 LEKENO LE BOLOKILWENG
Balanse ka la 1 Hlakubele 2020 204 040 + 105 000 309 040 *
Porofiti e salang kamora lekgetho
689 310
Diabo tse rekilweng hape 75 000 x 1,40 (105 000)
Didividente tsa diabo tse tlwaelehileng
(297 350)
Didividente tsa nakwana 126 000
Didividente tsa ho qetela 745 000 x 23 cents 171 350
Balanse ka la 28 Hlakola 2021 subtract SBB and OSD 596 000 7
* one part correct
2.3 KAROLO YA EKHWITHI le DILAYABILITHI
EKHWITHI YA BENG BA DIABO 8,60 x 745 000 6 407 000
Khapitale ya diabo e tlwaelehileng lenane le balantshang 5 811 000
4 Lekeno le bolokilweng see 2.2 596 000
Dilayabilithi tseo e seng tsa jwale 974 160
Tjhelete ya kadimo: Luther Bank 1 082 400 –
2 974 160 *
108 240
Dilayabilithi tsa jwale operation 697 840
Kgwebo le tse ding tse lefellehang 404 060 *
368 470 + 10 350 + 11 600 + 12 400 + 1 240
Didividente tsa beng ba diabo see
171 350
2.2
SARS: lekgetho la lekeno 309 690 – 295 500 14 190 *
Karolwana ya jwale ya tjhelete ya kadimo sheba NCL 108 240
11 PALOYOHLE YA DIEKHWITHI LE DILAYABILITHI 8 079 000 17
* one part correct
PALOYOHLE 60
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2021) ACCOUNTING P1 (TATAISO YA HO TSHWAYA) 7
POTSO YA 3
3.1 Bala tse latelang bakeng sa Setatemente sa Phallo ya Tjhelete ka la 31
Phato 2021:
3.1.1 Phetoho ho tse lefellehang (bontsha tjhelete e kenang kapa e tswang)
DITSHEBETSO KARABO
(390 800 + 6 200)
181 400
397 000 – 215 600
E kenang
4
3.1.2 Lekgetho la lekeno le lefilweng
DITSHEBETSO KARABO
– 29 300 + 428 800 – 33 100
366 400
Karolo e nngwe e
nepahetseng
Amohela nehelano e nngwe ya dipalo
4
3.1.3 Didividente tse lefilweng
DITSHEBETSO KARABO
2 000 000 x 12 cents
(528 000 – 240 000) 496 000
208 000 + 288 000 Karolo e nngwe e
nepahetseng
Amohela nehelano e nngwe ya dipalo
4
3.1.4 Proceeds from shares issued
DITSHEBETSO KARABO
6 840 000/1 900 000
(100 000 x 3,60)
6 840 000 + 360 000 – 5 440 000 1 760 000
Karolo e nngwe e
Amohela nehelano e nngwe ya dipalo nepahetseng
5
3.1.5 Tjhelete e sebedisitsweng ho reka diabo
DITSHEBETSO KARABO
140 000 + 360 000
500 000
Karolo e nngwe e
OR 100 000 x R5 nepahetseng
(1,40 + 3,60)
3
3.1.6 HO NYOLOHA HA TJHELETE YA KADIMO
DITSHEBETSO KARABO
Copyright reserved Please turn over
Downloaded from hlayiso.com
8 ACCOUNTING P1 (TATAISO YA HO TSHWAYA) (EC/LOETSE 2021)
99 360 x 100/12
828 000 – 600 000 228 000
Karolo e le nnge e
nepahetseng
4
3.2 NET CHANGE TJHELETENG LE TEKATEKANO YA
267 800
DITJHELETE
Tjhelete le tekatekano ya ditjhelete (balance e
bulang) (99 800)
– 109 800 + 10 000
Tjhelete le tekatekano ya ditjhelete (balance e
168 000
kwalang) 4
3.3
3.3.1 Bala: reshio ya teko ya Acid
DITSHEBETSO KARABO
(278 000 + 168 000)
446 000 : 670 100 0,7 : 1
Karolo e le nnge e
nepahetseng
Amohela 0,67 : 1 3
3.3.2 % ya direthene ekhwithing ya beng ba diabo.
DITSHEBETSO KARABO
911 200 x 100 14,1%
½ (5 650 000 + 7 293 200 ) Karolo e le nnge e
nepahetseng
6 471 600 two marks
5
3.3.3 (%) ya phaello ya reiti ya Ditefo
DITSHEBETSO KARABO
12c + 18c
30 cents x 100
53 cents Or 56,7%
Karolo e le nnge e
528 000 / 911 200 x 100 = 57,9% nepahetseng
4
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2021) ACCOUNTING P1 (TATAISO YA HO TSHWAYA) 9
TOTAL 40
Copyright reserved Please turn over
Downloaded from hlayiso.com
10 ACCOUNTING P1 (TATAISO YA HO TSHWAYA) (EC/LOETSE 2021)
POTSO YA 4
4.1
4.1.1 Limited
4.1.2 Materiality
4.1.3 Market price
3
4.2.1 Hlwaya khampani e nang le boemo bo sebetsang hantle ba likhwidithi.
Qotsa o be o hlalose ditshupiso tse THARO tsa ditjhelete ho tshehetsa
kgetho ya hao.
KHAMPANI: BCM Ltd
Ditshupiso tsa ditjhelete (ka manane) Tlhaloso
Reshio ha jwale 1,8 : 1
Reshio ya diteko tsa Acid ke 1,1 : 1
Palohare ya nako ya ho bokella ya boradikoloto ke matsatsi a 27
Kgwebo e na le diasete tse lekaneng tsa likhwiti ho tobana le ditlamo tsa dikoloto ha jwale
Ho bokella ho tswa ho bo radikoloto ho sebetsa hantle (ka dipehelo tsa dikoloto)
Ha ho bonahale ho na le setoko se sengata; ha ho setoko se dutseng feela; setoko se
rekiseha hantle ka nako ya sona. 6
4.2.2 Daerektha ya Green Ltd o na le maikutlo a hore khampani e tshwanela
ho lefa tjhelete ya kadimo ka potlako ka moo e ka kgonang. Hlalosa
seo o ka se bolelang ho yena. Qotsa ditshupiso tse PEDI tsa ditjhelete
(ka manane) ho tshehetsa maikutlo a hao.
Ditshupiso tsa ditjhelete (ka manane)
Tlhaloso papiso le reiti ya tswala
Sekoloto/reti ya ekhwithi ke 0,6: 1 – kgwebo e dikolotong / e sebedisa dilounu
(khapitale e adimilweng)
ROTCE ke 14,7% - pontsho ya hore CE e sebediswa hantle ho etsa porofiti e
ntle/kgwebo e sebetsa hantle – tswala tjheleteng ya kadimo ke 13%
Tefo ya tjhelete ya kadimo ha e a tateleha.
6
4.2.3 Tshwaela ka direiti tsa ditefo tsa phaello tsa Green Ltd le Plaza Ltd, o
fane ka lebaka le etsang hore diraerektha tsa khampani ka nngwe di
nke qeto ka direiti tseo tsa ditefo. Qotsa manane
Ditshupiso tsa ditjhelete (ka manane)
Tlhaloso ya Green Ltd Tlhaloso ya Plaza Ltd
Green Ltd e lefile 51,6% ya EPS ho beng ba diabo ya boloka 48,4% kgwebo ena
e shebane le kgolo le botsitso.
Reiti ya tefo ya didividente ya Plaza Ltd ke 103% se bolelang hore ba
sebedisistse karolo ya lekeno ho lefella didividente (kahodimo ho EPS). Sena se
ka nkwa e le qeto e mpe jwalo kaha khampani e sa sebetse hantle (ha ho shejwa
dirithene) mme ha ba na merero ya kgolo; ba bonahala ba kokobetsa beng ba
diabo ka ho ba neha didividente tse hodimo. 6
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2021) ACCOUNTING P1 (TATAISO YA HO TSHWAYA) 11
4.2.4 Ho ba le diabo ha Sandi Charley:
Sandi Charley ke monga diabo ho tse pedi tsa dikhampaning tsena. O na le
R800 000 eo maikemisetso a hae e leng ho e tsetela diabong tse ntjha.
Boraro ba dikhampani di nkile qeto ya ho ntsha diabo tse ding ka la 1
Tlhakubele 2021, ka theko ya jwale ya mmaraka ka la 28 Hlakola 2021.
Bala % ya Sandi ya ho ba le diabo Green Ltd o be o tshwaele ka
diphumano tsa hao.
900 000 / 1 700 000 = 52,9%
HO TSHWAELA:
Sandi o na le diabo tse ka hodimo ho 50%; o na le tswala e laolang; ke monga
diabo wa bongata / o nka diqeto
4
Bala bonnyane ba lenane la diabo tseo a tshwanelang ho di reka Green
Ltd le tjhelete ya tla tshwanela ho e sebedisa.
(1 700 000 + 250 000)
1 950 000 / 2
975 000 – 900 000 = 75 000 + 1 (or + 100) Karolo e le nngwe e
nepahetseng
75 001 x 5,20 = R390 005,20 or 75 100 x 5,20 = R390 520
Karolo e le nngwe e nepahetseng
6
Ke keletso efe eo o ka e fang Sandi malebana le maikemisetso a hae a ho
reka diabo Plaza Ltd? Fana ka dintla tse PEDI. Qotsa manane (ditshupiso
tsa ditjhelete) ho tshehetsa keletso ya hao.
Dintlha tse PEDI tse nepahetseng
• Theko e tlase ya mmaraka (532) papisong le NAV (566) e bontsha hore hon a
le ho theoha tlhokong ya diabo khampaning.
• Didividente di ka ba hodimo(reiti ya tefo ya dividente ya 103%) 66 sente)
empa sena se ditjehong tsa khampani ha ho shejwa ho etsa porofiti Nakong e
tlang.
• Kgwebo e boetse e dikolotong(ekhwiti ya dikoloto 0,7:1) e sa sebediswang
hantle (negatively geared)
• ROSHE ho 5,3% e ka tlase matsete a polokeho a kang (fixed deposits)
• Kgwebo ha e na diasete tsa likhwiti ho tobana le ditlamo tsa dikoloto nakong
ya jwale (acid test ratio 0.4 : 1 ) 4
PALOYOHLE 35
Copyright reserved Please turn over
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Accounting Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2021 QP (Sesotho)

Question paper
Accounting Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2021 QP (Sesotho)

Question paper
Accounting Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2021 QP (Afr)

Question paper
Accounting Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2021 QP (Eng)

Question paper
Accounting Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2021 QP (Eng)

Memorandum
Accounting Grade 12 Eastern Cape Mock 2019 Memo (English)
More from Grade 12 Accounting
/Accounting--8f42a6a4-9593-4d36-86b1-d890dd1bb1bf/v1-7ebed0bf15d1af4a152e/card.webp)
Study guide
Accounting

Addendum
Accounting Grade 12 Paper 2 KZN June 2025 Addendum

Question paper
Accounting Grade 12 P1 November 2024 NSC QP (Eng)

Question paper
Accounting Grade 12 Paper 2 KZN Prelim 2023 Question Paper

Addendum
Accounting Grade 12 Paper 2 MP Prelim 2023 Addendum

Addendum