Accounting Grade 12 NSC June 2015 Question Paper (Afrikaans)

Downloaded from hlayiso.com SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN REKENINGKUNDE 2015 PUNTE: 300 TYD: 3 uur Hierdie vraestel bestaan uit 23 bladsye en 'n antwoordeboek van 17 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 2 DBE/2015 SSE INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies sorgvuldig deur en volg dit noukeurig. 1. Beantwoord AL die vrae. 2. 'n Spesiale ANTWOORDEBOEK word verskaf waarin jy ALLE vrae moet beantwoord. 3. Toon ALLE bewerkings om deelpunte te verdien. 4. Jy mag 'n nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 5. Jy mag 'n donker potlood of blou/swart ink gebruik om die vrae te beantwoord. 6. Waar van toepassing, toon ALLE berekeninge tot EEN desimale punt. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 3 DBE/2015 SSE 7. Gebruik die inligting in die tabel hieronder as 'n riglyn wanneer jy die vraestel beantwoord. Probeer om NIE hiervan af te wyk NIE. VRAAG 1: 40 punte; 20 minute Onderwerp van die vraag: Hierdie vraag integreer: Finansiële rekeningkunde Bankversoening Versoen 'n Krediteuregrootboekrekening met 'n Rekonsiliasies Rekeningstaat Bestuur van hulpbronne Interne beheer en interne oudit VRAAG 2: 40 punte; 25 minute Onderwerp van die vraag: Hierdie vraag integreer: Bestuursrekeningkunde Produksiekostestaat Vervaardiging Ontleed en vertolk gelykbreekpunt Bestuur van hulpbronne Interne beheer en interne oudit VRAAG 3: 50 punte; 30 minute Onderwerp van die vraag: Hierdie vraag integreer: Bestuur van hulpbronne Bateverkoperekening Bestuur van bates Voorraadwaardasie: EIEU en geweegde gemiddeld Interne beheer en interne oudit VRAAG 4: 65 punte; 40 minute Onderwerp van die vraag: Hierdie vraag integreer: Finansiële rekeningkunde Begrippe, Inkomstestaat, AARP-beginsels Notas tot Balansstaat Opstel van Inkomstestaat Gewone aandelekapitaal en Behoue-inkomste-notas VRAAG 5: 65 punte; 40 minute Onderwerp van die vraag: Hierdie vraag integreer: Finansiële rekeningkunde Kontantvloeistaat Ontleed en vertolk finansiële inligting Kontantvloeistaat, Vertolking en Onafhanklike ouditeursverslag Ouditeursverslag Bestuur van hulpbronne Interne beheer Etiek en professionele liggame VRAAG 6: 40 punte; 25 minute Onderwerp van die vraag: Hierdie vraag integreer: Bestuursrekeningkunde Ontleed en vertolk 'n Kontantbegroting Kontantbegrotings Bestuur van hulpbronne Interne beheer en interne oudit Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 4 DBE/2015 SSE VRAAG 1: REKONSILIASIES (40 punte; 20 minute) 1.1 BANKVERSOENING Jy word voorsien van inligting uit die rekords van Protea Skryfbehoeftes vir Mei 2015. Die alleeneienaar is Peter Pan. GEVRA: 1.1.1 Toon die inskrywings wat in die Kontantjoernale geboekstaaf moet word deur die tabel wat in die ANTWOORDEBOEK voorsien is, te voltooi. Totale word nie gevra nie. (15) 1.1.2 Stel die Bankversoeningstaat op 31 Mei 2015 op. (10) 1.1.3 As interne ouditeur is jy nie gelukkig oor die wyse waarop kontant in hierdie besigheid beheer word nie. Identifiseer TWEE probleme en verskaf syfers om jou antwoord te staaf. Gee raad oor hoe hierdie probleme in die toekoms voorkom kan word. (6) INLIGTING: A. Inligting uit die Bankversoeningstaat op 30 April 2015: Gunstige saldo volgens Bankstaat 27 300 Uitstaande Gedateer 12 April 2015 16 000 deposito's: Gedateer 28 April 2015 21 500 Uitstaande Nr. 1010 (gedateer 10 November 2014) 2 000 tjeks: Nr. 1366 (gedateer 29 April 2015) 7 200 Nr. 1590 (gedateer 18 Mei 2015) 12 600 Gunstige saldo volgens Bankrekening in die Grootboek 43 000 B. 'n Vergelyking van die Bankstaat van Mei 2015 met die Kontantjoernale van Mei 2015 het die volgende getoon: • Bankkoste van R840 op die Bankstaat is nie in die Joernale aangeteken nie. • 'n Geweierde tjek van R6 800 verskyn op die Bankstaat. Hierdie tjek is van A Apple, 'n debiteur, ontvang ter vereffening van sy rekening van R7 250. • Rente van R860 wat op die Bankstaat gekrediteer is, is nie in die Joernale aangeteken nie. • Tjeknr. 1654, uitgereik aan 'n krediteur, Hatfield Winkels, verskyn korrek op die Bankstaat as R7 940. Dit is as R9 740 in die Kontantbetalingsjoernaal aangeteken. • 'n Debietorder van R880 vir die maandelikse versekering verskyn twee keer op die Bankstaat, maar geen inskrywing is in die Joernale gemaak nie. Die bank sal dit op volgende maand se Bankstaat regstel. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 5 DBE/2015 SSE C. Items wat in die Bankversoeningstaat van April verskyn het: • Slegs tjeknr. 1366 en die deposito van R21 500 verskyn op die Bankstaat vir Mei 2015. • Tjeknr. 1010 is aan die Unie Tennisklub uitgereik ter betaling van die eienaar se ledegeld. Die klub bestaan nie meer nie. • Die uitstaande deposito van R16 000 is ten opsigte van kontant ontvang as kommissie. Dit het nie op die Bankstaat verskyn nie. Die kassiere in beheer van deposito's het gesê dat sy op pad bank toe beroof is. Die eienaar het die afskryf van hierdie bedrag gemagtig aangesien die besigheid nie die gelde sal kan verhaal nie. D. Die Mei 2015 Kontantontvangstejoernaal toon die volgende uitstaande deposito's: • R15 500 op 14 Mei 2015 • R20 200 op 29 Mei 2015 E. Tjeks uit die Mei 2015 Kontantbetalingsjoernaal wat nie vir betaling aangebied is nie: • Nr. 1660 vir R5 600 (gedateer 27 Mei 2015) • Nr. 1698 vir R7 555 (gedateer 23 Julie 2015) F. Die Bankstaat op 31 Mei 2015 toon 'n gunstige saldo van R9 175. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 6 DBE/2015 SSE 1.2 KREDITEUREVERSOENING Comet Handelaars ontvang 'n rekeningstaat van 'n krediteur, Meteor Verskaffers. Die saldo op die rekeningstaat stem nie ooreen met dit wat op die rekening van Meteor Verskaffers in die Krediteuregrootboek van Comet Handelaars verskyn nie. GEVRA: Voltooi die tabel in die ANTWOORDEBOEK om aan te toon hoe die verskille hanteer moet word om die saldo van die Krediteuregrootboekrekening met die saldo van die rekeningstaat te versoen. Skryf die bedrae in die toepaslike kolomme en dui die toename of afname met 'n (+) of (-) aan met elke bedrag. Tel die kolomme op om die korrekte saldo's aan die einde van Maart 2015 aan te toon. (9) INLIGTING: Saldo van Meteor Verskaffers in die Krediteuregrootboek van Comet Handelaars R10 705 Saldo op die rekeningstaat wat van Meteor Verskaffers ontvang is R19 120 'n Vergelyking tussen die Krediteuregrootboekrekening van Meteor Verskaffers en die rekeningstaat toon die volgende verskille: A. 'n Faktuur vir R9 870 ontvang van Meteor Verskaffers is korrek in die Krediteuregrootboekrekening geboekstaaf. Die bedrag is foutiewelik as R8 790 op die rekeningstaat aangeteken. B. Comet Handelaars het 'n korting van R375 opgeteken ten opsigte van 'n betaling van R5 000 wat op 15 Maart 2015 betaal is. Meteor Verskaffers het nie hierdie korting goedgekeur nie aangesien die betaling laat ontvang is. C. Die rekeningstaat toon terugsendings ter waarde van R890. Die Krediteuregrootboekrekening toon R690. Daar is vasgestel dat Comet Handelaars die waarde van die goedere wat teruggestuur is, verkeerd bereken het. D. 'n Faktuur vir R2 160 ontvang van Meteor Verskaffers is foutiewelik as 'n debietnota in die Krediteuregrootboek geboekstaaf. E. 'n Direkte oordrag van R5 000 deur Comet Handelaars is in die Kontantbetalingsjoernaal op 29 Maart 2015 geboekstaaf. Die rekeningstaat van Meteor Verskaffers is 25 Maart 2015 gedateer. 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 7 DBE/2015 SSE HOU HIERDIE BLADSY BLANKO Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 8 DBE/2015 SSE VRAAG 2: VERVAARDIGING (40 punte; 25 minute) 2.1 KASI VERVAARDIGERS Kasi Vervaardigers is 'n klein vervaardigingsonderneming wat een T-hemp- styl vervaardig. Die finansiële jaar eindig op 30 April 2015. GEVRA: 2.1.1 Voltooi die volgende: • Fabrieksbokoste-nota (Verwys na Inligting D.) (10) • Produksiekostestaat (14) 2.1.2 Die rekenmeester is van mening dat daar nie behoorlike toesig oor die werkers is nie. • Identifiseer TWEE afsonderlike probleme met betrekking tot die toesig van werkers. Haal syfers aan om jou antwoord te staaf. • Verskaf 'n moontlike oplossing in ELKE geval. (8) INLIGTING: A. Saldo's aan die einde van die finansiële jaar 30 APRIL 2015 30 APRIL 2014 Goedere-in-bewerking ? R18 680 B. Grondstofvoorraad Materiaal (tekstielstof) word van die stoorkamer na die fabriek uitgereik deur die geweegdegemiddelde-metode te gebruik. HOEVEELHEID TOTALE (METER) KOSTE Materiaal voorhande (1 Mei 2014) 12 000 m R96 000 Materiaalaankope 48 000 m R603 000 Materiaal aan fabriek uitgereik ? ? Materiaal voorhande (30 April 2015) 15 000 m ? C. Direkte arbeid Die onderneming het ses fabriekwerkers in diens wat die produkte vervaardig. Die volgende word van elke werker verwag: • Om 8 uur normale tyd per dag vir 5 dae 'n week te werk • Om 48 weke 'n jaar te werk • Om twee T-hemde per uur te vervaardig Alle werkers het die getal ure, soos hieronder aangedui, gewerk. GETAL URE TARIEF TOTAAL WERKERS Gewone tyd 1 400 R39 6 R327 600 Oortyd 960 R78 6 ? 2 360 ? Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 9 DBE/2015 SSE D. Fabrieksbokoste Die boekhouer het die volgende foutiewe Fabrieksbokoste-nota opgestel: Indirekte materiaalkoste R11 040 Indirekte arbeidskoste 33 345 Waardevermindering: Fabriektoerusting 12 945 Waardevermindering: Afleweringsvoertuie 35 000 Water en elektrisiteit 34 200 Diverse uitgawes 8 400 134 930 • Hy het nagelaat om 30% van die water-en-elektrisiteitbedrag na die Administrasiekosterekening oor te dra. • Diverse uitgawes: Die boekhouer het hierdie bedrag gelykop tussen die fabrieks-, verkope- en administrasie-afdelings verdeel, maar hy moes eintlik die verhouding 4 : 1 : 1 gebruik het. E. Addisionele inligting • Die onderneming het 23 100 T-hemde gedurende die finansiële jaar vervaardig. • Die produksiekoste van elke T-hemp was R54. 2.2 ZIPHO HOUTWERKVERVAARDIGERS Zipho Houtwerkvervaardigers vervaardig en verkoop houttafels. Die onderneming behoort aan Nozipho Sithole. GEVRA: 2.2.1 Behoort die onderneming tevrede te wees met die getal tafels wat in hierdie finansiële jaar vervaardig en verkoop is? Verduidelik. Haal relevante syfers in jou antwoord aan. (3) 2.2.2 Nozipho, die eienaar van die onderneming, se doelwit was om 'n wins van R200 000 vir hierdie finansiële jaar te maak. Hoeveel tafels moet sy maak om die mikpunt van R200 000 wins te bereik? Verskaf 'n toepaslike berekening om jou antwoord te staaf. (5) INLIGTING: TOTAAL PER EENHEID Verkope R922 500 R150 Veranderlike koste R430 500 R70 Vaste koste R446 400 Getal eenhede vervaardig en verkoop 6 150 Gelykbreekpunt van eenhede 5 580 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 10 DBE/2015 SSE HOU HIERDIE BLADSY BLANKO Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 11 DBE/2015 SSE VRAAG 3: BESTUUR VAN BATES (50 punte; 30 minute) Jy word voorsien van inligting met betrekking tot Jabulani Hipermark vir die finansiële jaar geëindig 28 Februarie 2015. 3.1 VOORRADE Jabulani Hipermark verkoop 'n sjampoe met 'n spesifieke handelsmerk aan die publiek. Die onderneming gebruik die periodieke voorraadstelsel en die EIEU- metode om hul sjampoevoorraad te waardeer. GEVRA: 3.1.1 Waarvoor staan EIEU? (1) 3.1.2 Bereken die waarde van die eindvoorraad op 28 Februarie 2015 volgens die EIEU-metode. (7) 3.1.3 Die verskaffers het die eienaar ingelig dat die kosprys van sjampoe tot R96 per eenheid sal styg en die vraggeld tot R8 per eenheid sal styg. Bereken die verkoopprys wat die eienaar vir hierdie goedere sal moet hef om 'n winsopslag van 60% te bereik. (3) 3.1.4 Die versekeringsmaatskappy is bereid om slegs 80% van die totale waarde van die goedere wat deur 'n brand vernietig is, uit te betaal. Bereken die verlies wat in die Inkomstestaat getoon moet word. (4) 3.1.5 Die eienaar het die eisvorm vir die verlies van voorraad as gevolg van die brand by die versekeringsmaatskappy ingedien. Die getal eenhede wat deur die brand vernietig is, is egter as 1 500 aangetoon. Verduidelik wat jy aan die eienaar oor hierdie versekeringseis sal sê. (2) INLIGTING: Die volgende besonderhede is geneem uit die rekeningkundige rekords van Jabulani Hipermark vir die jaar geëindig 28 Februarie 2015: Voorraad voorhande volgens Getal items Totale waarde fisiese opname Op 1 Maart 2014 2 100 R147 000 Op 28 Februarie 2015 2 700 ? Goedere aangekoop en vernietig Let wel: (i) Behalwe vir die eenheidspryse hieronder aangetoon, betaal die onderneming ook R5,00 per eenheid om die goedere by die winkel te laat aflewer. (ii) 1 050 items is deur 'n brand verwoes. Dit was alles van die Januarie 2015-aankope. Getal items Kosprys per item Totale (vraggeld uitgesluit) aankoopprys Aankope 9 600 R774 500 April 2014 3 500 R75 R262 500 September 2014 3 700 R80 R296 000 Januarie 2015 2 400 R90 R216 000 Verkope 7 600 eenhede is teen R120 elk verkoop. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 12 DBE/2015 SSE 3.2 VASTE BATES Die volgende inligting het betrekking op die vaste/tasbare bates van Jabulani Hipermark vir die jaar geëindig 28 Februarie 2015. GEVRA: 3.2.1 Verwys na Inligting A, B en C. Bereken die bedrae wat deur (i)–(iii) aangedui word. Toon die bewerkings in die spasie wat in die ANTWOORDEBOEK voorsien word. (7) 3.2.2 Verwys na Inligting D. Stel die Bateverkoperekening op vir die rekenaar wat op 30 November 2014 verkoop is. (13) 3.2.3 Verwys na Inligting E. Jy is die interne ouditeur van Jabulani Hipermark. Die eienaar het jou gevra om ondersoek in te stel na die beheer van trollies en mandjies wat in die onderneming gebruik word. (a) Verduidelik hoe die Vastebateregister jou sal help met jou pligte as interne ouditeur. Verskaf EEN punt. (2) (b) Die voorraad trollies en mandjies word as 'n vaste bate geklassifiseer. Gee EEN toepaslike rede hiervoor. (2) (c) Die eienaar het verskeie klagtes oor die trollies en mandjies van sy klante ontvang. Op 'n besige dag het die onderneming dikwels tot 420 klante gelyktydig in die winkel. Identifiseer en verduidelik DRIE groot probleme (met syfers) met betrekking tot die beheer van die trollies en mandjies. Verskaf in ELKE geval 'n geldige, praktiese oplossing om die beheer oor hierdie bates te verbeter. (9) INLIGTING: A. Inligting uit die finansiële state vir die jaar geëindig 28 Februarie 2015: GROND EN VASTE/TASBARE BATES VOERTUIE TOERUSTING GEBOUE Drawaarde op 1 Maart 2014 2 500 000 264 600 (i) Kosprys 2 500 000 552 000 900 000 Opgehoopte waardevermindering 0 (287 400) (224 000) Beweging Toevoegings (ii) 0 470 000 Verkope teen drawaarde 0 0 Waardevermindering 0 (iii) Drawaarde op 28 Februarie 2015 3 200 000 Kosprys 3 200 000 Opgehoopte waardevermindering 0 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 13 DBE/2015 SSE B. Die onderneming het twee voertuie. Die volgende inligting verskyn in die Vastebateregister: Voertuig 1 Voertuig 2 Kosprys 240 000 312 000 Opgehoopte waardevermindering op 1 Maart 2014 (225 000) (62 400) Drawaarde op 1 Maart 2014 15 000 249 600 LET WEL: Voertuig 1 is oud en nader die einde van sy gebruikslewe. C. Die onderneming maak soos volg voorsiening vir waardevermindering op sy vaste bates: • Op voertuie teen 25% p.j. op kosprys • Op toerusting teen 20% p.j. volgens die verminderdesaldo-metode. Toerusting bestaan uit inkopiemandjies, trollies, rekenaars, yskaste en ander algemene winkeltoerusting. D. 'n Rekenaar is op 30 November 2014 vir kontant aan Mash Crusaders verkoop. 'n Verlies van R250 is gely omdat die rekenaar effens beskadig was. Volgens die Vastebateregister is die rekenaar oorspronklik vir R9 200 aangekoop. Opgehoopte waardevermindering op hierdie item was R6 400 op 1 Maart 2014. E. Die volgende inligting verwys na die trollies en mandjies van die onderneming: TROLLIES MANDJIES Getal eenhede voorhande op 1 Maart 2014 148 120 Addisionele eenhede aangekoop gedurende die finansiële jaar teen R2 000 elk vir die 112 35 trollies en R250 elk vir die mandjies Getal beskadigde eenhede gedurende die 14 60 finansiële jaar afgeskryf Getal eenhede voorhande volgens fisiese 210 95 voorraadopname op 28 Februarie 2015 Herstelwerk- en instandhoudingskoste vir R1 800 R16 000 eenhede gedurende die finansiële jaar 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 14 DBE/2015 SSE HOU HIERDIE BLADSY BLANKO Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 15 DBE/2015 SSE VRAAG 4: BEGRIPPE, INKOMSTESTAAT, NOTAS TOT BALANSSTAAT (65 punte; 40 minute) 4.1 BEGRIPPE – AARP-BEGINSELS GEVRA: Kies 'n verduideliking uit KOLOM B wat by 'n begrip in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A–E) langs die vraagnommer (4.1.1–4.1.4) in die ANTWOORDEBOEK neer. KOLOM A KOLOM B (BEGRIP) (VERDUIDELIKING) 4.1.1 Historiese koste A Syfers wat in finansiële state gebruik word, behoort realisties (konserwatief) 4.1.2 Paring te wees. 4.1.3 Lopende saak B Alle belangrike items behoort afsonderlik in finansiële state getoon 4.1.4 Wesenlikheid te word. C Inkomste en uitgawes moet in die korrekte finansiële jaar geboekstaaf word. D Finansiële state word opgestel met die verstandhouding dat die onderneming in die toekoms sal voortbestaan. E Alle bates word teen hulle oorspronklike kosprys geboekstaaf. (4 x 1) (4) 4.2 PRINCE BEPERK Jy word van inligting voorsien vir die finansiële jaar geëindig op 28 Februarie 2015. GEVRA: 4.2.1 Voltooi die Inkomstestaat vir die jaar geëindig 28 Februarie 2015. (42) 4.2.2 Stel die Gewone-aandelekapitaal-nota op. (8) 4.2.3 Stel die Behoue-inkomste-nota op. (11) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 16 DBE/2015 SSE INLIGTING: UITTREKSEL UIT DIE VOORAANSUIWERINGSPROEFBALANS OP 28 FEBRUARIE 2015 Balansstaatrekeninge-afdeling Dt Kt Gewone aandelekapitaal 6 800 000 Behoue inkomste (1 Maart 2014) 1 368 000 Lening: Y-Lend Bank 1 609 000 Handelsvoorraad 1 910 000 Bank 626 200 Kleinkas 6 605 Debiteurekontrole 792 000 Krediteurekontrole 974 600 SAID (Inkomstebelasting) 523 600 Voorsiening vir oninbare skulde 43 600 Vaste deposito: Money Bank (8%) 990 000 Nominalerekeninge-afdeling Verkope ? Koste van verkope 14 974 000 Huurinkomste 374 950 Rente op vaste deposito 53 260 Oninbare skulde verhaal 4 150 Ouditeursfooie 147 600 Advertensies 960 000 Salarisse en lone 1 300 000 Direkteursfooie 1 130 000 Verpakkingsmateriaal 76 200 Diverse uitgawes ? Oninbare skulde 24 000 Gewone aandeledividende ? AANSUIWERINGS EN ADDISIONELE INLIGTING: A. Verkooppryse word bepaal deur 'n winsopslag van 40% op kosprys te gebruik. Handelskortings van R53 600 is egter aan spesiale klante gedurende die finansiële jaar toegestaan. B. Die fisiese voorraadopname op 28 Februarie 2015 toon die volgende voorraad voorhande: • Handelsvoorraad R1 890 000 • Verpakkingsmateriaal R8 500 C. 'n Bedrag van R20 500 is steeds aan 'n direkteur verskuldig vir sy fooi. D. Totale waardevermindering vir die jaar is R299 200. E. 'n Debiteur, B Khozo, met 'n uitstaande saldo van R42 000, het die land verlaat. Sy rekening moet as oninbaar afgeskryf word. F. Die voorsiening vir oninbare skulde moet tot 5% van die uitstaande debiteure aangepas word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 17 DBE/2015 SSE G. Een van die werknemers was op siekteverlof en is uit die Salarisjoernaal vir Februarie 2015 weggelaat. Sy salarisbesonderhede is soos volg: Bruto salaris Aftrekkings Netto salaris Werkgewersbydrae ? R5 000 R12 000 R3 000 Alle werknemersbydraes word in die Salarisse-en-lone-rekening gedebiteer. H. Maak voorsiening vir die uitstaande rente op vaste deposito. Die vaste deposito het nie gedurende die finansiële jaar verander nie. Rente word nie gekapitaliseer nie. I. Die huurinkomste sluit huur ontvang vir Maart 2015 in. Die huurinkomste het op 1 September 2014 met R1 425 toegeneem. J. Die leningstaat ontvang van Y-Lend Bank op 28 Februarie 2015 dui die volgende aan: R Saldo aan begin van finansiële jaar 2 509 000 Terugbetalings gedurende finansiële jaar 900 000 Rente gekapitaliseer ? Saldo aan einde van finansiële jaar 1 984 000 K. Inkomstebelasting vir die finansiële jaar is bereken as R540 000. Dit is 30% van die netto wins voor belasting. L. Die syfer vir diverse uitgawes is die balanseersyfer in die Inkomstestaat. M. Aandele en dividende: • Die gemagtigde gewone aandelekapitaal bestaan uit 1 000 000 gewone aandele waarvan 70% voor 1 Maart 2014 uitgereik is. • Tussentydse dividende van 80 sent per aandeel is op 1 September 2014 verklaar en betaal. • Gedurende Oktober 2014 is 'n verdere 100 000 aandele teen R12 elk uitgereik. Dit is behoorlik geboekstaaf. • Op 28 Februarie 2015 is 'n finale dividend van 65 sent per aandeel verklaar. • Op 28 Februarie 2015 is daar besluit om 160 000 aandele van 'n ontevrede aandeelhouer terug te koop teen R9,10 per aandeel. Hierdie transaksie is nog nie geboekstaaf nie. 65 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 18 DBE/2015 SSE VRAAG 5: KONTANTVLOEISTAAT, VERTOLKING EN OUDITEURSVERSLAG (65 punte; 40 minute) Jy word voorsien van inligting geneem uit die rekords van Maxie Bpk. vir die finansiële jaar geëindig 28 Februarie 2015. Wanneer finansiële aanwysers vereis word om antwoorde te staaf, moet jy die naam van die finansiële aanwyser en die werklike syfer, verhouding of presentasie verskaf. GEVRA: 5.1 Voltooi die nota vir Kontant Gegenereer uit Bedrywighede vir die jaar geëindig 28 Februarie 2015. (10) 5.2 Voltooi die Kontantvloeistaat vir die jaar geëindig 28 Februarie 2015. Enkele syfers verskyn in die ANTWOORDEBOEK. Toon ALLE bewerkings waar notas nie gevra word nie. (21) 5.3 Bereken die volgende vir 2015 (rond berekeninge af tot EEN desimale punt): 5.3.1 Bedryfsverhouding (3) 5.3.2 Skuld-ekwiteit-verhouding (3) 5.3.3 Netto batewaarde per aandeel (3) 5.4 Op 1 Maart 2014 is addisionele aandele teen R5,00 elk uitgereik. Sal die bestaande aandeelhouers met hierdie prys tevrede wees? Verduidelik. Haal relevante finansiële aanwysers met syfers in jou verduideliking aan. (5) 5.5 Die direkteure het besluit om 'n groot deel van die lening terug te betaal. Dink jy dit was 'n wyse besluit? Haal TWEE relevante finansiële aanwysers en syfers aan om jou antwoord te staaf. (7) 5.6 Behalwe vir die terugbetaling van die lening het die direkteure ander groot besluite geneem wat die kontantsaldo's beïnvloed het. Noem TWEE ander groot besluite (van meer as R200 000) en haal die syfers uit die Kontantvloeistaat aan. Dui in ELKE geval aan hoe die besluit die toekoms van die maatskappy sal beïnvloed. (6) 5.7 Verwys na die uittreksel van die ouditeursverslag (Inligting G). 5.7.1 Kies die korrekte woord uit dié wat tussen hakies gegee word. Skryf die woord neer en verduidelik jou keuse kortliks. Maxie Bpk. het 'n (ongekwalifiseerde/gekwalifiseerde/weerhouding van mening-) ouditeursverslag ontvang. (3) 5.7.2 Verduidelik die gevolge van hierdie ouditeursverslag vir die hoof uitvoerende beampte (HUB) en/of die maatskappy. Noem TWEE punte. (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 19 DBE/2015 SSE INLIGTING: A. Uittreksel uit die Inkomstestaat vir die jaar geëindig 28 Februarie 2015 R Waardevermindering 178 000 Renteuitgawe 52 000 Inkomstebelasting 93 520 Netto wins na inkomstebelasting 240 480 B. Syfers verkry uit die Balansstaat en notas op 28 Februarie 2015 2014 R R Vaste bates (drawaarde) 2 568 730 2 174 390 Finansiële bates (vaste deposito) 150 000 230 000 Bedryfsbates 413 600 496 810 Voorrade 194 600 262 000 Handelsdebiteure 214 000 198 000 SAID: Inkomstebelasting - 2 110 Kontant en kontantekwivalente 5 000 34 700 Aandeelhouersbelang 2 392 480 1 848 000 Gewone aandelekapitaal 2 016 000 1 520 000 Behoue inkomste 376 480 328 000 Niebedryfslaste 500 000 800 000 Bedryfslaste 239 850 253 200 Handelskrediteure 124 800 165 200 Aandeelhouers vir dividende 96 000 88 000 SAID: Inkomstebelasting 6 300 - Oortrokke bank 12 750 - C. Aandelekapitaal • Die onderneming het 'n gemagtigde aandelekapitaal van 800 000 gewone aandele. • 400 000 aandele is voor 28 Februarie 2014 uitgereik. • Op 1 Maart 2014 is 'n addisionele 200 000 aandele teen R5,00 elk uitgereik. • Op 1 September 2014 het die maatskappy 120 000 aandele by 'n ontevrede aandeelhouer teen R4,50 elk teruggekoop. • Na die transaksies hierbo was daar 480 000 uitgereikte aandele. D. Vaste bates Aanbouings by die bestaande geboue het gedurende Julie 2014 plaasgevind. Daar was geen ander bewegings van vaste bates gedurende die finansiële jaar nie. E. Dividende 'n Tussentydse dividend van R60 000 is op 30 September 2014 betaal. Die finale dividend is op 28 Februarie 2015 verklaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 20 DBE/2015 SSE F. Die volgende finansiële aanwysers is vir die afgelope twee finansiële jare bereken: 2015 2014 Solvabiliteitsverhouding 4,5 : 1 2,8 : 1 Bedryfskapitaalverhouding ? 1,9 : 1 Vuurproefverhouding 1:1 0,9 : 1 Skuld-ekwiteit-verhouding ? 0,4 : 1 Opbrengs op gemiddelde kapitaal aangewend 10,2% 13,2% Opbrengs op aandeelhouersbelang 11,3% 11,8% Netto batewaarde per aandeel ? 462 sent Markprys van aandele (op die effektebeurs) 512 sent 490 sent Huidige rentekoers op lenings 12% 13% G. Uittreksel uit die verslag van die onafhanklike ouditeurs Basis vir Mening Volgens die maatskappybeleid oor reis vir besigheidsdoeleindes moet alle besigheidsreisreëlings buite die landsgrense (internasionale reise) deur die direksie goedgekeur word. Die aansoek moet ondersteun word met kwotasies en besonderhede van die organisasies wat tydens die reis besoek sal word. Die HUB het gedurende die jaar drie oorsese besigheidsreise goedgekeur sonder dat dit na die direksie verwys is. Dokumentasie vir hierdie reise kon nie verskaf word nie. Ouditmening Na ons mening, behalwe vir die item hierbo beskryf, verteenwoordig die jaarlikse finansiële state redelik, in alle wesenlike aspekte, die finansiële posisie van Maxie Bpk. soos op 28 Februarie 2015, en hul finansiële prestasie en kontantvloei vir die jaar dan geëindig in ooreenstemming met IFVS ('IFRS') en die Maatskappyewet (Wet 61 van 1973) van Suid-Afrika. Snow en White Geoktrooieerde Rekenmeesters (SA) Pretoria 28 Mei 2015 65 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 21 DBE/2015 SSE VRAAG 6: KONTANTBEGROTINGS (40 punte; 25 minute) Jy word voorsien van 'n onvolledige Kontantbegroting van Kyalami Handelaars vir die tydperk 1 Julie 2015 tot 31 Augustus 2015. Charles Pieterse is die eienaar van die onderneming. GEVRA: 6.1 Bereken die kredietverkope vir Julie 2015 en voltooi daarna die Debiteure- invorderingskedule vir Augustus 2015. (6) 6.2 Bereken die ontbrekende syfers wat deur (i)–(v) op die Kontantbegroting aangedui word. (12) 6.3 Verwys na Inligting D en G. Die werkers is ongelukkig oor die verhogings wat hulle in Augustus 2015 sal ontvang. Hulle het ook aangedui dat hulle in Oktober 2015 aan 'n staking sal deelneem indien die eienaar, Charles, nie aan hulle bekommernisse aandag gee nie. 6.3.1 Gee EEN rede (met syfers) hoekom die werkers ongelukkig is. (2) 6.3.2 Gee EEN rede (met syfers) wat Charles kan gebruik om die verhogings wat hy die werkers gaan gee, te regverdig. (2) 6.4 Op 31 Julie 2015 het jy die begrote bedrae met die werklike bedrae vergelyk en die volgende gevind: JULIE 2015 BEGROTE WERKLIKE Verkope R108 000 R84 000 Koste van verkope 72 000 60 000 Bruto wins 36 000 24 000 Afleweringskoste 10 800 12 600 Advertensiekoste 18 000 23 000 6.4.1 Charles het besluit om in Julie 2015 handelskortings aan spesiale klante aan te bied. Na jou mening, het dit die besigheid bevoordeel? Verskaf syfers om jou antwoord te staaf. (2) 6.4.2 Verduidelik wat jy aan Charles sal sê oor die beheer oor: • Afleweringskoste • Advertensiekoste Haal syfers aan om jou antwoord te staaf en verskaf EEN punt van advies in ELKE geval. (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 22 DBE/2015 SSE 6.5 Verwys na inligting F en G. Charles wil graag advies oor die nuwe voertuig by jou hê. 6.5.1 Bereken die aankoopprys van die nuwe voertuig. (4) 6.5.2 Behalwe vir die deposito en die maandelikse paaiement van R6 250, verduidelik hoe die volgende Kontantbegroting geraak gaan word. Verskaf DRIE punte. (6) INLIGTING: A. Verkope, koste van verkope en debiteure-invordering (i) Werklike en begrote verkope en koste van verkope: VERKOPE KOSTE VAN VERKOPE R R BEGROTE WERKLIKE BEGROTE WERKLIKE Mei 105 000 78 000 70 000 52 000 Junie 123 000 89 100 82 000 60 000 Julie 108 000 72 000 Augustus 84 000 ? (ii) 60% van die totale verkope is vir kontant. (iii) Kredietverkope word soos volg ingevorder: • 20% ingevorder in die maand van verkope • 70% ingevorder in die eerste maand wat op die verkope volg • 8% ingevorder in die tweede maand wat op die verkope volg • Die saldo word in die derde maand wat op die maand van verkope volg, afgeskryf. B. Afleweringskoste • Alle goedere wat verkoop word, word gratis aan klante afgelewer. • Die afleweringskoste word teen 10% van verkope begroot. C. Voorraadvlakke en betalings aan krediteure • Die onderneming gebruik 'n winsopslag van 50% op kosprys. • Die onderneming handhaaf 'n vaste voorraadbasis deur voorraad maandeliks te vervang. • 75% van die totale aankope is op krediet. • Krediteure word in die maand na die maand van aankope betaal om uit 'n korting van 5% voordeel te trek. D. Salarisse • Die werkers sal 'n verhoging van 3% in Augustus 2015 ontvang. • Die boekhouer sal ook in Augustus 2015 'n verhoging ontvang. E. Versekering • Die versekeringspremie word aan die einde van elke maand betaal. • Die maandelikse premie sal op 1 Augustus 2015 met 10% toeneem. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 23 DBE/2015 SSE F. Besonderhede rakende die afleweringskoste en nuwe voertuig Charles dink dat hy eerder 'n nuwe afleweringsvoertuig in September 2015 moet aankoop om sy kontantvloei te verbeter en nie verder die dienste van PQ Afleweraars moet gebruik nie. Charles sal 'n deposito van 10% deur die onderneming moet betaal. Sy pa het ingestem om rentevrye finansiering vir die oorblywende koste te verskaf. Charles sal sy pa R6 250 per maand oor 36 maande moet terugbetaal. G. Uittreksel uit die Kontantbegroting vir die twee maande geëindig 31 Augustus 2015 Ontvangste JULIE AUGUSTUS Kontantverkope van handelsware 64 800 50 400 Invordering van debiteure 46 440 Huurinkomste 7 500 8 250 Addisionele kapitaal om bygedra te word 100 000 Kommissie-inkomste Totale ontvangste Betalings Kontantaankope van handelsvoorraad 18 000 (i) Betalings aan krediteure (ii) 51 300 Salaris: Boekhouer 18 000 19 800 Salaris: Vyf werkers 32 000 (iii) Telefoon 3 500 3 750 Advertensies 18 000 12 000 Versekering (iv) 2 904 Afleweringskoste (betaalbaar aan PQ Afleweraars) 10 800 8 400 Ander bedryfsuitgawes Onttrekkings 25 000 25 000 Totale betalings Kontantsurplus/-tekort (22 600) Banksaldo aan begin van maand (10 200) (v) Banksaldo aan einde van maand (120 000) 40 TOTAAL: 300 Kopiereg voorbehou